Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith
Hadith
Imam Ahmad : 341
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ رَأَيْتُ الْأُصَيْلِعَ يَعْنِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ أَمَا إِنِّي أَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَكِنْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސިއުއްބާ] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢަޝީމް އަލް އަޙްވާލް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ސިރްޖިސް] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ އަލް އުޝައިލީގެ މާނައަކީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ހާޖަރު -އަސްވާދަށް- ބޮސްދެމުން ދިޔައިރު؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނަކީ ހަމައެކަނި ހިލައެއްކަން އަހަންނަށް އެނގުނު ނަމަވެސް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކަލޭގެފާނަށް ބޮސްދެމުން ދިޔަތަން އަހަންނަށް ފެނުނެވެ'.
Hadith
Imam Ahmad : 342
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَمْرَةَ الضُّبَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ جُوَيْرِيَةَ بْنِ قُدَامَةَ قَالَ حَجَجْتُ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ الْعَامَ الَّذِي أُصِيبَ فِيهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا أَحْمَرَ نَقَرَنِي نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ شُعْبَةُ الشَّاكُّ فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ أَنَّهُ طُعِنَ فَأُذِنَ لِلنَّاسِ عَلَيْهِ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَ عَلَيْهِ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ ثُمَّ أَهْلُ الشَّامِ ثُمَّ أُذِنَ لِأَهْلِ الْعِرَاقِ فَدَخَلْتُ فِيمَنْ دَخَلَ قَالَ فَكَانَ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهِ قَوْمٌ أَثْنَوْا عَلَيْهِ وَبَكَوْا قَالَ فَلَمَّا دَخَلْنَا عَلَيْهِ قَالَ وَقَدْ عَصَبَ بَطْنَهُ بِعِمَامَةٍ سَوْدَاءَ وَالدَّمُ يَسِيلُ قَالَ فَقُلْنَا أَوْصِنَا قَالَ وَمَا سَأَلَهُ الْوَصِيَّةَ أَحَدٌ غَيْرُنَا فَقَالَ عَلَيْكُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّكُمْ لَنْ تَضِلُّوا مَا اتَّبَعْتُمُوهُ فَقُلْنَا أَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِالْمُهَاجِرِينَ فَإِنَّ النَّاسَ سَيَكْثُرُونَ وَيَقِلُّونَ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَنْصَارِ فَإِنَّهُمْ شَعْبُ الْإِسْلَامِ الَّذِي لَجِئَ إِلَيْهِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ أَصْلُكُمْ وَمَادَّتُكُمْ وَأُوصِيكُمْ بِأَهْلِ ذِمَّتِكُمْ فَإِنَّهُمْ عَهْدُ نَبِيِّكُمْ وَرِزْقُ عِيَالِكُمْ قُومُوا عَنِّي قَالَ فَمَا زَادَنَا عَلَى هَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْأَعْرَابِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ وَعَدُوُّ عَدُوِّكُمْ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ سَمِعْتُ أَبَا جَمْرَةَ الضُّبَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ جُوَيْرِيَةَ بْنِ قُدَامَةَ قَالَ حَجَجْتُ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ الْعَامَ الَّذِي أُصِيبَ فِيهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا أَحْمَرَ نَقَرَنِي نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ شُعْبَةُ الشَّاكُّ قَالَ فَمَا لَبِثَ إِلَّا جُمُعَةً حَتَّى طُعِنَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَأُوصِيكُمْ بِأَهْلِ ذِمَّتِكُمْ فَإِنَّهُمْ ذِمَّةُ نَبِيِّكُمْ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْأَعْرَابِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ وَعَدُوُّ عَدُوِّكُمْ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ސިއުބާ] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު އަޑުއެހިން [އަބޫ ޙަމްޒާ ޢަދުލް ދުލުބާޢީ] [ޖުވައިރިއްޔާ ބިން ޤުދާމާ] ގެ ފަރާތުން ވާހަކައެއް ކިޔައިދެއްވި ވާހަކައެއް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން ހައްޖުކުރީ، ދެން [އުމަރަށް] މުސީބާތެއް ކުރިމަތިވި އަހަރު އަހަރެން މަދީނާއަށް އައީ،' ޖުވައިރިއްޔާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ ޢުމަރު ދަރުސް ދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަގީގަތުގައި އަހަރެންނަށް ހުވަފެނުގައި ފެނުނީ ރަތް ކުކުޅެއް އަހަރެންގެ ގައިގައި އެއް ނުވަތަ ދެ ޕެކް ޖަހާފައިވާ ފަދައިން' - ސުއޫބާއަށް ޝައްކު ކުރެވޭހެން ހީވި - އަދި އެނގުނީ ކަންކަމަކީ އޭނާއަށް ވަޅި ހަރައި، ދެން އޭނާއާ ބައްދަލުވުމުގެ ހުއްދަ ދިން ކަމެވެ އިރާގުން އޭނާއާ ބައްދަލުކުރަން، އަދި އަހަރެން އޭނާއާ ބައްދަލުކުރި މީހުންނާ ބައްދަލުކުރީ،' އޭނާގެ ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ؛ 'އޭނާ ބަލަން އައި ކޮންމެ މީހަކު ވެސް އޭނާއަށް ތައުރީފުކޮށް ރޮއިގަތެވެ'. އޭނާ ބުނަނީ؛ އަހަރެމެންނާ ބައްދަލުވިއިރު އޭނާގެ ބަނޑުގައި ކަޅު ބުރުގާއެއް އޮޅާފައި އޮތް ނަމަވެސް އަދިވެސް ލޭ އޮހޮރެމުން ދިޔައެވެ.' ޖުވައިރިއްޔާ ބުންޏެވެ؛ ދެން އަޅުގަނޑުމެން ބުނީމެވެ؛ 'އަހަރެމެންނަށް ވަޞިއްޔަތެއް ދެއްވާ!' އަދި އަޅުގަނޑުމެން ފިޔަވައި އެއްވެސް މީހަކު އޭނާގެ ވަޞިއްޔަތެއް އެދުނު ކަމަށް ދެން ވިދާޅުވިއެވެ. 'الله ގެ ފޮތުގައި - ޤުރުއާނުގައި - ހިފަހައްޓާށެވެ، ސަބަބަކީ ތިބާ އެ ފޮތަށް ތަބާވާހާ ހިނދަކު މަގުފުރެދިގެން ނުދާނެތީ'. ދެން އަޅުގަނޑުމެން ބުނީމެވެ؛ 'އަހަރެމެންނަށް ވަޞިއްޔަތެއް ދެއްވާ!' އޭނާ ބުނަނީ؛ 'އަޅުގަނޑު ތިޔަބައިމީހުންނަށް މުހާޖިރިން ވަޞިއްޔަތް ކުރާނަން، ސަބަބަކީ މީހުން ގިނަވެ މަދުވާނެތީ، އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށް އަންސާރު ވަޞިއްޔަތް ކުރާނަން، އެއީ އިސްލާމްދީން އެނބުރި އަންނާނެ އިސްލާމީ ޖަމާޢަތް ކަމުގައި ވާތީ، އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ވަޞިއްޔަތް ކުރާނީ ޢަރަބިން، އެއީ ތިޔަބައިމީހުންގެ އަސްލާއި ބައެއް ކަމުގައި ވާތީއެވެ ރިޒުޤު، އަހަރެންގެ ކިބައިން ތެދުވެ!' ޖުވައިރިއްޔާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަދި ވަޞިއްޔަތުގެ ބަސްތައް ނޫން އެހެން އެއްޗެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިތުރު ނުކުރެއްވިއެވެ'. މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ ޝުޢޫބާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ދެން އެއަށްފަހު އަހަރެން އޭނާއާ ސުވާލުކުރީމެވެ، އެހެންވެ އޭނާ ބުނީ ޢަރަބިންގެ ވާހަކައެވެ؛ 'އަހަރެން ވެސް ޢަރަބިން ކަލޭގެފާނާ ހަވާލުކުރީ، އެއީ ކަލޭގެފާނުގެ އަޚުންނާއި އެމީހުންގެ ދުޝްމަނުންނަކީ ވެސް ކަލޭގެފާނުގެ ދުޝްމަނުން ކަމުގައި ވާތީ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙައްޖާޖު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ސޫޢުބާ] އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [އަބޫ ޙަމްޒާ ޢަދުލް ދުލުބާޢީ] [ޖުވައިރިއްޔާ ބިން ޤުދާމާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިން ވާހަކައެވެ. 'އަހަރެން ހައްޖުކުރީ، ދެން އުމަރަށް ބަދުނަސީބު ދިމާވި އަހަރު އަހަރެން މަދީނާއަށް އައީ،' އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ އުމަރު ދަރުސް ދެއްވައި ވިދާޅުވީ؛ 'ހަގީގަތުގައި އަހަރެންނަށް ހުވަފެނުގައި ފެނުނީ ރަތް ކުކުޅެއް އެއް ޕެކް ނުވަތަ ދެ ޕެކް އިން އަހަރެން ޕިކް ކުރަމުން ދިޔަތަން' -ސިއުބާހު ޝައްކު ކުރެވޭހެން ހީވި-، އަދި ހުކުރު ދުވަހު ވަޅިން ހަމަލާދިނީ އެވެ. ދެން މަތީގައިވާ ގޮތަށް ޙަދީޘް ޛިކުރުކުރެއްވީ، [ޢުމަރު] ޙަދީޘްފުޅު ފިޔަވައި؛ 'ތިޔަބައިމީހުންގެ އަޙްލޫ ޒިއްމާ އަހަރެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދެއްވަމެވެ، ހަމަކަށަވަރުން އެބައިމީހުންނަށް ތިޔަބައިމީހުންގެ ނަބިއްޔާގެ ފަރާތުން ޔަޤީންކަމެއް ލިބިގެންވެއެވެ'. ޝުޢޫބާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ދެން އަހަރެން އެއަށްފަހު އޭނާއާ ސުވާލުކުރީމެވެ، އެހެންކަމުން އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ ޢަރަބިންގެ ވާހަކައެވެ. 'އަދި އަހަރެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެކިވަން ޢަރަބިންނަށް، އެއީ ތިޔަބައިމީހުންގެ އަޚުންނާއި އެމީހުންގެ ދުޝްމަނުންނަކީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ދުޝްމަނުންނެވެ'.
Hadith
Imam Ahmad : 343
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ شَهِدَ عِنْدِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ فِيهِمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ صَلَاةٍ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަޢީދު] އަދި [ޢަބްދުލް ވަޙާބު] [ސަޢީދު] އިން [ޤަތަދާއިން] [އަބުލް ޢަލިއްޔާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 'އަހަރެންގެ ފަރާތުން ބަރަކާތްތެރި ފިރިހެނުންގެ ފަރާތުން، އެމީހުންގެ ތެރެއިން [ޢުމަރު] ޝަހާދަތްކޮށް، އެމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ބާއްޖަވެރިއަކީ ޢުމަރު ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް ހީވެއެވެ، -އެމީހުން ހެކިބަސް ދެއްވަނީ- الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފަޖުރު ނަމާދަށްފަހު އިރުއަރަންދެން އަދި ޢަޞްރު ނަމާދަށްފަހު އިރުއޮއްސޭންދެން ނަމާދު ޙަރާމް ކުރައްވާފައިވާ ކަމުގައެވެ'.
Hadith
Imam Ahmad : 344
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ إِلَّا مَوْضِعَ أُصْبُعَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ أَوْ أَرْبَعَةٍ وَأَشَارَ بِكَفِّهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޞަޢީދު] [ޤަތަދާ] އިން [އަޝް ޞަޢްބީ] އިން [ސުވައިދު ބިން ޣަފަލާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢުމަރު] ޖާބިއްޔާގައި ރައްޔިތުންނަށް ދަރުސް ދެއްވި ވާހަކަ ދެން ވިދާޅުވީ؛ 'ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަނީ ހަމައެކަނި ދެ އިނގިލި ނުވަތަ ތިން އިނގިލި ނުވަތަ ހަތަރު އިނގިލީގެ ސައިޒުގެ ސައިޒު ފިޔަވައި ސިލްކް ފޮތި އެޅުން ޙަރާމް ކުރައްވާފައެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 345
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِمَا نِيحَ عَلَيْهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޤަތަދާއިން] [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔިބު] އިން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަޢީދު] އަންގަވާފައިވަނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ؛ 'މަރުވެފައިވާ މީހަކަށް އޭނާގެ ގަބުރުގައި އަނިޔާ ކުރެވޭނީ އޭނާއާ މެދު އޭނާގެ ނިޔާހާ -ރޯލުމުގެ ސަބަބުން'.
Hadith
Imam Ahmad : 346
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ ذَاتَ يَوْمٍ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى قَالَ يَزِيدُ لَا نَرَى عَلَيْهِ أَثَرَ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ مَا الْإِسْلَامُ فَقَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ يَزِيدُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبِنَاءِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ قَالَ فَلَبِثَ مَلِيًّا قَالَ يَزِيدُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَلَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَقَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ކަޙްމާސް] [އިބްނު ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފިއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޔާޒީދު ބިން ހާރޫން] [އިބްނު ޢުމަރު] ވިދާޅުވާ އަޑުއަހާފައިވާ [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [ކަޙްމާސް] އަށް ކިޔައިދީފައިވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް [ޢުމަރު ބިން ޚަޘްތަބް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެއްދުވަހަކު އަޅުގަނޑުމެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކައިރީގައި ތިއްބަވައިގެން ކުއްލިއަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމައްޗަށް މީހަކު ފެނިގެން ދިޔައީ، އޭނާގެ ހެދުންތައް ވަރަށް ހުދުވެފައި، އިސްތަށިގަނޑު ވަރަށް ކަޅުވެފައި،' - [ޔަޒީދު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ - 'އަހަރެމެންނަށް ދަތުރުކުރި ކަމުގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުފެނުނު އަދި އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކަށް އޭނާ ދަންނައެއް ނޫނެވެ.' ދެން އެކަލޭގެފާނު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ކުރިމަތީގައި އިށީނދެވަޑައިގެން ކަކުލުގައި ކަކުލު ހުޅުގައި އަޅުއްވައި، އުނަގަނޑުގައި އަތްތިލަ އަޅުއްވައި، ދެން ވިދާޅުވީ؛ 'އޭ މުޙައްމަދު، އިސްލާމްދީނަކީ ކޮބައިކަން ބުނެދީބަލަ!' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: އިސްލާމްދީނަކީ الله ފިޔަވައި އެއްވެސް އިލާހެއް - އަޅުކަން ކުރަން ޙައްޤު - އެއްވެސް އިލާހެއް ނެތް ކަމާއި މުޙައްމަދަކީ الله ގެ ރަސޫލާ ކަމުގައި ހެކިވެ، ދެން ނަމާދުކޮށް، ޒަކާތްކޮށް، ރަމަޟާން މަހު ރޯދަ ހިފުމާއި، ކުޅަދާނަވެއްޖެނަމަ ޙައްޖު ކުރުން'. އޭނާ -އިންސާނާ- ބުންޏެވެ؛ 'ތިބުނީ ތެދެއް'. އޭނާ -އުމަރު- ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެހެންވީމަ އަހަރެމެން ހައިރާންވީ އޭނާއާ މެދު، އޭނާ އެދުނު ނަމަވެސް ދެން އެކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނީ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން ވިދާޅުވީ؛ 'ފާއިތު އަކީ ކޮބައިކަން ބުނެބަލަ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އީމާންކަމަކީ، الله އާއި، އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުންނާއި، އެކަލާނގެ ފޮތްތަކާއި، އެކަލާނގެ ރަސޫލުންނާއި، އާޚިރަތް ދުވަހު އަދި ހެޔޮ ނުބައި ނަސީބަށް އީމާންވުމެވެ'. އޭނާ ބުނަނީ؛ 'ތިޔަ ބުނީ ތެދެއް'، އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'ދެން ބުނެބަލަ އިހުސާނަކީ ކޮބައިތަ؟' ޔަޒީދު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުން الله އަށް އަޅުކަން ކުރަނީ އެކަލާނގެ ފެންނަ ފަދައިން ކަމަށާއި އެކަލާނގެ ނުފެންނަ ނަމަ ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުން ފެނިވަޑައިގަންނަވާނެ' ކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނަނީ؛ 'ދެން އެޕޯކަލިޕްސްގެ ވާހަކަ ކިޔައިދީބަލަ!' އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ސުވާލު ކުރެވޭ މީހާއަށް ސުވާލު ކުރާ މީހާއަށް ވުރެ ބޮޑަށް ނޭނގޭ' ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ދެން ނިޝާންތަކުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދީބަލަ!' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އަންހެން އަޅަކު އޭނާގެ ވެރިމީހާ ވިހެއިއިރު، ހުސް ފައިތިލައެއް ނެތް މީހުން - ސެންޑަލް ނުވަތަ ބޫޓެއް ނެތް - އަދި ހެދުން އަޅައިގެން ބަކަރި ގެންގުޅޭ މީހުން އެކަކު އަނެކަކާ ވާދަކޮށްގެން އިމާރާތްތައް އެޅުމަށް - ބޮޑު ޝަރަފެއްގައި ބޮޑާ ހާކާތަން ފެނުމުން -'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ދެން އެމީހާ ދިޔައީ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ'. ޔަޒީދު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ތިން ދުވަސް' ފަހުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: އޭ ޢުމަރު ސުވާލު ކުރާ މީހާއަކީ ކާކުކަން އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މާ ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވައެވެ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެއީ ޖިބްރީލް، އޭނާ ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައީ ކަލޭގެފާނުގެ ދީން -ދީނާ ބެހޭގޮތުން އުނގަންނައިދެއްވުމަށްޓަކައެވެ'.
Hadith
Imam Ahmad : 347
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ وَحَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ إِنَّ ابْنَ الزُّبَيْرِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَنْهَى عَنْ الْمُتْعَةِ وَإِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ يَأْمُرُ بِهَا قَالَ فَقَالَ لِي عَلَى يَدِي جَرَى الْحَدِيثُ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَفَّانُ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا وَلِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ الْقُرْآنَ هُوَ الْقُرْآنُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الرَّسُولُ وَإِنَّهُمَا كَانَتَا مُتْعَتَانِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِحْدَاهُمَا مُتْعَةُ الْحَجِّ وَالْأُخْرَى مُتْعَةُ النِّسَاءِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބަޙްޒް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އައްފާން] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނާ [ޙައްމާމް] އަޅުގަނޑުމެންނާ [ޤަތަދާ] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަބޫ ނަދުއްރަޙް] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު [ޖާބިރު ބިން އަބްދުالله] އަށް ބުނީމެވެ؛ އިބްނު އަޒް ޒުބައިރު މުސްތަޙީލު ކައިވެނި ޙަރާމް ކުރެއްވި އިރު އިބްނު ޢައްބާސް އެކަމަށް އަމުރު ކުރެއްވި ކަމަށް، އޭނާ -އަބޫ ނަދުއްރަޙް- ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ ދެން ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله އަޅުގަނޑާ ދިމާއަށް ވިދާޅުވީ އަޅުގަނޑުގެ ވާހަކައިގެ ދައުރާ އެއްގޮތަށް؛ 'އަޅުގަނޑުމެން އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި މުޠުޢާ ކައިވެންޏެއް ކުރިއެވެ. 'އައްފާން ބުންޏެވެ؛ 'އަދި އަބޫބަކުރު އާއި އެކު' އެވެ. ދެން [ޢުމަރު] ޚަލީފާކަމަށް އައްޔަން ކުރެއްވުމުން، މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ދަރުސް ދެއްވައި، ވިދާޅުވީ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ޤުރުއާނަކީ ޤުރުއާން، އަދި ހަމަކަށަވަރުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަކީ ރަސޫލު، އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެ ދެ މުޠައްޢަތް ހިނގާފައިވަނީ ރަސޫލުالله ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ޒަމާނުގައި، އެއް މުޠައްޢަތަކީ ޙައްޖުގެ މުޠައްޢަތް -ހާޖީ ތަމައްތޫ-- ދެވަނަ މުޠައްޢަތަކީ އަންހެނުންގެ މުޠައްޢަތެވެ -ކައިވެނީގެ މުޠައްޢަތް-'.
Hadith
Imam Ahmad : 348
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُبَيْرَةَ عَنْ أَبِي تَمِيمٍ أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّكُمْ تَوَكَّلْتُمْ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙައްޖާޖު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ލަޙީޢާ] [ޢަބްދުالله ބިން ޙުބައިރާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ތަމީމް] ގެ އަރިހުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އިވުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: 'ތިބާއަށް ކުރެވެން އޮތް އެންމެ ރަނގަޅަކަށް الله އަށް ވަކީލުކޮށްފިނަމަ، ތިބާއަށް ރިޒުޤު ލިބޭނެކަން ޔަޤީނެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 349
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ السَّاعِدِيِّ الْمَالِكِيِّ أَنَّهُ قَالَ اسْتَعْمَلَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الصَّدَقَةِ فَلَمَّا فَرَغْتُ مِنْهَا وَأَدَّيْتُهَا إِلَيْهِ أَمَرَ لِي بِعِمَالَةٍ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّمَا عَمِلْتُ لِلَّهِ وَأَجْرِي عَلَى اللَّهِ قَالَ خُذْ مَا أُعْطِيتَ فَإِنِّي قَدْ عَمِلْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَمَّلَنِي فَقُلْتُ مِثْلَ قَوْلِكَ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُعْطِيتَ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ تَسْأَلَ فَكُلْ وَتَصَدَّقْ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙައްޖާޖު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ލައިތުސް] އަޅުގަނޑަށް [ބުކައިރު ބިން ޢަބްދުالله] [ބުޞްރު ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު އަސް ސަޢީދީ] އަލް މާލިކީގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފި ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކުރެއްވީ ޒަކާތް ނަގާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު އެކަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށްފަހު އަޅުގަނޑު ޒަކާތް އޭނާއާ ހަވާލުކުރީމެވެ، ދެން އުމަރު އަޅުގަނޑަށް އަމުރުކުރެއްވީ އުޖޫރަ ނަގަން، އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑު އޭނާއަށް ބުނީމެވެ؛ 'އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރަނީ ހަމައެކަނި الله އަށްޓަކައި ކަމަށާއި އަހަރެންގެ ޘަވާބު ލިބެނީ ހަމައެކަނި الله ގެ ފަރާތުން' ކަމަށެވެ. އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދީފައިވާ އެއްޗެއް ނަގާށެވެ، ސަބަބަކީ އަހަރެންނަށް އެކަން ތަޖުރިބާ ކުރެވުނީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި، އޭނާ އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކުރެއްވީ -ޒަކާތް ނެގުމަށް- ދެން އަޅުގަނޑު ތިޔަ ވިދާޅުވި ފަދައިން ބުނީމެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 350
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ هَشَشْتُ يَوْمًا فَقَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ صَنَعْتُ الْيَوْمَ أَمْرًا عَظِيمًا قَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ لَوْ تَمَضْمَضْتَ بِمَاءٍ وَأَنْتَ صَائِمٌ فَقُلْتُ لَا بَأْسَ بِذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفِيمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙައްޖާޖު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ލައިތުސް] އަޅުގަނޑަށް [ބުކައިރު] [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ސަޢީދު އަލް އަންސާރީ] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވަނީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެއްދުވަހަކު އަހަރެންގެ އެދުން - އަހަރެންގެ ޝަހުވަތްތެރިކަން - ރޯވެ، ދެން އަހަރެންގެ - އަނބިމީހާއަށް - ރޯދަ ހިފައިގެން ހުރި ނަމަވެސް ބޮސްދިނީމެވެ. 'މިއަދު އަހަރެންނަށް ބޮޑު -ގޯހެއް- ހެދީ، ރޯދަ ހިފައިގެން އުޅުނު ނަމަވެސް އަހަރެންގެ -އަނބިމީހާއަށް- ބޮސްދިނީ'. ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޖަވާބު ދެއްވީ: ރޯދަ ހިފައިގެން ތިއްބަސް ފެނުން އަނގަ ދޮވެލައިފިނަމަ ތިޔަ ދެކޭގޮތަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'އެއީ އޯކޭ ކަމެއް -އެއީ ރޯދަ ފަޅާލާ ކަމެއް ނޫން-'. ދެން ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 351
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هُبَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَوَكَّلُونَ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ أَلَا تَرَوْنَ أَنَّهَا تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޔަޙްޔާ ބިން އިސްޙާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނު ލާހިޢާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޢަބްދުالله ބިން ހުބައިރާ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [އަބޫ ތަމީމް އަލް ޖައިޞާނީ] ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އިވުނީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: 'ތިބާއަށް ކުރެވެން އޮތް އެންމެ ރަނގަޅަކަށް الله އަށް ވަކީލުކޮށްފިނަމަ، ދޫންޏަކަށް ރިޒުޤު ލިބޭ ފަދައިން، ތިބާއަށް ރިޒުޤު ލިބޭނެކަން ޔަޤީނެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 352
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنِ ابْنِ يَعْمَرَ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّا نُسَافِرُ فِي الْآفَاقِ فَنَلْقَى قَوْمًا يَقُولُونَ لَا قَدَرَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَأَخْبِرُوهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثًا ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَذَكَرَ مِنْ هَيْئَتِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ادْنُهْ فَدَنَا فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا حَتَّى كَادَ رُكْبَتَاهُ تَمَسَّانِ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَا الْإِيمَانُ أَوْ عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ قَالَ سُفْيَانُ أُرَاهُ قَالَ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَغُسْلٌ مِنْ الْجَنَابَةِ كُلُّ ذَلِكَ قَالَ صَدَقْتَ صَدَقْتَ قَالَ الْقَوْمُ مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ هَذَا كَأَنَّهُ يُعَلِّمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ أَوْ تَعْبُدَهُ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ كُلُّ ذَلِكَ نَقُولُ مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ صَدَقْتَ صَدَقْتَ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَقَالَ صَدَقْتَ قَالَ ذَلِكَ مِرَارًا مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ هَذَا ثُمَّ وَلَّى قَالَ سُفْيَانُ فَبَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْتَمِسُوهُ فَلَمْ يَجِدُوهُ قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ مَا أَتَانِي فِي صُورَةٍ إِلَّا عَرَفْتُهُ غَيْرَ هَذِهِ الصُّورَةِ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنِ ابْنِ يَعْمَرَ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ أَوْ سَأَلَهُ رَجُلٌ إِنَّا نَسِيرُ فِي هَذِهِ الْأَرْضِ فَنَلْقَى قَوْمًا يَقُولُونَ لَا قَدَرَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَهُمْ مِنْهُ بُرَآءُ قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً حَتَّى كَادَتْ أَنْ تَمَسَّ رُكْبَتَاهُ رُكْبَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ނޫޢިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] އަށް [އަލްޤަމާ ބިން މަރްޞަދު] އިން [ސުލައިމާން ބިން ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޔަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އަހަރެން [އިބްނު ޢުމަރު] އަށް ބުނީމެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެން މުޅި ދުނިޔެއަށް ދަތުރުކުރީ، ދެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދިމާވީ ތަޤްދީރެއް ނެތް ކަމަށް ބުނި ބަޔަކާ'. އިބްނު އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެމީހުންނާ ބައްދަލުވާއިރު، އަބްދުالله ބިން ޢުމަރު އެމީހުންނާ ވަކިވެވަޑައިގަންނަވަނީ، އަދި އެމީހުން އޭނާ ދޫކޮށްލައްވަނީ ކަމަށް ބުނެދެއްވާށެވެ،' ތިން ފަހަރު. ދެން އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘެއް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ކައިރީގައި ތިއްބާ ކުއްލިއަކަށް މީހަކު އައީ - އިބްނު ޢުމަރު އޭނާގެ ސިފަތައް ފާހަގަކުރެއްވި - ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: 'ގާތްކޮށްލައްވާ!' ދެން އެމީހާ ކައިރިވެވަޑައިގަތީ، ދެން الله ގެ ރަސޫލާ އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ގާތްކޮށްލައްވާށެވެ!' އެހެންކަމުން އެމީހާ ކައިރިއަށް ޖެހިލުމުން، އޭނާގެ ކަކުލުގައި ޖެހިޖެހިގެން ދިޔައީ ކިރިޔާއެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އީމާންކަމަކީ ކޮބައިކަން ބުނެދީބަލަ؟' ނުވަތަ 'އީމާންތެރިކަމުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދީބަލަ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ތިޔަބައިމީހުން الله، އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުންނާއި، އެކަލާނގެ ފޮތްތަކާއި، އެކަލާނގެ ރަސޫލުންނަށް، އާޚިރަތް ދުވަހު އީމާންވެ، ތަޤްދީރަށް އީމާންވެވަޑައިގަންނަވައެވެ'. ސުފްޔާން ބުންޏެވެ؛ އަހަރެން ހީކުރީ އޭނާ ބުނީ: 'ރަނގަޅާއި ނުބައި' ކަމަށެވެ. އެމީހާ އަހާލިއެވެ؛ 'އިސްލާމްދީނަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ނަމާދު ކުރުމާއި، ޒަކާތް ދެއްކުމާއި، ހައްޖު ކުރުމާއި، ރަމަޟާން މަހު ރޯދަ ހިފުމާއި، ޖުނޫބުން ފެންވަރާލުން'، އެކަލޭގެފާނުގެ ހުރިހާ ޖަވާބެއްގެ މައްޗަށް ޝަރަޙަ ކުރެވުނެވެ؛ 'ތިޔަ ބުނީ ތެދެއް، ތިޔަ ބުނީ ތެދެއް'. އެކުވެރިން ބުނީ؛ 'މިމީހާއަށްވުރެ ބޮޑަށް ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަތިވެރިކުރާ މީހަކު އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނުފެނޭ، ހީވަނީ އޭނާއަށް ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ދަންނަ މީހެއްހެންނެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އިޙްސާންގެ ވާހަކަ ކިޔައިދީބަލަ!' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުން الله އަށް އަޅުކަން ކުރަނީ ނުވަތަ އެކަލާނގެ ފެންނަ ފަދައިން އަޅުކަން ކުރައްވާ، އެކަލާނގެ ނުފެންނަ ނަމަ ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުން ފެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ'. އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންވެސް ބުނަނީ؛ މިމީހާއަށްވުރެ ބޮޑަށް ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަތިވެރިކުރެއްވި މީހަކު އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނުފެނޭ، ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިޔަ ބުނީ ތެދެއް، ތިޔަ ބުނީ ތެދެއް'. އޭނާ ބުނަނީ؛ 'އެޕޯކަލިޕްސްގެ ވާހަކަ ކިޔައިދީބަލަ!' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ސުވާލު ކުރާ މީހާއަށް ވުރެ ރަނގަޅަށް ނޭނގޭ އެއްވެސް މީހަކަށް' އެވެ. އޭނާ ބުނަނީ؛ ދެން އެމީހާ ބުންޏެވެ. 'ތިބުނީ ތެދެއް'. އެކަލޭގެފާނު އަބަދުވެސް އެގޮތަށް ވިދާޅުވަނީ، އަދި މިމީހާއަށްވުރެ ބޮޑަށް ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މަތިވެރިކުރި މީހަކު އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނުފެނޭ، ދެން އެމީހާ ދިޔައީ. -ސުފްޔާން ބުންޏެވެ؛ - 'ދެން އަޅުގަނޑަށް ޚަބަރަކީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ޚަބަރެކެވެ. އެކަމަކު އެމީހުންނަށް އޭނާ ނުފެނުމުން ބުނީ: 'މި މީހާއަކީ ޖިބްރީލް، އޭނާ ކަލޭގެ ގާތަށް އައީ ކަލޭގެ ދީނުގެ ވާހަކަ ދަސްކޮށްދިނުމަށް، މިފަހަރު ނޫން އެހެން މީހަކު އަހަރެން ދަންނަ މީހަކު ނޫނީ އެފަދަ އެއްވެސް އެއްޗަކާ އޭނާ އަހަންނާ ބައްދަލު ނުކުރެއެވެ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ އަޙްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އަލްޤަމާ ބިން މާރުޞަދު] އިން [ސުލައިމާން ބިން ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޔަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން [އިބްނު ޢުމަރު] ގާތު ސުވާލުކުރީމެވެ ނުވަތަ އޭނާ -އިބްނު އުމަރު- ސުވާލުކުރީ މީހަކު؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑުމެން އެއްފަހަރަކު މި ބިމުގައި އުޅެފައި ތަޤްދީރެއް ނެތް ކަމަށް ބުނާ ބަޔަކާ ބައްދަލުވި،' ދެން އިބްނު ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އެމީހުންނާ ބައްދަލުވެއްޖެނަމަ، އިބްނު ޢުމަރު އެމީހުންނާ ވަކިވެވަޑައިގެންނެވި ވާހަކަ، އަދި އެމީހުން އިބްނު ޢުމަރާއި ވަކިވެވަޑައިގެންނެވި ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވާށެވެ'، އެކަލޭގެފާނު ތިން ފަހަރު ވިދާޅުވެ، ދެން އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކައިރީގައި ތިއްބަވައިގެން ކުއްލިއަކަށް މީހަކު އައިސް ވިދާޅުވީ އޭ الله ގެ ރަސޫލާ އަޅުގަނޑަށް ގާތްވެވޭނެތޯއެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'ގާތްކޮށް އާދޭ!' ދެން އޭނާ ފިޔަވަޅެއް ގާތަށް ޖެހި، ދެން އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން ގާތްވެވޭތޯއެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'ގާތްކޮށް އާދޭ!' ދެން ފިޔަވަޅެއް ގާތަށް ޖެހިލާފައި އަނެއްކާވެސް ބުންޏެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން ގާތްވެވޭތޯއެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'ގާތްކޮށް އާދޭ!' ދެން އޭނާ ފިޔަވަޅެއް ކައިރިއަށް ޖެހިލީ އޭނާގެ ކަކުލު ހުޅުން ކިރިޔާ ވެސް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކަކުލުގައި ޖެހިގެން ކަމަށް ވާތީ، ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އީމާންކަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟' ދެން އިބްނު ޢުމަރު މަތީގައިވާ ޙަދީޘް މާނަހުރި ގޮތެއްގައި ބަޔާން ކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 353
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى الْأَشْيَبُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي الْوَلِيدِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُرَاقَةَ الْعَدَوِيِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَظَلَّ رَأْسَ غَازٍ أَظَلَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ جَهَّزَ غَازِيًا حَتَّى يَسْتَقِلَّ بِجَهَازِهِ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ وَمَنْ بَنَى مَسْجِدًا يُذْكَرُ فِيهِ اسْمُ اللَّهِ بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙަސަން ބިން މޫސާ އަލް އަސީ-ޔާބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނޫ ލާޙިޢާ] އަޅުގަނޑުމެން [އަލް ވަލީދު ބިން އަބުލް ވަލީދު] [ޢުޘްމާން ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ސޫރަޤާ އަލްޢަދާވީ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި الله ގެ އިސްމުފުޅު ބަޔާންވެގެންވާ މިސްކިތެއް ބިނާކުރާ މީހަކު ހަމަކަށަވަރުން އެމީހަކަށް ސުވަރުގެއިން ގެއެއް ބިނާކުރައްވާނެއެވެ'.
Hadith
Imam Ahmad : 354
حَدَّثَنَا عَتَّابٌ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَنْبَأَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَقَدْ بَلَغَ بِهِ أَبِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ فَاتَهُ شَيْءٌ مِنْ وِرْدِهِ أَوْ قَالَ مِنْ جُزْئِهِ مِنْ اللَّيْلِ فَقَرَأَهُ مَا بَيْنَ صَلَاةِ الْفَجْرِ إِلَى الظُّهْرِ فَكَأَنَّمَا قَرَأَهُ مِنْ لَيْلَتِهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢައްޠާބު މާނައީ އިބްނު ޒިޔާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުالله މާނައީ އިބްނުލް މުބާރަކް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔޫނޫސް] އަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އަސް ސަޢީބު ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން އަދި [އުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުތުބާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވެއެވެ ޚަޘްތަބް]، -ޢަބްދުالله ވިދާޅުވިއެވެ؛ ބައްޕަ ވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް އެކަން ފޯރުކޮށްދީފައި - އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ: 'އެކަލޭގެފާނުގެ ވިރިދުން އެއްޗެއް ދޫކޮށްލާ މީހަކު، ނުވަތަ ރޭގަނޑު އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ކިޔެވުމުން، ފަތިސް ނަމާދާއި މެންދުރު ނަމާދާއި ދެމެދުގައި ކިޔަވާނަމަ، ރޭގަނޑު ކިޔާ ފަދައިން ވާނެ' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 355
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ قَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ الَّتِي فِي سُورَةِ الْبَقَرَةِ { يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ } قَالَ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي فِي سُورَةِ النِّسَاءِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى } فَكَانَ مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَقَامَ الصَّلَاةَ نَادَى أَنْ لَا يَقْرَبَنَّ الصَّلَاةَ سَكْرَانُ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي فِي الْمَائِدَةِ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَلَمَّا بَلَغَ { فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ } قَالَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ انْتَهَيْنَا انْتَهَيْنَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޚަލަފް ބިން އަލް ވަލީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްރާއީލަށް] [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މައިސާރާ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. ޚާމަރުގެ މަނާކުރުން ތިރިވިއިރު، އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'الله ތަޢާލާ ހިތްހަމަޖެހޭ ބަޔާނަކާއެކު ޚަމްރުގެ މައްސަލަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވާށެވެ.' ދެން މި އާޔަތް ތިރިވެގެން ދިޔައީ، އެއީ އަލް ބަޤަރާ ސޫރަތުގައި ހިމެނޭ އާޔަތް؛ ' -އެމީހުން ތިބާއާ ސުވާލުކުރަނީ ރަހައާއި ޖޫރިމަނާއާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. ބުނާށެވެ: 'އެދެމީހުންގެ ތެރޭގައި ވެސް ބޮޑު ފާފައެއް ވެއެވެ-،' -QS އަލް ބަޤަރާ އާޔަތް 219-. އަބޫ މައިސާރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެހެންކަމުން އުމަރަށް ގޮވާލުމުން އެ ވާހަކަ ކިޔައިދީފައި އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'އޭ الله، ހިތްހަމަޖެހޭ ބަޔާނަކާއެކު ޚަމްރުގެ މައްސަލަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވާ،' ދެން އަން ނީސާ އަކުރުގައިވާ އާޔަތް ތިރިއަށް އައީ -އޭ އީމާންވާ މީހުން މަސްތުވެގެން ތިއްބަވައިގެން ނަމާދު ނުކުރާށެވެ-، -QS އަން ނީސާ' އާޔަތު 43- الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ގޮވާލި މީހާ ނަމާދު ދަމަހައްޓާއިރު، އޭނާ ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ؛ 'މަސްތުވެފައިވާ މީހުން ނަމާދަށް ނާންނަ ގޮތަށް'. އެހެންކަމުން އުމަރަށް ގޮވާލައި ކިޔައިދިނީ، ދެން އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'އޭ الله މިކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހިތްހަމަޖެހޭ ބަޔާނަކާއެކު ވިސްނައިދެއްވާށެވެ'. އެހެންކަމުން އަލްމަޢިދާ ސޫރަތުގައިވާ އާޔަތް ތިރިއަށް އައިސް، ދެން ޢުމަރަށް ގޮވާލައި އޭނާއަށް ކިޔައިދިނީ، ދެން އާޔަތަށް އާދެވުމުން - ދެން ހުއްޓާލާ - އެ މަސައްކަތް ކުރުން - - QS އަލް މަޢީދާ 91 ވަނަ އާޔަތުގައި - އަބޫ މައިސާރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެމެން ހުއްޓާލަނީ، އަހަރެމެން ހުއްޓާލަނީ'.
Hadith
Imam Ahmad : 356
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ صُبَيِّ بْنِ مَعْبَدٍ أَنَّهُ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ أَحَجَجْتَ قَالَ لَا فَقِيلَ لَهُ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَأَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَوَافَقَ زَيْدَ بْنَ صُوحَانَ وَسَلْمَانَ بْنَ رَبِيعَةَ فَقَالَا هُوَ أَضَلُّ مِنْ نَاقَتِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ جَمَلِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ لِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުޢުބާޙް] [އަލްޙަކަމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ އަރިހުން [ޝުބައި ބިން މަޢުބާދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވަނީ ކުރިން އޭނާއަކީ ތަޣްލިބުގެ ނަޞާރާއެއް ކަމުގައި، ދެން އިސްލާމްވެ، ދެން އެދުނެވެ؛ 'ކޮން ޢަމަލެއް މާ މުހިންމީ؟' އެހެން ޖަވާބު ދިނެވެ. 'الله ގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރުން'. ދެން އެކަލޭގެފާނު ޖިހާދަށް ފުރަން އުޅެނިކޮށް، އެކަލޭގެފާނަށް ބުނެވުނެވެ. 'ދުވަހަކުވެސް ހައްޖު ކޮށްފިންތަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އަދި ނުވޭ،' ދެން އޭނާއަށް ބުނީ؛ 'ފުރަތަމަ ހައްޖާއި ޢުމްރާ ކުރުން ދެން ޖިހާދު ކުރާށެވެ'. ދެން އޭނާ ގަސްތުކުރީ އެއްފަހަރާ ހައްޖާއި ޢުމްރާ ކުރުމަށާއި، ދެން ޒައިދު ބިން ޝުހާން އާއި ސަލްމާން ބިން ރަބީޢަތާ ބައްދަލުވުމުން، އެހެންކަމުން ދެމީހުންވެސް ބުންޏެވެ؛ 'އޭނާގެ ޖަމަލަށްވުރެ ބޮޑަށް މަގުފުރެދިފައިވާ،' ނުވަތަ؛ 'އޭނާގެ ޖަމަލަށް ވުރެ ބޮޑަށް މަގުދައްކައިދޭ މީހެއް ނޫނެވެ'. އެހެންކަމުން އުމަރުގެ އަރިހަށް ގޮސް އެދެމީހުން ދެއްކި ވާހަކަތައް ކިޔައިދިނުމުން [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންނަށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތާ ގުޅޭގޮތުން އިރުޝާދު ލިބިފައިވުން -ނުވަތަ- ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތާ ގުޅޭގޮތުން އިރުޝާދު ލިބިއްޖެއެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 357
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِلْحَجَرِ إِنَّمَا أَنْتَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] [ޙިޝާމް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] އަންގާފައިވަނީ [ޢުމަރު] ހާޖަރު -އަސްވާދު- އަށް ވިދާޅުވި ވާހަކަ؛ 'ތިޔައީ ހަމައެކަނި ހިލައެއް، އަދި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކަލޭގެފާނަށް ބޮސްދެމުން ދިޔަތަން އަހަންނަށް ނުފެނުނުނަމަ އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށް ބޮސް ނުދިނީސް'. ދެން އޭނާ -އުމަރު- ބޮސްދިނެވެ'.
Hadith
Imam Ahmad : 358
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَتَى الْحَجَرَ فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَضُرُّ وَلَا تَنْفَعُ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ قَالَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީޢު] އަށް [ޙިޞްޔާމް] އިން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުން] ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [ޢުމަރު] ހާޖަރު -އަސްވާދު- ގާތްވެވަޑައިގަތީ ދެން ވިދާޅުވީ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަންނަށް އެނގޭ ކަލޭއަކީ ހަމައެކަނި ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ފައިދާއެއް ނުލިބޭ ހިލައެއްކަން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކަލޭގެފާނަށް ބޮސްދެމުން ދިޔަތަން ނުފެނުނުނަމަ އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށް ބޮސް ނުދިނީހެވެ.' އޭނާ ބުނަނީ؛ 'ދެން އުމަރު ބޮސްދިނީ -ހާޖަރު އަސްވާދު-'.
Hadith
Imam Ahmad : 359
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَبَّلَهُ وَالْتَزَمَهُ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَ حَفِيًّا يَعْنِي الْحَجَرَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އިބްރާހިމް ބިން ޢަބްދުލްޢަޢްލާ] ގެ ފަރާތުން [ސުވައިދު ބިން ޣަފަލާ] ގެ ފަރާތުން [ޢުމަރު] ބޮސްދީ ހިފަހައްޓާފައި -ހާޖަރު އަސްވާދު-، ދެން ބުނީ؛ 'އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ އަބުލް ޤާސިމް ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ -ތިބާއަށް މަޑުމަޑުން ބޮސްދެމުން ދިޔަތަނެވެ'. އެއީ ހާޖަރު -އަސްވާދު-' އެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 360
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ اللَّيْلُ مِنْ هَهُنَا وَذَهَبَ النَّهَارُ مِنْ هَهُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ވާކީ’] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙިޞްޔާމް ބިން އުރުވާ] [އޭނާގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން] [‘އާޝިމް ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ‘މިތަނުން ރޭގަނޑު އައިސް މިތަނުން ދުވާލު ނެތިގެން ދިއުމުން، ދެން ރޯދަ ހިފާ މީހުންނަށް ރޯދަ ދޫކޮށްލާ ވަގުތު ވާނެއެވެ.
