Imam Ahmad : 301
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ قَالَ عَفَّانُ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ قَالَ أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ وَقَدْ وَقَعَ بِهَا مَرَضٌ قَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ فَهُمْ يَمُوتُونَ مَوْتًا ذَرِيعًا فَجَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَرَّتْ بِهِ جَنَازَةٌ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرٌ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرٌ فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرٌّ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ فَقَالَ أَبُو الْأَسْوَدِ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا وَجَبَتْ فَقَالَ قُلْتُ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ بِخَيْرٍ إِلَّا أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ قَالَ قُلْنَا وَثَلَاثَةٌ قَالَ وَثَلَاثَةٌ قُلْنَا وَاثْنَانِ قَالَ وَاثْنَانِ قَالَ وَلَمْ نَسْأَلْهُ عَنْ الْوَاحِدِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުޝް ޝަމާދު] އާއި [ޢައްފާން] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ދާއުދު ބިން އަބުލް ފުރަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުالله ބިން ބުރައިދާ] ވިދާޅުވެފައިވަނީ [އައްފާން] [އިބްނު ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [އަބުލް އަސްވާދު އަދު ދިލީ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ މަދީނާއަށް އާދެވުނުއިރު، އެތަނުގައި ބަލިމަޑުކަމެއް ފެނުނު،' -[ޢަބްދުޝް ޝަމާދު] ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެމީހުން ބިރުވެރި ގޮތަކަށް މަރުވެ، - ދެން އަހަރެން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ގެ ކައިރީގައި އިށީނދެގެން، ކުއްލިއަކަށް ހަށިގަނޑު - ބިރު - ފާއިތުވެގެން ގޮސް، މަރުވެފައިވާ މީހާއަށް އޯގާތެރިކަމާއެކު ތައުރީފު ކުރެވުނު އިރު އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'މަޖުބޫރު'. ދެން ދެވަނަ މަރުވެފައިވާ މީހާ އޭގެ ކައިރިން ފާއިތުވެގެން ގޮސް އެ މަރުވެފައިވާ މީހާ ބުނި ފަދައިން އޯގާތެރިކަމާއެކު ތައުރީފު ކުރެވުނެވެ؛ 'މަޖުބޫރު'. ދެން ތިންވަނަ ހަށިގަނޑު ފާއިތުވެގެން ދިޔަ ނަމަވެސް މަރުގެ ހުތުރުކަން ހާމަވެގެން ދިޔައީތީ އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެއީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް،' އަބުލް އަސްވާދު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަހަރެން އޭނާއާ ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން، ފަރުޟުގެ މާނައަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟' އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު ބުނަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި ފަދައިން: 'ހަތަރު މީހަކު ހެޔޮކަމާއެކު ހެކިވެވޭ ކޮންމެ މުސްލިމަކު، الله އޭނާ ސުވަރުގެއަށް ވައްދަވާނެ' ކަމަށެވެ. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަހަރެމެން އެދެމެވެ؛ 'ތިން މީހަކު -ހެކިވެގެން- ނަމަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'އެހެންމެ ތިން މީހުންގެ ފަރާތުން'. އަހަރެމެން އަނެއްކާވެސް އަހާލީމެވެ؛ 'ދެމީހުން ނަމަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެހެންމެ ދެމީހުންގެ ފަރާތުން' އެވެ. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ދެން އަޅުގަނޑުމެން ސުވާލެއް ނުކުރަން އެއީ އެއް މީހަކުތޯ'.
Imam Ahmad : 302
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَرْبٌ يَعْنِي ابْنَ شَدَّادٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ بَيْنَمَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ فَقَالَ عُمَرُ لِمَ تَحْتَبِسُونَ عَنْ الْجُمُعَةِ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ سَمِعْتُ النِّدَاءَ فَتَوَضَّأْتُ ثُمَّ أَقْبَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَأَيْضًا أَلَمْ تَسْمَعُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا رَاحَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ الْمُعَلِّمُ حَدَّثَنَا يَحْيَى أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَيْنَا هُوَ يَخْطُبُ فَذَكَرَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުޝް ޝަމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙަރުބް މާނައަކީ އިބްނު ސިއްދާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ސަލާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ހުރައިރާ] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ދަރުސް ދެއްވަމުން ގެންދެވިއިރު، ކުއްލިއަކަށް މީހަކު އައިސް އިށީނދެވަޑައިގަތުމުން، ދެން އުމަރު އެދުނެވެ؛ 'ހުކުރު ނަމާދަށް ހާޒިރުވާން ލަސްވަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟' ދެން އެމީހާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން، ނަމާދުގެ އަޑު އިވުމުން ވަގުތުން ވުޟޫކޮށްލުމަށްފަހު މިސްކިތަށް ދިޔައީމެވެ،' ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަދި ހަމައެހެންމެ -ހަމައެކަނި ވުޟޫކުރުން-، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ވާހަކަ ދުވަހަކުވެސް އަޑުއަހާފައެއް ނުވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުޝް ޝަމާދު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފި [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަލްޙުސައިން އަލް މުޢާލިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ސަލާމާ] ގާތު [އަބޫ ހުރައިރާ] އޭނާއަށް ކިޔައިދީފައިވާ ވާހަކަ، އެއީ [ޢުމަރު] ދަރުސް ދެއްވަމުން ގެންދެވިއިރު. ދެން މަތީގައިވާ ޙަދީޘް ބަޔާން ކުރެއްވިއެވެ.
Imam Ahmad : 303
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَرْبٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حِطَّانَ فِيمَا يَحْسِبُ حَرْبٌ أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ لَبُوسِ الْحَرِيرِ فَقَالَ سَلْ عَنْهُ عَائِشَةَ فَسَأَلَ عَائِشَةَ فَقَالَتْ سَلْ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَأَلَ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَفْصٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا فَلَا خَلَاقَ لَهُ فِي الْآخِرَةِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުޝް ޝަމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙަރުބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އިމްރާން ބިން ހިތުތާން] ގެ ފަރާތުން ހަރުބުގެ އަންދާޒާއަށް ބަލާއިރު، އޭނާ އިބްނު އައްބާސްއާ ސިލްކް އެޅުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން، އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އެކަމާ ބެހޭގޮތުން އައިޝަތު އަހާށެވެ!،' ދެން އޭނާ އައިޝަތު އާއި ސުވާލުކުރުމުން އައިޝަތު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އިބްނު ޢުމަރަށް އަހާށެވެ!' ދެން އެކަލޭގެފާނު [އިބްނު ޢުމަރު] އާއި ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޙަފްޝް] އަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Imam Ahmad : 304
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ بِالْبَصْرَةِ قَالَ أَنَا أَوَّلُ مَنْ أَتَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ طُعِنَ فَقَالَ احْفَظْ عَنِّي ثَلَاثًا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ لَا يُدْرِكَنِي النَّاسُ أَمَّا أَنَا فَلَمْ أَقْضِ فِي الْكَلَالَةِ قَضَاءً وَلَمْ أَسْتَخْلِفْ عَلَى النَّاسِ خَلِيفَةً وَكُلُّ مَمْلُوكٍ لَهُ عَتِيقٌ فَقَالَ لَهُ النَّاسُ اسْتَخْلِفْ فَقَالَ أَيَّ ذَلِكَ أَفْعَلُ فَقَدْ فَعَلَهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي إِنْ أَدَعْ إِلَى النَّاسِ أَمْرَهُمْ فَقَدْ تَرَكَهُ نَبِيُّ اللَّهِ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ وَإِنْ أَسْتَخْلِفْ فَقَدْ اسْتَخْلَفَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ لَهُ أَبْشِرْ بِالْجَنَّةِ صَاحَبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَطَلْتَ صُحْبَتَهُ وَوُلِّيتَ أَمْرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَوِيتَ وَأَدَّيْتَ الْأَمَانَةَ فَقَالَ أَمَّا تَبْشِيرُكَ إِيَّايَ بِالْجَنَّةِ فَوَاللَّهِ لَوْ أَنَّ لِي قَالَ عَفَّانُ فَلَا وَاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَوْ أَنَّ لِي الدُّنْيَا بِمَا فِيهَا لَافْتَدَيْتُ بِهِ مِنْ هَوْلِ مَا أَمَامِي قَبْلَ أَنْ أَعْلَمَ الْخَبَرَ وَأَمَّا قَوْلُكَ فِي أَمْرِ الْمُؤْمِنِينَ فَوَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنَّ ذَلِكَ كَفَافًا لَا لِي وَلَا عَلَيَّ وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صُحْبَةِ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [ޔަޙްޔާ ބިން ހައްމާދު] އާއި [ޢައްފާން] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] އަށް [ދާއޫދު ބިން ޢަބްދުالله އަލް ޢަދީ] ގެ އަރިހުން [ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް ހިމްޔާރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އަހަރެންނަކީ [އުމަރު] އަށް ވަޅިން ހަމަލާދިނުމުން އެންމެ ފުރަތަމަ އައި މީހާ، ދެން އޭނާ ބުނީ؛ 'އަހަރެންގެ ކިބައިން ތިން ކަމެއް ހަނދާން ކުރާށެވެ، ސަބަބަކީ އަހަރެން ބިރުގަންނަނީ މީހުން އަޅުގަނޑާ ބައްދަލު ނުކުރާނެތީ، ހަގީގަތުގައި އަހަރެން ކަލާލާއާ ބެހޭ ގޮތުން ނިންމުމެއް ނުނިންމީ، އަދި އަހަރެން ޚަލީފާއެއް - ބަދަލެއް - ރައްޔިތުންނަށް - އަހަރެންގެ ފަހުން - އައްޔަން ނުކުރީމެވެ. ދެން މީސްތަކުން އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'ޚަލީފާއެއް އައްޔަން ކުރައްވާ!' އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަހަރެން އެއިން ކޮންމެ ކަމެއް ކުރިޔަސް، ހަމަ ޔަގީނުންވެސް އަހަންނަށް ވުރެ މޮޅު މީހަކު އެކަން ކޮށްފައިވެއެވެ؛ އެބޭފުޅުންގެ ކަންތައްތައް -ޚިލާފަތު - ރައްޔިތުންނަށް -އަޅުގަނޑަށްފަހު- އަޅުގަނޑު ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން ނަބީޔުالله ޢަލާހިޝް ޝަލަތު ވަޞިއްޔަތް ވަނީ އެކަން ދޫކޮށްލައްވާފައެވެ. އަދި ޚަލީފާއެއް އަޅުގަނޑު އައްޔަންކޮށްފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަށްވުރެ މޮޅު މީހަކު، އެއީ އަބޫބަކުރު، -ޚަލީފާއެއް-' އައްޔަން ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ދެން އަހަރެން އޭނާއަށް ބުނީމެވެ. 'ތިޔަބައިމީހުން ސުވަރުގެވަންތަ ބަރަކާތްތެރިވެ، ތިޔަބައިމީހުން الله ގެ ރަސޫލާއާއެކު ފުދޭވަރަކަށް ގިނަ ދުވަހު ތިއްބެވި، ތިޔަބައިމީހުން މުއުމިނުންގެ ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސް، ތިޔަބައިމީހުން ޤާބިލުވެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ މެންޑޭޓް ފުރިހަމަ ކުރެއްވިއެވެ'. އޭނާ ބުނަނީ؛ 'ސުވަރުގެއާއެކު އަހަރެންނާ ބެހޭ ގޮތުން ތިޔަބައިމީހުންގެ އުފާވެރި ޚަބަރުތަކާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، الله ގެ ޙަޟްރަތުން، ސުވަރުގެ އަހަންނަށްޓަކައި އޮތްނަމަ،' - އައްފާން ވިދާޅުވިއެވެ؛ - 'އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް، އެކަލާނގެ ނޫން އެހެން އެއްވެސް އިލާހެއް ނެތް الله ގެ ޙަޟްރަތުން، ދުނިޔެއާއި އޭގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް އަހަންނަށް ނިޔަތްގަނެވިއްޖެނަމަ، ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި އޮތް މުސީބާތަށް އެކަމުން ކައްފާރާ ކުރާނަމެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ވަޑައިގަތުމާ ބެހޭގޮތުން ތިޔަ ވިދާޅުވި އެއްޗަކާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، އެއީ ހަމަކަށަވަރުން ތެދެކެވެ.
Imam Ahmad : 305
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ قَالَ كَتَبَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَى أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ أَنْ عَلِّمُوا غِلْمَانَكُمْ الْعَوْمَ وَمُقَاتِلَتَكُمْ الرَّمْيَ فَكَانُوا يَخْتَلِفُونَ إِلَى الْأَغْرَاضِ فَجَاءَ سَهْمٌ غَرْبٌ إِلَى غُلَامٍ فَقَتَلَهُ فَلَمْ يُوجَدْ لَهُ أَصْلٌ وَكَانَ فِي حَجْرِ خَالٍ لَهُ فَكَتَبَ فِيهِ أَبُو عُبَيْدَةَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَى مَنْ أَدْفَعُ عَقْلَهُ فَكَتَبَ إِلَيْهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مَوْلَى مَنْ لَا مَوْلَى لَهُ وَالْخَالُ وَارِثُ مَنْ لَا وَارِثَ لَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޙްޔާ ބިން އާދަމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އައްޔަސީ] ގެ އަރިހުން [ޙަކީމް ބިން ޙަކީމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އުމާމާ ބިން ސަހަލް] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު] އަބޫޢުބައިދާ ބިން އަލް ޖައްރާއަށް ސިޓީއެއް ލިޔުއްވި -އޭގައި ހިމެނެނީ-؛ 'ދަރިންނަށް ފަތަން ދަސްކޮށްދީ، ތިރިން ހަނގުރާމަ ކުރަން ދަސްކޮށްދީ، އެއީ އެކި ބޭނުންތަކަށް ޚިދުމަތް ކުރާނެތީ.' ދެން މަގުފުރެދިފައިވާ ތިރިން ކުޑަކުއްޖަކުގައި ޖެހި މަރާލި ނަމަވެސް އޭނާގެ މައިންބަފައިން ނުފެނުނު އިރު، އޭނާ ދޮންބައްޕަގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުއްޓާ - މަންމަގެ ފަރާތުން -، ދެން އަބޫ ޢުބައިދާ މިކަމާ ބެހޭގޮތުން އުމަރަށް ސިޓީއެއް ލިޔުއްވި - އޭގައި ހިމެނެނީ -؛ 'އަހަރެން ދިޔާތު ދޭނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ؟' ދެން ޢުމަރު އޭނާއަށް ސިޓީއެއް ލިޔުއްވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްފަހަރަކު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: 'الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަކީ ވަލީވެރިން ނެތް މީހުންނަށް ވަލީވެރިން ކަމުގައި ވުމެވެ.
Imam Ahmad : 306
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَرِثُ الْوَلَاءَ مَنْ وَرِثَ الْمَالَ مِنْ وَالِدٍ أَوْ وَلَدٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުالله ބިން ޒައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ލާޙިޢާ] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢަމްރޫ ބިން ސުޢޫޢިބު] އިން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ކާފަ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: 'ވަލާ ވާރުތަވާ މީހާއަކީ ބައްޕައާއި ދަރިފުޅުގެ އަތުން ވެސް މުދާ ވާރުތަވާ މީހާ' އެވެ.
Imam Ahmad : 307
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَتَى الْحَجَرَ فَقَالَ أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَضُرُّ وَلَا تَنْفَعُ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَكَ مَا قَبَّلْتُكَ ثُمَّ دَنَا فَقَبَّلَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ޢުބައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢްމާސީ] [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޢަބީސް ބިން ރަބިޢާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ [ޢުމަރު] ހާޖަރު -އަސްވާދު- ކައިރިވަމުން ދިޔަތަން ދެން ބުނީ؛ 'الله ގެ ޙަޤީޤަތުގައި އަޅުގަނޑަށް ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އެނގޭ ކަލޭއަކީ ހަމައެކަނި އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ފައިދާއެއް ނުކުރެވޭނެ ހިލައެއްކަން، الله ގެ ރަސޫލާ ކަލޭގެފާނަށް ބޮސްދެމުން ދިޔަތަން ނުފެނުނުނަމަ އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށް ބޮސް ނުދިނީސް'. ދެން ގާތްވެ ބޮސްދިނެވެ.
Imam Ahmad : 308
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا دُجَيْنٌ أَبُو الْغُصْنِ بَصْرِيٌّ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ أَسْلَمَ مَوْلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ حَدِّثْنِي عَنْ عُمَرَ فَقَالَ لَا أَسْتَطِيعُ أَخَافُ أَنْ أَزِيدَ أَوْ أَنْقُصَ كُنَّا إِذَا قُلْنَا لِعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدِّثْنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَخَافُ أَنْ أَزِيدَ حَرْفًا أَوْ أَنْقُصَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَهُوَ فِي النَّارِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ދުޖައިން އަބުލް ޣުޝްނީ] ބަޞްރާގެ އަހުލުވެރިންނަށް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އަހަރެން މަދީނާއަށް އައީ ދެން [އަސްލަމް] ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބްގެ ޚާދިމާ ބައްދަލުވެ، އަހަރެން އޭނާއަށް ބުނީމެވެ؛ '[ޢުމަރުގެފާނުގެ] އަރިހުން ޙަދީޘެއް ކިޔައިދީބަލަ،' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑަކަށް ނުކުރެވޭނެ، އަޅުގަނޑު ބިރުގަނޭ އިތުރު ނުވަތަ އުނިކުރާނަމޭ، އަޅުގަނޑުމެން ޢުމަރުގެފާނަށް ބުނިނަމަ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ޙަދީޘް ކިޔައިދެއްވާށޭ، އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު ބިރުގަންނަނީ އެއް ޖުމްލަ އިތުރުކޮށް ނުވަތަ އުނިކޮށްފާނެތީ، ހަގީގަތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: 'އަހަންނަށް ދޮގުހެދި މީހަކު ނަރަކައަށް ދާނެ'.
Imam Ahmad : 309
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ مَوْلَى آلِ الزُّبَيْرِ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ فِي سُوقٍ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا أَلْفَ أَلْفِ حَسَنَةٍ وَمَحَا عَنْهُ بِهَا أَلْفَ أَلْفِ سَيِّئَةٍ وَبَنَى لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމަދު ބިން ޒައިދަށް] [ޢަމްރޫ ބިން ދީނާރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވަނީ އަޒް ޒުބައިރުގެ އާއިލާގެ ކުރީގެ އަޅުން [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 'ލާ އިލާހާ އިއްލާހު ވަޙްދާހޫ ލާ ޝަރީކަލާހޫ ލާހުލް މުލްކު ވަލުހުލް ހަމްދޫ ބިޔާދީހިލް ޚައިރޫ ޔޫޙީ ވަޔޫމީޓޫ ވުވާ ޢަލާ ކުއްލީ ސްޔާޢިން ޤުދީރު - الله ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރުމުގެ ހައްޤު ލިބިގެންވާ އިލާހެއް ނެތް، އެކަލާނގެ އެއްވެސް ބައިވެރިޔަކު ނެތް، އެކަލާނގެއަށް ނިސްބަތްވަނީ ހުރިހާ ރަސްކަމެއް އަދި ހުރިހާ ތަޢުރީފެއް، އެކަލާނގެ އަތްޕުޅުގައި ހުރިހާ ހެޔޮކަމެއް، އެކަލާނގެ އެއީ ދިރުމެއް ދެއްވައި މަރުވާ ރަސްކަލާނގެ އަދި ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ބާރުގަދަ ރަސްކަލާނގެ- 'ދެން الله އޭނާއަށް މިލިއަނެއްހާ ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ލިޔުއްވައި، އޭނާގެ ކިބައިން މިލިއަން ނުބައި ޢަމަލުތައް ދުރުކޮށް، ސުވަރުގެވަންތަ ގެއެއް ހައްދަވާނެ'.
Imam Ahmad : 310
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُونَ فُلَانٌ شَهِيدٌ وَفُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا بِرَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ يُجَرُّ إِلَى النَّارِ فِي عَبَاءَةٍ غَلَّهَا اخْرُجْ يَا عُمَرُ فَنَادِ فِي النَّاسِ إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިކްރީމާ ބިން އައްމާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ޒުމައިލް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނު އައްބާސް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފި [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޚައިބަރު ހަނގުރާމަ ހިނގިއިރު، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު އައީ ކަމަށް އެމީހުން ބުންޏެވެ؛ 'އެހެން ގޮތަކަށް ޝަހީދުވެ، އެގޮތަށް ޝަހީދުވީ،' އެމީހުން މީހަކު ފާއިތުވެގެން ދާންދެން، އެމީހުން ބުންޏެވެ؛ 'އެހެން ގޮތަކަށް ޝަހީދުވީ'. ދެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެއްގޮތަކަށްވެސް ނޫން، ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންނަށް ފެނުނީ އޭނާ ނެގި ހެދުމެއްގެ ސަބަބުން ނަރަކައިގެ އަލިފާނަށް ދަމާލިތަނެވެ.
Imam Ahmad : 311
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَسْرُوقٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ لَا وَأَبِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَهْ إِنَّهُ مَنْ حَلَفَ بِشَيْءٍ دُونَ اللَّهِ فَقَدْ أَشْرَكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިސްރާއީލުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަޢީދު ބިން މަސްރޫޤް] [ސަޢްދު ބިން ޢުބައިދާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ނޫން، ބައްޕަގެ ކިބައިން،' الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Imam Ahmad : 312
حَدَّثَنَا حَمَّادٌ الْخَيَّاطُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ زَادَ فِي الْمَسْجِدِ مِنْ الْأُسْطُوَانَةِ إِلَى الْمَقْصُورَةِ وَزَادَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَوْلَا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ نَبْغِي نَزِيدُ فِي مَسْجِدِنَا مَا زِدْتُ فِيهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙައްމަދުލް ޚައްޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله] [ނާފިޢު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއީ [އުމަރު] މިސްކިތް ތަނބުތަކުން ފެށިގެން ކުދި ކޮޓަރިތަކާ ހަމައަށް ފުޅާކޮށް އުސްމާން ވެސް އިތުރުކުރެއްވި ވާހަކަ، ދެން އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ވިދާޅުވާ އަޑު އަހާފައި ނުވާނަމަ: ‘އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވަނީ މިސްކިތުގެ ޖާގަ ފުޅާކުރަން’، އަޅުގަނޑު އިތުރު އެއްޗެއް އިތުރު ނުކުރީސް.
Imam Ahmad : 313
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ مَعَهُ الْكِتَابَ فَكَانَ مِمَّا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ فَرَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ ثُمَّ قَالَ قَدْ كُنَّا نَقْرَأُ وَلَا تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ فَإِنَّهُ كُفْرٌ بِكُمْ أَوْ إِنَّ كُفْرًا بِكُمْ أَنْ تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُطْرُونِي كَمَا أُطْرِيَ ابْنُ مَرْيَمَ وَإِنَّمَا أَنَا عَبْدٌ فَقُولُوا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَرُبَّمَا قَالَ مَعْمَرٌ كَمَا أَطْرَتْ النَّصَارَى ابْنَ مَرْيَمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ޢުބައިދިއްލާ ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުޘްބާ ބިން މަސްޢޫދު] ގެ އަރިހުން [އިބްނޫ އައްބާސް] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'ހަމަކަށަވަރުން الله ތަޢާލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ޙަޤީޤަތާއި އެކު ފޮނުއްވައި، އެކަލޭގެފާނަށް ފޮތް - ޤުރުއާން - ބާވައިލެއްވި، އެކަލޭގެފާނަށް ބާވައިލެއްވި އާޔަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ގަލުން ޖެހުމުގެ ޝަރީޢަތާ ބެހޭ އާޔަތެއް ހިމެނޭ، ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގަލުން ޖެއްސުމުގެ ޝަރީޢަތް ތަންފީޒު ކުރެއްވި، އަދި އަޅުގަނޑުމެން ވެސް އެކަލޭގެފާނު މަރުވުމަށްފަހު ގަލުން ޖެއްސުމުގެ ޝަރީޢަތް ތަންފީޒު ކުރެއްވި،' ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަގީގަތުގައި އަހަރެމެން ކިޔައިފިން؛ 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ބައްޕައިންނަށް ނަފްރަތު ނުކުރައްވާށެވެ، ސަބަބަކީ އެއީ ތިޔަބައިމީހުން ކާފިރުންނަށް ވެދާނެތީ،' ނުވަތަ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ބައްޕައިންނަށް ނަފްރަތު ކުރާތީ ކާފިރުންނަށް ވެވޭނެ،' ދެން ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. "އެކަލޭގެފާނުގެ އަޅުންނާއި ރަސޫލުން". މައުމަރަށް ބުނެވިދާނެ؛ 'ހަމަ ނަޞާރާއިން އިބްނު މަރިޔަމްއަށް އަޅުކަންކުރާ ފަދައިން'.
Imam Ahmad : 314
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ لِعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ مَقَالَةً فَآلَيْتُ أَنْ أَقُولَهَا لَكُمْ زَعَمُوا أَنَّكَ غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ فَوَضَعَ رَأْسَهُ سَاعَةً ثُمَّ رَفَعَهُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَحْفَظُ دِينَهُ وَإِنِّي إِنْ لَا أَسْتَخْلِفْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَسْتَخْلِفْ وَإِنْ أَسْتَخْلِفْ فَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَدْ اسْتَخْلَفَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ فَعَلِمْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ يَعْدِلُ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا وَأَنَّهُ غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން، [ޢުމަރު] އަށް ވިދާޅުވި ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ މީހުން އެއްޗެއް ބުނާ އަޑު، އެކަމަކު އަޅުގަނޑު ތިބާއަށް އެކަން ބުނަން ފަސްޖެހުނީ، އެމީހުން ހީކުރީ ކަލޭ ޚަލީފާއެއް އައްޔަން ނުކުރާ ކަމަށް.' ދެން އުމަރު ކުޑައިރުކޮޅަކު ބޯ ތިރިކޮށްލުމަށްފަހު އުފުލާލަމުން ބުންޏެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން الله އެކަލާނގެ ދީން ރައްކާތެރިކުރައްވާނެ، އަހަރެން ޚަލީފާއެއް އައްޔަން ނުކޮށްފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޚަލީފާއެއް ކަނޑައަޅުއްވާފައެއް ނުވެއެވެ. އިބްނު އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި، އެކަލޭގެފާނު ނޫން އެހެން މީހަކު - ޢުމަރު - ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އަބޫބަކުރުގެ މަތިން ހަނދާން ނުކުރާތީ، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ފަދަ މީހަކު ނެތްކަން އަޅުގަނޑަށް އެނގެއެވެ.
Imam Ahmad : 315
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [މާލިކް ބިން އައުސް ބިން އަލް ހަދައްސާން] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު] އަޅުގަނޑަށް ސިޓީއެއް ފޮނުއްވި، - ދެން ޙަދީޘެއްގެ ވާހަކަ ދެއްކެވި، - އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑު ތިޔަ ދެމީހުންނަށް ދަންނަވަން، ހަމަކަށަވަރުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެއްފަހަރަކު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.
Imam Ahmad : 316
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَ لَمَّا مَاتَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بُكِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَيِّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އިބްނުލް މުޞައްޔިބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'އަބޫބަކުރު އަވަހާރަވުމުން އޭނާއަށް ހިތާމަ ކުރެވުނު އިރު، ދެން [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ ހަގީގަތުގައި އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން މަރުވެފައިވާ މީހަކަށް އަނިޔާ ލިބޭނީ ދިރިހުރި މީހަކު އޭނާގެ މައްޗަށް ރޮމުންދާތީ' އެވެ.
Imam Ahmad : 317
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا رَبَاحٌ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ إِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِالْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިބްރާހިމް ބިން ޚާލިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ރަބާޙް] ކިޔައިދީފައިވަނީ [މާޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ޢުބައިދުﷲ ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުޠުބާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ހުރައިރާ] ގެ އަރިހުން، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަވަހާރަވުމުން ބައެއް މީހުން ކާފިރުންނަށް ވެގެން ދިޔައީ، -އަބޫ ހުރައިރާ އެ ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ - 'ދެން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ؛ 'އޭ އަބޫބަކުރު، ތިބާ އިންސާނުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވެފައި ވާއިރު: 'ލާ އިލާހާ އިއްލާ ކިޔާހާ ހިނދަކު އިންސާނުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރަން އަހަންނަށް އަމުރު ކުރެވިފައި ވާއިރު، އަދި 'ލާ އިލާހާ އިއްލާ' އޭ ބުނި މީހަކަށް، ދެން އެމީހުންގެ ލޭއާއި މުދާ އަހަރެންގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްފައި ވާއިރު، އެ ޙިސާބު الله އަށް ދޫކޮށްލާފައިވެއެވެ. [އަބޫބަކުރު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'ނަމާދާއި ޒަކާތުގެ ވާޖިބު ތަފާތުކުރާ މީހުންނާ އަހަރެން ހަނގުރާމަކުރާނަމެވެ. ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި އަޅުގަނޑަށް ފެންނަނީ އަބޫބަކުރުގެ ހިތް ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް الله ހުޅުއްވައިދެއްވިކަން ނޫން ކަމެއް، އަދި އެއީ ހަގީގަތްކަން އަހަންނަށް އެނގޭ'.
Imam Ahmad : 318
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [ޢަމްރޫ] އިން [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [މާލިކް ބިން އައުސް] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Imam Ahmad : 319
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ إِنَّ أَمْوَالَ بَنِي النَّضِيرِ كَانَتْ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِمَّا لَمْ يُوجِفْ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ بِخَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ فَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْهَا نَفَقَةَ سَنَةٍ وَمَا بَقِيَ جَعَلَهُ فِي الْكُرَاعِ وَالسِّلَاحِ عُدَّةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [ޢަމްރޫ] އިން [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [މާލިކް ބިން އައުސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު] އަޅުގަނޑަށް ސިޓީއެއް ފޮނުއްވި، -ދެން އެ ޙަދީޘް ފާހަގަކުރެއްވި، - އަދި ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ބަނީ ނަދުލިރުގެ މުއްސަނދިކަމަކީ الله ގެ ރަސޫލާއަށް ފާއި' މުދަލެއް ދެއްވި އެއް ޚަޒާނާ ކަމަށާއި އެއީ މުސްލިމުންގެ އަތުން އަސް ނުވަތަ އެހެން އުޅަނދުތަކުން ބުރަ މަސައްކަތެއް ނުކޮށް ލިބުނު ޚަޒާނާއެއް ކަމަށެވެ.
Imam Ahmad : 320
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْلُ وَأَدْبَرَ النَّهَارُ وَغَرَبَتْ الشَّمْسُ فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] އަށް [ޙިޞްޔާމް] އިން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުން] [ޢާޝިމް ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ] ކިބައިން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި، އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.