Imam Ahmad : 281
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ مُلْتَمِسًا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَلْيَلْتَمِسْهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وِتْرًا
Ku yaaherize kutugambira [Husain Bin Ali] kuruga ahari [Zaidah] kuruga ahari [‘Ashim] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Ibn Abbas] akagira ati; [Umar] akagira ati; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Omuntu weena omuriimwe orikuronda ekiro kya Lailatul Qadr, akironde omu kiro ikumi ekirikuhererukayo -eky’okwezi kwa Ramadlan-, nikwo kugira ngu omu kiro ekitari kya buriijo’.
Imam Ahmad : 282
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ قِيلَ لَهُ أَلَا تَسْتَخْلِفُ فَقَالَ إِنْ أَتْرُكْ فَقَدْ تَرَكَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَسْتَخْلِفْ فَقَدْ اسْتَخْلَفَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Atugambiire [Muhammad Bin Bisyr] Atugambiire [Hisyam Bin ‘Urwah] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Ibn Umar] ngu Umar akabuuzibwa; 'Timurikwija kutoorana -omugaruzi- Khalifa?' [Umar] akagarukamu ati; ‘Ku ndaabe naamureka, obwo buzima hariho omuntu orikunkira amutsigireho, niwe Mutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam. kandi ku ndaabe naatoorana Khalifa - orikugaruka omu mwanya gwe - obwo buzima omuntu orikunkira, nikwo kugira ngu Abu Bakr atooraine Khalifa’.
Imam Ahmad : 283
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ إِنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ يَخْطُبُ النَّاسَ وَهُوَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْعَمَلُ بِالنِّيَّةِ وَإِنَّمَا لِامْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Atugambiire [Yazid] atugambiire [Yahya Bin Sa’id] ngu [Muhammad Bin Ibrahim] akamugambira, ngu akahurira [‘Alqamah Bin Waqqas Al Laitsi] arikugira ngu; ngu akahurira [Umar Bin Al Khaththab] arikubuurira omu maisho g’abantu kandi arikugira ati; Nkahurira Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam arikugira ati: ‘Ebikorwa nibirugiirira aha bigyendererwa byonka, kandi buri omwe naija kutunga eki yaabaire agyendereire, weena orikukora Hijrah ye ahari Allah n’omutumwa we, obwo Hijrah ye neija kuba eri ahari Allah n’omutumwa we, kandi weena orikukora Hijrah ye kutunga amagara g’omukazi naija kutunga Hijrah y’ensi ei arikwenda nari ekigyendererwa’.
Imam Ahmad : 284
حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ اتَّزِرُوا وَارْتَدُوا وَانْتَعِلُوا وَأَلْقُوا الْخِفَافَ وَالسَّرَاوِيلَاتِ وَأَلْقُوا الرُّكُبَ وَانْزُوا نَزْوًا وَعَلَيْكُمْ بِالْمَعَدِّيَّةِ وَارْمُوا الْأَغْرَاضَ وَذَرُوا التَّنَعُّمَ وَزِيَّ الْعَجَمِ وَإِيَّاكُمْ وَالْحَرِيرَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ نَهَى عَنْهُ وَقَالَ لَا تَلْبَسُوا مِنْ الْحَرِيرِ إِلَّا مَا كَانَ هَكَذَا وَأَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِصْبَعَيْهِ
Atugambiire [Yazid] Atugambiire [‘Ashim] kuruga ahari [Abu Usman An Nahdi] kuruga ahari [Umar Bin Al Khaththab] ngu akagira ati; 'Jwara sarongs, shawls n'enkaito, kandi oshukyeho enkaito z'oruhu n'empare, otashaba obuhwezi abavugi b'embaraasi, ogurukye aha mbaraasi n'okuteera kumwe, ogume hare n'ebijwaro ebigumire n'eby'okurya, kandi oshukyeho ebigyendererwa, orekyeho okushemererwa, donnger Mect wear of Allah, and'. sallallaahu ‘alaihi wasallam akazibira eki, kandi akagira ati: ‘Otajwara obujwara bwa siriki, okwihaho bwaba buri obw’obuhango obu bwonka’. kandi yaayoreka enkumu ze ibiri’.
Imam Ahmad : 285
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا يَحْيَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِيَّاكُمْ أَنْ تَهْلِكُوا عَنْ آيَةِ الرَّجْمِ وَأَنْ يَقُولَ قَائِلٌ لَا نَجِدُ حَدَّيْنِ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجَمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ
Atugambiire [Yazid] atugambiire [Yahya] kuruga ahari [Sa’id Bin Al Musayyib] ngu [Umar Bin Al Khaththab] akagira ati; ‘Mutahwerekyerera ahabw’orunyiriri orurikukwata aha kuteera amabaare, okuhitsya obu omuntu araagire ati; ‘Titurikushanga ebibonerezo bibiri omu kitabo kya Allah Ta’ala,’ ahabw’okuba omu mazima rimwe nkareeba omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam arikuteerwa amabaare, kandi naitwe tukahikiiriza ekiragiro ky’okuteera amabaare bwanyima ye’.
Imam Ahmad : 286
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا الْعَوَّامُ حَدَّثَنِي شَيْخٌ كَانَ مُرَابِطًا بِالسَّاحِلِ قَالَ لَقِيتُ أَبَا صَالِحٍ مَوْلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ مِنْ لَيْلَةٍ إِلَّا وَالْبَحْرُ يُشْرِفُ فِيهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ عَلَى الْأَرْضِ يَسْتَأْذِنُ اللَّهَ فِي أَنْ يَنْفَضِخَ عَلَيْهِمْ فَيَكُفُّهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Atugambiire [Yazid] atugambiire [Al 'Awwam] Angambira [Sheikh] ori ribath - arikurinda ensharo omu kicweka ky'enyanja - akagira ati; Nkabugana [Abu Shalih] owabaire ari omuheereza wa Umar Bin Al Khaththab, akagira ati; atugambiire [Umar Bin Khaththab] kuruga ahari Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ngu akaba agizire ati: ‘Tihariho kiro kureka enyanja yaaba neetunguuka emirundi eshatu kuhika aha itaka, arikushaba Allah kubamanyisa amaani ge aharibo -abantu-, kwonka okukizibira’.
Imam Ahmad : 287
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ حَدِّثْنِي عَنْ طَلَاقِكَ امْرَأَتَكَ قَالَ طَلَّقْتُهَا وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرَهُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا فَإِذَا طَهُرَتْ فَلْيُطَلِّقْهَا فِي طُهْرِهَا قَالَ قُلْتُ لَهُ هَلْ اعْتَدَدْتَ بِالَّتِي طَلَّقْتَهَا وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ فَمَا لِي لَا أَعْتَدُّ بِهَا وَإِنْ كُنْتُ قَدْ عَجَزْتُ وَاسْتَحْمَقْتُ
Ku yaaherize kutugambira [Yazid] akaba atugambiire [Abdul Malik] kuruga ahari [Anas Bin Sirin] akagira ati; Nkagambira [Ibn Umar] nti; Ngambira aha kutaana kwawe n'omukazi waawe! Ibnu Umar akagira ati; Nkaba ndi omu micwe obwo ndi omu micwe, reero eki nkakigambira Umar Bin Al Khaththab, reero Umar yakigambira nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, reero nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Muragiire kukijuriza, yaaba ari omushemeire, reero amuheho menac omu bwire bwe’. Anas akagira ati; Nkagambira Ibn Umar nti; 'Okakora 'iddah period' aha mukazi waawe ou waataanire omu bwire bwe bw'okuza omu micwe?' Ibnu Umar akagarukamu ati: ‘Ahabw’enki ntakakuzire obwire bwa ‘iddah enyima? n’obu ndaabe naabaire ntarikubaasa kandi ntarikumuhikaho’.
Imam Ahmad : 288
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا أَصْبَغُ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ الشَّامِيِّ قَالَ لَبِسَ أَبُو أُمَامَةَ ثَوْبًا جَدِيدًا فَلَمَّا بَلَغَ تَرْقُوَتَهُ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِي مَا أُوَارِي بِهِ عَوْرَتِي وَأَتَجَمَّلُ بِهِ فِي حَيَاتِي ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اسْتَجَدَّ ثَوْبًا فَلَبِسَهُ فَقَالَ حِينَ يَبْلُغُ تَرْقُوَتَهُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِي مَا أُوَارِي بِهِ عَوْرَتِي وَأَتَجَمَّلُ بِهِ فِي حَيَاتِي ثُمَّ عَمَدَ إِلَى الثَّوْبِ الَّذِي أَخْلَقَ أَوْ قَالَ أَلْقَى فَتَصَدَّقَ بِهِ كَانَ فِي ذِمَّةِ اللَّهِ تَعَالَى وَفِي جِوَارِ اللَّهِ وَفِي كَنَفِ اللَّهِ حَيًّا وَمَيِّتًا حَيًّا وَمَيِّتًا حَيًّا وَمَيِّتًا
Ku yaaherize kutugambira [Yazid] akaba atugambiire [Ashbagh] kuruga [Abul ‘Ala‘ Asy Shami] akagira ati; [Abu Umamah] akajwara emyenda mirungi, ku kyahikire aha mutwe gw’ebisya bye akashoma; 'Alhamdulillaahilladzii kasaanii maa uwaarii bihi 'auratii wa atajammalu bihii fi hayatii -okuhimbisa Allah owampaire emyenda erikubaasa kushweka obushambani bwangye kandi erikubaasa kugishemeza omu magara gangye-,' bwanyima akagira ati; Nkahurira [Umar Bin Khathab] arikugira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Oine ekijwaro kisya bwanyima akijwara kandi ku kirikuhika enyima y’ebisya bye ashoma; 'Alhamdulillaahil ladzii kasaanii maa uwaarii bihi 'aurotii wa atajammalu bihii fi hayatii -okuhimbisa Allah owampaire emyenda erikubaasa kushweka aurot yangye kandi n'okubaasa kugishemeza omu magara gangye-' obwo aine ekigyendererwa ky'okumara n'emyenda ejwaire nari etariho n'ey'okujwara. kandi ari ahansi y’oburinzi bwa Allah yaaba ahuriire nari afiire, yaaba ahuriire nari ataine. abafiire kandi abatari bahuriire nari abafiire’.
Imam Ahmad : 289
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَدُنَا إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ وَهُوَ جُنُبٌ كَيْفَ يَصْنَعُ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يَنَامُ
Atugambiire [Yazid] atugambiire [Muhammad Bin Ishaq] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] kuruga ahari [Umar Bin Al Khaththab] akagira ati; Nkashaba Rasulullah Sallallahu 'alaihi wasallam; 'Iwe Mutumwa wa Allah, omwe omuriitwe ku araabe naayenda kubyama ari omu mbeera ya junub, akore ki atakayogyeire?' Akagarukamu ati: ‘Oshemerire kunaaba nk’oku orikukora okunaaba ahabw’okushaba reero okagwejegyera’.
Imam Ahmad : 290
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا وَرْقَاءُ وَأَبُو النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى الثَّعْلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ كُنْتُ مَعَ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي الْبَقِيعِ يَنْظُرُ إِلَى الْهِلَالِ فَأَقْبَلَ رَاكِبٌ فَتَلَقَّاهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ مِنْ أَيْنَ جِئْتَ فَقَالَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ أَهْلَلْتَ قَالَ نَعَمْ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اللَّهُ أَكْبَرُ إِنَّمَا يَكْفِي الْمُسْلِمِينَ الرَّجُلُ ثُمَّ قَامَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَتَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَنَعَ قَالَ أَبُو النَّضْرِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَأَخْرَجَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِهَا وَمَسَحَ
Atugambiire [Yazid] atugambiire [Warqa‘ bin ‘Umar] kandi [Abu An Nadlar] akagira ati; Ku yaaherize kutugambira [Warqa`] kuruga ahari [Abdul A’la Ats Tsa`labi] kuruga ahari [Abdurrahman Bin Abu Laila] akagira ati; Obwire obumwe nkaba ndi na Al Barra’ bin ‘Azib na [Umar Bin Al Khaththab] aha maramizo ga Baqi’ kureeba okwezi okusya -okwezi okurikwera-, reero omuvugi w’embaraasi yaija, Umar yaamubugana yaabuuza; ‘Nooruga nkahi?’ Omuvugi akagarukamu ati; ‘Kuruga omu Baharabu aba Bedouin’, Umar akabuuza; ‘Oreebire okwezi okusya?’ Akagarukamu ati; 'Yego'. Umar akagira ati; ‘Allah ni mukuru, buzima omuntu omwe namara abasiraamu’, bwanyima Umar akeemerera, yaanaaba kandi yaasiimura khuf ze ibiri, bwanyima yashaba okushaba kwa Maghrib, bwanyima yagira ati; 'Nikwo narebire Rasulullah arikukora'. Abu An Nadlar akagira ati; 'Akaba ajwaire ekijwaro ky'emikono mikye, kandi akaiha omukono gwe ahansi y'ekijwaro yaasiiga khuf ye.'
Imam Ahmad : 291
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ أَنْبَأَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ عَنْ أَبِي لَبِيدٍ قَالَ خَرَجَ رَجُلٌ مِنْ طَاحِيَةَ مُهَاجِرًا يُقَالُ لَهُ بَيْرَحُ بْنُ أَسَدٍ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَيَّامٍ فَرَآهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَعَلِمَ أَنَّهُ غَرِيبٌ فَقَالَ لَهُ مَنْ أَنْتَ قَالَ مِنْ أَهْلِ عُمَانَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَخَذَ بِيَدِهِ فَأَدْخَلَهُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ هَذَا مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ الَّتِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَرْضًا يُقَالُ لَهَا عُمَانُ يَنْضَحُ بِنَاحِيَتِهَا الْبَحْرُ بِهَا حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ لَوْ أَتَاهُمْ رَسُولِي مَا رَمَوْهُ بِسَهْمٍ وَلَا حَجَرٍ
Atugambiire [Yazid] atugambiire [Jarir] atugambiire [Az Zubair Bin Al Khirrit] kuruga [Abu Lubaid] akagira ati; omushaija akaruga Thahiyah kuza omu mahanga agandi, eiziina rye akaba ari Bairah Bin Asad, bwanyima yaija Madiina bwanyima y’ebiro bikye okufa kwa Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam kandi yaareeberwa Umar, bwanyima [Umar] akashanga ngu n’omunyamahanga, n’ahabw’ekyo Umar akamubuuza; 'Oryoha?' Akagarukamu ati; 'Ninruga omu bantu ba Oman'. Umar akagira ati; 'Yego'. Abu Lubaidi akagira ati; Umar akamukwata omukono yamutwara kubugana Abu Bakr, Umar akagira ati; 'Naruga omu bantu b'eihanga eri naahuriireho kuruga aha Mutumwa wa Allah (saww) ngu akagira ati: 'Buzimazima, nimmanya eihanga eririkwetwa Oman, aha rubaju oru amaizi g'enyanja garikusheesheka, hariho ebyaro by'Abaharabu, omutumwa wangye ku araabe yaija aharibo they will storrow a certainly him at or not'.
Imam Ahmad : 292
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَا أَعْلَمُهُ إِلَّا رَفَعَهُ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مَنْ تَوَاضَعَ لِي هَكَذَا وَجَعَلَ يَزِيدُ بَاطِنَ كَفِّهِ إِلَى الْأَرْضِ وَأَدْنَاهَا إِلَى الْأَرْضِ رَفَعْتُهُ هَكَذَا وَجَعَلَ بَاطِنَ كَفِّهِ إِلَى السَّمَاءِ وَرَفَعَهَا نَحْوَ السَّمَاءِ
Atugambiire [Yazid] atugambiire [‘Ashim Bin Muhammad] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Ibn Umar] kuruga ahari [Umar], -akagira ati; Nkaba ntakimanyire kureka kikaba kiri dimarfu’ -okuhitsya obu Nabi-, - Umar akagira ati: ‘Allah Tabaraka wa Ta’ala akagira ati: ‘Orikuncureeza nk’oku’, Umar akagarura ekiganja kye ahansi kuhitsya obu kyabaire kiri haihi kukwata ahansi, ‘bwanyima ndyakiimutsya nk’oku’, kandi Umar the made akagiimutsya nk’oku’, kandi Umar the made akagiimutsya nk’oku’. eiguru'.
Imam Ahmad : 293
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا دَيْلَمُ بْنُ غَزْوَانَ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مَيْمُونٌ الْكُرْدِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ تَحْتَ مِنْبَرِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ يَخْطُبُ النَّاسَ فَقَالَ فِي خُطْبَتِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَى هَذِهِ الْأُمَّةِ كُلُّ مُنَافِقٍ عَلِيمِ اللِّسَانِ
Atugambiire [Yazid] atugambiire [Dailam Bin Ghazwan Al ‘Abdi] Atugambiire [Maimun Al Kurdi] kuruga ahari [Abu Uthman An Nahdi] akagira ati; Nkaba nshutami ahansi y’emibaro [ya Umar] kandi akaba naaha abantu okubuurira, akagira omu kubuurira kwe ati; Obwire obumwe nkahurira omutumwa wa Allah (saww) arikugira ati: ‘Buzima eki ndikutiina munonga kuruga omu ummah yangye n’omuntu weena omunyabishuba oine obwengye omu kukoresa orurimi rwe.’
Imam Ahmad : 294
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنِي مَالِكٌ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ عَبْد اللَّهِ بْن أَحْمَد و حَدَّثَنَا مُصْعَبٌ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ أَنَّ عَبْدَ الْحَمِيدِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ الْجُهَنِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سُئِلَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ { وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّاتِهِمْ } الْآيَةَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ آدَمَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ بِيَمِينِهِ وَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلْجَنَّةِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَعْمَلُونَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلنَّارِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ يَعْمَلُونَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَفِيمَ الْعَمَلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلْجَنَّةِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيُدْخِلَهُ بِهِ الْجَنَّةَ وَإِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلنَّارِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ النَّارِ فَيُدْخِلَهُ بِهِ النَّارَ
Atugambiire [Rauh] Atugambiire [Malik]. Kandi atugambiire [Ishaq] yangira [Malik] akagira ngu Abu Abdurrahman Abdullah Bin Ahmad; Kikagambirwa ahariitwe [Mush’ab Az Zubairi] Kikagambirwa nyowe [Malik] kuruga ahari [Zaid Bin Abi Unaisah] ngu [Abdul Hamid Bin Abdurrahman Bin Zaid Bin Al Khaththab] akamugambira kuruga ahari [Omusiramu Bin Yasar Al Khaththab] ngu [Umar Bin Bin Al Khaththab] obu eki yaabaire ari ' A: Mukama akareetaho abaijukuru b’abaana ba Adamu kuruga omu mizaabibu yaabo’ -QS Al A’rof orunyiriri: 172-. Nahabwekyo Umar akagarukamu ati; 'Nkahurira ngu omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akabuuzibwa aha runyiriri oru, reero yagarukamu ati: 'Buzima, Allah akahanga Adamu, reero yasimura omubiri gwe, reero kuruga omu mubiri gwe - Adamu - Allah akaihayo abaijukuru ba Adamu obwo arikugira ngu: 'Nkabahanga ngu bataahe omu iguru ry'abafu kandi nibaija kukora ebirungi by'abafu'. Reero Allah yasiimura sulbi ya Adamu kandi omuriyo Allah yaazaara oruzaaro rwe, arikugira ati; ‘Nkabahanga ngu bataahe omuri gehena kandi nibaija kukora ebikorwa birungi n’ebikorwa by’abatuuragye ba gehena’. N’ahabw’ekyo buuza munywani waawe; 'Iwe Mutumwa wa Allah, mbwenu shi ahabwenki okugaba?' Nahabwekyo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akagarukamu ati: 'Buzima, Allah ku arahangye omuheereza kuza omu iguru, naija kumureetera kukora ebikorwa birungi n'ebikorwa by'abatuuragye b'omu iguru, ngu ku araafe abe ari ahaiguru y'ebikorwa by'abatuuragye b'omu iguru, reero bwanyima amutaahire omu iguru. Kandi wahanga omuheereza ngu agyende omuri gehena, noija kumureetera kukora ebikorwa birungi n’ebikorwa by’abatuuragye ba gehena, ngu ku araafe abe ahaiguru y’ebikorwa by’abatuuragye ba gehena, reero omute omuri gehena’.
Imam Ahmad : 295
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْمَسْجِدَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَائِمٌ يَخْطُبُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَيَّةُ سَاعَةٍ هَذِهِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ انْقَلَبْتُ مِنْ السُّوقِ فَسَمِعْتُ النِّدَاءَ فَمَا زِدْتُ عَلَى أَنْ تَوَضَّأْتُ فَأَقْبَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ الْوُضُوءُ أَيْضًا وَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْمُرُنَا بِالْغُسْلِ
Atugambiire [Rauh] Atugambiire [Malik Bin Anas] kuruga ahari [Ibnu Shihab] kuruga ahari [Salim Bin Abdullah Bin Umar] kuruga ahari [ishe], ngu omwe aha bashaija kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akataaha omu muzigiti nk’omuheereza wa Umontha, 'Obwire nibuha hati?' Omushaija yaagarukamu ati; 'Oi Amirul Mukminin, nkagaruka kuruga omu katare nahurira okushaba, reero ntaine eki naakora kureka ahonaaho nkakora okunaaba nkaza omu muzigiti.' Bwanyima Umar akagira ati; 'Naiwe oyeze, n'obu oraabe waaheza kumanya ngu omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam aturagiire kwoga'.
Imam Ahmad : 296
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ عَتِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ عَنْ بَعْضِ بَنِي يَعْلَى عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ طُفْتُ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ قَالَ يَعْلَى فَكُنْتُ مِمَّا يَلِي الْبَيْتَ فَلَمَّا بَلَغْتُ الرُّكْنَ الْغَرْبِيَّ الَّذِي يَلِي الْأَسْوَدَ جَرَرْتُ بِيَدِهِ لِيَسْتَلِمَ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ فَقُلْتُ أَلَا تَسْتَلِمُ قَالَ أَلَمْ تَطُفْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ أَفَرَأَيْتَهُ يَسْتَلِمُ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ الْغَرْبِيَّيْنِ قَالَ فَقُلْتُ لَا قَالَ أَفَلَيْسَ لَكَ فِيهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَانْفُذْ عَنْكَ
Atugambiire [Rauh] Atugambiire [Ibnu Juraij] angambiire [Sulaiman Bin ‘Athiq] kuruga ahari [Abdullah Bin Babaih] kuruga ahari [abantu abamwe abarugire omuri Bani Ya’la] kuruga ahari [Ya’la Bin Umaiyah] akagira ati; Nkakora tawafu na [Umar Bin Al Khaththab] reero yaasiiga rukun, Ya’la akagira ati; kandi nkaba ndi haihi na Kaaba yonka, mbwenu ku naahikire aha nyomyo y’oburengyerwa-izooba eri haihi n’Eibaare ry’Ekijungu, nkagorora omukono gwangye kugisimura, obwo Umar yaabuuza; 'Orikukoraki?' Nkagarukamu nti; ‘Tiwaakisiimuura?’ Naagira ati; 'Tokakoraga tawaf na nabi saww?' Ntyo nkagarukamu nti; 'Yego'. Umar akagaruka yaabuuza ati; ‘Waamureeba arikusimura enyomyo ezi ibiri omu burengyerwa-izooba?’ Nkagarukamu nti; 'Tikirabasika'. Umar akagira ati; ‘Toine ky’okureeberaho kirungi eki orikubaasa kumuha omu nshonga egi?’ Nkagarukamu nti; ‘Eego,’ obwo Umar akagira ati; 'Reero okikore - hariho eky'okureeberaho -'.
Imam Ahmad : 297
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَ جِئْتُ بِدَنَانِيرَ لِي فَأَرَدْتُ أَنْ أَصْرِفَهَا فَلَقِيَنِي طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ فَاصْطَرَفَهَا وَأَخَذَهَا فَقَالَ حَتَّى يَجِيءَ سَلْمٌ خَازِنِي قَالَ أَبُو عَامِرٍ مِنْ الْغَابَةِ وَقَالَ فِيهَا كُلِّهَا هَاءَ وَهَاءَ قَالَ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الذَّهَبُ بِالْوَرِقِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ
Ku yaaherize kutugambira [Usman Bin Umar] na [Abu Amir] akagira ati; Ku yaaherize kutugambira [Malik] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Malik Bin Aus Bin Al Hadatsan] akagira ati; Nkaija n’emwe aha sente zangye ezi naabaire ninyenda kugaaniiraho, bwanyima nkabugana Talha Bin ‘Ubaidillah, bwanyima yaahindura yaatwara esente, yagira ati; ‘Okuhitsya obu omubiiki wangye Salmun araije,’ Abu Amir akagira ati; ‘Kuruga omu kibira,’ Talha akagamba ebyo byona omu sente z’omu ngaro, Malik Bin Aus akagira; obwo nkabuuza [Umar Bin Al Khaththab] ahari ekyo, Umar akagarukamu ati; Nkahurira Rasulullah naagira ati; 'Ezaabu -ehinduriirwe- efeeza n'amagoba okwihaho omu sente z'omu ngaro, engano -ehinduriirwe- engano n'amagoba okwihaho omu sente z'omu ngaro, jejawat -ehinduriirwe- jejawat n'amagoba okwihaho omu sente z'omu ngaro kandi ebiro -ebihinduriirwe- ebiro n'amagoba okwihaho omu sente z'omu ngaro'.
Imam Ahmad : 298
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ
Atugambiire [Usman Bin Umar] atugambiire [Yunus] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Sa’id Bin Al Musayyib] ngu [Umar] akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzima omufu naija kubonabonesibwa ahabw’okuba ab’eka ye nibamurira’.
Imam Ahmad : 299
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَ أَتَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي أُنَاسٍ مِنْ قَوْمِي فَجَعَلَ يَفْرِضُ لِلرَّجُلِ مِنْ طَيِّئٍ فِي أَلْفَيْنِ وَيُعْرِضُ عَنِّي قَالَ فَاسْتَقْبَلْتُهُ فَأَعْرَضَ عَنِّي ثُمَّ أَتَيْتُهُ مِنْ حِيَالِ وَجْهِهِ فَأَعْرَضَ عَنِّي قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَتَعْرِفُنِي قَالَ فَضَحِكَ حَتَّى اسْتَلْقَى لِقَفَاهُ ثُمَّ قَالَ نَعَمْ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْرِفُكَ آمَنْتَ إِذْ كَفَرُوا وَأَقْبَلْتَ إِذْ أَدْبَرُوا وَوَفَيْتَ إِذْ غَدَرُوا وَإِنَّ أَوَّلَ صَدَقَةٍ بَيَّضَتْ وَجْهَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَوُجُوهَ أَصْحَابِهِ صَدَقَةُ طَيِّئٍ جِئْتَ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَخَذَ يَعْتَذِرُ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا فَرَضْتُ لِقَوْمٍ أَجْحَفَتْ بِهِمْ الْفَاقَةُ وَهُمْ سَادَةُ عَشَائِرِهِمْ لِمَا يَنُوبُهُمْ مِنْ الْحُقُوقِ
Atugambiire [Bakar Bin Isa] Atugambiire [Abu Awanah] kuruga [Al Mughirah] kuruga [Ash Sya’bi] kuruga [Adi Bin Hatim] akagira ati; ‘Nkaija ahari [Umar Bin Al Khaththab] obu yaabaire ari ahagati y’ekibinja ky’abantu kuruga omu bantu bangye, bwanyima yaaha omugabo gw’obukaikuru makumi abiri omuntu kuruga Bani Thayyi’ kandi yanhindura,’ ‘Adi akagira; 'Nahabwekyo nkaza ahariwe kwonka yanhindura, bwanyima nkamubugana kuruga omu maisho ge kwonka nabwo yanhindura,' 'Adi yagumizamu; n’ahabw’ekyo nkamubuuza nti; 'Iwe Amirul Mukminin, torikumanya?' ‘Adi akagira ati; ‘Bwanyima akasheka kuhitsya obu yaareebire ahaiguru reero yagira ati; 'Eego, na Allah, buzimazima ninkumanya, ori omuntu orikwikiriza abantu baaba bari abakafiri, ori omuntu orikuza omu maisho abantu baaba nibagaruka enyima, kandi ori omuntu orikuhikiiriza ebiraganiso bye buri omwe ku arikumuhemura, kandi buzima ekiconco ekyabandize kukora amaisho g'omutumwa wa Allah omu maisho g'omutumwa wa Allah n'amaisho g'abanywani be Thayyini gakaba gari the brough the charity'. omurangi w'omutaano. Reero yashaba okusasirwa kandi yagira ati; "Omu mazima, obuyambi nibuheebwa abantu abarikutunga obworo kandi nibo beebembezi b'amaka gaabo, ahabw'okuba eki barikutwara n'obugabe bwabo."
Imam Ahmad : 300
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ فِيمَا الرَّمَلَانُ الْآنَ وَالْكَشْفُ عَنْ الْمَنَاكِبِ وَقَدْ أَطَّأَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ وَنَفَى الْكُفْرَ وَأَهْلَهُ وَمَعَ ذَلِكَ لَا نَدَعُ شَيْئًا كُنَّا نَفْعَلُهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atugambiire [Abdul Malik Bin ‘Amru] Atugambiire [Hsyam Bin Sa’d] kuruga ahari [Zaid Bin Aslam] kuruga ahari [ishe] akagira ati; Nkahurira [Umar Bin Al Khaththab] arikugira ati: ‘Ahabw’enki Raml - arikwiruka omu bwire bwa Tawaf na Sa’i - omu bwire obu kandi arikwigura ebibega bye, n’obu Allah araabe yaahamize obusiraamu kandi akaihaho kufr n’abakuratsi baayo, kwonka n’obu kiraabe kiri kityo titurikwija kureka ekintu eki twakozire omu bwire bwa Nabi ‘sa’.