Imam Ahmad : 281
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ مُلْتَمِسًا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَلْيَلْتَمِسْهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وِتْرًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙުސައިން ބިން ޢަލީ] [ޒައިދާ] އިން [ޢަޝީމް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Imam Ahmad : 282
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ قِيلَ لَهُ أَلَا تَسْتَخْلِفُ فَقَالَ إِنْ أَتْرُكْ فَقَدْ تَرَكَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَسْتَخْلِفْ فَقَدْ اسْتَخْلَفَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ބިސީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙިޞްޔާމް ބިން އުރުވާ] [އޭނާގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން] [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ޢުމަރުގެފާނަށް އެދުނު ވާހަކަ ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ؛ 'ތިޔައުޅެނީ -ބަދަލު- ޚަލީފާއެއް އައްޔަން ކުރަން ނޫންތަ؟' [ޢުމަރު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އަހަރެން އޭނާ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން އަހަންނަށް ވުރެ މޮޅު މީހަކު އޭނާ ދޫކޮށްލާފައިވަނީ، އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެވެ. އަދި ޚަލީފާއެއް - ބަދަލެއް - އަޅުގަނޑު އައްޔަންކޮށްފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަށްވުރެ މޮޅު މީހަކު، އެއީ އަބޫބަކުރު ޚަލީފާއެއް އައްޔަން ކުރައްވާފައިވެއެވެ'.
Imam Ahmad : 283
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ إِنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ يَخْطُبُ النَّاسَ وَهُوَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْعَمَلُ بِالنِّيَّةِ وَإِنَّمَا لِامْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ވިދާޅުވެފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން އިބްރާހީމް] އޭނާއަށް ކިޔައިދީފައިވާ ވާހަކަ، [އަލްޤާމާ ބިން ވަޤާސް އަލް ލައިތުސީ] ބުނި އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކަ؛ އެއީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ދަރުސް ދެއްވައި، ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިވަޑައިގެންނެވި ކަމެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ.
Imam Ahmad : 284
حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ اتَّزِرُوا وَارْتَدُوا وَانْتَعِلُوا وَأَلْقُوا الْخِفَافَ وَالسَّرَاوِيلَاتِ وَأَلْقُوا الرُّكُبَ وَانْزُوا نَزْوًا وَعَلَيْكُمْ بِالْمَعَدِّيَّةِ وَارْمُوا الْأَغْرَاضَ وَذَرُوا التَّنَعُّمَ وَزِيَّ الْعَجَمِ وَإِيَّاكُمْ وَالْحَرِيرَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ نَهَى عَنْهُ وَقَالَ لَا تَلْبَسُوا مِنْ الْحَرِيرِ إِلَّا مَا كَانَ هَكَذَا وَأَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِصْبَعَيْهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަޝީމް] [އަބޫ ޢުޘްމާން އަން ނަޙީ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވަނީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ސަރޮންގް، ޝޯލް އަދި ސެންޑަލް ލައިގެން، ހަމުގެ ބޫޓާއި ފަޓުލޫނު އުކާލައި، އަސް ދުއްވާ މީހުންގެ އެހީތެރިކަމަށް ނުއެދުމާއި، އެއް ތަޅަކުން އަސް މައްޗަށް ފުންމާލައި، ގަދަ ހެދުމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ވަސީލަތްތަކާ ދުރުވެ، އަމާޒުތައް އުކާލައި، އުފަލާއި، ބޭރުގެ ހެދުންތައް ދޫކޮށް، އަދި ސިލްކް ނުލައި، ހަގީގަތުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ މިކަން ޙަރާމްކޮށް، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'ސިލްކް ނުލައި، އެއީ ހަމައެކަނި މި ސައިޒުގެ އެއްޗެއް ނޫނީ' އެވެ. އަދި ދެ އިނގިލިން އިޝާރާތް ކުރިއެވެ'.
Imam Ahmad : 285
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا يَحْيَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِيَّاكُمْ أَنْ تَهْلِكُوا عَنْ آيَةِ الرَّجْمِ وَأَنْ يَقُولَ قَائِلٌ لَا نَجِدُ حَدَّيْنِ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجَمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާއަށް] [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔިބު] ގެ އަރިހުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ 'ގަލުން ޖެހުމާ ބެހޭ އާޔަތުގެ ސަބަބުން، މީހަކު ބުނާހާ ހިނދަކު، ނައްތާނުލާށެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެންނަށް الله ތަޢާލާގެ ފޮތުން ދެ އަދަބެއް ނުފެނޭ،' ސަބަބަކީ ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑަށް އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ގަލުން ޖަހާތަން ފެނިފައި، އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ފަހަތުން ގަލުން ޖަހާ ޝަރީޢަތް ވެސް އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް ގެންދިޔައީމެވެ'.
Imam Ahmad : 286
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا الْعَوَّامُ حَدَّثَنِي شَيْخٌ كَانَ مُرَابِطًا بِالسَّاحِلِ قَالَ لَقِيتُ أَبَا صَالِحٍ مَوْلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ مِنْ لَيْلَةٍ إِلَّا وَالْبَحْرُ يُشْرِفُ فِيهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ عَلَى الْأَرْضِ يَسْتَأْذِنُ اللَّهَ فِي أَنْ يَنْفَضِخَ عَلَيْهِمْ فَيَكُفُّهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަލްޢައްވާމް] އަޅުގަނޑަށް [ޝެއިޚަށް] ކިޔައިދީފައި އޮތީ ރިބާތު - އައްސޭރިފަށުގެ ސަރަހައްދުގައި ބޯޑަރު ބެލެހެއްޓުން - އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޝާލިޙް] އުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބުގެ ކުރީގެ ޚާދިމާ ބައްދަލުވެއްޖެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުމަރު ބިން ޚަޘްތަބް] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، 'ކަނޑު ތިން ފަހަރު ބިންމައްޗަށް އުފުލިގެން ނޫނީ، އެކަލާނގެ ބާރު އެމީހުންނަށް -އިންސާނުންނަށް- ބާވައިލެއްވުމަށް އެދި، އެކަމަކު އެކަން ހުއްޓުވުމަށް އެދިގެން ނޫނީ ރޭގަނޑެއް ނޯންނާނެ' ކަމަށެވެ.
Imam Ahmad : 287
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ حَدِّثْنِي عَنْ طَلَاقِكَ امْرَأَتَكَ قَالَ طَلَّقْتُهَا وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرَهُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا فَإِذَا طَهُرَتْ فَلْيُطَلِّقْهَا فِي طُهْرِهَا قَالَ قُلْتُ لَهُ هَلْ اعْتَدَدْتَ بِالَّتِي طَلَّقْتَهَا وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ فَمَا لِي لَا أَعْتَدُّ بِهَا وَإِنْ كُنْتُ قَدْ عَجَزْتُ وَاسْتَحْمَقْتُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބްދުލް މާލިކް] [އަނަސް ބިން ސިރީން] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން [އިބްނު ޢުމަރު] އަށް ބުނީމެވެ؛ އަނބިމީހާއާ ވަރިވި ވާހަކަ ބުނެބަލަ! އިބްނު އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ޙައިޟު ކުރަމުން ދިޔައީ، ދެން އަޅުގަނޑު މިކަން އުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބަށް ކިޔައިދިނީ، ދެން ޢުމަރު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ކިޔައިދިނީ، ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ: އަނަސް ބުންޏެވެ؛ އަހަރެން އިބްނު ޢުމަރަށް ބުނީމެވެ؛ 'ތިބާގެ ޕީރިއަޑް ދުވަސްވަރު ވަރިކުރި އަނބިމީހާއަށް ޢިއްދާ މުއްދަތު ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ހެއްޔެވެ؟' އިބްނު ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އަހަރެން ކުރިން ޢިއްދާ ދުވަސްވަރު ނުބެލެހެއްޓުނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އަހަންނަށް ނުކުރެވުނު ނަމަވެސް އަދި އޭނާއާ ގާތް ނުވިޔަސް'.
Imam Ahmad : 288
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا أَصْبَغُ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ الشَّامِيِّ قَالَ لَبِسَ أَبُو أُمَامَةَ ثَوْبًا جَدِيدًا فَلَمَّا بَلَغَ تَرْقُوَتَهُ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِي مَا أُوَارِي بِهِ عَوْرَتِي وَأَتَجَمَّلُ بِهِ فِي حَيَاتِي ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اسْتَجَدَّ ثَوْبًا فَلَبِسَهُ فَقَالَ حِينَ يَبْلُغُ تَرْقُوَتَهُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِي مَا أُوَارِي بِهِ عَوْرَتِي وَأَتَجَمَّلُ بِهِ فِي حَيَاتِي ثُمَّ عَمَدَ إِلَى الثَّوْبِ الَّذِي أَخْلَقَ أَوْ قَالَ أَلْقَى فَتَصَدَّقَ بِهِ كَانَ فِي ذِمَّةِ اللَّهِ تَعَالَى وَفِي جِوَارِ اللَّهِ وَفِي كَنَفِ اللَّهِ حَيًّا وَمَيِّتًا حَيًّا وَمَيِّتًا حَيًّا وَمَيِّتًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޝްބާގް] [އަބުލް ޢަލާ` އާސީ ޝާމީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ ޢުމާމާ] އާ ހެދުމެއް ލައިގެން އުޅުނުއިރު، ކަރުގެ ނިޔަފަތިއާ ހަމައަށް އައިއިރު އޭނާ ކިޔައެވެ؛ 'Alhamdulillaahilladzii kasaanii maa uwaarii bihi 'auratii wa atajammalu bihii fi hayaatii -އަހަރެންގެ ބަރަހަނާކަން ނިވާކުރެވޭނެ އަދި އަހަރެންގެ ޙަޔާތުގައި އެއިން ޒީނަތްތެރިކުރެވޭނެ ހެދުންތަކެއް އަހަންނަށް ދެއްވި الله އަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ-،' ދެން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު ބިން ޚަޘްތަބް] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނެވެ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރައްވާފައި ވެއެވެ. 'Alhamdulillaahil ladzii kasaanii maa uwaarii bihi 'aurotii wa atajammalu bihii fi hayaatii -އަހަރެންގެ އައުރޯޓް ނިވާކުރެވޭނެ އަދި އަހަރެންގެ ޙަޔާތުގައި އެއިން ޒީނަތްތެރިވެވޭނެ ހެދުން ދެއްވި الله އަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ-' ދެން އޭނާ ގަސްތުކުރަނީ ފަޅައިގެން ގޮސްފައިވާ ނުވަތަ މިހާރު ނުލާ ހެދުންތަކާއެކު ހޭދަކުރުމަށެވެ ދިރިހުރި ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ މަރުވި ކަމުގައި ވިޔަސް ދިރިހުރި ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވިޔަސް الله ގެ ރައްކާތެރިކަމެވެ. މަރުވެފައި އަދި ދިރިހުރިވެސް އަދި މަރުވެފައިވެސް ނުވާ'.
Imam Ahmad : 289
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَدُنَا إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ وَهُوَ جُنُبٌ كَيْفَ يَصْنَعُ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يَنَامُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އިސްޙާޤު] [ނާފިޢު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން މީހަކު ޖުނޫބުގެ ޙާލަތުގައި ހުރެ ނިދަން ބޭނުންނަމަ، ފެންވަރާލުމުގެ ކުރިން އޭނާ ކުރާނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ނަމާދަށް ވުޟޫ ކުރާ ފަދައިން ވުޟޫކޮށް، ދެން ނިދާށެވެ'.
Imam Ahmad : 290
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا وَرْقَاءُ وَأَبُو النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى الثَّعْلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ كُنْتُ مَعَ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي الْبَقِيعِ يَنْظُرُ إِلَى الْهِلَالِ فَأَقْبَلَ رَاكِبٌ فَتَلَقَّاهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ مِنْ أَيْنَ جِئْتَ فَقَالَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ أَهْلَلْتَ قَالَ نَعَمْ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اللَّهُ أَكْبَرُ إِنَّمَا يَكْفِي الْمُسْلِمِينَ الرَّجُلُ ثُمَّ قَامَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَتَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَنَعَ قَالَ أَبُو النَّضْرِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَأَخْرَجَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِهَا وَمَسَحَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވަރްޤާ` ބިން ޢުމަރު] އަދި [އަބޫ އަން ނަދުލާރ] އަށް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ލައިލާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ލައިލާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވަރްޤާ`] ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު އަލް ބާރާޢު ބިން ޢަޒީބާއި [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] އާއި އެކު ބާޤީ ސަހަރާގައި އައު ހަނދު -ހަނދުވަރުގެ ހަނދު- ބަލާފައި، ދެން ސައިކަލު ދުއްވާ މީހަކު އައިސް، އުމަރު އޭނާއާ ބައްދަލުކޮށް ސުވާލު ކުރިއެވެ؛ 'ކޮންތާކުން އަންނަނީ؟' ސައިކަލު ދުއްވާ މީހާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'ބަދުޢީ ޢަރަބިންގެ ކިބައިން'، އުމަރު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ؛ 'އައު ހަނދު ފެނިއްޖެތަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އާނ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'الله ބޮޑު، ހަމަކަށަވަރުން މުސްލިމުންނަށް އެއްމީހަކު ފުދޭ'، ދެން އުމަރު ތެދުވެވަޑައިގެން، ވުޟޫކޮށް، ދެ ޚުފް ފޮހެލުމަށްފަހު، މަޣްރިބް ނަމާދު ކުރައްވައި، ދެން ވިދާޅުވީ؛ 'ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަޞިއްޔަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާތަން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ އެގޮތެވެ'. އަބޫ އަން ނަދުލާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭނާ ލައިގެން ހުރީ ހަނި އަތްތިލަ ޖަހާފައިވާ ހެދުމެއް ކަމުން، ހެދުމުގެ ދަށުން އަތް ނަގައި ޚުފް އުނގުޅާލިއެވެ.'
Imam Ahmad : 291
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ أَنْبَأَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ عَنْ أَبِي لَبِيدٍ قَالَ خَرَجَ رَجُلٌ مِنْ طَاحِيَةَ مُهَاجِرًا يُقَالُ لَهُ بَيْرَحُ بْنُ أَسَدٍ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَيَّامٍ فَرَآهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَعَلِمَ أَنَّهُ غَرِيبٌ فَقَالَ لَهُ مَنْ أَنْتَ قَالَ مِنْ أَهْلِ عُمَانَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَخَذَ بِيَدِهِ فَأَدْخَلَهُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ هَذَا مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ الَّتِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَرْضًا يُقَالُ لَهَا عُمَانُ يَنْضَحُ بِنَاحِيَتِهَا الْبَحْرُ بِهَا حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ لَوْ أَتَاهُمْ رَسُولِي مَا رَمَوْهُ بِسَهْمٍ وَلَا حَجَرٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޖާރިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުބައިރު ބިން އަލް ޚިރިތު] [އަބޫ ލުބައިދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ތަޙްޔާއިން ނުކުތް މީހަކު ހިޖުރަކުރަން، އޭނާގެ ނަމަކީ ބައިރާ ބިން އަސަދު، ދެން އޭނާ މަދީނާއަށް އައިސް ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަވަހާރަވިތާ ދެތިން ދުވަސް ފަހުން އުމަރަށް ފެނިވަޑައިގަތުމުން، ދެން [ޢުމަރު] އަށް އެނގުނީ އޭނާއަކީ ބިދޭސީއެއްކަން، އެހެންކަމުން ޢުމަރު އޭނާއާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ؛ 'ތިއީ ކާކު؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އަޅުގަނޑު މިއައީ އޮމާންގެ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އާނ'. އަބޫ ލުބައިދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އުމަރު އޭނާގެ އަތުގައި ހިފައިގެން އަބޫބަކުރުއާ ބައްދަލުކުރަން ގެންދިޔަ ކަމަށް އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެކަލޭގެފާނު އަންނަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައިވާ ޤައުމެއްގެ އަހުލުވެރިންގެ ކިބައިންނެވެ.
Imam Ahmad : 292
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَا أَعْلَمُهُ إِلَّا رَفَعَهُ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مَنْ تَوَاضَعَ لِي هَكَذَا وَجَعَلَ يَزِيدُ بَاطِنَ كَفِّهِ إِلَى الْأَرْضِ وَأَدْنَاهَا إِلَى الْأَرْضِ رَفَعْتُهُ هَكَذَا وَجَعَلَ بَاطِنَ كَفِّهِ إِلَى السَّمَاءِ وَرَفَعَهَا نَحْوَ السَّمَاءِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [‘އާޝިމް ބިން މުޙައްމަދު] [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި، -އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަންނަށް އެކަން ނޭނގުނީ އެއީ ދިމަރުފޫއެއް ނޫނީ' -ރަސޫލާ-، - ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ: 'الله ތަބަރަކާ ވަތަޢާލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'އަހަރެން މިގޮތަށް ނިކަމެތިކޮށްފި މީހާ'، އުމަރު އޭނާގެ އަތްތިލަ ބިންމައްޗަށް ތިރިކޮށްލީ ގާތްގަނޑަކަށް ބިމުގައި އަތްލާހާ ހިނދަކު، 'ދެން އަހަރެން މިގޮތަށް އުފުލާނަމެވެ'، އަދި އުމަރު އޭނާގެ އަތްތިލަ އުޑުމައްޗަށް ވާގޮތަށް ހަދައި، ދެން އުޑުމައްޗަށް އުފުލާލިއެވެ'.
Imam Ahmad : 293
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا دَيْلَمُ بْنُ غَزْوَانَ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مَيْمُونٌ الْكُرْدِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ تَحْتَ مِنْبَرِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ يَخْطُبُ النَّاسَ فَقَالَ فِي خُطْبَتِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَى هَذِهِ الْأُمَّةِ كُلُّ مُنَافِقٍ عَلِيمِ اللِّسَانِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔާޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ދައިލަމް ބިން ޣަޒްވާން އަލް ޢަބްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މައިމޫން އަލް ކުރުދީ] [އަބޫ ޢުޘްމާން އަން ނަޙީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު [ޢުމަރުގެ] ޕަލްޕިޓް ދަށުގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު އޭނާ ރައްޔިތުންނަށް ދަރުސް ދެއްވަމުން ގެންދެވި ކަމަށް ދަރުސްގައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައި ވެއެވެ.
Imam Ahmad : 294
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنِي مَالِكٌ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ عَبْد اللَّهِ بْن أَحْمَد و حَدَّثَنَا مُصْعَبٌ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ أَنَّ عَبْدَ الْحَمِيدِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ الْجُهَنِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سُئِلَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ { وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّاتِهِمْ } الْآيَةَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ آدَمَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ بِيَمِينِهِ وَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلْجَنَّةِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَعْمَلُونَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلنَّارِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ يَعْمَلُونَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَفِيمَ الْعَمَلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلْجَنَّةِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيُدْخِلَهُ بِهِ الْجَنَّةَ وَإِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلنَّارِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ النَّارِ فَيُدْخِلَهُ بِهِ النَّارَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ރައުހް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކް] ކިޔައިދީފިއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އިޝާޤު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި [މާލިކު] ވިދާޅުވެފައިވަނީ އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ޢަބްދުﷲ ބިން އަޙްމަދު؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޝްޢަބް އަޒް ޒުބައިރީއަށް] ކިޔައިދީފައި އޮތީ [ޒައިދު ބިން އަބީ އުނައިސާ] ގެ ފަރާތުން އަޅުގަނޑަށް [މާލިކަށް] ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުލް ޙާމިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޒައިދު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] [މުސްލިމް ބިން ޔާސާރު އަލް ޖުހާނީ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] އިން މި އާޔަތާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެވުނު ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިންގެ ދަރިފަސްކޮޅު އެމީހުންގެ ވައިންތަކުން ނެރުއްވިއެވެ' -QS Al A'rof verse: 172-. އެހެންކަމުން އުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި މި އާޔަތާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން، ދެން ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ހަމަކަށަވަރުން الله އާދަމް އުފެއްދެވި، ދެން އޭނާގެ މަސް ފޮހެލެއްވި، ދެން އޭނާގެ މަސްގަނޑުން ފޮހެލެއްވި - އާދަމް - الله އާދަމްގެ ދަރިކޮޅު ނެރުއްވީ ސުވަރުގެ ވަނުމަށް އުފެއްދެވި އިރު ސުވަރުގެ އަހުލުވެރިންގެ އަމަލުތަކާ އެކު ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރާނެ' ކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ. ދެން الله އާދަމްގެފާނުގެ ސުލްބީ ފޮހެލެއްވި އަދި އެއިން الله އޭނާގެ ދަރިފަސްކޮޅު އުފެއްދެވިއެވެ. 'އަހަރެން އެމީހުން އުފެއްދެވީ ނަރަކައަށް ވަނުމަށް ކަމަށާއި ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންގެ އަމަލުތަކާ އެކު ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރާނެ' ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ރައްޓެއްސަކާ ސުވާލުކޮށްލާށެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ދެން ޞަދަޤާތް ކުރަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟' ފަހެ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޖަވާބު ދެއްވީ: ހަމަކަށަވަރުން، الله ސުވަރުގެ ވަނުމަށް އަޅަކު އުފެއްދެވި ހިނދު، ސުވަރުގެ އަހުލުވެރިންގެ ޢަމަލުތަކުން ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރައްވައި، އޭނާ މަރުވުމުން ސުވަރުގެ އަހުލުވެރިންގެ ޢަމަލުތަކަށްވުރެ މަތީގައި ހުރެ، ސުވަރުގެއަށް ވަދެވޭނެއެވެ. އަދި ނަރަކައަށް ދިއުމަށް އަޅަކު އުފެއްދެވިނަމަ، ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންގެ އަމަލުތަކާއެކު ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރުވާށެވެ.
Imam Ahmad : 295
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْمَسْجِدَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَائِمٌ يَخْطُبُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَيَّةُ سَاعَةٍ هَذِهِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ انْقَلَبْتُ مِنْ السُّوقِ فَسَمِعْتُ النِّدَاءَ فَمَا زِدْتُ عَلَى أَنْ تَوَضَّأْتُ فَأَقْبَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ الْوُضُوءُ أَيْضًا وَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْمُرُنَا بِالْغُسْلِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ރައުޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކް ބިން އަނަސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން އެކަކު ހުކުރު ދުވަހު މިސްކިތަށް ވަދެވަޑައިގަތީ، [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ދަރުސް ދެއްވަމުން ހުއްޓެވެ، ދެން އުމަރު އެދުނެވެ؛ 'މިހާރު ކޮން ގަޑިއެއް؟' އެމީހާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން، އަހަރެން ބާޒާރުން އެނބުރި އައިސް ނަމާދުގެ ގޮވާލުން އަޑުއެހިން، ދެން ވަގުތުން ވުޟޫކޮށް މިސްކިތަށް ދިއުން ނޫން ކަމެއް ނުކުރީމެވެ.' ދެން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންވަރާލުމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަމުރު ކުރައްވާފައިވާކަން ކުރިން އެނގިވަޑައިގަންނަވާ ނަމަވެސް ވުޟޫ ވެސް ކުރައްވާށެވެ'.
Imam Ahmad : 296
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ عَتِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ عَنْ بَعْضِ بَنِي يَعْلَى عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ طُفْتُ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ قَالَ يَعْلَى فَكُنْتُ مِمَّا يَلِي الْبَيْتَ فَلَمَّا بَلَغْتُ الرُّكْنَ الْغَرْبِيَّ الَّذِي يَلِي الْأَسْوَدَ جَرَرْتُ بِيَدِهِ لِيَسْتَلِمَ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ فَقُلْتُ أَلَا تَسْتَلِمُ قَالَ أَلَمْ تَطُفْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ أَفَرَأَيْتَهُ يَسْتَلِمُ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ الْغَرْبِيَّيْنِ قَالَ فَقُلْتُ لَا قَالَ أَفَلَيْسَ لَكَ فِيهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَانْفُذْ عَنْكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ރައުޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނު ޖުރައިޖު] އަޅުގަނޑަށް [ސުލައިމާން ބިން ޢާތިޤް] [ޢަބްދުالله ބިން ބަބައިޙް] ގެ ކިބައިން [ބަނީ ޔަޢުލާގެ ދަރިކޮޅުން ބައެއް މީހުން] [ޔަޢުލާ ބިން އުމައްޔާ] ގެ ކިބައިން ކިޔައިދީފައި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] އާއި އެކު ޠަވާފް ކުރިން ދެން އޭނާ ރުކުން ފިރުމާލީ، ޔަޢުލާ ބުންޏެވެ؛ އަދި އަހަރެން ހުރީ ހަމަ ކަޢުބާ ކައިރީގައި ކަމުން ކަޅު ހިލަ އާއި ޖެހިގެން ހުންނަ ހުޅަނގު ތަނބު ކައިރިއަށް އާދެވުމުން އެ ފޮހެލަން އަތް ދިއްކޮށްލީމެވެ، ދެން އުމަރު އެދުނެވެ؛ 'ތިބާ ކީއްކުރަނީ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'ނުފޮހެލީތަ؟' އޭނާ ބުނަނީ؛ 'ކަލޭގެފާނު ދުވަހަކުވެސް ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުގައި ތަވާފް ކޮށްފައި ނުވާނެ ހެއްޔެވެ؟' އެހެންކަމުން އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ. 'އާނ'. އުމަރު އަނެއްކާވެސް އަހާލިއެވެ؛ 'ހުޅަނގުގައި މި ދެ ތަނބު ފޮހެލިތަން ފެނުނީތަ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'ނޫން'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'މިކަމުގައި އޭނާއަށް ރަނގަޅު ނަމޫނާއެއް ނެތްތަ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'އާނ،' ދެން އުމަރު ބުންޏެވެ؛ 'ދެން ކަލެއަށް ކޮށްދެއްވާ - މިސާލެއް އެބައޮތް -'.
Imam Ahmad : 297
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَ جِئْتُ بِدَنَانِيرَ لِي فَأَرَدْتُ أَنْ أَصْرِفَهَا فَلَقِيَنِي طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ فَاصْطَرَفَهَا وَأَخَذَهَا فَقَالَ حَتَّى يَجِيءَ سَلْمٌ خَازِنِي قَالَ أَبُو عَامِرٍ مِنْ الْغَابَةِ وَقَالَ فِيهَا كُلِّهَا هَاءَ وَهَاءَ قَالَ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الذَّهَبُ بِالْوَرِقِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުޘްމާން ބިން ޢުމަރު] އާއި [އަބޫ ޢަމީރު] އަށް ވިދާޅުވެދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ [މާލިކް] އަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [މާލިކް ބިން އައުސް ބިން އަލް ހަދަތުސަން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން އައީ އަހަރެންގެ ބައެއް ދީނާރުތައް ހިފައިގެން ކަމަށާއި އެއީ އަހަރެން ހިއްސާ ކުރަން ބޭނުންވި އެއްޗެއް، ދެން ތަލްހާ ބިން އުބައިދިލާއާ ބައްދަލުވެ، ދެން އޭނާ ބަދަލުކޮށް ދީނާރު ނެގި ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'އަހަރެންގެ ޚަޒާނާވެރިޔާ ސަލްމޫން އަންނަންދެން،' އަބޫ ޢާމިރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ޖަންގަލީން،' ތަލްހާ އެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ނަގުދު ފައިސާއިން ބުނީ، މާލިކް ބިން އައުސް ބުންޏެވެ؛ ދެން އަޅުގަނޑު [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] އާއި އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން އުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނެވެ؛ 'ރަން -ބަދަލުކުރެވޭ- ރިހި އަކީ ނަގުދު ފައިސާއިން ނޫނީ ރިބާ، ހަނޑުލަށް -ބަދަލުކުރެވޭ- ހަނޑުލަކީ ނަގުދު ފައިސާއިން ނޫނީ ރިބާ، ޖެޖާވަތު -ބަދަލުކުރެވޭ- ޖެޖާވާޓަކީ ނަގުދު ފައިސާއިން ފިޔަވައި ރިބާ އަދި ތާރީޚު -ބަދަލުކުރެވޭ- ތާރީޚަކީ ނަގުދު ފައިސާއިން ނޫނީ ރިބާ'.
Imam Ahmad : 298
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢުޘްމާން ބިން ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔޫނޫސް] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔިބު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން މަރުވެފައިވާ މީހާއަށް އަނިޔާ ލިބޭނީ އޭނާގެ އާއިލާ އޭނާއަށްޓަކައި ރޮއިގަތުމުންނެވެ'.
Imam Ahmad : 299
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَ أَتَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي أُنَاسٍ مِنْ قَوْمِي فَجَعَلَ يَفْرِضُ لِلرَّجُلِ مِنْ طَيِّئٍ فِي أَلْفَيْنِ وَيُعْرِضُ عَنِّي قَالَ فَاسْتَقْبَلْتُهُ فَأَعْرَضَ عَنِّي ثُمَّ أَتَيْتُهُ مِنْ حِيَالِ وَجْهِهِ فَأَعْرَضَ عَنِّي قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَتَعْرِفُنِي قَالَ فَضَحِكَ حَتَّى اسْتَلْقَى لِقَفَاهُ ثُمَّ قَالَ نَعَمْ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْرِفُكَ آمَنْتَ إِذْ كَفَرُوا وَأَقْبَلْتَ إِذْ أَدْبَرُوا وَوَفَيْتَ إِذْ غَدَرُوا وَإِنَّ أَوَّلَ صَدَقَةٍ بَيَّضَتْ وَجْهَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَوُجُوهَ أَصْحَابِهِ صَدَقَةُ طَيِّئٍ جِئْتَ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَخَذَ يَعْتَذِرُ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا فَرَضْتُ لِقَوْمٍ أَجْحَفَتْ بِهِمْ الْفَاقَةُ وَهُمْ سَادَةُ عَشَائِرِهِمْ لِمَا يَنُوبُهُمْ مِنْ الْحُقُوقِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ބަކުރު ބިން ޢީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] [އަލް މުޣީރާ] އިން [އާޝް ޞޔާޢުބީ] ގެ ކިބައިން [ޢަދީ ބިން ޙާތިމް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'އަހަރެން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] އަށް އައީ އަހަރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންގެ ތެރޭގައި ހުރިއިރު، ދެން އޭނާ ބަނީ ތައިއްޔިތުންގެ މީހަކަށް ވިހިހާސް ހިއްސާއެއް ދެއްވައި އަހަރެންނާ ދުރުވެވަޑައިގަތީ،' 'އަދީ ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެހެންވެ އަހަރެން އޭނާގެ ގާތަށް ދިޔަ ނަމަވެސް އޭނާ އަހަރެންނާ ދުރަށް ދިޔައީ، ދެން އަހަރެން އޭނާއާ ބައްދަލުވީ އޭނާގެ މޫނުން ނަމަވެސް އަދިވެސް އޭނާ އަހަރެންނާ ދުރަށް ދިޔައީ،' 'އަދީ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެން އޭނާއާ ސުވާލުކުރީމެވެ. 'އޭ އާމިރުލް މުކްމިނީން އަހަރެން ދެނެގަންނަނީ ނޫން ހެއްޔެވެ؟' ޢާދީ ބުންޏެވެ؛ 'ދެން އޭނާ ހީލަމުން މޫނު މައްޗަށް ބަލާލާފައި ދެން ބުނީ؛ 'އާދެ، الله ގެ ޙަޟްރަތުން އަޅުގަނޑު ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ދެނެގަންނަން، ތިބާއަކީ މީސްތަކުން ކާފިރުވާއިރު އީމާންވާ މީހެއް، މީހުން ފަހަތަށް ދާއިރު ކުރިމައްޗަށް ދާ މީހެއް، އަދި ކޮންމެ މީހަކު އޭނާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވާއިރު ވަޢުދުތައް ފުއްދައިދޭ މީހެއް، އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެންމެ ފުރަތަމަ الله ގެ ރަސޫލާގެ މޫނާއި އޭނާގެ ޞަޙާބީންގެ މޫނުތައް އުޖާލާކޮށްދިން ޞަދަޤާތަކީ ބަނީ ތައްޔާރީގެ ޞަދަޤާތެވެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެވެ. ދެން މަޢާފަށް އެދި ވިދާޅުވީ؛ "މުހިންމު ގޮތެއްގައި ޞަދަޤާތް ދެނީ ފަގީރުކަން ތަޖުރިބާ ކުރަމުންދާ މީހުންނަށް އަދި އެމީހުންނަކީ އާއިލާގެ ވެރިންނަށް، ސަބަބަކީ އެމީހުން އުފުލަންޖެހޭ އެއްޗަކީ އެމީހުންގެ ހައްގަކަށް ވާތީ."
Imam Ahmad : 300
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ فِيمَا الرَّمَلَانُ الْآنَ وَالْكَشْفُ عَنْ الْمَنَاكِبِ وَقَدْ أَطَّأَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ وَنَفَى الْكُفْرَ وَأَهْلَهُ وَمَعَ ذَلِكَ لَا نَدَعُ شَيْئًا كُنَّا نَفْعَلُهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޢަމްރޫ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙިޞްޔާމް ބިން ސަޢުދު] [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: 'ރަމްލް - ތަވާފާއި ސަޢީދުގެ ވަގުތުތަކުގައި ޖޮގިންކޮށް - ކޮނޑު ހުޅުވާލަނީ ކީއްވެގެންތޯ، الله އިސްލާމްދީން ހަރުދަނާކޮށް ކުފްރާއި އެއަށް ތަބާވާ މީހުން ނައްތާލެއްވި ނަމަވެސް، އެކަމަކު އެހެނަސް އަޅުގަނޑުމެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި ކުރި ކަމެއް ދޫކޮށްނުލާނަމެވެ.