Imam Ahmad : 261
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ يَوْمَ عَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ وَأَشُكُّ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَوْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }
Yenna-aɣ-d [Abdurrahman] Yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [Qais Bin Muslim] seg [Thariq Bin Shihab] belli Udayen nnan-as i Ɛumar; ‘S tidet, ma teɣriḍ ayat, ma yella ayat-nni yettwaweḥḥeḍ-aɣ-d, ihi ass ideg d-yewweḍ ayat-nni, s tɣawla ad yettwaxdem d ass n lɛid’. Syin [Umar] yerra-d; ''S tidet, ẓriɣ s tidet anda ay d-yewweḍ ayat-nni, deg wass aydeg ay d-yewweḍ ayat-nni, yerna ẓriɣ anda ay d-yewweḍ ayat-nni, d akken ayat-nni d win ay d-yeɣlin deg wass n Arafah yerna Rasulullah sllalllah 'alaihi wasallam yella deg tallit-nni yettgen wukufa'. Yenna-d Sufyan; Sɛiɣ ccek ɣef; ‘Lǧemɛa neɣ ala’. D ayat; ‘Ass-a skemmleɣ ddin-nwen fell-awen, yerna ssawḍeɣ fell-awen lbaṛaka-inu, yerna qbelɣ ad yili Lislam d ddin fell-awen’. -QS Al Ma'idah ayat: 3-.
Imam Ahmad : 262
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِالْبَطْحَاءِ فَقَالَ بِمَ أَهْلَلْتَ قُلْتُ بِإِهْلَالٍ كَإِهْلَالِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ سُقْتَ مِنْ هَدْيٍ قُلْتُ لَا قَالَ طُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حِلَّ فَطُفْتُ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ قَوْمِي فَمَشَّطَتْنِي وَغَسَلَتْ رَأْسِي فَكُنْتُ أُفْتِي النَّاسَ بِذَلِكَ بِإِمَارَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَإِمَارَةِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَإِنِّي لَقَائِمٌ فِي الْمَوْسِمِ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ فَقُلْتُ أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ فُتْيَا فَهَذَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَبِهِ فَأْتَمُّوا فَلَمَّا قَدِمَ قُلْتُ مَا هَذَا الَّذِي قَدْ أَحْدَثْتَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ قَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ { وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ } وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ نَبِيِّنَا فَإِنَّهُ لَمْ يَحِلَّ حَتَّى نَحَرَ الْهَدْيَ
Yenna-aɣ-d [Abdurrahman] Yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [Qais Bin Muslim] seg [Thariq Bin Syihab] seg [Abu Musa] yenna-d; Usiɣ-d ɣer Rasulullah sallallahu alaihi wasallam asmi yella di Bathha’ sakkin yesteqsa-yi-d: ‘S wacu i tgiḍ lḥeṛma - tesɛiḍ lebɣi ad tebduḍ lḥejj/umrah -? Rriɣ-as; ‘S nniya akken i d-yeqsed Nnbi’. Yesteqsa- yas: ‘Tewwiḍ- d lmal yettwaɣen?’ Rriɣ-as; ‘Ala,’ yenna-yas: ‘Xeddem Tawaf di Lkaɛba, Safa d Marwah syen keččini tahallul -kemlem l’umrah/lḥejj-’. Ihi xedmeɣ tawaf di Lkaɛba d saɛi gar ṣṣafa d Marwah, syin usiɣ-d ɣer tmeṭṭut-iw seg wegdud-iw, tessemɣer-iyi-d iɣef-iw, tessired-iyi aqerruy-iw. Ihi ssufɣeɣ-d lfeṭṭa i yemdanen am wigi s lewṣayat n Abu Bakr ed Ɛumar, yerna mi lliɣ deg ccɣel-iw deg tallit n lḥejj, yusa-d yiwen wergaz yenna-yi-d; ‘S tidet, ur teẓriḍ ara d acu ay ixeddem Amirul Mukminin deg temsal n tmeɣriwin n lḥejj’. Rriɣ-as; ‘A medden, win ay ɣef nefka lfeṭṭa, ihi dagi [Amirul Mukminin] ad d-yas ɣur-wen yerna ad t-id-ḍefren sɣur-wen’. Ihi mi d-yusa steqsaɣ-t; — D acu ay tgiḍ deg wayen yerzan tamsalt-a n tmeɣriwin n lḥejj? Yerra-yas-d; Nekwni Neîîef it kan seg Tezmamt n Öebbi Taêala, acku Inna Öebbi Taêala; 'U kemln l'hajj d l'umra' -QS Al Baqarah; 196- ma neṭṭef Sunna n Nnbi-nneɣ, ihi ur ixeddem ara Tahallul anagar deffir ma yesseɣli aɣersiw-nni yettwaqelɛen’.
Imam Ahmad : 263
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَضُرُّ وَلَا تَنْفَعُ وَلَكِنِّي رَأَيْتُ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَ حَفِيًّا
Mi aɣ-d-yenna [Abdurrahman] seg [Sufyan] seg [Ibrahim Bin Abdel Ɛla] seg [Suweid Bin Ghafalah] yenna-d; Ẓriɣ [Umar] yessuḍen Hajar -Aswad- deg wakud aydeg la d-yeqqar; ‘S tidet, ẓriɣ d akken kečč d aẓru kan, ur yezmir ad d-yawi kra n lxir neɣ n lfayda, maca imi walaɣ Abul Qasim sallallaahu ‘alaihi wasallam - yessuḍem-ik s lḥir’.
Imam Ahmad : 264
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنِ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ حَتَّى تُشْرِقَ الشَّمْسُ عَلَى ثَبِيرٍ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانُوا يَقُولُونَ أَشْرِقْ ثَبِيرُ كَيْمَا نُغِيرُ يَعْنِي فَخَالَفَهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Yenna-aɣ-d [Abdurrahman] seg [Sufyan] yerna [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [Abu Ishaq] seg [Amru Bin Maimun] yenna-d; [Umar] yenna; -Abdurrazzaq yenna-d sliɣ i Ɛumar yenna-d; - ‘D akken Imuṣriyen ur ffɣen ara seg mudzalifa alamma d asmi d-yeffeɣ yiṭij ɣef Tsabiir’, i d-yenna Abdurrazzaq ; dɣa nnan-as; ‘Iṭij yeffeɣ-d nnig Tsabiir akken ad neffeɣ imiren kan,’ i d-yeqqar; Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam imiren ur yeqbil ara yid-sen yerna yeffeɣ-d seg muzdalifah uqbel ad d-yeffeɣ yiṭij’.
Imam Ahmad : 265
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ فَكَانَ فِيمَا أَنْزَلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ فَقَرَأْنَا بِهَا وَعَقَلْنَاهَا وَوَعَيْنَاهَا فَأَخْشَى أَنْ يَطُولَ بِالنَّاسِ عَهْدٌ فَيَقُولُوا إِنَّا لَا نَجِدُ آيَةَ الرَّجْمِ فَتُتْرَكَ فَرِيضَةٌ أَنْزَلَهَا اللَّهُ تَعَالَى وَإِنَّ الرَّجْمَ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى حَقٌّ عَلَى مَنْ زَنَى إِذَا أَحْصَنَ مِنْ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ إِذَا قَامَتْ الْبَيِّنَةُ أَوْ كَانَ الْحَبَلُ أَوْ الِاعْتِرَافُ
Yenna-yaɣ-d [Abdurrahman] Yenna-yaɣ-d [Malik] seg [Az Zuhri] seg [Ubaidillah Bin Ɛebdallah] seg [Ibn Abbas] yenna-d; [Umar] yenna; Ih, Öebbi Taâala, Iuzen-as Muêemmed, sallallahu, Issers-as-d Tazmamt - Leqwôan. yerna gar ayat i s-d-yettwabeggnen, yella ayat icudden ɣer lqanun n uẓekka. Neɣra-tt, nefhem u nefhem ayat, ihi ugadeɣ ad yeqqim aṭas n lweqt ad d-inin medden; ‘Di tidet, ur nufi ara kra n yifyar yerzan aṣaḍuf n weẓru’. Syin, yettwaǧǧa yiwen n lḥeqq i d Issers Öebbi Taâala. Deg tidet, lqanun n weẓru d azref - d tidet - deg Wedlis n Allah Taɛala i yal yiwen ara ixeddmen zzna, ma yella d Muhshon ma yella yella ttbut, neɣ d tameṭṭut s tadist neɣ s tɣawsa n tɣawsa’.
Imam Ahmad : 266
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي الصَّلَاةِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَؤُهَا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْرَأَنِيهَا فَأَخَذْتُ بِثَوْبِهِ فَذَهَبْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَأْتَنِيهَا فَقَالَ اقْرَأْ فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهَا مِنْهُ فَقَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ لِي اقْرَأْ فَقَرَأْتُ فَقَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ مَرَرْتُ بِهِشَامِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Mi aɣ-d-yenna [Abdurrahman] seg [Malik] seg [Az Zuhri] seg [Urwah] seg [Abdurrahman Bin Ɛabd] seg [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; 'Sliɣ i Hisyam Bin Hakim yeqqar tabrat n Al Furqon deg tẓallit ur nelli ara am tin ɣriɣ, ɣas akken yeɣra-yi-tt-id Rresulullah, dɣa jbed-iyi-d lqecc-is, ssawḍeɣ-t zdat n Rresulullah, sakkin nniɣ-as; ‘A Amazan n Rebbi, sliɣ-as s tidet yeqqar tabrat n Al Furqon, mačči am wayen ɣriɣ’. Ihi yenna: 'Qerr -A Hicam-!' Hisyam yeɣra-d imiren taɣuri-nni ay s-sliɣ, sakkin yenna-d: ‘Akka ay d-teffeɣ tebratt-nni’. Syin yuɣal yenna-d : « Ɣer -a Ɛumar- ! Yerna ɣriɣ-tt, syin yenna-d; ‘Akken i d-teffeɣ tebratt-nni, di tidett, Leqran-agi yeffeɣ-d s sebɛa n yisekkilen -sebɛa n tentaliwin-, ihi ɣret-t s tɣuri s lfeɛl’. Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [Urwah] seg [Al Miswar Bin Makhramah] ed [Abdurrahman Bin Abdul Qori] belli sin-nni slan i Umar yenna-d; ‘’Ɛeddaɣ ɣef Hisyam Bin Hakim Bin Hizam yerna yella yeqqar Sura Al Furqon’’, sakkin yebder-d anamek n ḥadit-nni.
Imam Ahmad : 267
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّعْدِيِّ قَالَ قَالَ لِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالًا فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ لَمْ تَقْبَلْهَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَاكَ قَالَ أَنَا غَنِيٌّ لِي أَعْبُدٌ وَلِي أَفْرَاسٌ أُرِيدُ أَنْ يَكُونَ عَمَلِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ قَالَ لَا تَفْعَلْ فَإِنِّي كُنْتُ أَفْعَلُ مِثْلَ الَّذِي تَفْعَلُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ مَنْ هُوَ أَفْقَرُ إِلَيْهِ مِنِّي فَقَالَ خُذْهُ فَإِمَّا أَنْ تَمَوَّلَهُ وَإِمَّا أَنْ تَصَدَّقَ بِهِ وَمَا آتَاكَ اللَّهُ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ لَهُ وَلَا سَائِلِهِ فَخُذْهُ وَمَا لَا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ لَقِيَ عُمَرُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِيِّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ تَصَدَّقْ بِهِ وَقَالَ لَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ
Yenna-aɣ-d [Abdurrahman] Yenna-aɣ-d [Ɛebdallah Bin Al Mubarak] seg [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [As Sa`ib Bin Yazid] seg [Abdullah Bin As Saɛdi] yenna-d; [Umar] yenna-yi-d; ‘Ur iyi-d-nnan ara - ɣef yiwet n tɣawsa - belli d kečči i d-yelhan s uḥareb ɣef uxeddim n medden, sakkin mi ara k-d-fken lmizan ur t-tqebleḍ ara ? Yerra-yas-d Ɛebdellah Bin Saɛdi; ‘Ih’ i d-yesteqsa Umar; ‘Ihi d acu i tebɣiḍ seg-s?’. Yerra-yas-d; ‘Sɛiɣ ayen ilaqen, sɛiɣ aṭas n yiqeddacen ed waṭas n yiysan, dɣa bɣiɣ ad yili ccɣel-inu d lxir i Yinselmen’, ay d-yenna Umar; ‘Ur t-xeddmet ara, axaṭer nekk xedmeɣ akken txedmeḍ, di tazwara, yefka-yi-d Umazan n Ṛebbi sallallahu ‘alaihi wasallam -lxedma n lxedma-, syin nniɣ-as; ‘Efk-d lxir-agi i win i yi-d-yefkan ameɣbun’ syen yenna-d: ‘Ddem-it, tzemreḍ ad t-tesnerniḍ - sseftiḍ-t - neɣ efk-it s lxir, ayen i k-d-yefka Rebbi seg wayla-agi, ula ma ur t-tettṛaǧuḍ ara yerna ur t-tessuturḍ ara syen ṭṭef-it, ma yella ur yelli ara akka ihi ur t-ttḥettim ara d ayla-k’. Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] Yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [As Saɛib Bin Yazid] yenna-d; [Umar] yemlal d Ɛebdallah Bin As Saɛdi. syin As Sa`ib yebder-d anamek n lḥadit, maca yenna-d, belli Umazan n Öebbi sallallahu ’alaihi wasallam yenna-d: “Efket-as lxir”, yenna-d; ‘Ihi ur t-id-qqar ara d ayla-k’.
Imam Ahmad : 268
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَمَلْتُ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَضَاعَهُ صَاحِبُهُ فَأَرَدْتُ أَنْ أَبْتَاعَهُ وَظَنَنْتُ أَنَّهُ بَائِعُهُ بِرُخْصٍ فَقُلْتُ حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَا تَبْتَعْهُ وَإِنْ أَعْطَاكَهُ بِدِرْهَمٍ فَإِنَّ الَّذِي يَعُودُ فِي صَدَقَتِهِ فَكَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ
Mi aɣ-d-yenna [Abdurrahman] seg [Malik] seg [Zaid Bin Aslam] seg [baba-s] seg [Umar Bin Al Khaththab], yenna-d; Sseqdaceɣ yiwet n tikkelt aɛudiw akken ad -lǧihad- deg ubrid n Ṛebbi, syin bab n uɛudiw-nni yeǧǧa-t, dɣa bɣiɣ ad sɣeɣ aɛudiw-nni, yerna ɣileɣ ad t-yezzenz s ssuma rxisen, nniɣ-as ; ‘Rǧu alamma steqsaɣ Amazan n Öebbi sallallaahu ‘alaihi wasallam’, sakkin yenna-yi-d: ‘Ur t-sɣeḍ ara ula ma yefka-yak-d dirham, acku amedya n wemdan ara d-yerr lxir-is - tikci-ines - am yiwen n uqjun ara d-yerr lḥemla-ines’.
Imam Ahmad : 269
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى ابْنِ أَزْهَرَ أَنَّهُ قَالَ شَهِدْتُ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَجَاءَ فَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ هَذَيْنِ يَوْمَانِ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صِيَامِهِمَا يَوْمُ فِطْرِكُمْ مِنْ صِيَامِكُمْ وَالْآخَرُ يَوْمٌ تَأْكُلُونَ فِيهِ مِنْ نُسُكِكُمْ
-Aḥmad Bin Ḥembal- yenna; Qriɣ i [Abdurrahman] seg [Malik] seg [Ibn Shihab] seg [Abu Ɛubaid, akli aqbur n Ibn Azhar] belli yenna-d; ‘Ḥedṛeɣ i tẓallit n Aid ed [Umar Bin Al Khaththab], sakkin, netta yeẓẓall, deffir tẓallit-nni, yezger-d akken ad iberreḥ i medden, yenna-d; ‘S tidet, deg sin wussan-agi, Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yeḥṛem aẓummu, acku -Aidul Fithri- d ass ideg ara tfeḍ aẓummu-inek, ma d wis sin -Aidul Adlha- d ass ideg ara teččeḍ -aksum-inek yettwaqḍen- d asfel-inek’.
Imam Ahmad : 270
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كَانَ عُمَرُ رَجُلًا غَيُورًا فَكَانَ إِذَا خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ اتَّبَعَتْهُ عَاتِكَةُ ابْنَةُ زَيْدٍ فَكَانَ يَكْرَهُ خُرُوجَهَا وَيَكْرَهُ مَنْعَهَا وَكَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَأْذَنَتْكُمْ نِسَاؤُكُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَلَا تَمْنَعُوهُنَّ
Mi aɣ-d-yenna [Ismaɛil Bin Ibrahim] seg [Yahya Bin Abu Ishaq] seg [Salim Bin Abdellah] yenna-d; [Umar] yella d amdan yettasmen, mi d-yeffeɣ ad yexdem taẓallit, ‘Atikah, yelli-s n Zaid teḍfer-it, ɣas ma yella ur t-iɛeǧba ara mi d-yeffeɣ ‘Atikah yerna ur t-iɛeǧba ara ad t-iḥettem, yerna yenna-yi-d belli Amazan n Ṛebbi (s.a.w. ẓẓall, syin ur ten-ttḥeṛṛem ara’.
Imam Ahmad : 271
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ قَالَ لَوْلَا آخِرُ الْمُسْلِمِينَ مَا فُتِحَتْ قَرْيَةٌ إِلَّا قَسَمْتُهَا كَمَا قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْبَرَ
Mi aɣ-d-yenna [Abdurrahman] seg [Malik] seg [Zaid Bin Aslam] seg [baba-s] seg [Umar] yenna-d; ‘Lemmer mačči d Inselmen ineggura, tili ur tettwakkes ara taddart ma yella ur tt-bḍiɣ ara akken i bḍu Umazan n Rebbi sallallahu ‘alaihi wasallam akal n Khaibar’.
Imam Ahmad : 272
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ نُبِّئْتُ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ السُّلَمِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ أَلَا لَا تُغْلُوا صُدُقَ النِّسَاءِ أَلَا لَا تُغْلُوا صُدُقَ النِّسَاءِ فَإِنَّهَا لَوْ كَانَتْ مَكْرُمَةً فِي الدُّنْيَا أَوْ تَقْوَى عِنْدَ اللَّهِ كَانَ أَوْلَاكُمْ بِهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَصْدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ امْرَأَةً مِنْ نِسَائِهِ وَلَا أُصْدِقَتْ امْرَأَةٌ مِنْ بَنَاتِهِ أَكْثَرَ مِنْ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ أُوقِيَّةً وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيُبْتَلَى بِصَدُقَةِ امْرَأَتِهِ وَقَالَ مَرَّةً وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيُغْلِي بِصَدُقَةِ امْرَأَتِهِ حَتَّى تَكُونَ لَهَا عَدَاوَةٌ فِي نَفْسِهِ وَحَتَّى يَقُولَ كَلِفْتُ إِلَيْكِ عَلَقَ الْقِرْبَةِ قَالَ وَكُنْتُ غُلَامًا عَرَبِيًّا مُوَلَّدًا لَمْ أَدْرِ مَا عَلَقُ الْقِرْبَةِ قَالَ وَأُخْرَى تَقُولُونَهَا لِمَنْ قُتِلَ فِي مَغَازِيكُمْ وَمَاتَ قُتِلَ فُلَانٌ شَهِيدًا وَمَاتَ فُلَانٌ شَهِيدًا وَلَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ قَدْ أَوْقَرَ عَجُزَ دَابَّتِهِ أَوْ دَفَّ رَاحِلَتِهِ ذَهَبًا أَوْ وَرِقًا يَلْتَمِسُ التِّجَارَةَ لَا تَقُولُوا ذَاكُمْ وَلَكِنْ قُولُوا كَمَا قَالَ النَّبِيُّ أَوْ كَمَا قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قُتِلَ أَوْ مَاتَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَهُوَ فِي الْجَنَّةِ
Yenna-yaɣ-d [Ismaɛil] Yenna-yaɣ-d [Salamah Bin Alqamah] seg [Muḥemmed Bin Sirin] yenna-d; yella [yettwaxebber-iyi-d] seg [Abul Ajfa’ As Sulami] i d-yenna; Sliɣ [i Umar] yenna-d; 'Issen, ur ttbeddilen deg temsalt n tmeṭṭut, ssen, ur ttbeddilen deg temsalt n tmeṭṭut, acku ma yella tigawt-nni d tin yesɛan lḥeqq deg ddunit neɣ d taɛbadt i Allah, ihi amdan ay yuklalen ugar deg temsalt-nni d Nnbi sallallahu 'alaihi dowryallah wasallam. tilawin yerna daɣen ur yessuter ara lḥeqq i yessi-s ugar n mraw d sin n uqiyah, di tidet yiwen argaz ad yettwaɛreḍ s lḥeqq s lḥeqq n tmeṭṭut-is’. deg tegnit-nniḍen yenna-d; ‘D tidet, argaz ad yefk s tɣawla lḥeqq ɣlayen i tmeṭṭut-is alamma tuɣal-as d taɛdawt yerna ad as-tini ula d nettat; ‘Nekk ttwaɛezleɣ ad s-d-sbeddeɣ qirbah-agi -d aɣerrabu n lqecc- ɣef ljal-ik’. Yenna-d Abul Auja`; — Di tallit-nni lliɣ d aqcic abeduin mazal-iyi s rriḥa n kencur, yerna ur ẓriɣ ara d acu i d lqeḍyan n tkeṛṛust. Yenna-d Ɛumar; ‘U wayeḍ d mi ara yettwaqḍeɛ yiwen deg ṭṭrad syin ad yemmet, syin ad d-tiniḍ; ‘Akken d wakka yettwaṣeḥḥa’, ɣas akken ahat yewwi-d aɣersiw-is n tkerrust neɣ aɛekkaz n yizem yeččuren d ureɣ neɣ d lfeṭṭa i lmend n tnezzut, ihi ur d-qqar ara akka, maca ini-d akken i d-yenna Nnbi neɣ Muḥemmed sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Win yettwanɣan s webrid n yimenɣi deg wakud n yimenɣi, ad t-nɣen deg tmurt’.
Imam Ahmad : 273
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا الْجُرَيْرِيُّ سَعِيدٌ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي فِرَاسٍ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَلَا إِنَّا إِنَّمَا كُنَّا نَعْرِفُكُمْ إِذْ بَيْنَ ظَهْرَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِذْ يَنْزِلُ الْوَحْيُ وَإِذْ يُنْبِئُنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ أَلَا وَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ انْطَلَقَ وَقَدْ انْقَطَعَ الْوَحْيُ وَإِنَّمَا نَعْرِفُكُمْ بِمَا نَقُولُ لَكُمْ مَنْ أَظْهَرَ مِنْكُمْ خَيْرًا ظَنَنَّا بِهِ خَيْرًا وَأَحْبَبْنَاهُ عَلَيْهِ وَمَنْ أَظْهَرَ مِنْكُمْ لَنَا شَرًّا ظَنَنَّا بِهِ شَرًّا وَأَبْغَضْنَاهُ عَلَيْهِ سَرَائِرُكُمْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ رَبِّكُمْ أَلَا إِنَّهُ قَدْ أَتَى عَلَيَّ حِينٌ وَأَنَا أَحْسِبُ أَنَّ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ يُرِيدُ اللَّهَ وَمَا عِنْدَهُ فَقَدْ خُيِّلَ إِلَيَّ بِآخِرَةٍ أَلَا إِنَّ رِجَالًا قَدْ قَرَءُوهُ يُرِيدُونَ بِهِ مَا عِنْدَ النَّاسِ فَأَرِيدُوا اللَّهَ بِقِرَاءَتِكُمْ وَأَرِيدُوهُ بِأَعْمَالِكُمْ أَلَا إِنِّي وَاللَّهِ مَا أُرْسِلُ عُمَّالِي إِلَيْكُمْ لِيَضْرِبُوا أَبْشَارَكُمْ وَلَا لِيَأْخُذُوا أَمْوَالَكُمْ وَلَكِنْ أُرْسِلُهُمْ إِلَيْكُمْ لِيُعَلِّمُوكُمْ دِينَكُمْ وَسُنَّتَكُمْ فَمَنْ فُعِلَ بِهِ شَيْءٌ سِوَى ذَلِكَ فَلْيَرْفَعْهُ إِلَيَّ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِذَنْ لَأُقِصَّنَّهُ مِنْهُ فَوَثَبَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَوَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ رَجُلٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى رَعِيَّةٍ فَأَدَّبَ بَعْضَ رَعِيَّتِهِ أَئِنَّكَ لَمُقْتَصُّهُ مِنْهُ قَالَ إِي وَالَّذِي نَفْسُ عُمَرَ بِيَدِهِ إِذَنْ لَأُقِصَّنَّهُ مِنْهُ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقِصُّ مِنْ نَفْسِهِ أَلَا لَا تَضْرِبُوا الْمُسْلِمِينَ فَتُذِلُّوهُمْ وَلَا تُجَمِّرُوهُمْ فَتَفْتِنُوهُمْ وَلَا تَمْنَعُوهُمْ حُقُوقَهُمْ فَتُكَفِّرُوهُمْ وَلَا تُنْزِلُوهُمْ الْغِيَاضَ فَتُضَيِّعُوهُمْ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ مَرَّةً أُخْرَى أَخْبَرَنَا سَلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ نُبِّئْتُ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ أَلَا لَا تُغْلُوا صُدُقَ النِّسَاءِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ إِسْمَاعِيلُ وَذَكَرَ أَيُّوبُ وَهِشَامٌ وَابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ عَنْ عُمَرَ نَحْوًا مِنْ حَدِيثِ سَلَمَةَ إِلَّا أَنَّهُمْ قَالُوا لَمْ يَقُلْ مُحَمَّدٌ نُبِّئْتُ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ
Yenna-aɣ-d [Ismaɛil] yenna-yaɣ-d [Al Jurairi Saɛid] seg [Abu Nadlrah] seg [Abu Firus] yenna-d; [Umar Bin Xatthab] iberreḥ, yenna-d; A imdanen, ẓret belli nessen-iwen asmi yella di tlemmast-nneɣ Nnbi s uweḥḥi yerna Ixebber-aɣ-d Öebbi fell-awen, ẓret belli Nnbi sallallahu Ṛebbi yekfa uweḥḥi, yerna nessen-ken s wayen i wen-d-nenna. Win deg-wen win yesɛan zhahir-is yettban-d d ayen yelhan, neḥseb-it d amdan yelhan yerna nḥemmel-it, yerna win deg-wen win yesɛan zhahir-is yettban-d d ayen n diri, neḥseb-it d ayen n diri yerna ad t-nekṛeh, tamsalt-nwen n tuffra tella gar-awen d Rabb-nwen, teẓram, yiwet n tikkelt tusa-d ɣur-i yiwet n tegnit yerna ttxemmimeɣ belli win ara yeɣren s lqur’an d ayen i d-yessaramen s Allah’. fantasize ɣef tudert n lmut, teẓriḍ, s tidett imdanen ɣran-tt s usirem n wayen yellan deg yemdanen, ihi ssarameɣ deg Öebbi s tɣuri-inek, u ssarameɣ deg Öebbi s lecɣal-inek, ẓer belli nekk, s Öebbi, ur k-ceggɛeɣ ara imdanen-iw akken ad k-wwten ɣef tfekka-inek neɣ ad k-awiɣ ayla-inek, maca ssawḍeɣ-ten-id ɣur-k akken ad k-slemden ɣef wayen nniḍen d win-inek. iswi, ad iyi-d-yeccetki fell-as, syin s Win yellan deg ifassen-is ṛṛuḥ-iw, ad t-ḥadreɣ s tɣawla’. syin, yekker-d Ɛemru Bin Al-Ac, yenna-d; ‘A Amirul Mukminin, d acu ara txedmeḍ ma yella yiwen seg yergazen-nni seg Yinselmen ad yesselḥu agdud-is, syin ad iɛetteb kra seg ugdud-is, ad as-txedmeḍ qishas?’. Yerra-yas-d Ɛumar; 'Ih, s win yellan deg ufus-is ṛṛuḥ n Umar, ad s-xedmeɣ s tɣawla qishas, yerna ẓriɣ Amazan n Rebbi sallallaahu 'alaihi wasallam yexdem qishas fell-as, ihi ur ttɛeṭṭileḍ ara Inselmen alamma sneqsen-ten, ur ten-ḥettmen ara ad xedmen akka akken ad ttwaɛezlen yerna ur ten-ttḥebbsen ara ad xedmen le lḥeqq-nsen belli ttwafeḍḍen’. Mi aɣ-d-yenna Ismaɛil deg yiwet n tegnit nniḍen yenna-d; t-id-yesmekta Salamah Bin Alqamah seg Muḥemmed Bin Sirin yenna-d; yettwaxebber-iyi-d seg Abul ‘Auja’ i d-yenna; Sliɣ i Umar yenna-d; ‘Ssnen, ur tt-ttḥeqriḍ ara mi ara d-nini ɣef tmeṭṭut n tmeṭṭut’. syin yebder-d ḥadit, yenna-d Ismaɛil ; yerna yebder-d Ayyub, Hicam d Ibn Aun seg Muḥemmed seg Abul Ajfa seg Umar s lmendad n ḥadit n Salamah, nnan-d; ‘maca Muḥemmed ur d-yenni ara; ttwaxebbren-iyi-d seg Abul 'Ajfa'.
Imam Ahmad : 274
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَنَحْنُ نَنْتَظِرُ جَنَازَةَ أُمِّ أَبَانَ ابْنَةِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ فَجَاءَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُودُهُ قَائِدُهُ قَالَ فَأُرَاهُ أَخْبَرَهُ بِمَكَانِ ابْنِ عُمَرَ فَجَاءَ حَتَّى جَلَسَ إِلَى جَنْبِي وَكُنْتُ بَيْنَهُمَا فَإِذَا صَوْتٌ مِنْ الدَّارِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَأَرْسَلَهَا عَبْدُ اللَّهِ مُرْسَلَةً قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كُنَّا مَعَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ نَازِلٍ فِي ظِلِّ شَجَرَةٍ فَقَالَ لِي انْطَلِقْ فَاعْلَمْ مَنْ ذَاكَ فَانْطَلَقْتُ فَإِذَا هُوَ صُهَيْبٌ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ إِنَّكَ أَمَرْتَنِي أَنْ أَعْلَمَ لَكَ مَنْ ذَاكَ وَإِنَّهُ صُهَيْبٌ فَقَالَ مُرُوهُ فَلْيَلْحَقْ بِنَا فَقُلْتُ إِنَّ مَعَهُ أَهْلَهُ قَالَ وَإِنْ كَانَ مَعَهُ أَهْلُهُ وَرُبَّمَا قَالَ أَيُّوبُ مَرَّةً فَلْيَلْحَقْ بِنَا فَلَمَّا بَلَغْنَا الْمَدِينَةَ لَمْ يَلْبَثْ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ أَنْ أُصِيبَ فَجَاءَ صُهَيْبٌ فَقَالَ وَا أَخَاهُ وَا صَاحِبَاهُ فَقَالَ عُمَرُ أَلَمْ تَعْلَمْ أَوَلَمْ تَسْمَعْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ فَأَرْسَلَهَا مُرْسَلَةً وَأَمَّا عُمَرُ فَقَالَ بِبَعْضِ بُكَاءِ فَأَتَيْتُ عَائِشَةَ فَذَكَرْتُ لَهَا قَوْلَ عُمَرَ فَقَالَتْ لَا وَاللَّهِ مَا قَالَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَحَدٍ وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْكَافِرَ لَيَزِيدُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَذَابًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى { وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى } قَالَ أَيُّوبُ وَقَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ قَالَ لَمَّا بَلَغَ عَائِشَةَ قَوْلُ عُمَرَ وَابْنِ عُمَرَ قَالَتْ إِنَّكُمْ لَتُحَدِّثُونِي عَنْ غَيْرِ كَاذِبَيْنِ وَلَا مُكَذَّبَيْنِ وَلَكِنَّ السَّمْعَ يُخْطِئُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ أَيُّوبَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ وَهُوَ مُوَاجِهُهُ أَلَا تَنْهَى عَنْ الْبُكَاءِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ تُوُفِّيَتْ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ بِمَكَّةَ فَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ وَهُوَ مُوَاجِهُهُ أَلَا تَنْهَى عَنْ الْبُكَاءِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ
Yenna-yaɣ-d [Ismaɛil] Yenna-aɣ-d [Ayyub] seg [Ɛebdallah Bin Abimulaikah] yenna-d; « Mi lliɣ ɣer tama n [Ɛebdellah Bin Ɛumar] ttṛaǧuɣ ad d-taweḍ tfekka n Umm Aban, yelli-s n Ɛebdellah Bin Ɛumar, yerna ɣer tama n Ɛebdellah Bin Ɛumar yella « Amru Bin Ɛuṭman, sakkin, yusa-d Ibnu Ɛebbas, s tmuɣli n yiwen n wemḍebber », ay d-yenna Abdellah i Bin A; ‘’Walaɣ amdan-nni yellan yettwellih Ibnu Abbas yettmeslay-as ɣef umkan n Ibnu Umar, syin yusa-d Ibnu Abbas yeqqim ɣer tama-w, ihi lliɣ gar-asen sin, deg yiwet n tikkelt tella-d yiwet n taɣect seg daxel n wexxam, Ibnu Umar imiren yenna-d; ‘Sliɣ yiwet n tikkelt i Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d: ‘S tidet, ad yettwaɛaqeb win yemmuten imi tawacult-is tettrun fell-as’. Syin, Abdellah Bin Umar yebder-d lafadz n lḥadit s umata - war ma yella kra n tɣawsiwin -. Sinna [Ibn Abbas] inna; ‘Nella zik d Amirul Mukminin Umar, armi d asmi nella deg yiwen n yiger, deg yiwet n tikkelt yemlal-d yiwen wergaz iḥebsen ddaw n tmeẓẓuɣt n yiwen n useklu, yenna-yi-d Umar; ‘Ruḥ, tfehmeḍ anwa i d netta!’ Syin ṛuḥeɣ, iban-d belli argaz-nni d Shuhaib. syin uɣaleɣ ɣer Ɛumar nniɣ-as; ‘’S tidett, tgiḍ-iyi lameṛ ad d-afeɣ ɣef umdan-nni yerna d Shuhaib’’, i d-yenna Umar; ‘Ini-yas ad d-yas yid-neɣ!’. Nniɣ-as; ‘S tidett, yella d twacult-is,’ i d-yenna Umar; ‘Ɣas akken yella d twacult-is’. Deg tegnit-nniḍen, ahat Ayyub yenna-d; ‘Ihi ad aɣ-d-yeḍfer’. Mi newweḍ ɣer Lmedina, ur iɛeṭṭel ara Amirul Mukminin teḍra-d twaɣit. Xenni yusa-dd Cuhayb, inna; ‘A gma, ay ameddakel-iw’. Ihi [Umar] yenna-d; ‘Ur teẓriḍ ara, neɣ ur tesliḍ ara belli Umazan n Ṛebbi sallallahu ‘alaihi wasallam yenna-d yiwet n tikkelt: ‘S tidet, ameɣnas ad yettwaɛaqeb imi kra seg twacult-is ttrun fell-as’. Ma d Ɛebdallah Bin Ɛumar, yebder-d lafadz n lḥadit s umata, ma d Ɛumar yebder-d lafadz ; ‘Axaṭer kra ttrun’. Nekk -Ibnu Abbas- mlaleɣ-d sakkin Ɛisyah yerna bder-as-d awal n Ɛumar, sakkin [Aisyah] terra-as-d; 'Ala, s Öebbi, ur d-yenni ara Rasulullah s lqedd n win yemmuten s lmegget n yiwen, maca Resulullah s lqedd n yiwen yenna-d yiwet n tikkelt: "S tidett, Öebbi ad yernu l'aâaqeb n wid ijehden s lqedd n twaculin-nsen, yerna s tidett, Öebbi ad t-id-yesâaqeb; 'Dakken ur yettawi ara umednub ddnubat n wiyaḍ' -QS An Najm ayat: 38-'. [Ayyub] inna; [Ibn Abimulayka] inna; Yenna-aɣ-d Al Qasim; yenna-d; mi d-wwḍen wawalen n Ɛumar d Ibn Ɛumar ɣer Ɛisya, [Aisyah] tenna; ‘D tidet, tenniḍ-iyi-d seg sin n yemdanen ur nelli d ikeddaben yerna ur ten-id-skerken ara, maca d asli-nsen ay -tikwal- ur nelli ara d ayen yelhan’. Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Ibnu Juraij] yenna-yi-d [Abdullah Bin Abimulaikah] sakkin yebder-d anamek n ḥadit n Ayyub, maca yenna-d; syin yenna-d Ibn Ɛumar i Ɛemru Bin Utman mi t-id-iqubel; ayɣer ur tḥebsem ara ad ttrun, di tidet Nnbi sallallaahu alaihi wasallam yenna-d: ‘s tidet ad yettwaɛaqeb umeɣnas imi tawacult-is tettrun fell-as’. Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Ibnu Juraij] yenna-yi-d [Abdullah Bin Abimulaikah], yenna-d; Yellis n Ṭṭman Bin Ɛaffan temmut deg Mekka, dɣa Ibnu Ɛemmaṛ ed Ibnu Ɛebbas ḥedṛen i tmeɣra-nnes, yerna s tidet, nekk qqimeɣ gar-asen sin, yenna-as Ibnu Ɛemmaṛ i Amru Bin Ɛeffan deg wakud aydeg yella yettqabal-it; ‘Acuɣer ur tḥebseḍ ara ad tettrun? D tidet, yenna-d Rasulullah sllallahu alaihi wasallam : « D tidet, ad yettwaɛaqeb umeɣnas imi tawacult-is tettrun fell-as ». Ihi yebder-d ḥadit n Ismaɛil seg Ayyub seg Ibn Abimulaikah.
Imam Ahmad : 275
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنْتُ فِي رَكْبٍ أَسِيرُ فِي غَزَاةٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَلَفْتُ فَقُلْتُ لَا وَأَبِي فَهَتَفَ بِي رَجُلٌ مِنْ خَلْفِي لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا هُوَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yenna-aɣ-d [Ḥusin Bin Muḥemmed] Yenna-aɣ-d [Isṛayil] seg [Simak] seg [Ikrimah] seg [Ibn Ɛebbas] yenna-d; [Umar] yenna; Nekk lliɣ d yiwet n terbaɛt i d-iteddun ɣer yimenɣi d Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, sakkin sɣeḍmeɣ s wawal-agi; ‘Ala, ɣef ljal n baba’. Deg yiwet n tikkelt, yenna-yi-d yiwen seg deffir : ‘Ur ttgalla ara s yisem n baba-k’. Syin zziɣ-d, iban-d d Amazan n Ṛebbi sallallahu ‘alaihi wasallam’.
Imam Ahmad : 276
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُيَسَّرٍ أَبُو سَعْدٍ الصَّاغَانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَ كَانَ عُمَرُ يَحْلِفُ عَلَى أَيْمَانٍ ثَلَاثٍ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا أَحَدٌ أَحَقَّ بِهَذَا الْمَالِ مِنْ أَحَدٍ وَمَا أَنَا بِأَحَقَّ بِهِ مِنْ أَحَدٍ وَاللَّهِ مَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ أَحَدٌ إِلَّا وَلَهُ فِي هَذَا الْمَالِ نَصِيبٌ إِلَّا عَبْدًا مَمْلُوكًا وَلَكِنَّا عَلَى مَنَازِلِنَا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى وَقَسْمِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَالرَّجُلُ وَبَلَاؤُهُ فِي الْإِسْلَامِ وَالرَّجُلُ وَقَدَمُهُ فِي الْإِسْلَامِ وَالرَّجُلُ وَغَنَاؤُهُ فِي الْإِسْلَامِ وَالرَّجُلُ وَحَاجَتُهُ وَ وَاللَّهِ لَئِنْ بَقِيتُ لَهُمْ لَيَأْتِيَنَّ الرَّاعِيَ بِجَبَلِ صَنْعَاءَ حَظُّهُ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَهُوَ يَرْعَى مَكَانَهُ
Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Muyassar Abu Saɛid Ash Shaghani] Yenna-aɣ-d [Muḥemmed Bin Ishaq] seg [Muḥemmed Bin Amru Bin Atho`] seg [Malik Bin Aus Bin Al Hadatsan] yenna-d; [Umar] yiwet n tikkelt yeɛreḍ kraḍ n tɣawsiwin, yenna-d; ‘S Öebbi, ulac win yesɛan azref ɣef wayeḍ, ula d nekk, ɣef wayla-agi. S Allah, mačči d ineslem maca yesɛa amur deg wayla-yagi siwa iqeddacen, maca deg wexxam-nneɣ yella wedlis n Allah Taɛala d tferqet-nneɣ seg Rasul n Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, syin argaz ibnan ɣef tikciwin-is i lislam, argaz ibnan ɣef ukcem-is uqbel ɣer Lislam, argaz ibnan ɣef ukcem-is uqbel ɣer Lislam, argaz ibnan ɣef ukcem-is uqbel ɣer Lislam, argaz ibnan ɣef ayla-s d I left ɣur-sen, ad d-yaweḍ s tɣawla ɣer yiwen n umeksa seg wedrar n Shan’a` amur-is deg wakud aydeg yella yettmeksa deg wemkan-nnes’.
Imam Ahmad : 277
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ الْحَجَّاجِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ حَدَّثَنِي أَبُو الْمُخَارِقِ زُهَيْرُ بْنُ سَالِمٍ أَنَّ عُمَيْرَ بْنَ سَعْدٍ الْأَنْصَارِيَّ كَانَ وَلَّاهُ عُمَرُ حِمْصَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ عُمَرُ يَعْنِي لِكَعْبٍ إِنِّي أَسْأَلُكَ عَنْ أَمْرٍ فَلَا تَكْتُمْنِي قَالَ وَاللَّهِ لَا أَكْتُمُكَ شَيْئًا أَعْلَمُهُ قَالَ مَا أَخْوَفُ شَيْءٍ تَخَوَّفُهُ عَلَى أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَئِمَّةً مُضِلِّينَ قَالَ عُمَرُ صَدَقْتَ قَدْ أَسَرَّ ذَلِكَ إِلَيَّ وَأَعْلَمَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yenna-aɣ-d [Abdul Quddus Bin Al Hajjaj] Yenna-aɣ-d [Shafwan] Yenna-yi-d [Abul Mukharik Zuhair Bin Salim] d akken Umair Bin Saɛd Al Ansari yettwasemma-d [Umar] akken ad yesselhu tamnaḍt n Himsha, sakkin, yebder-d ḥadit. Yenna-as Ɛumar i Kaɛab; ‘S tidet, steqsaɣ-k ɣef yiwet n temsalt, ihi ur iyi-tt-teffreḍ ara’. Yerra-yas-d Kaɛab; ‘S Öebbi ur ffreɣ ara kra n wayen ssneɣ’. Yesteqsa-t Ɛumar; 'D acu i t-tettaggaḍ aṭas deg umma n Muḥemmed s.al.allahu ? Yerra-yas-d Kaɛab; ‘Imḍebbren n tkerkas’ i d-yenna Umar; ‘Tella lḥeqq-ik, ffreɣ-d aya ɣef yiman-iw, yerna yenna-yi-d fell-as Rasulullah s.allah’.
Imam Ahmad : 278
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَقَالَ سَالِمٌ فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ قَالَ عُمَرُ أَرْسِلُوا إِلَيَّ طَبِيبًا يَنْظُرُ إِلَى جُرْحِي هَذَا قَالَ فَأَرْسَلُوا إِلَى طَبِيبٍ مِنْ الْعَرَبِ فَسَقَى عُمَرَ نَبِيذًا فَشُبِّهَ النَّبِيذُ بِالدَّمِ حِينَ خَرَجَ مِنْ الطَّعْنَةِ الَّتِي تَحْتَ السُّرَّةِ قَالَ فَدَعَوْتُ طَبِيبًا آخَرَ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي مُعَاوِيَةَ فَسَقَاهُ لَبَنًا فَخَرَجَ اللَّبَنُ مِنْ الطَّعْنَةِ صَلْدًا أَبْيَضَ فَقَالَ لَهُ الطَّبِيبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اعْهَدْ فَقَالَ عُمَرُ صَدَقَنِي أَخُو بَنِي مُعَاوِيَةَ وَلَوْ قُلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ كَذَّبْتُكَ قَالَ فَبَكَى عَلَيْهِ الْقَوْمُ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ فَقَالَ لَا تَبْكُوا عَلَيْنَا مَنْ كَانَ بَاكِيًا فَلْيَخْرُجْ أَلَمْ تَسْمَعُوا مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُعَذَّبُ الْمَيِّتُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ لَا يُقِرُّ أَنْ يُبْكَى عِنْدَهُ عَلَى هَالِكٍ مِنْ وَلَدِهِ وَلَا غَيْرِهِمْ
Yenna-yaɣ-d [Yaɛqub] Yenna-aɣ-d [baba] seg [Salih] yenna-yaɣ-d [Ibn Shihab]; [Salim] yenna-d; Sliɣ [Abdellah Bin Ɛumar] yenna-d; [Umar] yenna; ‘Azen-iyi ɣer umejjay akken ad iyi-d-yesqerdec lǧerḥ-iw’. Yenna-d Ɛebdallah Bin Ɛumar; Syin ssawḍen Umar ɣer yiwen n umejjay aɛṛab, yerna amejjay-nni yefka-as lḥemla n tẓegwa ad teswi, syin lḥemla-nni n tẓegwa tcudd ɣer idammen akken ay d-teffeɣ seg tɣerɣert n tmeẓẓuɣt yellan ddaw n tmeẓẓuɣt. Yenna-d Ɛebdallah Bin Ɛumar; syin ssawleɣ-as i yiwen n umejjay nniḍen seg Ansar n Bani Muɛawiyah. syin, amejjay-nni yeswa ayefki n Umar, yerna ayefki-nni yeffeɣ-d seg tɣerɣert n tmeẓẓuɣt, d amellal ibanen. yenna-yas umejjay i Ɛumar; 'A Amirul Mukminin ɛuhed-iyi !' Yerra-yas-d Ɛumar; ‘Gma Bani Umayyah yessefhem-iyi-d, ma tenniḍ-d kra nniḍen nnig waya, ihi di tidet sskerḍeɣ-k’. Yenna-d Ɛebdallah Bin Ɛumar; ‘Syin mi slan i wawalen-agi, ttrun medden ɣef Umar’. Ihi Ɛumar yenna-d; ‘Ur ttru ara fell-i, win yettrun, ffeɣ-d! Ur tesliḍ ara i wayen i d-yenna Rasulullah, yenna-d: ‘Amdan yemmuten ad yettwaɛaqeb imi tawacult-is tettrun fell-as’. Dɣa d aya ay yejjan Abdullah ur yettqadar ara lḥif ɣer tama n win ay yemmuten, ama seg warraw-nnes neɣ seg wiyaḍ.’
Imam Ahmad : 279
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ لَا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ حَتَّى يَرَوْا الشَّمْسَ عَلَى ثَبِيرٍ وَكَانُوا يَقُولُونَ أَشْرِقْ ثَبِيرُ كَيْمَا نُغِيرُ فَأَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Ats Tsauri] seg [Abu Ishaq] seg [Amru Bin Maimun] yenna-d; Sliɣ [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; Zik, At Jahiliya ur tteffɣen ara seg Jam’un -Muzdalifah- alamma walan iṭij nnig Tsabiir dɣa nnan-d; ‘Iṭij yeffeɣ-d ɣef Tsabiir akken ad neffeɣ imiren kan’. Syin, yeffeɣ-d seg Jam’un -Muzdalifah- uqbel ad d-yeffeɣ yiṭij’.
Imam Ahmad : 280
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ مَرَرْتُ بِهِشَامِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَمَعْتُ قِرَاءَتَهُ فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكِدْتُ أَنْ أُسَاوِرَهُ فِي الصَّلَاةِ فَنَظَرْتُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَمَّا سَلَّمَ لَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي تَقْرَؤُهَا قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ لَهُ كَذَبْتَ فَوَاللَّهِ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُوَ أَقْرَأَنِي هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي تَقْرَؤُهَا قَالَ فَانْطَلَقْتُ أَقُودُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا وَأَنْتَ أَقْرَأْتَنِي سُورَةَ الْفُرْقَانِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلْهُ يَا عُمَرُ اقْرَأْ يَا هِشَامُ فَقَرَأَ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْرَأْ يَا عُمَرُ فَقَرَأْتُ الْقِرَاءَةَ الَّتِي أَقْرَأَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مِنْهُ مَا تَيَسَّرَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ حَدِيثِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلَاةِ فَنَظَرْتُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَمَّا سَلَّمَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [Urwah] seg [Al Miswar Bin Makhramah] ed [Abdurrahman Bin Abdul Qari] belli sin-nni slan i [Umar] qqaren-d; Ḥeddreɣ ɣef Hisyam Bin Hakim ay yellan yeqqar tabrat n Al Furqon asmi ay mazal yedder Rasulullah, sakkin sliɣ i tɣuri-nnes, yerna iban-d d akken yella yeqqar s waṭas n yisekkilen -tantalayin- ay ur iyi-d-yeɣri ara Rasulullah. ‘Anwa i d-yeɣran tabrat i teɣriḍ?’. Yerra-yas-d; 'Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam win i yi-d-yeɣran'. Nniɣ-as; ‘Tessekkreḍ, s Rebbi, di tidet Nnbi yeɣra-d yiwet n tikkelt tabrat i yi-d-teɣriḍ’. Syin wwiɣ-t ɣer Nnbi, nniɣ-as ; ‘A Amazan n Rebbi, sliɣ s tidet i wemdan-a yeɣra-d tabrat n Al Furqon s waṭas n yisekkilen ur iyi-teɣriḍ ara, ɣas akken teɣriḍ-iyi-d tabrat n Al Furqon’. Syin yenna-d Nnbi s.al.allahu ɛlayhi wasallam : « Eǧǧ-it ad iruḥ a Ɛumar! Ɣer-it, a Hicam! Syin, Hisyam yeɣra-yas-d taɣuri-nni ay s-sliɣ zik. syin yenna Nnbi sallallahu âihi wasallam: “Akka i d-teffeɣ tebratt”, syin yenna: “Ɣer-itt -A Umar-!” Syin ɣriɣ-d taɣuri-nni ay iyi-d-yeɣra Rasulullah, syin, yenna-d : « Akka ay d-teffeɣ tebrat-nni ». syen yenna-d Rasulullah sallallahu ’alaihi wasallam: ‘S tidett, Leqran yeffeɣ-d s sebɛa n yisekkilen, ihi ɣret-t s tɣuri s lfeɛl’. Yenna-aɣ-d [Al Hakam Bin Nafi’] yenna-aɣ-d [Syu’aib] seg [Az Zuhri] yenna-yi-d [‘Urwah] ɣef ḥadit n [Al Miswar Bin Makhramah] d [Abdurrahman Bin Abdul Qori] belli sin-nsen slan [Umar Bin Al Khaththab] qqaren-d; 'Sliɣ i Hisyam bin Hakim Bin Hizam yeqqar tabrat n Al Furqon deg tallit n Nnbi Sallallahu Alaihi Wasallam, dɣa ḥeḍreɣ taɣuri-nnes, yerna iban-d d akken yella yeqqar s waṭas n yisekkilen -tantaliwin- ay d-yeqqar Nnbi sllallahu 'alaihi wasallam s - taẓallit, maca rriɣ lwelha-w alamma yekfa taẓallit, deffir ma yessawel fell-as,’ syin yebder-d ḥadit-nni yesɛan anamek.