Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 261

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ يَوْمَ عَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ وَأَشُكُّ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَوْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [ޤައިސް ބިން މުސްލިމް] ގެ އަރިހުން [ތަރިޤް ބިން ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ޔަހޫދީން ޢުމަރަށް ބުނި ވާހަކަ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން، އާޔަތެއް ކިޔާނަމަ، އެ އާޔަތް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބާވައިލެއްވިނަމަ، ދެން އެ އާޔަތް ބާވައިލެއްވި ދުވަހަކީ ކަނޑައެޅިގެން ބަންދު ދުވަހެއް ކަމުގައި ވެގެންދާނެ'. ދެން [ޢުމަރު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަށް ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އެނގޭ އާޔަތް ބާވައިލެއްވީ ކޮންތާކުކަން، ބާވައިލެއްވީ ކޮން ދުވަހެއްގައިކަން، އަދި އާޔަތް ބާވައިލެއްވިއިރު ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހުންނެވީ ކޮންތާކުކަން އެނގޭ. ސުފްޔާން ބުންޏެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް ޝައްކުތަކެއް އެބަހުރި؛ 'ހުކުރު ދުވަސް ނުވަތަ ނޫން'. އެއީ އާޔަތް؛ 'މިއަދު އަހަރެން ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ތިޔަބައިމީހުންގެ ދީން ފުރިހަމަކޮށް، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް އަހަރެންގެ ނިޢުމަތްތައް ފުރިހަމަކޮށް، އިސްލާމްދީން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދީނަކަށް ވާނެކަން އަހަރެން ރުހުންދީފިން'. -QS އަލް މަޢީދާ އާޔަތް: 3-.

Hadith Corroboration (7)

Hadith

Imam Ahmad : 262

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِالْبَطْحَاءِ فَقَالَ بِمَ أَهْلَلْتَ قُلْتُ بِإِهْلَالٍ كَإِهْلَالِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ سُقْتَ مِنْ هَدْيٍ قُلْتُ لَا قَالَ طُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حِلَّ فَطُفْتُ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ قَوْمِي فَمَشَّطَتْنِي وَغَسَلَتْ رَأْسِي فَكُنْتُ أُفْتِي النَّاسَ بِذَلِكَ بِإِمَارَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَإِمَارَةِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَإِنِّي لَقَائِمٌ فِي الْمَوْسِمِ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ فَقُلْتُ أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ فُتْيَا فَهَذَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَبِهِ فَأْتَمُّوا فَلَمَّا قَدِمَ قُلْتُ مَا هَذَا الَّذِي قَدْ أَحْدَثْتَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ قَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ { وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ } وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ نَبِيِّنَا فَإِنَّهُ لَمْ يَحِلَّ حَتَّى نَحَرَ الْهَدْيَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޤައިސް ބިން މުސްލިމް] ގެ އަރިހުން [ތަރިޤް ބިން ސިއްޙާބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައީ އެކަލޭގެފާނު ބަޘްޙާގައި ހުންނަވަނިކޮށް’ ދެން އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ކަލޭގެފާނު ޙަލާލުކުރީ ކޮން އެއްޗަކުން - ޙައްޖު/ޢުމްރާ ފަށަން ގަސްތުކުރީ-؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'ރަސޫލާ ގަސްތުކުރެއްވި ގޮތަށް ނިޔަތާއި އެކު'. އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ކަތިލާފައިވާ ޖަނަވާރުތައް ގެނައީ ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'ނޫން،' އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން ޝަފާއާއި މަރްވާއާއި ދެމެދުގައި ކަޢުބާއާއި ސަޢީދުގައި ޠަވާފް ކުރީމެވެ، ދެން އަހަރެންގެ އަނބިމީހާގެ އަރިހުން އަހަރެންގެ އަނބިމީހާގެ ގާތަށް އައިސް އަހަރެންގެ އިސްތަށިގަނޑު ކޮށާލައި އަހަރެންގެ ބޯ ދޮވެލިއެވެ. އެހެންކަމުން އަބޫބަކުރު އާއި ޢުމަރުގެ އަމުރަށް އެފަދަ މީހުންނަށް ފަތުވާއެއް ނެރެ، ޙައްޖު މޫސުމުގައި ޑިއުޓީގައި ހުއްޓާ މީހަކު އައިސް ބުންޏެވެ؛ 'ހަގީގަތުގައި ހައްޖުގެ އާދަކާދައާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި އަމީރުލް މުކްމިނީން ކުރާ ކަމެއް ނޭނގެއެވެ'. އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'އޭ މީސްތަކުންނޭވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އައިއިރު އަހަރެން އޭނާއާ ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'ހައްޖުގެ އާދަކާދައާ ގުޅޭ މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ތިބާ ކޮށްފައިވަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އަހަރެމެން އެކަން ނަގަނީ ހަމައެކަނި الله ތަޢާލާގެ ފޮތުން، الله ތަޢާލާ ވިދާޅުވެފައިވާތީއެވެ؛ 'އަދި الله އަށްޓަކައި ޙައްޖާއި ޢުމްރާ ފުރިހަމަ ކުރައްވާށެވެ' -QS Al Baqarrah; 196- އަދި އަހަރެމެންގެ ނަބިއްޔާގެ ސުންނަތް ނަގާނަމަ، ކަތިލާފައިވާ ޖަނަވާރު ކަތިލުމަށްފަހު ނޫނީ ތަޙައްލުއްލުމެއް ނުކުރެއެވެ'.

Hadith Corroboration (10)

Hadith

Imam Ahmad : 263

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَضُرُّ وَلَا تَنْفَعُ وَلَكِنِّي رَأَيْتُ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَ حَفِيًّا

[ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [އިބްރާހިމް ބިން ޢަބްދުލްޢަޢްލާ] ގެ އަރިހުން [ސުވައިދު ބިން ޣަފަލާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެންނަށް ފެނުނީ [ޢުމަރު] ހާޖަރު -އަސްވާދަށް- ބޮސްދެމުން ދިޔައިރު؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަންނަށް އެނގޭ ތިބާއަކީ ހަމައެކަނި ހިލައެއްކަން، އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ފައިދާއެއް ނުލިބޭނެ ކަމެއްކަން، އެކަމަކު އަހަރެންނަށް އަބުލް ޤާސިމް ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ - ތިބާއަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ބޮސްދިންތަން ފެނުމުން'.

Hadith Corroboration (27)

Hadith

Imam Ahmad : 264

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنِ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ حَتَّى تُشْرِقَ الشَّمْسُ عَلَى ثَبِيرٍ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانُوا يَقُولُونَ أَشْرِقْ ثَبِيرُ كَيْمَا نُغِيرُ يَعْنِي فَخَالَفَهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [ސުފްޔާން] ގެ ކިބައިން ކިޔައިދީފައި އަދި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤް] [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ ކިބައިން [ޢަމްރޫ ބިން މައިމޫން] ގެ އަރިހުން [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ -ޢަބްދުއްރައްޒާޤް ބުނި އަޑު އިވުނީ އުމަރު ބުނި ވާހަކަ؛ - 'ސަބީރުގެ މައްޗަށް އިރު އަރާހާ ހިނދަކު މުޝްރިކުން މުދުޒާލިފާ ދޫކޮށް ނުދިޔަކަން، ' ޢަބްދުއްރައްޒާޤު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަދި އެއުރެން ބުންޏެވެ. 'ސަން އައީ ޓްސާބިރުގެ މައްޗަށް ކަމުން އަހަރެމެންނަށް ވަގުތުން ފުރައިގެން ދިޔައީ،' އޭނާގެ މާނައަކީ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދެން އެއުރެންނާ ޚިލާފުވެ، އިރުއައުމުގެ ކުރިން މުޒްދަލިފާއިން ވަކިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 265

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ فَكَانَ فِيمَا أَنْزَلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ فَقَرَأْنَا بِهَا وَعَقَلْنَاهَا وَوَعَيْنَاهَا فَأَخْشَى أَنْ يَطُولَ بِالنَّاسِ عَهْدٌ فَيَقُولُوا إِنَّا لَا نَجِدُ آيَةَ الرَّجْمِ فَتُتْرَكَ فَرِيضَةٌ أَنْزَلَهَا اللَّهُ تَعَالَى وَإِنَّ الرَّجْمَ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى حَقٌّ عَلَى مَنْ زَنَى إِذَا أَحْصَنَ مِنْ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ إِذَا قَامَتْ الْبَيِّنَةُ أَوْ كَانَ الْحَبَلُ أَوْ الِاعْتِرَافُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކު] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ޢުބައިދިއްލާ ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ ހަމަކަށަވަރުން الله ތަޢާލާ ވަނީ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފޮނުއްވައި، އެކަލޭގެފާނަށް ފޮތް - ޤުރުއާން - ބާވައިލައްވާފައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ބާވައިލެއްވި އާޔަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިލަޖެހުމުގެ ޝަރީޢަތާ ބެހޭ އާޔަތް ހިމެނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީ، ވިސްނި، އާޔަތް ވިސްނިފައި ވާތީ، ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ފަހުން މީހުން ބުނާނެތީ އަޅުގަނޑު ބިރުގަނޭ؛ 'ހަގީގަތުގައި ގަލުން ޖަހާ ޝަރީއަތާ ބެހޭ އެއްވެސް އާޔަތެއް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނުފެނުނެވެ'. ދެން الله ތަޢާލާ ބާވައިލެއްވި ފަރުޟެއް ދޫކޮށްލައެވެ. ހަގީގަތުގައި ގަލުން ޖަހައިލުމުގެ ޝަރީޢަތަކީ - ޙަޤީޤަތުގައިވެސް - الله ތަޢާލާ ފޮތުގައިވާ ހައްޤެއް - ޒިނޭކުރާ ކޮންމެ މީހަކަށް، ދަލީލު ހުރިނަމަ، ނުވަތަ ބަނޑުބޮޑުވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ އިޢުތިރާފެއް އޮތްނަމަ މުޙްޝޮން ނަމައެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 266

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي الصَّلَاةِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَؤُهَا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْرَأَنِيهَا فَأَخَذْتُ بِثَوْبِهِ فَذَهَبْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَأْتَنِيهَا فَقَالَ اقْرَأْ فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهَا مِنْهُ فَقَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ لِي اقْرَأْ فَقَرَأْتُ فَقَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ مَرَرْتُ بِهِشَامِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [މާލިކު] އިން [އަޒް ޒުހުރީ] އިން [ޢުރުވާ] އިން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަހަރެން ކިޔެވި އެއްޗަކާ ނުގުޅޭ އަލް ފުރްޤުން ސިޓީ ނަމާދުގައި ހިސްޔަމް ބިން ހަކީމް ކިޔަވާ އަޑު އިވުނު ނަމަވެސް، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަހަންނަށް ކިޔައިދެއްވި ނަމަވެސް، އޭނާގެ ހެދުންތައް ދަމައިގަނެ، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ކުރިމައްޗަށް ގެނައީމެވެ. 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން ކިޔެވި އެއްޗެއް ފަދައިން ނޫން، އަލް ފުރްޤުން ސިޓީ ކިޔަވަމުން ދިޔަ އަޑު އަސްލު އަހަރެންނަށް އިވުނެވެ'. އެހެންކަމުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'ކިޔެބަލަ -އޭ ހިޝާމް-!' ހިސްޔަމް ދެން ކިޔައިދިނީ އަހަރެންނަށް އޭނާގެ ފަރާތުން އަޑުއިވިފައިވާ ކިޔުން، ދެން އޭނާ ބުނީ: 'އެއީ އެ ސިޓީ ހާމަވި ގޮތެވެ'. ދެން އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ކިޔައިބަލަ -އޭ އުމަރު-!' އަދި އަހަރެން ކިޔާލީމެވެ، ދެން އޭނާ ބުންޏެވެ. 'އެއީ އެ އަކުރު ބާވައިލެއްވި ގޮތެވެ، ހަގީގަތުގައި މި ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވީ ހަތް އަކުރެއްގައި -ހަތް ބަހުރުވައަކުން-، އެހެންވީމާ ފަސޭހައިން ކިޔުމަކާއެކު ކިޔާށެވެ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] އިން [ޢުރުވާ] އިން [އަލް މިސްވާރު ބިން މަޚްރަމާ] އަދި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދުލްޤީރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި އެދެމީހުންނަށްވެސް ޢުމަރު ބުނި އަޑު އިވިއްޖެއެވެ؛ 'އަހަރެން ހިސްޔަމް ބިން ޙާކިމް ބިން ހިޒާމް ފާސްކޮށް އޭނާ ކިޔަވަމުން ދިޔައީ އަލް ފުރްޤުން ސޫރަތު،' ދެން އޭނާ ޙަދީޘްގެ މާނަ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (34)

Hadith

Imam Ahmad : 267

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّعْدِيِّ قَالَ قَالَ لِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالًا فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ لَمْ تَقْبَلْهَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَاكَ قَالَ أَنَا غَنِيٌّ لِي أَعْبُدٌ وَلِي أَفْرَاسٌ أُرِيدُ أَنْ يَكُونَ عَمَلِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ قَالَ لَا تَفْعَلْ فَإِنِّي كُنْتُ أَفْعَلُ مِثْلَ الَّذِي تَفْعَلُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ مَنْ هُوَ أَفْقَرُ إِلَيْهِ مِنِّي فَقَالَ خُذْهُ فَإِمَّا أَنْ تَمَوَّلَهُ وَإِمَّا أَنْ تَصَدَّقَ بِهِ وَمَا آتَاكَ اللَّهُ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ لَهُ وَلَا سَائِلِهِ فَخُذْهُ وَمَا لَا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ لَقِيَ عُمَرُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِيِّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ تَصَدَّقْ بِهِ وَقَالَ لَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން އަލް މުބާރަކް] [މަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އަސް ސަޢީބު ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން އަސް ސަޢީދީ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ [ޢުމަރު] އަހަންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައެއް ނުވޭ - އެއް ކަމަކާ ބެހޭ ގޮތުން - މީހުންގެ މަސައްކަތް ބަލަހައްޓަން އިސްކޮށް ހުންނަވާ ކަމަށް، ދެން މުސާރަ ދިނުމުން އެކަން ބަލައިނުގަންނަނީ؟' އަބްދުالله ބިން ސަޢުދީ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އާނ' އުމަރު ސުވާލު ކުރިއެވެ؛ 'ދެން އެއިން ބޭނުންވަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އަހަރެންގެ އަތުގައި ފުދޭވަރަކަށް އެބަހުރި، އަހަރެންގެ އަތުގައި އެތައް އަޅުންނާއި އެތައް އަސްތަކެއް ހުރުމުން އަހަރެން ބޭނުންވަނީ އަހަރެންގެ މަސައްކަތް މުސްލިމުންނަށް ޞަދަޤާތަކަށް ވާން'، އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ނުކުރާށެވެ، ސަބަބަކީ އަހަރެން ކަލޭމެން ކުރި ފަދައިން ކޮށްފައިވާތީ، ފުރަތަމަ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަންނަށް -މަސައްކަތުގެ އުޖޫރަ- ދެއްވި، ދެން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އަހަންނަށްވުރެ ނިކަމެތި މީހަކަށް މި ޘަވާބު ދެއްވާށެވެ' ދެން އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'ނަގާށެވެ، ތިބާއަށް އެކަން ތަރައްޤީ ކުރެވިދާނެ - އިންވެސްޓް ކުރެވޭނެ - ނުވަތަ ޞަދަޤާތެއްގައި ދެއްވާ، މި މުއްސަނދިކަމުން الله ތިބާއަށް ދެއްވި އެއްޗެއް، ތިބާ އުންމީދު ނުކުރިޔަސް އަދި އެކަމަށް އެދި ނުކުރިޔަސް ދެން ނަގާށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އައްޞަޢިބު ބިން ޔަޒީދު] ގެ ކިބައިން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. [ޢުމަރު] އަބްދުالله ބިން އަސް ސަޢުދީއާ ބައްދަލުވިއެވެ. ދެން ސަޢީބު ޙަދީޘްގެ މާނަ ފާހަގަކުރެއްވި ނަމަވެސް އޭނާ ވިދާޅުވީ، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. 'ދެން އެއީ ތިބާގެ އެއްޗެއް ކަމަށް ދައުވާ ނުކުރާށެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 268

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَمَلْتُ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَضَاعَهُ صَاحِبُهُ فَأَرَدْتُ أَنْ أَبْتَاعَهُ وَظَنَنْتُ أَنَّهُ بَائِعُهُ بِرُخْصٍ فَقُلْتُ حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَا تَبْتَعْهُ وَإِنْ أَعْطَاكَهُ بِدِرْهَمٍ فَإِنَّ الَّذِي يَعُودُ فِي صَدَقَتِهِ فَكَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ

[ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [މާލިކު] ގެ އަރިހުން [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު الله ގެ މަގުގައި -ޖިހާދު- ކުރުމަށް އަސް ބޭނުންކުރިން، ދެން އެ އަސްގެ ވެރިމީހާ އެ އަސް ދޫކޮށްލުމުން، އަހަރެން ބޭނުންވީ އަސް ގަންނަން، އަދި އަހަރެން ހީކުރީ އޭނާ އެ އަސް ހެޔޮ އަގެއްގައި ވިއްކާނެ ކަމަށް، އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އަހަރެންގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އެދެންދެނެވެ.

Hadith Corroboration (43)

Hadith

Imam Ahmad : 269

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى ابْنِ أَزْهَرَ أَنَّهُ قَالَ شَهِدْتُ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَجَاءَ فَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ هَذَيْنِ يَوْمَانِ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صِيَامِهِمَا يَوْمُ فِطْرِكُمْ مِنْ صِيَامِكُمْ وَالْآخَرُ يَوْمٌ تَأْكُلُونَ فِيهِ مِنْ نُسُكِكُمْ

-އަހުމަދު ބިން ހަމްބަލް- ވިދާޅުވި އެވެ؛ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަށް [މާލިކު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު އަޒްހަރުގެ ކުރީގެ އަޅުވެތި އަބޫ ޢުބައިދު] ގެ އަރިހުން ކިޔާލީމެވެ. 'އަޅުގަނޑު [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] އާއެކު ޢިއްޒަތް ނަމާދަށް ބައިވެރިވީމެވެ، ދެން އޭނާ ނަމާދު ކުރެއްވީ، އެ ނަމާދަށްފަހު އޭނާ އަވަސްވެގަތީ ރައްޔިތުންނަށް ދަރުސް ދެއްވަން، މިހެން ވިދާޅުވެއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން މި ދެދުވަހު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރޯދަ ހަރާމް ކުރައްވާފައިވަނީ، ސަބަބަކީ -އައިދިލް ފިތުރީ- އަކީ ރޯދަ ދޫކޮށްލާ ދުވަހެވެ.

Hadith Corroboration (38)

Hadith

Imam Ahmad : 270

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كَانَ عُمَرُ رَجُلًا غَيُورًا فَكَانَ إِذَا خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ اتَّبَعَتْهُ عَاتِكَةُ ابْنَةُ زَيْدٍ فَكَانَ يَكْرَهُ خُرُوجَهَا وَيَكْرَهُ مَنْعَهَا وَكَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَأْذَنَتْكُمْ نِسَاؤُكُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَلَا تَمْنَعُوهُنَّ

[އިސްމާޢީލް ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު] އަކީ ހަސަދަވެރި މީހެއް، ނަމާދު ކުރަން ނުކުތްއިރު، ޢާތިކާ، ޒައިދުގެ އަންހެން ދަރިފުޅު އޭނާގެ ފަހަތުން ދިޔައީ، އާތިކާ ބޭރަށް ނުކުމެ މަނާކުރަން ކަމުނުދިޔަ ނަމަވެސް، އަދި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައިވާ ވާހަކައެވެ އެމީހުން މަނާކުރައްވާށެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 271

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ قَالَ لَوْلَا آخِرُ الْمُسْلِمِينَ مَا فُتِحَتْ قَرْيَةٌ إِلَّا قَسَمْتُهَا كَمَا قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْبَرَ

[ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [މާލިކު] ގެ އަރިހުން [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. 'އެންމެ ފަހުގެ މުސްލިމުން ނުތިބިނަމަ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޚައިބަރުގެ ބިން ބަހާލި ގޮތަށް އަޅުގަނޑު ބަހާލައިގެން ނޫނީ ރަށެއް ފަތަޙަ ނުކުރެވުނީސް'.

Hadith

Imam Ahmad : 272

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ نُبِّئْتُ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ السُّلَمِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ أَلَا لَا تُغْلُوا صُدُقَ النِّسَاءِ أَلَا لَا تُغْلُوا صُدُقَ النِّسَاءِ فَإِنَّهَا لَوْ كَانَتْ مَكْرُمَةً فِي الدُّنْيَا أَوْ تَقْوَى عِنْدَ اللَّهِ كَانَ أَوْلَاكُمْ بِهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَصْدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ امْرَأَةً مِنْ نِسَائِهِ وَلَا أُصْدِقَتْ امْرَأَةٌ مِنْ بَنَاتِهِ أَكْثَرَ مِنْ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ أُوقِيَّةً وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيُبْتَلَى بِصَدُقَةِ امْرَأَتِهِ وَقَالَ مَرَّةً وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيُغْلِي بِصَدُقَةِ امْرَأَتِهِ حَتَّى تَكُونَ لَهَا عَدَاوَةٌ فِي نَفْسِهِ وَحَتَّى يَقُولَ كَلِفْتُ إِلَيْكِ عَلَقَ الْقِرْبَةِ قَالَ وَكُنْتُ غُلَامًا عَرَبِيًّا مُوَلَّدًا لَمْ أَدْرِ مَا عَلَقُ الْقِرْبَةِ قَالَ وَأُخْرَى تَقُولُونَهَا لِمَنْ قُتِلَ فِي مَغَازِيكُمْ وَمَاتَ قُتِلَ فُلَانٌ شَهِيدًا وَمَاتَ فُلَانٌ شَهِيدًا وَلَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ قَدْ أَوْقَرَ عَجُزَ دَابَّتِهِ أَوْ دَفَّ رَاحِلَتِهِ ذَهَبًا أَوْ وَرِقًا يَلْتَمِسُ التِّجَارَةَ لَا تَقُولُوا ذَاكُمْ وَلَكِنْ قُولُوا كَمَا قَالَ النَّبِيُّ أَوْ كَمَا قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قُتِلَ أَوْ مَاتَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَهُوَ فِي الْجَنَّةِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޞަލާމަތު ބިން އަލްޤާމާ] [މުޙައްމަދު ބިން ސިރީން] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އެއީ [އަޅުގަނޑަށް ރިޕޯޓް ކުރެވުނު] [އަބުލް އަޖުފާ އަސް ސުލާމީ] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު] ބުނި އަޑު އިވުނެވެ؛ 'ދަންނަވާ، އަންހެނުންގެ ހަރިޖުގެ މައްސަލައިގައި މާބޮޑަށް ބޮޑު ނުކުރައްވާ، އެނގިވަޑައިގަންނަވާ، އަންހެނުންގެ ޙައްޖުގެ މައްސަލައިގައި މާބޮޑަށް ބޮޑު ނުކުރައްވާށެވެ އަދި ހަމައެހެންމެ އޭނާގެ އަންހެން ދަރިންނަށް ބާރަ އުކިޔާއަށްވުރެ ގިނައިން ޙައްޖު ހޯދުމަށް އެދިފައެއް ނުވެއެވެ، ހަގީގަތުގައި އެއް ފިރިހެނަކު ކަނޑައެޅިގެން އޭނާގެ އަނބިމީހާގެ ހަރިޖުން އިމްތިޙާނު ކުރެވޭނެ'. އަނެއް ފަހަރެއްގެ މަތިން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން، ފިރިހެނަކު ކަނޑައެޅިގެން އޭނާގެ އަނބިމީހާއަށް މަތީ ދަރަޖައެއް ދޭނީ، އޭނާގެ އަނބިމީހާއަށް ދުޝްމަނަކަށް ވެގެން ގޮސް، ބުނާހާ ހިނދަކު؛ 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ސަބަބުން މި ޤިރުބާ -ހަމުގެ އުޅަނދެއް- މާ ޖަހާލުމުގެ ބުރަ އަހަންނަށް އުފުލިއްޖެ'. އަބުލް ޢައުޖާ` ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެ ދުވަސްވަރު އަހަންނަކީ އަދިވެސް ކެންކޫރުގެ ވަސް ދުވާ ބަދުޢީ ކުއްޖެއް، އަދި އުޅަނދެއް ބަނދެލުމަކީ ކޮބައިކަން ނޭނގެއެވެ.' އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަދި އަނެއް ކަމަކީ ހަނގުރާމައިގައި މީހަކު މަރާލާފައި ދެން އޭނާ މަރުވުމުން، ދެން ތިބާ ބުނަނީ؛ 'އެހެން ގޮތަކަށް ޝަހީދުވީ،' ފަހަރެއްގައި ވިޔަފާރީގެ ބޭނުމުގައި އޭނާގެ ސައިކަލުގައި ދުއްވާ ޖަނަވާރު ނުވަތަ ރަން ނުވަތަ ރިހި ފުރިފައިވާ އަސް ސެޑެލް ގެނެސްފައިވީ ނަމަވެސް، ދެން އެގޮތަށް ނުބުނާށެވެ.

Hadith

Imam Ahmad : 273

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَنْبَأَنَا الْجُرَيْرِيُّ سَعِيدٌ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي فِرَاسٍ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَلَا إِنَّا إِنَّمَا كُنَّا نَعْرِفُكُمْ إِذْ بَيْنَ ظَهْرَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِذْ يَنْزِلُ الْوَحْيُ وَإِذْ يُنْبِئُنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ أَلَا وَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ انْطَلَقَ وَقَدْ انْقَطَعَ الْوَحْيُ وَإِنَّمَا نَعْرِفُكُمْ بِمَا نَقُولُ لَكُمْ مَنْ أَظْهَرَ مِنْكُمْ خَيْرًا ظَنَنَّا بِهِ خَيْرًا وَأَحْبَبْنَاهُ عَلَيْهِ وَمَنْ أَظْهَرَ مِنْكُمْ لَنَا شَرًّا ظَنَنَّا بِهِ شَرًّا وَأَبْغَضْنَاهُ عَلَيْهِ سَرَائِرُكُمْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ رَبِّكُمْ أَلَا إِنَّهُ قَدْ أَتَى عَلَيَّ حِينٌ وَأَنَا أَحْسِبُ أَنَّ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ يُرِيدُ اللَّهَ وَمَا عِنْدَهُ فَقَدْ خُيِّلَ إِلَيَّ بِآخِرَةٍ أَلَا إِنَّ رِجَالًا قَدْ قَرَءُوهُ يُرِيدُونَ بِهِ مَا عِنْدَ النَّاسِ فَأَرِيدُوا اللَّهَ بِقِرَاءَتِكُمْ وَأَرِيدُوهُ بِأَعْمَالِكُمْ أَلَا إِنِّي وَاللَّهِ مَا أُرْسِلُ عُمَّالِي إِلَيْكُمْ لِيَضْرِبُوا أَبْشَارَكُمْ وَلَا لِيَأْخُذُوا أَمْوَالَكُمْ وَلَكِنْ أُرْسِلُهُمْ إِلَيْكُمْ لِيُعَلِّمُوكُمْ دِينَكُمْ وَسُنَّتَكُمْ فَمَنْ فُعِلَ بِهِ شَيْءٌ سِوَى ذَلِكَ فَلْيَرْفَعْهُ إِلَيَّ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِذَنْ لَأُقِصَّنَّهُ مِنْهُ فَوَثَبَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَوَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ رَجُلٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى رَعِيَّةٍ فَأَدَّبَ بَعْضَ رَعِيَّتِهِ أَئِنَّكَ لَمُقْتَصُّهُ مِنْهُ قَالَ إِي وَالَّذِي نَفْسُ عُمَرَ بِيَدِهِ إِذَنْ لَأُقِصَّنَّهُ مِنْهُ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقِصُّ مِنْ نَفْسِهِ أَلَا لَا تَضْرِبُوا الْمُسْلِمِينَ فَتُذِلُّوهُمْ وَلَا تُجَمِّرُوهُمْ فَتَفْتِنُوهُمْ وَلَا تَمْنَعُوهُمْ حُقُوقَهُمْ فَتُكَفِّرُوهُمْ وَلَا تُنْزِلُوهُمْ الْغِيَاضَ فَتُضَيِّعُوهُمْ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ مَرَّةً أُخْرَى أَخْبَرَنَا سَلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ نُبِّئْتُ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ أَلَا لَا تُغْلُوا صُدُقَ النِّسَاءِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ إِسْمَاعِيلُ وَذَكَرَ أَيُّوبُ وَهِشَامٌ وَابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ عَنْ عُمَرَ نَحْوًا مِنْ حَدِيثِ سَلَمَةَ إِلَّا أَنَّهُمْ قَالُوا لَمْ يَقُلْ مُحَمَّدٌ نُبِّئْتُ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލް ޖުރައިރީ ސަޢީދު] [އަބޫ ނަދުއްރަޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ފީރޯސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު ބިން ޚަޘްތަބް] ދަރުސް ދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ މީސްތަކުންނޭވެ، އަހަރެމެންގެ ތެރޭގައި ވަޙީއަކާއެކު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހުންނެވި އިރު، ކަލޭގެފާނުގެ ވާހަކަ الله ތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވައިދެއްވިއިރު އަޅުގަނޑުމެން ކަލޭމެން ދެނެވަޑައިގެންނެވިކަން އެނގިވަޑައިގަންނަވާށެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހެއްގެ ޒާހިރު ރަނގަޅު ކަމަށް ބަލައި، އަހަރެމެން އޭނާއަކީ ރަނގަޅު މީހެއް ކަމަށް ދެކި، އަހަރެމެން ލޯބިވާ، އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ޒާހިރު ނުބައި ގޮތަކަށް ފެންނަ މީހާ، އަހަރެމެން އޭނާއަކީ ނުބައި ކަމަށް ދެކޭ އަދި އަހަރެމެން އޭނާއަށް ނަފްރަތު ކުރާނަން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ސިއްރު ވިޔަފާރި ތިޔަބައިމީހުންނާއި ތިޔަބައިމީހުންގެ ރައްބުއާ ދެމެދު އޮންނަނީ، އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، އެއްފަހަރަކު އަހަންނަށް ފުރުސަތެއް އައިސް އަހަރެން ހީކުރީ، الله ގެ ނިޢުމަތާއި އެކަލާނގެ ކިބައިގައި ހުރި ކަންތައްތަކުގެ އުންމީދުގައި ޤުރުއާން ކިޔަވާ ކޮންމެ މީހަކު، ފަހުން ޙަޔާތުގެ ވާހަކަ އަހަރެން ފެންޓަސައިޒް ކުރުމަށެވެ. އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ހަމަކަށަވަރުން މީހުން ކިޔައިފައިވަނީ އިންސާނުންގެ ކިބައިން އުންމީދުކޮށްގެން، ފަހެ، ތިބާގެ ކިޔެވުމާއެކު الله އަށް އުއްމީދުކޮށް، އަދި ތިބާގެ އަމަލުތަކުން الله އަށް އުންމީދުކޮށް، އަހަރެން، الله ގެ ހަޟްރަތުން، ތިބާގެ ހަންގަނޑު ތަޅަން ނުވަތަ ތިބާގެ މުދާ ނަގަން އަހަރެންގެ އަޅުން ތިބާގެ ގާތަށް ފޮނުއްވާކަން އެނގޭށެވެ އަތް އަހަރެންގެ ނަފްސަކީ، އަހަރެން ހަމަ ޔަގީނުންވެސް އޭނާއަށް އަޅާލާނަން'. ދެން އަމްރޫ ބިން އަލް އަޝް ތެދުވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ؛ 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން، މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން އެކަކު އޭނާގެ މީސްތަކުން އިސްކޮށް، ދެން އޭނާގެ ބައެއް މީހުންނަށް އަނިޔާކޮށްފިނަމަ ކިހިނެއްތޯ؟' އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އާދެ، ޢުމަރުގެ ނަފްސު އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް މީހާގެ ފަރާތުން، އަހަރެން ކަނޑައެޅިގެން އޭނާގެ މައްޗަށް ޤިޝާތައް ހަދާނަމެވެ އެއީ ބޭކާރު އެއްޗެހި'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިސްމާޢީލް އެހެން ފަހަރަކު ކިޔައިދެއްވުމުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ މުޙައްމަދު ބިން ސިރީންގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ސަލާމާ ބިން އަލްޤާމާ އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއީ އަޅުގަނޑަށް ރިޕޯޓް ކުރެވުނީ އަބުލް 'އައުޖާ' ގެ ފަރާތުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އުމަރު ބުނި އަޑު އިވުނެވެ؛ 'އެނގޭ، އަންހެނުންގެ ހަރިޖުގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު މާބޮޑަށް ނުކުރާށެވެ'. ދެން އޭނާ އެ ޙަދީޘް ފާހަގަކުރެއްވި ކަމަށް އިސްމާޢީލް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަދި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އަރިހުން މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އަރިހުން އަބުލްޢަޖްފާގެ އަރިހުން ސަލާމަތުގެ ޙަދީޘާއި އެއްގޮތަށް އައްޔޫބް، ހިޝާމް އަދި އިބްނު ޢައުންގެ ނަންފުޅު ޙަވާލުކުރެއްވި ކަމަށް އެބޭކަލުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ 'އެކަމަކު މުޙައްމަދު ވިދާޅެއް ނުވެއެވެ؛ އެއީ އަޅުގަނޑަށް ރިޕޯޓް ކުރެވުނީ އަބުލް 'އަޖްފާ' ގެ ފަރާތުންނެވެ.

Hadith

Imam Ahmad : 274

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَنَحْنُ نَنْتَظِرُ جَنَازَةَ أُمِّ أَبَانَ ابْنَةِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ فَجَاءَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُودُهُ قَائِدُهُ قَالَ فَأُرَاهُ أَخْبَرَهُ بِمَكَانِ ابْنِ عُمَرَ فَجَاءَ حَتَّى جَلَسَ إِلَى جَنْبِي وَكُنْتُ بَيْنَهُمَا فَإِذَا صَوْتٌ مِنْ الدَّارِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَأَرْسَلَهَا عَبْدُ اللَّهِ مُرْسَلَةً قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كُنَّا مَعَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ نَازِلٍ فِي ظِلِّ شَجَرَةٍ فَقَالَ لِي انْطَلِقْ فَاعْلَمْ مَنْ ذَاكَ فَانْطَلَقْتُ فَإِذَا هُوَ صُهَيْبٌ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ إِنَّكَ أَمَرْتَنِي أَنْ أَعْلَمَ لَكَ مَنْ ذَاكَ وَإِنَّهُ صُهَيْبٌ فَقَالَ مُرُوهُ فَلْيَلْحَقْ بِنَا فَقُلْتُ إِنَّ مَعَهُ أَهْلَهُ قَالَ وَإِنْ كَانَ مَعَهُ أَهْلُهُ وَرُبَّمَا قَالَ أَيُّوبُ مَرَّةً فَلْيَلْحَقْ بِنَا فَلَمَّا بَلَغْنَا الْمَدِينَةَ لَمْ يَلْبَثْ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ أَنْ أُصِيبَ فَجَاءَ صُهَيْبٌ فَقَالَ وَا أَخَاهُ وَا صَاحِبَاهُ فَقَالَ عُمَرُ أَلَمْ تَعْلَمْ أَوَلَمْ تَسْمَعْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ فَأَرْسَلَهَا مُرْسَلَةً وَأَمَّا عُمَرُ فَقَالَ بِبَعْضِ بُكَاءِ فَأَتَيْتُ عَائِشَةَ فَذَكَرْتُ لَهَا قَوْلَ عُمَرَ فَقَالَتْ لَا وَاللَّهِ مَا قَالَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَحَدٍ وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْكَافِرَ لَيَزِيدُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَذَابًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى { وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى } قَالَ أَيُّوبُ وَقَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ قَالَ لَمَّا بَلَغَ عَائِشَةَ قَوْلُ عُمَرَ وَابْنِ عُمَرَ قَالَتْ إِنَّكُمْ لَتُحَدِّثُونِي عَنْ غَيْرِ كَاذِبَيْنِ وَلَا مُكَذَّبَيْنِ وَلَكِنَّ السَّمْعَ يُخْطِئُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ أَيُّوبَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ وَهُوَ مُوَاجِهُهُ أَلَا تَنْهَى عَنْ الْبُكَاءِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ تُوُفِّيَتْ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ بِمَكَّةَ فَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ وَهُوَ مُوَاجِهُهُ أَلَا تَنْهَى عَنْ الْبُكَاءِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އައްޔޫބު] [ޢަބްދުالله ބިން އަބީމުލައިކާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'އަޅުގަނޑު [ޢަބްދުﷲ ބިން އުމަރުގެ] ފަރާތުގައި ހުރެގެން އުސްމާން ބިން އައްފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން އުއްމު އަބާންގެ ހަށިގަނޑު އައުމަށް އިންތިޒާރު ކުރަމުން ދިޔައިރު، އަދި އަބްދުالله ބިން އުމަރުގެ ކައިރީގައި ޢަމްރޫ ބިން އުޘްމާން ހުއްޓެވެ، ދެން އިބްނު އައްބާސް އައީ، ގައިޑެއްގެ އިސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި،' އަބްދުالله ބިން އަބީ ބުނަން ފެށީ؛ 'އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ އިބްނު ޢައްބާސްއަށް މަގުދައްކައިދިން މީހާ އިބްނު އުމަރުގެ މަޤާމުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދެމުން ދިޔަތަން، ދެން އިބްނު ޢައްބާސް އައިސް އަހަރެންގެ ކައިރީގައި އިށީނދެގެން އިނދެފައި، އެދެމީހުންގެ މެދުގައި ހުރެފައި، ކުއްލިއަކަށް ގޭތެރެއިން އަޑު އިވިގެން ދިޔައީ، އިބްނު އުމަރު ދެން ބުންޏެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު އަޑުއަހާފައި އޮތީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ. ދެން ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު ޙަދީޘްގެ ލަފުޒުގެ ވާހަކަ ޢާންމުކޮށް - އެއްވެސް ތަފްޞީލެއް ނެތި - ބަޔާން ކުރެއްވިއެވެ. ދެން [އިބްނު ޢައްބާސް] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެމެން އެއްފަހަރަކު އަމީރުލް މުކްމިނީން އުމަރު އާއި އެކު އުޅުނު އިރު، އަހަރެމެން ދަނޑެއްގައި ތިއްބާ ކުއްލިއަކަށް ގަހެއްގެ ހިޔަލުގައި މަޑުކޮށްލި މީހަކާ ދިމާވި ކަމަށް އުމަރު އަހަންނަށް ބުންޏެވެ؛ 'ގޮސް، އޭނާއަކީ ކާކުކަން ހޯދާށެވެ!' ދެން އަހަރެން ދިޔައިރު، އެނގުނީ އެމީހަކީ ޝުހައިބެވެ. ދެން އަހަރެން އެނބުރި އުމަރުގެ އަރިހަށް ގޮސް ބުނީމެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭ އަހަންނަށް އަމުރު ކުރެއްވީ އެމީހާގެ ވާހަކަ ހޯދުމަށް ކަމަށާއި އެއީ ޝުހައިބް ކަމަށް ވެސް އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަހަރެމެންނާއެކު އައުމަށް ބުނާށެވެ!' އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އޭނާ ހުރީ އޭނާގެ އާއިލާއާއެކު،' އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އޭނާ އާއިލާއާއެކު ހުރި ނަމަވެސް'. އަނެއްކާ ވެސް ފަހަރެއްގައި އައްޔޫބު ވިދާޅުވެފައި ވެދާނެއެވެ؛ 'ދެން އޭނާ އަހަރެމެންގެ ފަހަތުން ދާން ދޫކޮށްލާށެވެ'. އަޅުގަނޑުމެން މަދީނާއަށް އާދެވުނުއިރު މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ އާމިރުލް މުކްމިނީންއަށް މުސީބާތެއް ކުރިމަތިވީއެވެ. ދެން ޝުހައިބު އައިސް ބުންޏެވެ. 'އޯ މައި ބްރަދަރ، އޯ މައި ފްރެންޑް'. ފަހެ [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނޭނގެ ހެއްޔެވެ، ނުވަތަ ދުވަހަކުވެސް އަޑުއަހާފައެއް ނުވާނެ ހެއްޔެވެ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްފަހަރަކު ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ. ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރަށް ބުނާނަމަ، ޢާންމުކޮށް ޙަދީޘްގެ ލަފުޒު ފާހަގަކުރެއްވިއިރު، ޢުމަރު ލަފުޒުގެ ވާހަކަ ދައްކަވާފައިވެއެވެ؛ 'ބައެއް މީހުން ރޮނީމަ'. އަހަރެން -އިބްނު ޢައްބާސް- ދެން އައިޝަތު އާއި ބައްދަލުކޮށް ޢުމަރުގެފާނުގެ ބަސްފުޅުތައް އެކަމަނާއަށް ކިޔައިދިނުމުން، ދެން [އައިޝަތު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'ނޫން، الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ދުވަހަކުވެސް މީހަކު ރުއިމުގެ ސަބަބުން މަރުވެފައިވާ މީހާއަށް އަނިޔާކުރާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ. 'ފާފަވެރިއަކު އެހެން މީހުންގެ ފާފަތައް ނުއުފުލޭނެ ކަމެވެ' -QS An Najm verse: 38-'. [އައްޔޫބު] ބުންޏެވެ؛ [އިބްނު އަބީމުލައިކާ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ އަލް ޤާސިމް؛ އޭނާ ބުނަނީ؛ ޢުމަރާއި އިބްނު ޢުމަރުގެ ބަސްތައް ޢާއިޞަތާ ހަމައަށް ފޯރުވުމުން، [އައިޝަތު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ ދޮގުވެރިން ނޫން އަދި ދޮގުހެދިފައި ނުވާ ދެމީހެއްގެ ކިބައިން، އެކަމަކު އެއީ އެމީހުންގެ އަޑުއެހުމަކީ -ބައެއް ފަހަރު- ގޯސް ކަމެއް'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުالله ބިން އަބީމުލައްކަ] ކިޔައިދީފައި ދެން އައްޔޫބުގެ ޙަދީޘްގެ މާނަ ފާހަގަކުރެއްވި ނަމަވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ދެން އިބްނު ޢުމަރު ޢަމްރޫ ބިން ޢުޘްމާނަށް ކުރިމަތިލައްވައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ ކީއްވެގެންތޯ ރޮވުން ހުއްޓާނުލަނީ، ހަގީގަތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން މަރުވެފައިވާ މީހާއަށް އަނިޔާ ލިބޭނީ އޭނާގެ އާއިލާ އޭނާގެ މައްޗަށް ރޮއިގަތުމުންނެވެ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އިބްނު ޖުރައިޖު] އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުالله ބިން އަބީމުލައިކާ] ކިޔައިދީފައި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޢުޘްމާން ބިން އައްފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން މައްކާގައި މަރުވުމުން، އިބްނު އުމަރާއި އިބްނު ޢައްބާސް އެކަމަނާގެ ޖަނާޒާގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއިރު، ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑު އެދެމީހުންގެ މެދުގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު، އިބްނު އުމަރު ޢަމްރޫ ބިން އުޘްމާނަށް ވިދާޅުވީ އޭނާއާ ކުރިމަތިލައްވައިގެންނެވެ؛ 'ކީއްވެ ރުއިން ހުއްޓާނުލަނީ؟ ހަމަކަށަވަރުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން މަރުވެފައިވާ މީހާއަށް އަނިޔާ ލިބޭނީ އޭނާގެ އާއިލާ އޭނާގެ މައްޗަށް ރޮއިގަތުމުންނެވެ'. އެހެންކަމުން އިބްނު އަބީމުލައިކާގެ އަރިހުން އައްޔޫބުގެ އަރިހުން އިސްމާޢީލް ޙަދީޘް ޛިކުރު ކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (56)

Hadith

Imam Ahmad : 275

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنْتُ فِي رَكْبٍ أَسِيرُ فِي غَزَاةٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَلَفْتُ فَقُلْتُ لَا وَأَبِي فَهَتَفَ بِي رَجُلٌ مِنْ خَلْفِي لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا هُوَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޙުސައިން ބިން މުޙައްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްރާއީލަށް] [ސިމާކް] އިން [އިކްރީމާ] އިން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ހުރީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ހަނގުރާމައާ ދިމާއަށް ހިނގަމުން ދިޔަ ޖަމާއަތަކާއެކު، ދެން އަހަރެން ހުވާކުރީމެވެ؛ 'ނޫން، ބައްޕައަށްޓަކައި'. ކުއްލިއަކަށް ފަހަތުން މީހަކު އަހަންނަށް ވިސްނައިދިނީ: 'ބައްޕަގެ ނަމުން ހުވާ ނުކުރާށެވެ'. ދެން އަހަރެން އެނބުރިލިއިރު އެނގުނީ އެއީ الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ރަސޫލާއެވެ.

Hadith Corroboration (44)

Hadith

Imam Ahmad : 276

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُيَسَّرٍ أَبُو سَعْدٍ الصَّاغَانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَ كَانَ عُمَرُ يَحْلِفُ عَلَى أَيْمَانٍ ثَلَاثٍ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا أَحَدٌ أَحَقَّ بِهَذَا الْمَالِ مِنْ أَحَدٍ وَمَا أَنَا بِأَحَقَّ بِهِ مِنْ أَحَدٍ وَاللَّهِ مَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ أَحَدٌ إِلَّا وَلَهُ فِي هَذَا الْمَالِ نَصِيبٌ إِلَّا عَبْدًا مَمْلُوكًا وَلَكِنَّا عَلَى مَنَازِلِنَا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى وَقَسْمِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَالرَّجُلُ وَبَلَاؤُهُ فِي الْإِسْلَامِ وَالرَّجُلُ وَقَدَمُهُ فِي الْإِسْلَامِ وَالرَّجُلُ وَغَنَاؤُهُ فِي الْإِسْلَامِ وَالرَّجُلُ وَحَاجَتُهُ وَ وَاللَّهِ لَئِنْ بَقِيتُ لَهُمْ لَيَأْتِيَنَّ الرَّاعِيَ بِجَبَلِ صَنْعَاءَ حَظُّهُ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَهُوَ يَرْعَى مَكَانَهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން މުޔައްޞަރު އަބޫ ސަޢީދު އަޝް ޝަޣާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އިސްޙާޤު] ކިޔައިދީފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޢަމްރޫ ބިން އަތޯ`] ގެ ފަރާތުން [މާލިކް ބިން އައުސް ބިން އަލް ހަދަތުސަން] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު] އެއްފަހަރަކު ތިން ހުވާ ކުރެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި، މި މުދަލަށް އަޅުގަނޑު ހިމެނޭ ގޮތަށް، އެހެން މީހެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް މީހަކަށް ޙައްޤެއް ނެތެވެ. الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މުސްލިމަކު ނޫން ނަމަވެސް އަޅުތަކުން ފިޔަވައި މި މުދަލުން އޭނާގެ ހިއްސާއެއް އޮތް ނަމަވެސް އަހަރެމެންގެ ގޭގައި الله ތަޢާލާގެ ފޮތާއި އަހަރެމެންގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައިން ބައިބައިވުން އެބައޮތެވެ ކަނޑައެޅިގެން އަންނަނީ ޝާނާ ފަރުބަދައިން ކުއްތާ ބެލެހެއްޓުންތެރިއަކަށް` އޭނާގެ ހިއްސާ އޭނާގެ ބަދަލުގައި ކުއްތާ ބެލެހެއްޓުމުގައި ހުއްޓާ'.

Hadith

Imam Ahmad : 277

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ الْحَجَّاجِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ حَدَّثَنِي أَبُو الْمُخَارِقِ زُهَيْرُ بْنُ سَالِمٍ أَنَّ عُمَيْرَ بْنَ سَعْدٍ الْأَنْصَارِيَّ كَانَ وَلَّاهُ عُمَرُ حِمْصَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ عُمَرُ يَعْنِي لِكَعْبٍ إِنِّي أَسْأَلُكَ عَنْ أَمْرٍ فَلَا تَكْتُمْنِي قَالَ وَاللَّهِ لَا أَكْتُمُكَ شَيْئًا أَعْلَمُهُ قَالَ مَا أَخْوَفُ شَيْءٍ تَخَوَّفُهُ عَلَى أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَئِمَّةً مُضِلِّينَ قَالَ عُمَرُ صَدَقْتَ قَدْ أَسَرَّ ذَلِكَ إِلَيَّ وَأَعْلَمَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުލްޤުދުސް ބިން އަލް ހައްޖާޖު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޝަފްވާން] އަޅުގަނޑަށް [އަބުލް މުޚާރިކް ޒުހައިރު ބިން ސަލީމް] ކިޔައިދީފައިވަނީ، އުމަރު ބިން ސަޢުދު އަލް އަންސާރީ އަކީ [ޢުމަރު] ހިމްޝާ ސަރަޙައްދުގެ އިސްވެރިއަކަށް އައްޔަން ކުރެއްވި ބޭފުޅެއް ކަމަށް، ދެން ޙަދީޘް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. ޢުމަރު ކަޢުބަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެން ކަލޭމެންނާ ސުވާލު ކުރަނީ ކަމެއްގެ ވާހަކަ، އެހެންކަމުން އެކަން އަހަންނަށް ފޮރުވާނުލާށެވެ'. ކަޢުބު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ އެއްޗެއް ފޮރުވާކަށް ނުޖެހޭނެ'. އުމަރު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ؛ 'މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އުއްމަތާ މެދު އެންމެ ބިރުގަންނަނީ ކޮން ކަމަކާ ހެއްޔެވެ؟' ކަޢުބު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'ވެރިން އޮޅުވާލަނީ' އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ތިޔަ ބުނަނީ ތެދެއް، އަހަރެން މިކަން އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ފޮރުވައިފިން، އަދި ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިވާހަކަ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވާފައި ވެއެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 278

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَقَالَ سَالِمٌ فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ قَالَ عُمَرُ أَرْسِلُوا إِلَيَّ طَبِيبًا يَنْظُرُ إِلَى جُرْحِي هَذَا قَالَ فَأَرْسَلُوا إِلَى طَبِيبٍ مِنْ الْعَرَبِ فَسَقَى عُمَرَ نَبِيذًا فَشُبِّهَ النَّبِيذُ بِالدَّمِ حِينَ خَرَجَ مِنْ الطَّعْنَةِ الَّتِي تَحْتَ السُّرَّةِ قَالَ فَدَعَوْتُ طَبِيبًا آخَرَ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي مُعَاوِيَةَ فَسَقَاهُ لَبَنًا فَخَرَجَ اللَّبَنُ مِنْ الطَّعْنَةِ صَلْدًا أَبْيَضَ فَقَالَ لَهُ الطَّبِيبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اعْهَدْ فَقَالَ عُمَرُ صَدَقَنِي أَخُو بَنِي مُعَاوِيَةَ وَلَوْ قُلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ كَذَّبْتُكَ قَالَ فَبَكَى عَلَيْهِ الْقَوْمُ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ فَقَالَ لَا تَبْكُوا عَلَيْنَا مَنْ كَانَ بَاكِيًا فَلْيَخْرُجْ أَلَمْ تَسْمَعُوا مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُعَذَّبُ الْمَيِّتُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ لَا يُقِرُّ أَنْ يُبْكَى عِنْدَهُ عَلَى هَالِكٍ مِنْ وَلَدِهِ وَلَا غَيْرِهِمْ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޢުޤޫބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [ޞާލިޙް] އިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ [އިބްނު ޝިހާބު]؛ [ސަލީމް] ވިދާޅުވި އެވެ؛ [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނު؛ [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެންގެ ޒަޚަމް ބެލޭނެ ގޮތަކަށް ޑޮކްޓަރަށް ފޮނުވާލާ'. އަބްދުﷲ ބިން އުމަރު ވިދާޅުވީ؛ ދެން އެމީހުން އުމަރު ފޮނުއްވީ ޢަރަބި ޝިފާވެރިއެއްގެ ގާތަށް، އަދި ޝިފާވެރިޔާ އޭނާއަށް އަނބު ޖޫސް ބޯން ދިނުމުން، ދެން އަނބު ޖޫސް ލޭ ފަދަ ގޮތަކަށް ނިކުމެގެން ދިޔައީ ނޭފަތުގެ ދަށުގައިވާ ޕަންޗާ ވަޅުގަނޑުންނެވެ. އަބްދުﷲ ބިން އުމަރު ވިދާޅުވީ؛ ދެން ބާނީ މުޢާވިއްޔާގެ އަންސާރުން އެހެން ޝިފާވެރިއަކަށް ގޮވާލީމެވެ. ދެން ޝިފާވެރިޔާ އުމަރުގެ ކިރު ބޮއެ، ޕަންޗާ ވަޅުގަނޑުން ކިރު ނުކުމެ ސާފުކޮށް ހުދުވެފައި ހުއްޓެވެ. ޝިފާވެރިޔާ އުމަރަށް ބުންޏެވެ؛ 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން އަހަންނަށް ވަޢުދުވޭ!' އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަހަރެންގެ ބޭބެ ބަނީ އުމައްޔާ އަހަރެން ކަށަވަރުކޮށްދީފި، އެ ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ބުނިނަމަ، ދެން ހަގީގަތުގައި އަހަރެން ކަލެއަށް ދޮގުހެދީ'. އަބްދުﷲ ބިން އުމަރު ވިދާޅުވީ؛ 'ދެން މި ބަސްތައް އަޑުއިވުމުން ރައްޔިތުން ރޮއެގަތީ އުމަރަށްޓަކައެވެ'. އެހެންކަމުން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަންނަށްޓަކައި ނުރޮއި، ރޮއިފި މީހަކު ނިކުމެބަލަ! ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި ވާހަކައެއް އަޑުއިވިފައެއް ނުވޭތޯ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'މަރުވެފައިވާ މީހަކަށް އަނިޔާ ލިބޭނީ އޭނާގެ އާއިލާ އޭނާއަށްޓަކައި ރޮއިގެން'. އެއީ ދަރިންގެ ފަރާތުން ވިޔަސް އަދި އެހެން މީހުންގެ ފަރާތުން ވިޔަސް މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ ކައިރީގައި ހިތާމަކުރުން އަބްދުالله ތައުރީފު ނުކުރާ ސަބަބެވެ.'

Hadith Corroboration (56)

Hadith

Imam Ahmad : 279

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ لَا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ حَتَّى يَرَوْا الشَّمْسَ عَلَى ثَبِيرٍ وَكَانُوا يَقُولُونَ أَشْرِقْ ثَبِيرُ كَيْمَا نُغِيرُ فَأَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަތު ޞައުރީ] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ޢަމްރޫ ބިން މައިމޫން] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ؛ ކުރިން ޖާހިލިއްޔާގެ މީހުން ޖަމްޢޫން -މުޒްދަލިފާ- ދޫކޮށް ނުދިޔައީ ޞަބީރުގެ މަތިން އިރު ފެނިގެން ނޫނީ އެމީހުން ބުނީ؛ 'ސަން އައީ ޓްސާބިރުގެ މައްޗަށް ކަމުން އަހަރެމެންނަށް ވަގުތުން ފުރައިގެން ދިޔައީ'. ދެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިރުއައުމުގެ ކުރިން ޖަމްޢޫން -މުޒްދަލިފާ- ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ'.

Hadith

Imam Ahmad : 280

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ مَرَرْتُ بِهِشَامِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَمَعْتُ قِرَاءَتَهُ فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكِدْتُ أَنْ أُسَاوِرَهُ فِي الصَّلَاةِ فَنَظَرْتُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَمَّا سَلَّمَ لَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي تَقْرَؤُهَا قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ لَهُ كَذَبْتَ فَوَاللَّهِ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُوَ أَقْرَأَنِي هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي تَقْرَؤُهَا قَالَ فَانْطَلَقْتُ أَقُودُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا وَأَنْتَ أَقْرَأْتَنِي سُورَةَ الْفُرْقَانِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلْهُ يَا عُمَرُ اقْرَأْ يَا هِشَامُ فَقَرَأَ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْرَأْ يَا عُمَرُ فَقَرَأْتُ الْقِرَاءَةَ الَّتِي أَقْرَأَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مِنْهُ مَا تَيَسَّرَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ حَدِيثِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلَاةِ فَنَظَرْتُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَمَّا سَلَّمَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] އިން [ޢުރުވާ] އިން [އަލް މިސްވާރު ބިން މަޚްރަމާ] އަދި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދުލް ޤާރީ] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި އެދެމީހުންނަށްވެސް [ޢުމަރު] ބުނި އަޑު އިވިއްޖެއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ދުނިޔޭގައި ހުރިއިރު އަލް ފުރްޤުން ސިޓީ ކިޔަވަމުން ދިޔަ ހިސްޔަމް ބިން ހަކީމް ކައިރިން ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، ދެން އޭނާގެ ކިޔެވުން އަޑުއެހީމެވެ. 'ތިކިޔާ ސިޓީ ކިޔުނީ ކާކު؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ބޭފުޅާ'. އަހަރެން އޭނާއަށް ބުނީމެވެ. 'ތިޔަ ދޮގުހަދަނީ، الله ގެ ހަޟްރަތުން، ހަގީގަތުގައި ރަސޫލާ އެއްފަހަރަކު ތިޔަ ކިޔައިދިން ސިޓީ ކިޔައިދިނެވެ'. ދެން އަހަރެން އޭނާ ރަސޫލާގެ އަރިހަށް ގެނައީމެވެ، އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަޅުގަނޑަށް ޙަޤީޤަތުގައި މިމީހާ އަލް ފުރްޤުން ސިޓީ ކިޔައިދިން އަޑު އިވުނީ، ކަލޭ އަހަންނަށް ދުވަހަކުވެސް ނުކިޔަވާ އެތައް އަކުރުތަކަކާއެކު'. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އޭ ހިޝާމް ކިޔާބަލަ! ދެން ހިސްޔަމް އޭނާއަށް ކިޔައިދިނީ ކުރިން އޭނާގެ ފަރާތުން އަޑުއިވިފައިވާ ކިޔެވުމެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު ކިޔާލީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ކިޔުން، ދެން ވިދާޅުވީ: 'އެއީ އެ ސިޓީ ބާވައިލެއްވި ގޮތެވެ'. ދެން ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަލްޙަކަމް ބިން ނާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ސުޢޫޢިބު] ގެ ފަރާތުން [އަޒް ޒުހުރީ] އަޅުގަނޑަށް [ޢުރުވާޙް] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އަލް މިސްވާރު ބިން މަޚްރާމާ] އާއި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދުލްޤީރީ] ގެ ޙަދީޘާ ބެހޭގޮތުން އެދެމީހުންނަށްވެސް އަޑުއަހާފައިވާ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ބުނާ ވާހަކައެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އަލް ފުރްޤާން ސިޓީ ކިޔަވަމުން ދިޔަ އަޑު އަޅުގަނޑަށް އިވިފައި އޮތުމުން، އެކަލޭގެފާނުގެ ކިޔެވުން ފާހަގަކޮށް، އެނގިވަޑައިގަތީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑަށް ދުވަހަކުވެސް ނުކިޔުއްވާ އެތައް އަކުރުތަކެއް -ބަހުރުވަތަކުން- ކިޔަވަމުންދާތީ، ނަމާދުގައި ހުއްޓާ ކިރިޔާވެސް -ކިޔެވުން މެދުކަނޑާލީމެވެ އޭނާ ނަމާދު ނިންމާލީ، އޭނާއަށް ސަލާމް ކުރުމަށްފަހު،' ދެން މާނަހުރި ޙަދީޘް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (34)