Imam Ahmad : 221
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنِي سَيَّارٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ رَجُلًا كَانَ نَصْرَانِيًّا يُقَالُ لَهُ الصُّبَيُّ بْنُ مَعْبَدٍ أَسْلَمَ فَأَرَادَ الْجِهَادَ فَقِيلَ لَهُ ابْدَأْ بِالْحَجِّ فَأَتَى الْأَشْعَرِيَّ فَأَمَرَهُ أَنْ يُهِلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ جَمِيعًا فَفَعَلَ فَبَيْنَمَا هُوَ يُلَبِّي إِذْ مَرَّ يَزِيدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَهَذَا أَضَلُّ مِنْ بَعِيرِ أَهْلِهِ فَسَمِعَهَا الصُّبَيُّ فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَيْهِ فَلَمَّا قَدِمَ أَتَى عُمَرَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ قَالَ وَسَمِعْتُهُ مَرَّةً أُخْرَى يَقُولُ وُفِّقْتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ
Atugambiire [Husyaim] amanyiise [Sayyar] kuruga [Abu Wa`il] ngu omushaija Omukristaayo orikwetwa Ash Shubay Bin Ma’bad akahinduka omusiraamu, obwo akaba ari haihi kuza omu jihad, n’ahabw’ekyo bakamugira; 'Tandika okubanza orikukora Hajj,' reero Al Asy'ari akaija yamuragiira ngu aine ekigyendererwa ky'okukora Hajj na Umrah omu bwire bumwe, reero yaakikora, obwo arikukora talbiyah -okushoma lafadz 'labbaika- ahonaaho munywani we Yazid Bin Shuhan na Salman Bin Rabi'me omwe owa caba we, bakagira ngu omwe owa caba; ‘Buzima omuntu ogu naaburabura okukira engamira ye ey’omu ka’. Shubay akahurira ngu kikamuhindukira ekizibu, bwanyima yaija ahari [Umar] yamugambira ebyabaireho, bwanyima Umar yamugira ati; ‘Oyorekirwe Sunnah ya Nabi waawe,’ Abu Wa`il akagira; kandi aha murundi ogundi nkahurira naagira ati; ‘Ori omu nkora ya Sunnah ya Nabi waawe’.
Imam Ahmad : 222
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اللَّيْلَةَ كَذَاكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُ
Atugambiire [Abu Mu’awiyah] Atugambiire [Al A’masy] kuruga ahari [Ibrahimu] kuruga ahari [‘Alqamah] kuruga ahari [Umar] akagira ati; 'Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam butoosha akaba atabyama nyekiro - arikugaaniira - na Abu Bakr aha nshonga z'abasiraamu, kandi nkaba ndi nawe'.
Imam Ahmad : 223
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ رَأَيْتُ الْأُصَيْلِعَ يَعْنِي عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ إِنِّي لَأُقَبِّلُكَ وَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَنْفَعُ وَلَا تَضُرُّ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ لَمْ أُقَبِّلْكَ
Atugambiire [Abu Mu’awiyah] Atugambiire [‘Ashim Al Ahwal] kuruga ahari [Abdullah Bin Sirjis] akagira ati; Nkareeba Al Ushaili’ - ekirikumanyisa [Umar] - arikunywegyera Eibaare ry’Ekijungu obwo arikugira ati; 'Buzima, nkakunywegyera, kandi nimmanya ngu ori eibaare ryonka eritarikuhereza mugasho gwona n'akabi, kuri ntareebire omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam naakunywegyera, buzima nkaba ntarikwija kukunywegyera'.
Imam Ahmad : 224
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَرْقُدُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَ
Atugambiire [Abdullah Bin Numair] Atugambiire [Ubaidullah] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] kuruga ahari [Umar], ninshaba; 'Iwe Mutumwa wa Allah, nikiikirizibwa omuntu kubyama ari omu mbeera ya junub?' Akagarukamu ati: ‘Eego, waaheza kukora ablution’.
Imam Ahmad : 225
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْلُ وَأَدْبَرَ النَّهَارُ وَغَابَتْ الشَّمْسُ فَقَدْ أَفْطَرْتَ
Atugambiire [Ibn Numair] atugambiire [Hishamu] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [‘Ashimu] kuruga ahari [Umar Bin Al Khaththab] akagira ati; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati; 'Ekiro kyahika, kandi omushana gwarenga, eizooba ryarenga, obwo nibwo bwire bw'okusiiba'.
Imam Ahmad : 226
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ الْمَعْنَى عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ أَنَّ نَافِعَ بْنَ عَبْدِ الْحَارِثِ لَقِيَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِعُسْفَانَ وَكَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اسْتَعْمَلَهُ عَلَى مَكَّةَ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَنْ اسْتَخْلَفْتَ عَلَى أَهْلِ الْوَادِي قَالَ اسْتَخْلَفْتُ عَلَيْهِمْ ابْنَ أَبْزَى قَالَ وَمَا ابْنُ أَبْزَى فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ مَوَالِينَا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اسْتَخْلَفْتَ عَلَيْهِمْ مَوْلًى فَقَالَ إِنَّهُ قَارِئٌ لِكِتَابِ اللَّهِ عَالِمٌ بِالْفَرَائِضِ قَاضٍ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَا إِنَّ نَبِيَّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ قَالَ إِنَّ اللَّهَ يَرْفَعُ بِهَذَا الْكِتَابِ أَقْوَامًا وَيَضَعُ بِهِ آخَرِينَ
Atugambiire [Abu Kamil] Atugambiire [Ibrahimu Bin Sa’d] Atugambiire [Ibnu Shihab] kandi Atugambiire [Abdurrazzaq] Atugambiire [Ma’mar] kuruga [Az Zuhri] omu makuru ga [Abu Ath Thufail ‘Amir Bin Harit] akabugana [Abdur Bin Harith] ngu NafiU Al Bith’. Usfan, na Umar bakamutoorana kuba omutegyeki wa Makkah, obwo Umar yamugira ati; ‘Nootoorana oha omwebembezi w’abantu b’omu kihanga?’ Akagarukamu ati; ‘Nkabatoorana Ibn Abza’. Umar akabuuza ati; 'Ibn Abza n'oha?' Akagarukamu ati; ‘N’omwe aha baheereza baitu’. Umar akagira ati; ‘Waabareeberera omuhuuku?’ Akagarukamu ati; 'Buzima, n'omuntu owakwatsire omu mutwe ekitabo kya Allah, arikwetegyereza okubaganisamu kwa fara`idl na Qadli'. Nahabwekyo Umar akagira ati; ‘Buzima, nabi waawe sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzima, Allah natunguura abantu n’ekitabo eki kandi naacureeza abantu abandi naakyo’.
Imam Ahmad : 227
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ سُمَيْعٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ ابْسُطْ يَدَكَ حَتَّى أُبَايِعَكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَنْتَ أَمِينُ هَذِهِ الْأُمَّةِ فَقَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ مَا كُنْتُ لِأَتَقَدَّمَ بَيْنَ يَدَيْ رَجُلٍ أَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَؤُمَّنَا فَأَمَّنَا حَتَّى مَاتَ
Atugambiire [Muhammad Bin Fudlail] Atugambiire [Isma’il Bin Sumai’] kuruga [omusiraamu Al Bathin] kuruga [Abul Bakhtari] akagira ati; [Umar] akagambira Ubaida Bin Al Jara ati; 'Mugorore emikono yaawe ngu mbone kukurahira obwesigwa ahariiwe, ahabw'okuba nkahurira omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah n'emigisha ya Allah ebe ahariwe) arikugira ati: 'Ori Amin - obwesigye bwa Ummah egi'. Abu Ubaida akagarukamu ati; ‘Tindikwija kuza omumaisho - omumaisho - omu maisho g’omushaija owaragiirwe nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam kutwebembera, reero atureebere okuhitsya obu araafe’.
Imam Ahmad : 228
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ سَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِسْمَةً فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَغَيْرُ هَؤُلَاءِ أَحَقُّ مِنْهُمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُمْ خَيَّرُونِي بَيْنَ أَنْ يَسْأَلُونِي بِالْفُحْشِ أَوْ يُبَخِّلُونِي فَلَسْتُ بِبَاخِلٍ
Atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Sufyan] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Syaqiq Bin Salamah] kuruga ahari [Salman Bin Rabi’ah] kuruga ahari [Umar] akagira ati; Rasulullah akagabanisa okugaba ebintu bya ghanimah, obwo nkagira nti; ‘Iwe Mutumwa wa Allah, oyihireho abo hariho abaine obugabe kubakira’. obwo nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagarukamu ati: ‘Buzima bakangyema kukora okutoorana kabiri, nari bakampama omu muringo gw’obushaarizi narishi nibaija kuntwara nk’omuntu w’omunyabwengye, n’obu ndaabe ntari muntu w’omunyabwengye’.
Imam Ahmad : 229
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ يَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ نَعَمْ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ubaidullah Bin Umar] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] ngu Umar akashaba omurangi saw. 'Omwe omuriitwe nabaasa kubyama ari omu junub?' Akagarukamu ati: ‘Eego, kandi obanza oyogye nk’okunaaba okushaba’. Kitugambirwe [Abdurrazzaq] akatugambira [Ma’mar] kuruga ahari [Ayub] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] ngu Umar akabuuza nabi ekibuuzo nk’ekyo’.
Imam Ahmad : 230
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ قَالَ رَأَى ابْنُ عُمَرَ سَعْدَ بْنَ مَالِكٍ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ وَإِنَّكُمْ لَتَفْعَلُونَ هَذَا فَقَالَ سَعْدٌ نَعَمْ فَاجْتَمَعَا عِنْدَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ سَعْدٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَفْتِ ابْنَ أَخِي فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنَّا وَنَحْنُ مَعَ نَبِيِّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَمْسَحُ عَلَى خِفَافِنَا فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَإِنْ جَاءَ مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَعَمْ وَإِنْ جَاءَ مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ قَالَ نَافِعٌ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ بَعْدَ ذَلِكَ يَمْسَحُ عَلَيْهِمَا مَا لَمْ يَخْلَعْهُمَا وَمَا يُوَقِّتُ لِذَلِكَ وَقْتًا فَحَدَّثْتُ بِهِ مَعْمَرًا فَقَالَ حَدَّثَنِيهِ أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ مِثْلَهُ
Atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ubaidullah Bin Umar] kuruga [Nafi’] akagira ati; ngu Ibnu Umar akareeba Sa’d Bin Malik arikusiiga khuf ze ibiri -enkaito z’oruhu-, [Ibnu Umar] akagira ati; 'Imwe bashaija eki nimukira kukora?' Sa'd akagarukamu ati; ‘Eego,’ obwo bombi bakabugana aha rubaju rwa Umar, kandi Sa’d akagira ati; 'Iwe Amirul Mukminin, ha mutabani wa murumuna wangye fatwa y'okusiimura khufu ibiri!' Ibn Umar akabuuza ati; 'Kandi ku kiraabe nikiija bwanyima y'okusheeshasheesha n'okusheeshasheesha?' [Umar] akagarukamu ati; 'Eego, n'obu waakuba waaheza kusheesha nari okusheeshasheesha'. Nafi’ akagira ati; ‘Bwanyima y’ekyo Ibn Umar akaba aguma asiimura khufu ze ibiri, kasita ataziihaho, kandi omu bwire obuteirweho obw’okuzisiimura. N’ahabw’ekyo yangira [Ma’mar], ati; Akangambira [Ayyub] kuruga ahari [Nafi’] aine hadiisi erikushushana’.
Imam Ahmad : 231
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَ صَرَفْتُ عِنْدَ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَرِقًا بِذَهَبٍ فَقَالَ أَنْظِرْنِي حَتَّى يَأْتِيَنَا خَازِنُنَا مِنْ الْغَابَةِ قَالَ فَسَمِعَهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَا وَاللَّهِ لَا تُفَارِقُهُ حَتَّى تَسْتَوْفِيَ مِنْهُ صَرْفَهُ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الذَّهَبُ بِالْوَرِقِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ
Atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga [Az Zuhri] angambire [Malik Bin Aus Bin Al Hadatsan] akagira ati; Nkahindura efeeza n’ezaabu ahari Talha Bin ‘Ubaidillah, Talha akagira ati; ‘Muntegyereze, okuhitsya obu omubiiki waitu araarugye omu kibira,’ Malik yaagira; obwo [Umar Bin Al Khaththab] akahurira ekikorwa eki, yagira ati; 'Ngaaha, ahari Allah, torikutaanisa nawe kuhisya obu oratungye okuhindura kuruga ahariwe omu bwijwire, ahabwokuba nkahurira Omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam arikugira ati; 'Okuhindura ezaabu n'efeeza n'amagoba okwihaho omu sente z'omu ngaro'.
Imam Ahmad : 232
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ لَمَّا ارْتَدَّ أَهْلُ الرِّدَّةِ فِي زَمَانِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عُمَرُ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ يَا أَبَا بَكْرٍ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَيْهَا قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Atugambiire [Abdurrazzaq] Atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Ubaidillah Bin Abdullah Bin ‘Utbah] akagira ati; abantu baingi ku baayehakaine omu bwire bw’obwebembezi bwa Abu Bakr, [Umar] akabuuza; ‘Nobaasa ota kurwanisa abantu, iwe Abu Bakr, obwo omutumwa wa Allah (saww) arikugira ati: ‘Nkaragirwa kurwanisa abantu kuhitsya obu baragire ngu; ‘laa ilaaha illallah - tihaine ruhanga oshemerire kuramibwa okwihaho Allah-’ ku baraabe bagambire ‘laa ilaaha illallah’ obwo nibaba beerinzire n’ebintu byabo ahariinye, okwihaho ahabw’obugabe bwabo, kandi okubara nikurekwa ahari Allah’. N’ahabw’ekyo [Abu Bakr] akagarukamu ati; 'Na Allah, ninyija kurwanisa omuntu weena orikutaanisa aha bujunaanizibwa bw'okushaba na zakat, ahabw'okuba zakat n'obugabe bw'okutunga ebintu, na Allah, baaba bayanga kuhayo embuzi y'entaama ei babaire bashashuriire enyima omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, buzimazima ninyija kubarwanisa'. Umar akagira ati; 'Na Allah, tihaine ekindi ekyagambirwe Abu Bakr kureka nkareeba ngu Allah akaigura ekifuba kya Abu Bakr kubarwanisa, kandi ninyikiriza ngu kikaba kiri amazima'.
Imam Ahmad : 233
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنْتُ فِي رَكْبٍ أَسِيرُ فِي غَزَاةٍ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَلَفْتُ فَقُلْتُ لَا وَأَبِي فَنَهَرَنِي رَجُلٌ مِنْ خَلْفِي وَقَالَ لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Israeli] kuruga [Simak] kuruga [Ikrimah] kuruga [Ibn Abbas] akagira ati; [Umar] akagira ati; 'Nyowe n'abanywani bangye ku twagyendeire omu rutaro na nabi sallallaahu 'alaihi wasallam, nkarahira n'okugira ngu nti; ‘Ngaaha, n’eiziina rya taata,’ ahonaaho omuntu akanhana ari enyima yagira ati: ‘Otarahira eiziina rya sho!’ Mbwenu nkahinduka, kyashangwa ngu nkaba ndi na Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam’.
Imam Ahmad : 234
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَحْلِفُ بِأَبِي فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا بَعْدُ ذَاكِرًا وَلَا آثِرًا
Atugambiire [Abdurrazzaq] Atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Salim] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Umar] akagira ati; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akanhurira obu narahira na taata, reero yagira ati: Buzima Allah naakuzibira kurahira na ishe taata waawe! Umar akagira ati; 'Nahabwekyo ahari Allah, bwanyima y'ekyo tindagarukire kumurahira, yaaba ndikwijuka nari ntakwijuka'.
Imam Ahmad : 235
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَخَّصَ فِي الْحَرِيرِ فِي إِصْبَعَيْنِ
Kitugambirwe [Khalaf Bin Al Walid] Kitugambirwe [Khalid] kuruga ahari [Khalid] kuruga ahari [Abu Uthman] kuruga ahari [Umar] ngu Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emigisha ya Allah ebe ahariwe) akaha obusingye omu nshonga ya siriki erikwingana n’enkumu ibiri’.
Imam Ahmad : 236
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا مَعَ عُتْبَةَ بْنِ فَرْقَدٍ فَكَتَبَ إِلَيْهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِأَشْيَاءَ يُحَدِّثُهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ فِيمَا كَتَبَ إِلَيْهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَلْبَسُ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا إِلَّا مَنْ لَيْسَ لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْهُ شَيْءٌ إِلَّا هَكَذَا وَقَالَ بِإِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى قَالَ أَبُو عُثْمَانَ فَرَأَيْتُ أَنَّهَا أَزْرَارُ الطَّيَالِسَةِ حِينَ رَأَيْنَا الطَّيَالِسَةَ
Atugambiire [Yahya Bin Sa’id] Atugambiire [Aha Taimi] kuruga ahari [Abu Uthman] akagira ati; obu twabaire turi na ‘Utbah Bin Farqad, [Umar] akamuhandikira ebaruha erimu ekintu eki yaagambirwe kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, kandi omu bi yamuhandiikiire hakaba harimu ngu omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Otajwara obujwara bwa siriki omu nsi egi, okwihaho ti ahabw’abo bonka at at boon abarikwija’. Yaagira ati; 'Akayoreka n'enkumu zombi, nikwo kugira ngu enkumu z'okumanyisa n'eza rwagati.' Abu Usmani akagira ati; 'Nkareeba ngu n'ebijwaro ebigumire ebiine emirongooti obu twareeba ebijwaro ebigumire ebiine emirongooti'.
Imam Ahmad : 237
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِقْصَارُ النَّاسِ الصَّلَاةَ الْيَوْمَ وَإِنَّمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمْ الَّذِينَ كَفَرُوا } فَقَدْ ذَهَبَ ذَاكَ الْيَوْمَ فَقَالَ عَجِبْتُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَيْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ يُحَدِّثُ فَذَكَرَهُ
Atugambiire [Yahya] kuruga ahari [Ibn Juraij] Akangambiire [Abdurrahman Bin Abdullah Bin Abu ‘Ammar] kuruga ahari [Abdullah Bin Babaih] kuruga ahari [Ya’la Bin Umaiyah] akagira ati; Nkagambira [Umar Bin Al Khaththab] nti; 'Nikiikirizibwa abantu kushoma eshaara zaabo hati, n'obu Allah araabe naagira ngu kwonka ati: 'Mbwenu ahabwenki otarikushoma eshaara zaanyu, mwaba nimutiina kutahirirwa abakaafiiri' -QS An Nisa'ayat: 101-, obwo hati ekyo kitariho?' Umar akagarukamu ati; 'Obwire obumwe nkaba ninyebuuza eki orikwebuuza, kandi rimwe nkabuuza omutumwa wa Allah (saww) reero yagarukamu ati: 'Ezo n'empaaka ezi Allah akuhaire, mbwenu ikiriza empaaka ze.' Atugambiire [Abdur Rozaq] akatugambira [Ibnu Juraij] nkahurira [Abdur Rahman bin Abdullaoh bin Abi Amar] arikugamba hadiisi egi.
Imam Ahmad : 238
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ آخِرَ مَا نَزَلَ مِنْ الْقُرْآنِ آيَةُ الرِّبَا وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُبِضَ وَلَمْ يُفَسِّرْهَا فَدَعُوا الرِّبَا وَالرِّيبَةَ
Atugambiire [Yahya] kuruga ahari [Ibn Abi Arubah] Atugambiire [Qatadah] kuruga ahari [Sa’id Bin Al Musayyib] akagira ati; [Umar] akagira ati; ‘Buzima, orunyiriri orurikuhererukayo kuruga omu Qur’an orwashohoziibwe n’orunyiriri orurikukwata aha nshozi kandi buzima Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam afiire kandi taragishoboroire, n’ahabw’ekyo murekye n’okushoroora’.
Imam Ahmad : 239
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِالنِّيَاحَةِ عَلَيْهِ
Atugambiire [Yahya] Atugambiire [Syu’bah] Atugambiire [Qatadah] kuruga ahari [Sa’id Bin Al Musayyib] kuruga ahari [Ibn Umar] kuruga ahari [Umar] kuruga ahari Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Omuntu ofiire naija kubonabonesibwa omu kituuro kye ahabw’okumuha niyaha -.
Imam Ahmad : 240
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُعَذَّبُ الْمَيِّتُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ
Kitugambirwe [Yahya] kuruga ahari [‘Ubaidillah] atugambiire [Nafi’] kuruga ahari [‘Ibn Umar] kuruga ahari [Umar] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Omuntu ofiire naija kubonabonesibwa ahabw’okuba ab’eka ye nibamurira’.