Imam Ahmad : 201
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ حَكِيمِ بْنِ شَرِيكٍ الْهُذَلِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَيْمُونٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُجَالِسُوا أَهْلَ الْقَدَرِ وَلَا تُفَاتِحُوهُمْ وَقَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَرَّةً سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yenna-aɣ-d [Abu Abdurrahman] yenna-yi-d [Saɛid Bin Abu Ayyub] Qqim ed medden ur numin s lḥeqq, yerna ur tt-id-ldi ara yid-sen s tmesliwt’. Abu Ɛebdurrahman deg umezruy nniḍen yenna; Smella Rasulullah sallallahu alaihi wasallam.
Imam Ahmad : 202
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيِّ أَبِي عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ حَبِيبَ بْنَ عُبَيْدٍ يُحَدِّثُ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنِ ابْنِ السِّمْطِ أَنَّهُ خَرَجَ مَعَ عُمَرَ إِلَى ذِي الْحُلَيْفَةِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّمَا أَصْنَعُ كَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yenna-aɣ-d [Hasyim Bin Al Qasim] Yenna-aɣ-d [Syuɛba] seg [Yazid Bin Khumair Al Hamdani Abu Umar] yenna-d; Sliɣ [Habib Bin ’Ubaid] yenna-d [Jubair Bin Nufair] seg [Ibn As Simth] d akken yeffeɣ-d ed [Umar] ɣer Dzul Hulaifah, sakkin, yeẓẓal snat n rraqaɛat, dɣa steqsaɣ-t ɣef waya, yerra-yi-d; 'Sxedmeɣ-t akken walaɣ Rasul n Ṛebbi s.al.allahu 'alaihi wasallam'.
Imam Ahmad : 203
حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ قُرَادٌ أَنْبَأَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ قَالَ نَظَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَهُمْ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَنَيِّفٌ وَنَظَرَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَإِذَا هُمْ أَلْفٌ وَزِيَادَةٌ فَاسْتَقْبَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَيْهِ وَعَلَيْهِ رِدَاؤُهُ وَإِزَارُهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَيْنَ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ أَنْجِزْ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنَّكَ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَلَا تُعْبَدْ فِي الْأَرْضِ أَبَدًا قَالَ فَمَا زَالَ يَسْتَغِيثُ رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَيَدْعُوهُ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَرَدَّاهُ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ ثُمَّ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ } فَلَمَّا كَانَ يَوْمُئِذٍ وَالْتَقَوْا فَهَزَمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْمُشْرِكِينَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا وَأُسِرَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا فَاسْتَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ وَعَلِيًّا وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَؤُلَاءِ بَنُو الْعَمِّ وَالْعَشِيرَةُ وَالْإِخْوَانُ فَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُمْ الْفِدْيَةَ فَيَكُونُ مَا أَخَذْنَا مِنْهُمْ قُوَّةً لَنَا عَلَى الْكُفَّارِ وَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُمْ فَيَكُونُونَ لَنَا عَضُدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى يَا ابْنَ الْخَطَّابِ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا أَرَى مَا رَأَى أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَلَكِنِّي أَرَى أَنْ تُمَكِّنَنِي مِنْ فُلَانٍ قَرِيبًا لِعُمَرَ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ عَقِيلٍ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ حَمْزَةَ مِنْ فُلَانٍ أَخِيهِ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ حَتَّى يَعْلَمَ اللَّهُ أَنَّهُ لَيْسَتْ فِي قُلُوبِنَا هَوَادَةٌ لِلْمُشْرِكِينَ هَؤُلَاءِ صَنَادِيدُهُمْ وَأَئِمَّتُهُمْ وَقَادَتُهُمْ فَهَوِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَلَمْ يَهْوَ مَا قُلْتُ فَأَخَذَ مِنْهُمْ الْفِدَاءَ فَلَمَّا أَنْ كَانَ مِنْ الْغَدِ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ غَدَوْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَإِذَا هُمَا يَبْكِيَانِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَاذَا يُبْكِيكَ أَنْتَ وَصَاحِبَكَ فَإِنْ وَجَدْتُ بُكَاءً بَكَيْتُ وَإِنْ لَمْ أَجِدْ بُكَاءً تَبَاكَيْتُ لِبُكَائِكُمَا قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي عَرَضَ عَلَيَّ أَصْحَابُكَ مِنْ الْفِدَاءِ لَقَدْ عُرِضَ عَلَيَّ عَذَابُكُمْ أَدْنَى مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ لِشَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ إِلَى قَوْلِهِ لَوْلَا كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ } مِنْ الْفِدَاءِ ثُمَّ أُحِلَّ لَهُمْ الْغَنَائِمُ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ عُوقِبُوا بِمَا صَنَعُوا يَوْمَ بَدْرٍ مِنْ أَخْذِهِمْ الْفِدَاءَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ وَفَرَّ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ وَهُشِمَتْ الْبَيْضَةُ عَلَى رَأْسِهِ وَسَالَ الدَّمُ عَلَى وَجْهِهِ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا } الْآيَةَ بِأَخْذِكُمْ الْفِدَاءَ
Yenna-aɣ-d [Abu Nuh Quradl] yenna-aɣ-d [Ikrimah Bin Ɛmmar] Yenna-aɣ-d [Ẓer Al Hanafi Abu Zumail] Yenna-yi-d [Ibnu Ɛebbas] Yenna-yi-d [Umar Bin Al Khaththab], yenna-d; ‘Mi d-yeḍra yimenɣi n Badr’ i d-yenna Umar; 'Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam imuqel ɣer yemdukal-is yerna llan s kraḍ n tmerwin d xemsin n yemdanen, sakkin imuqel ɣer Yimuṣriyen yerna llan ugar n alef deg-sen, sakkin Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam iqubel lqibla sakkin yerfed sin ifassen-is yerna yessers-d yiwen n ṣṣawl-is. nekk, a Öebbi sseknet-iyi-d ayen iyi-d-tɛuhdeḍ, a Öebbi s tidet ma tesnegmeḍ tarbaɛt-agi tamecṭuḥt n Yinselmen, ihi ur k-teţţuɛebbeḍ ara di lqaɛa-agi i lebda’. Yenna-d Ɛumar; ‘Ihi, Nnbi ikemmel yettsuttur lemɛawna seg Mass-is, yettẓalla-yas armi d asmi i d-yeɣli ṣṣal-is, syin yusa-d ɣur-s Abu Bakr, yeddem-d ṣṣal-is, yerra-t-id, syin yeḍfer-it-id seg deffir-s, yenna-yas; A Nabiyullah, ccek ik ar Rabb ik, acku ad ak Ifk ayen i k id Iwaâed, sinna, Ibeggen Öebbi; ' -Cfut-, mi tessutrem lemɛawna i Mass nnwen, sinna, Iêemmel awen: "S tidep, ad awen d awi$, s wagimen n lmalayek ara d-yasen s tmeîîut". -QS Al Anfal ayat 9-. Ihi, mi d-yewweḍ wass-nni, mlalen sin n lɛesker-nni, Öebbi yessenger imṣuḥen akken ad nɣen sebɛin deg-sen, ad ttwaṭṭfen sebɛin n yiserdasen d imeḥbas, syin, Amazan n Öebbi sallallahu 'alaihi wasallam, yesteqsa Abu Bakr, Ali d Umar. Yenna-d Abu Bakr; ‘A Nabiyullah, d arraw n xali, d lqerba iqerben yerna mazal d lqerba, dɣa ttwaliɣ yessefk ad asen-teṭṭfeḍ ayla n lfeḍḍa, yerna ayen ara d-neṭṭef seg-sen ad yuɣal d tazmert-nneɣ akken ad nqubel lkafiṛ, s usirem ad asen-d-yefk Rebbi lḥeqq akken ad uɣalen d iɛeggalen-nneɣ’. syenna, yesteqsa-t Rresulullah (s.al.al.) : « D acu ay d-tenniḍ, a Ibnul Khaththab ? Yerra-yas-d Ɛumar; — Nniɣ-as; 'S Rebbi, ur sɛiɣ ara rray am Abu Bakr, maca lliɣ n rray belli tefkiḍ-iyi-d akk lǧiran n Ɛumar akken ad s-gezmeɣ aqerruy-is, yerna tefkiḍ-d Aqil i Ali akken ad as-yeqḍeɛ aqerruy-is, yerna tefkiḍ-d aṭas n gma-s n Hamza deg Hamza off is no neck-is akken ad cu, ulawen i imcuṛkiyen, d nitni ay d imeqqranen-nsen, d imɣaren-nsen, d imḍebbren-nsen’. D acu kan, Rasulullah ssalllahu alaihi wasallam yella yettḥulfu s rray n Abu Bakr maci s rray-inu’. Syin yeddem-asen-d lefdiya, syin azekka-nni yenna-d Umar ; ‘Deg ṣṣbeḥ usiɣ-d ɣer Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, deg yiwet n tikkelt, qqimen netta d Abu Bakr, ttrun sin-nni, dɣa steqsaɣ-t; ‘A Amazan n Rebbi, ini-yi-d d acu i k-yettaǧǧan ad tettrun kečč d umeddakel-ik, lemmer zemreɣ ad ttrun, ad ttrun yerna lemmer ur zmireɣ ara ad ttrun ad ttrun, ttrun nekk s timmad-iw imi kečč d sin tettrun’. Yenna-d Ɛumar; 'Syin, Nnbi sallallaahu 'alaihi wasallam yerra-yas: 'Rray i d-ssumren yimeddukal-ik s talɣa n lfeḍḍa, s tidett, yettwasken-iyi-d belli sisksa-inek teqreb ugar n tẓegwa iqerben' yerna Rebbi yessers-d awal-is 'Ur ilaq ara i nnbi ad yesɛu parazeth-is eQmies uqbel ad yezmer'. Al Anfal ayat 67-, ila awal-is; ‘Ad tesɛuḍ s tidett aɛaqeb ameqqran ɣef ljal n lfeḍḍa i d-teṭṭfeḍ’ -QS Al Anfal ayat 68-. wagi d tifdit, syin yettwaḥlal fell-asen ghanimah agerruj - lɣella n ṭṭrad -, ihi mi d-yeḍra umennuɣ n Uhud deg useggas wis 1 Syin ttwaɛaqben s lǧehd n wayen ay xedmen deg yimenɣi n Badr s talɣa n tukksa n lfeḍḍa, armi ay mmuten sebɛin seg-sen, yerna deg yimenɣi-nni, rewlen fell-as yemdukal n Nnbi sallallaahu 'alaihi wasallam, armi ay rẓan sin n yiɣes-nnes, ttwaqerḍen yiɣil-nnes yerna ttwaqerḍen wawal-nnes ɣer daxel n Hind Allah. tesɛiḍ lbaṭel - deg yimenɣi n Uhud - ɣas akken tessawḍeḍ ad t-teḍḍfeḍ s sin n yiberdan ɣef yiɛdawen-ik - deg yimenɣi n Badr ' -QS Ali Imran ayat 165- i wawalen-is: 'S tidet, Öebbi yesɛa tazmert ɣef kullec'. -QS Ali Imran ayat 165- imi tewwid fidiya.
Imam Ahmad : 204
حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ قَالَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ شَيْءٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ قَالَ فَقُلْتُ لِنَفْسِي ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ نَزَرْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْكَ قَالَ فَرَكِبْتُ رَاحِلَتِي فَتَقَدَّمْتُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُونَ نَزَلَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ فَإِذَا أَنَا بِمُنَادٍ يُنَادِي يَا عُمَرُ أَيْنَ عُمَرُ قَالَ فَرَجَعْتُ وَأَنَا أَظُنُّ أَنَّهُ نَزَلَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَزَلَتْ عَلَيَّ الْبَارِحَةَ سُورَةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا { إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ }
Yenna-aɣ-d [Abu Nuh] Yenna-aɣ-d [Malik Bin Anas] seg [Zaid Bin Aslam] seg [baba-s] seg [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; Nella d Rasulullah sallallahu alaihi wasallam deg yiwen n usikel, syin steqsaɣ-t ɣef kra tlata n tikkal ur iyi-d-yerri ara, dɣa nniɣ-as deg wul-iw; 'Amek ay telliḍ d aɛewwiq, a Ibnul Khaththab, tɛerḍeḍ aṭas ad testeqsiḍ Rasulullah ssallam kraḍ n tikkal maca ur k-d-yerri ara'. Yenna-d Ɛumar; ihi rseɣ deg tkeṛṛust-iw, ṛuḥeɣ ɣer sdat imi ttkukruɣ ad iyi-d-yeɣli kra. Yenna-d Ɛumar; deg yiwet n tikkelt yessawel-iyi-d yiwen; 'A Umar, anida yella Umar?' Yenna-d Ɛumar; ‘Ihi usiɣ-d imi ɣileɣ kra i d-yeɣlin fell-i, syin yenna-d Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam: ‘Iḍelli, teɣli-d ɣur-i yiwet n tebrat i s-d-sfehmeɣ ɣef ddunit d wayen yellan deg-s, ‘S tidet, nefka-awen-d rrbeḥ ibanen. Iwakken ad k-Isemmeḥ Öebbi ɣef ddnubat-nwen iɛeddan d wid ara d-yasen' -QS Al Fath ayat 1 - 2-'.
Imam Ahmad : 205
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنِ ابْنِ الْحَوْتَكِيَّةِ قَالَ أُتِيَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِطَعَامٍ فَدَعَا إِلَيْهِ رَجُلًا فَقَالَ إِنِّي صَائِمٌ ثُمَّ قَالَ وَأَيُّ الصِّيَامِ تَصُومُ لَوْلَا كَرَاهِيَةُ أَنْ أَزِيدَ أَوْ أَنْقُصَ لَحَدَّثْتُكُمْ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَاءَهُ الْأَعْرَابِيُّ بِالْأَرْنَبِ وَلَكِنْ أَرْسِلُوا إِلَى عَمَّارٍ فَلَمَّا جَاءَ عَمَّارٌ قَالَ أَشَاهِدٌ أَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ جَاءَهُ الْأَعْرَابِيُّ بِالْأَرْنَبِ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ بِهَا دَمًا فَقَالَ كُلُوهَا قَالَ إِنِّي صَائِمٌ قَالَ وَأَيُّ الصِّيَامِ تَصُومُ قَالَ أَوَّلَ الشَّهْرِ وَآخِرَهُ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَائِمًا فَصُمْ الثَّلَاثَ عَشْرَةَ وَالْأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَالْخَمْسَ عَشْرَةَ
Yenna-aɣ-d [Abu An Nadlar] Yenna-aɣ-d [Al Mas’udi] seg [Hakim Bin Jubair] seg [Musa Bin Thalhah] seg [Ibnul Hautakiyah] yenna-d; [Umar Bin Al Khaththab] yettunefk-as lqut sakkin yessawel i yiwen n wergaz maca yenna-d; 'Nekk ttẓummeɣ'. Yesteqsa-t Ɛumar; ‘D acu n tẓummi i txeddmeḍ? Lemmer ur tettḥulfuḍ ara s tmerna neɣ s tukksa, ad ak-d-iniɣ s tɣawla yiwen n ḥadit n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam asmi ay d-yusa ɣur-s yiwen n Waɛṛab Abeduwi yerna yeṭṭef-d yiwen n uɛekkaz, maca netta yeḍfer Ammar’. Ihi mi d-yusa Ammar, yenna-d Ɛumar; 'Twalaḍ Amazan n Öebbi sallallahu aleyhi wasallam ass-nni mi d-yewweḍ yiwen n waɛrab abedu s yiwen n uɛekkaz?' Yerra-yas-d Ammar; 'Ih'. [Ammar] ikemmel-d; Ẓriɣ yella idammen, yenna-d Nnbi s.al.allahu ‘alaihi wasallam : ‘Ečč-it sɣur-wen’ yenna-d Ammar; 'Nekk ttẓummeɣ'. Nnbi yesteqsa-t: “D acu n uẓummu ay teṭṭfem?” Yerra-yas-d Ammar; ‘Aẓummu deg tazwara d taggara n wayyur’. Syin yenna-d Nnbi: ‘Ma tebɣam ad tẓummem, ẓum ass wis kraḍ, wis mraw d wis mraw d xemsa’.
Imam Ahmad : 206
حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَامِرٌ عَنْ مَسْرُوقِ بْنِ الْأَجْدَعِ قَالَ لَقِيتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لِي مَنْ أَنْتَ قُلْتُ مَسْرُوقُ بْنُ الْأَجْدَعِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْأَجْدَعُ شَيْطَانٌ وَلَكِنَّكَ مَسْرُوقُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ عَامِرٌ فَرَأَيْتُهُ فِي الدِّيوَانِ مَكْتُوبًا مَسْرُوقُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقُلْتُ مَا هَذَا فَقَالَ هَكَذَا سَمَّانِي عُمَرُ
Yenna-aɣ-d [Abu An Nadlar] Yenna-aɣ-d [Abu Aqil] Yenna-aɣ-d [Mujalid Bin Saɛid] Yenna-aɣ-d [Amir] seg [Masruq Bin Al Ajda] yenna-d; Mlaleɣ [Umar Bin Al Khaththab] sakkin yenna-yi-d; 'Anwa-k?' Rriɣ-as; 'Masruq Bin Ajda'. Ihi Ɛumar yenna-d; Sliɣ i Rasulullah Ṛebbi Ṛebbi yenna-d: Ajda d isem n Cciṭan, maca kečč d Masruq Bin Abdurrahman. Yenna-d Amir; ‘’Ihi walaɣ deg udlis n Masruq Bin Abdurrahman yuran, steqsaɣ; 'D acu-t waya ?' Ihi yerra-yas-d; ‘D ayen i yi-d-yefka isem n Umar’.
Imam Ahmad : 207
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَرَّرِ بْنِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْعَزْلِ عَنْ الْحُرَّةِ إِلَّا بِإِذْنِهَا
Iqqar-aɣ-d [Ishaq Bin Isa] Iqqar-aɣ-d [Ibn Lahi’ah] seg [Ja’far Bin Rabi’ah] seg [Az Zuhri] seg [Muharrar Bin Abu Hurairah] seg [baba-s] seg [Umar Bin Al Khaththab] belli Nnbi s.al.al. berra n tmeṭṭut - seg tmeṭṭut siwa s ttesriḥ-is’.
Imam Ahmad : 208
حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ لَئِنْ عِشْتُ إِلَى هَذَا الْعَامِ الْمُقْبِلِ لَا يُفْتَحُ لِلنَّاسِ قَرْيَةٌ إِلَّا قَسَمْتُهَا بَيْنَهُمْ كَمَا قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْبَرَ
Mi aɣ-d-yenna [Abu Amir Abdul Malik Bin Amru] yenna-d; Mi aɣ-d-yenna [Hisyam anamek-is Ibn Saɛd] seg [Zaid Bin Aslam] seg [baba-s] yenna-d; Sliɣ [i Umar] yenna-d; ‘Ma ddreɣ arma d aseggas i d-iteddun ihi ula d yiwet n taddart ur tt-id-ttawin ara, ala ma bḍiɣ-tt gar-asen akken tt-yebḍa Umazan n Rebbi deg yimenɣi n Khaibar’.
Imam Ahmad : 209
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزَاةٍ فَحَلَفْتُ لَا وَأَبِي فَهَتَفَ بِي رَجُلٌ مِنْ خَلْفِي فَقَالَ لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَإِذَا هُوَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yenna-yaɣ-d [Muḥemmed Bin Ɛebdellah Az Zabiri] Yenna-yaɣ-d [Isṛayil] seg [Simak] seg [Ikrimah] seg [Ibn Abbas] seg [Umar] yenna-d; Nekk lliɣ d Nnbi sallallahu ’alaihi wasallam deg yiwen n yimenɣi syin sɣeḍmeɣ; ‘Ala, ɣef ljal n baba’. Ihi, yiwen yeɛreḍ-iyi-d seg deffir, yenna-yi-d: ‘Ur ttgalla ara s baba-k’. Iban-d d akken d Nnbi s.al.allahu alaihi wasallam.
Imam Ahmad : 210
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَئِنْ عِشْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ
Yenna-yaɣ-d [Abu Ahmad Az Zubairi] Yenna-aɣ-d [Sufyan] seg [Abu Az Zubair] seg [Jabir] seg [Umar] yenna-d; ‘Ma ddreɣ ad ssufɣeɣ s tɣawla Udayen ed Yimasiḥiyen seg Tegzirt Taɛṛabt’.
Imam Ahmad : 211
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ
Yenna-aɣ-d [Suliman Bin Daud Abu Daud] Yenna-aɣ-d [Sharik] seg [‘Ashim] seg [baba-s] seg [Umar] yenna-d; 'Walaɣ Amazan n Öebbi yettḥezzib sin n yikhuf'.
Imam Ahmad : 212
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا سَلَّامٌ يَعْنِي أَبَا الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ سَيَّارِ بْنِ الْمَعْرُورِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنَى هَذَا الْمَسْجِدَ وَنَحْنُ مَعَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ فَإِذَا اشْتَدَّ الزِّحَامُ فَلْيَسْجُدْ الرَّجُلُ مِنْكُمْ عَلَى ظَهْرِ أَخِيهِ وَرَأَى قَوْمًا يُصَلُّونَ فِي الطَّرِيقِ فَقَالَ صَلُّوا فِي الْمَسْجِدِ
Yenna-aɣ-d [Sleiman Bin Daud Abu Daud] Yenna-aɣ-d [Sallam dɣa Abul Ahwas] seg [Simak Bin Harb] seg [Sayyar Bin Al Ma’rur] yenna-d; Sliɣ [I Umar] yettbeccir yerna yenna-d; 'S tidet, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yebna tamesgida-a, yerna nekni seg yimuhajiren ed yiansar llan yid-s, asmi ay teččur tmesgida armi ay d-yeɣli yiwen seg-wen ɣef tɣerɣert n gma-s yerna iwala medden ttẓallan deg webrid, yenna-d: 'Ṭẓallet deg tmesgida'.
Imam Ahmad : 213
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ زُهَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ أَنَّهُ حَجَّ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَتَاهُ أَشْرَافُ أَهْلِ الشَّامِ فَقَالُوا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّا أَصَبْنَا مِنْ أَمْوَالِنَا رَقِيقًا وَدَوَابَّ فَخُذْ مِنْ أَمْوَالِنَا صَدَقَةً تُطَهِّرُنَا بِهَا وَتَكُونُ لَنَا زَكَاةً فَقَالَ هَذَا شَيْءٌ لَمْ يَفْعَلْهُ اللَّذَانِ كَانَا مِنْ قَبْلِي وَلَكِنْ انْتَظِرُوا حَتَّى أَسْأَلَ الْمُسْلِمِينَ
Netta -Ahmd Bin Hambal- inna; Qriɣ i [Yahya Bin Saɛid] seg [Zuḥir] yenna-d; Nnan-aɣ-d [Abu Ishaq] seg [Haritsah Bin Mudlarrab] d akken yella ixeddem lḥejj ed [Umar Bin Al Khaththab], sakkin, usan-d ɣur-s yemḍebbren n weɣref n Surya, nnan-as-d; ‘A Amirul Mukminin, nesɛa ayla, aklan d lmal, ihi efk-d seg wayla-nneɣ d zakat izemren ad aɣ-yessizdeg’, syin yerra-as-d Umar; ‘Ayagi d ayen ur t-xedmen ara sin-nni n yemdanen uqbel-i maca rǧun alamma steqsaɣ Inselmen’.
Imam Ahmad : 214
حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَمُؤَمَّلٌ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ عِشْتُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ حَتَّى لَا أَتْرُكَ فِيهَا إِلَّا مُسْلِمًا
Nnan-aɣ-d [Rauh] ed [Mu`ammal] nnan-d deg sin; Nnan-aɣ-d [Sufyan Ats Tsauri] seg [Abu Az Zubair] seg [Jabir Bin Abdullah] dakken [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; Yenna-d Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Ma ddreɣ, s tɣawla ad ssufɣeɣ Udayen ed Yimasiḥiyen seg Tegzirt Taɛṛabt alamma ur ǧǧiɣ deg-s Inselmen anagar Inselmen’.
Imam Ahmad : 215
حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَقَدْ بَلَغَ بِهِ أَبِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ فَاتَهُ شَيْءٌ مِنْ وِرْدِهِ أَوْ قَالَ مِنْ جُزْئِهِ مِنْ اللَّيْلِ فَقَرَأَهُ مَا بَيْنَ صَلَاةِ الْفَجْرِ إِلَى الظُّهْرِ فَكَأَنَّمَا قَرَأَهُ مِنْ لَيْلَتِهِ
Yenna-aɣ-d [Attab Bin Ziyad] Yenna-yaɣ-d [Abdullah i.e. Ibnul Mubarak] yenna-aɣ-d [Yunus] seg [Az Zuhri] seg [As Sa`ib Bin Yazid] d [Ubaidullah Bin Abdullah Bin 'Utbah] seg [Abdurlahman] Al Khabdullah Bin [Abdurrahman] yenna-d; ‘Baba yessaweḍ-it i Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, belli yenna: ‘Win i d-yeǧǧan kra seg wirid-is,’ neɣ yenna-d: ‘Seg kra deg-s deg yiḍ, syin ad t-yeɣreḍ gar tẓallit n ṣṣbeḥ d tẓallit n tmeddit, ad yili amzun yeɣra-t deg yiḍ’.
Imam Ahmad : 216
حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ قُرَادٌ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي عُمَرُ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ قَالَ نَظَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَهُمْ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَنَيِّفٌ وَنَظَرَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَإِذَا هُمْ أَلْفٌ وَزِيَادَةٌ فَاسْتَقْبَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ وَعَلَيْهِ رِدَاؤُهُ وَإِزَارُهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَيْنَ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ أَنْجِزْ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَلَا تُعْبَدْ فِي الْأَرْضِ أَبَدًا قَالَ فَمَا زَالَ يَسْتَغِيثُ رَبَّهُ وَيَدْعُوهُ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَرَدَّاهُ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ ثُمَّ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ } فَلَمَّا كَانَ يَوْمُئِذٍ وَالْتَقَوْا فَهَزَمَ اللَّهُ الْمُشْرِكِينَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا وَأُسِرَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا فَاسْتَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ وَعَلِيًّا وَعُمَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَؤُلَاءِ بَنُو الْعَمِّ وَالْعَشِيرَةُ وَالْإِخْوَانُ فَأَنَا أَرَى أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُمْ الْفِدَاءَ فَيَكُونُ مَا أَخَذْنَا مِنْهُمْ قُوَّةً لَنَا عَلَى الْكُفَّارِ وَعَسَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَهْدِيَهُمْ فَيَكُونُونَ لَنَا عَضُدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى يَا ابْنَ الْخَطَّابِ فَقَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا أَرَى مَا رَأَى أَبُو بَكْرٍ وَلَكِنِّي أَرَى أَنْ تُمَكِّنَنِي مِنْ فُلَانٍ قَرِيبٍ لِعُمَرَ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ عَلِيًّا مِنْ عَقِيلٍ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ حَمْزَةَ مِنْ فُلَانٍ أَخِيهِ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ حَتَّى يَعْلَمَ اللَّهُ أَنَّهُ لَيْسَ فِي قُلُوبِنَا هَوَادَةٌ لِلْمُشْرِكِينَ هَؤُلَاءِ صَنَادِيدُهُمْ وَأَئِمَّتُهُمْ وَقَادَتُهُمْ فَهَوِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَهْوَ مَا قُلْتُ فَأَخَذَ مِنْهُمْ الْفِدَاءَ فَلَمَّا كَانَ مِنْ الْغَدِ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ غَدَوْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ وَإِذَا هُمَا يَبْكِيَانِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَاذَا يُبْكِيكَ أَنْتَ وَصَاحِبَكَ فَإِنْ وَجَدْتُ بُكَاءً بَكَيْتُ وَإِنْ لَمْ أَجِدْ بُكَاءً تَبَاكَيْتُ لِبُكَائِكُمَا قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي عَرَضَ عَلَيَّ أَصْحَابُكَ مِنْ الْفِدَاءِ وَلَقَدْ عُرِضَ عَلَيَّ عَذَابُكُمْ أَدْنَى مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ لِشَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ إِلَى قَوْلِهِ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ } مِنْ الْفِدَاءِ ثُمَّ أُحِلَّ لَهُمْ الْغَنَائِمُ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ عُوقِبُوا بِمَا صَنَعُوا يَوْمَ بَدْرٍ مِنْ أَخْذِهِمْ الْفِدَاءَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ وَفَرَّ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ وَهُشِمَتْ الْبَيْضَةُ عَلَى رَأْسِهِ وَسَالَ الدَّمُ عَلَى وَجْهِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا إِلَى قَوْلِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } بِأَخْذِكُمْ الْفِدَاءَ
Yenna-aɣ-d [Abu Nuh Qurad] Yenna-aɣ-d [Ikrimah Bin Ɛmmar] Yenna-aɣ-d [Simak Al Hanafi Abu Zumail] Yenna-yi-d [Ibn Ɛebbas] Yenna-yi-d [Umar] yenna-d; Mi deg wass n yimenɣi n Badr, Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam imuqel ɣer yemdukal-is yesɛan kraḍ n tmerwin d xemsin, netta imuqel ɣer muṣriḥin i yesɛan ugar n alef, syin Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam imuqel ɣer tama n lqibla, deg wakud ideg netta yerfed afus-is sa tẓalla: ‘A Rebbi, anwa i yi-d-tɛuhdeḍ, sseknet-iyi-d ayen i yi-d-tɛuhdeḍ, a Rebbi, ma tessemɣereḍ tarbaɛt-agi tamecṭuḥt n umma n tneslemt, s tidet ur k-teɛbad ara di lqaɛa-agi i lebda’. Yenna-d Ɛumar; ‘Ihi, yeqqim yettsutur lemɛawna yerna yettɛeggiḍ i Mass-is armi d asmi i d-yeɣli ṣṣal-is, syin yusa-d ɣur-s Abu Bakr, yerra-as-d ṣṣal-is, yedda yid-es seg deffir, yenna-yas; ‘A Nabiyullah, ccek-ik i Rabb-ik yewwi-d imi s tɣawla ad k-id-yefk lewṣayat-is’. Ihi, Issers ed Öebbi Taâala' - cfut -, mi ara tessutrem lemɛawna i Mass nnwen, sinna, ad awen Iêemmel: "s tidep, ad awen d awi$ lmalayekkat ara d-yasen s tmeîîut". -QS Al Anfal ayat 9- syin deg wass-nni mlalen sin n lɛesker, Rebbi yessenger imusnawen, gar-asen sebɛin n yemdanen ttwanɣan, sebɛin n yimdanen ttwaṭṭfen d imeḥbas, syin, Amazan n Öebbi sallallahu 'alaihi wasallam, yemcawaṛ d Abu Bakr, Ali d Ɛumar, yenna Abu Bakr; ‘A Nabiyullah, d arraw n xali-tneɣ, d lǧiran iqerben d watmaten-nneɣ, dɣa ttwaliɣ d kečč ara ten-id-yeṭṭfen s yedrimen n lfeḍḍa, akken ayen ara asen-nekkes ad aɣ-d-yuɣal d lǧehd ɣef wid ijehlen, yerna s usirem ad asen-d-yefk Öebbi lḥeqq, akken ad aɣ-d-uɣalen d lǧehd’. Syin, isteqsa-t Rresulullah (s.al.al.) : « D acu ay d-tenniḍ, a Ibnul Khaththab ? Ihi Ɛumar yenna-d; — Nniɣ-as; 'S Rebbi, ur sɛiɣ ara rray am Abu Bakr, maca lliɣ s rray belli tefkiḍ-iyi-d akka d akka d akka d akka n gma-s n Umar akken ad s-gezmeɣ aqerruy-is, yerna tefkiḍ-d 'Aqil i Ali syen yeqceɛ-as aqerruy-is, yerna tefkiḍ-d akka d akka d akka d akka n gma-s n Hamzah, dɣa tessneḍ-as Allahs. belli ulac lḥir deg ulawen-nneɣ ɣef yimuṣriyen, d imeqqranen-nsen, d imɣaren-nsen d imḍebbren-nsen’. Maca Rasulullah shallallahu alaihi wasallam yella yettḥulfu s rray n Abu Bakr mačči s rray-iw, ‘Syin yeddem-asen-d lfeḍḍa, ihi ass-nniḍen yenna-d Ɛumar; ‘Deg ṣṣbeḥ usiɣ-d ɣer Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, deg yiwet n tikkelt qqimen netta d Abu Bakr yerna ttrun sin-nni, ihi steqsaɣ-t; ‘A Amazan n Öebbi, ini-yi-d d acu i k-yesrun, kečč d imeddukal-ik? Lemmer zemreɣ ad ttrun, ad ttrun yerna lemmer ur zmireɣ ara ad ttrun ad ttrun ad ttrun iman-iw imi kunwi s snat tettrun’. Yenna-d Ɛumar; 'Syin, Nnbi sallallaahu 'alaihi wasallam yerra-yas: 'Rray i d-yessumer umeddakel-ik s talɣa n lfeḍḍa, s tidett, iban-iyi-d belli sisksa-k teqreb ugar n tẓegwa iqerben' yerna Rebbi yessers-d awal-is 'Ur ilaq ara i nnbi ad yesɛu crippleth udem-is n -Qes uqbel ad yezmer'. Al Anfal ayat 67- alamma d awal-is 'Ad k-iḍurr s lḥeqq s lḥebs ameqqran s sseba n fidya i d-teṭṭfeḍ' -QS Al Anfal ayat 68-. dɣa d lfeḍḍa, sakkin, yettwaḥlal fell-asen ayla ghanimah - lɣella n ṭṭrad -, dɣa asmi ay d-yeḍra yimenɣi n Uhud deg useggas ay d-iteddun, ttwaɛaqben ɣef ljal n wayen ay xedmen deg yimenɣi n Badr s talɣa n tukksa n lfeḍḍa, dɣa dian Sebɛin seg-sen ɣlin, yerna deg yimenɣi-nni, rewlen fell-as yemdukal n Nnbi sallallaahu 'alaihi wasallam, armi ay rẓan sin n yiɣes-nnes, ttwaqerḍen yiɣes-nnes yerna ffɣen-d idammen seg wudem-nnes, sakkin, Öebbi ibeggen-d awal-nnes: 'U ayɣer mi k-tewwet twaɣit - deg yimenɣi-nwen do ehuud, cceṛ - deg umennuɣ n Badr’ -QS Ali Imran ayat 165- armi d awal-is: ‘S tidett, Öebbi yesɛa tazmert ɣef kullec’. -QS Ali Imran ayat 165- karena kem tkebd fidiya'.
Imam Ahmad : 217
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمْ أَزَلْ حَرِيصًا عَلَى أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا } حَتَّى حَجَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَجَجْتُ مَعَهُ فَلَمَّا كُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَدَلَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَعَدَلْتُ مَعَهُ بِالْإِدَاوَةِ فَتَبَرَّزَ ثُمَّ أَتَانِي فَسَكَبْتُ عَلَى يَدَيْهِ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنْ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا } فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاعَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ كَرِهَ وَاللَّهِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ وَلَمْ يَكْتُمْهُ عَنْهُ قَالَ هِيَ حَفْصَةُ وَعَائِشَةُ قَالَ ثُمَّ أَخَذَ يَسُوقُ الْحَدِيثَ قَالَ كُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ قَالَ وَكَانَ مَنْزِلِي فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ بِالْعَوَالِي قَالَ فَتَغَضَّبْتُ يَوْمًا عَلَى امْرَأَتِي فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ أَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ نَعَمْ قُلْتُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاكُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَتْ نَعَمْ قُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْكُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاكُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ لَا تُرَاجِعِي رَسُولَ اللَّهِ وَلَا تَسْأَلِيهِ شَيْئًا وَسَلِينِي مَا بَدَا لَكِ وَلَا يَغُرَّنَّكِ إِنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمَ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ مِنْكِ يُرِيدُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَ وَكَانَ لِي جَارٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَيَأْتِينِي بِخَبَرِ الْوَحْيِ وَغَيْرِهِ وَآتِيهِ بِمِثْلِ ذَلِكَ قَالَ وَكُنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ الْخَيْلَ لِتَغْزُوَنَا فَنَزَلَ صَاحِبِي يَوْمًا ثُمَّ أَتَانِي عِشَاءً فَضَرَبَ بَابِي ثُمَّ نَادَانِي فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قُلْتُ وَمَاذَا أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ لَا بَلْ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَأَطْوَلُ طَلَّقَ الرَّسُولُ نِسَاءَهُ فَقُلْتُ قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ قَدْ كُنْتُ أَظُنُّ هَذَا كَائِنًا حَتَّى إِذَا صَلَّيْتُ الصُّبْحَ شَدَدْتُ عَلَيَّ ثِيَابِي ثُمَّ نَزَلْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ وَهِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ لَا أَدْرِي هُوَ هَذَا مُعْتَزِلٌ فِي هَذِهِ الْمَشْرُبَةِ فَأَتَيْتُ غُلَامًا لَهُ أَسْوَدَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ الْغُلَامُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَتَيْتُ الْمِنْبَرَ فَإِذَا عِنْدَهُ رَهْطٌ جُلُوسٌ يَبْكِي بَعْضُهُمْ فَجَلَسْتُ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ الْغُلَامُ ثُمَّ خَرَجَ عَلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَخَرَجْتُ فَجَلَسْتُ إِلَى الْمِنْبَرِ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَوَلَّيْتُ مُدْبِرًا فَإِذَا الْغُلَامُ يَدْعُونِي فَقَالَ ادْخُلْ فَقَدْ أَذِنَ لَكَ فَدَخَلْتُ فَسَلَّمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ مُتَّكِئٌ عَلَى رَمْلِ حَصِيرٍ ح و حَدَّثَنَاه يَعْقُوبُ فِي حَدِيثِ صَالِحٍ قَالَ رُمَالِ حَصِيرٍ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِهِ فَقُلْتُ أَطَلَّقْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نِسَاءَكَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَيَّ وَقَالَ لَا فَقُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَوْ رَأَيْتَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ عَلَى امْرَأَتِي يَوْمًا فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ فَقُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاهُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ لَا يَغُرُّكِ إِنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمَ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْكِ فَتَبَسَّمَ أُخْرَى فَقُلْتُ أَسْتَأْنِسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ فَجَلَسْتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فِي الْبَيْتِ فَوَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ فِيهِ شَيْئًا يَرُدُّ الْبَصَرَ إِلَّا أَهَبَةً ثَلَاثَةً فَقُلْتُ ادْعُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يُوَسِّعَ عَلَى أُمَّتِكَ فَقَدْ وُسِّعَ عَلَى فَارِسَ وَالرُّومِ وَهُمْ لَا يَعْبُدُونَ اللَّهَ فَاسْتَوَى جَالِسًا ثُمَّ قَالَ أَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَقُلْتُ اسْتَغْفِرْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَانَ أَقْسَمَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا مِنْ شِدَّةِ مَوْجِدَتِهِ عَلَيْهِنَّ حَتَّى عَاتَبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [Ubaidillah Bin Abdullah Bin Abu Tsaur] seg [Ibn Abbas] yenna-d; Kemmleɣ steqsaɣ [Umar Bin Al Khaththab] ɣef snat n tlawin n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam i d-yettwabedren deg wawalen n Öebbi Taɛala: ‘Ma ttubem di sin ɣer Öebbi, ihi, s tidet, ulawen-nwen ad tt-id-sbedden s sin -ad qeblen lxir-,’ -QS At Tahrim unformed the Hamar ayat 4-, Hajj yid-s, deg wakud aydeg yella deg tlemmast n tikli, Umar ijebbed-d s yiwen n uɣerrabu yerna nekk daɣen dduɣ yid-s, sakkin yeffeɣ-d seg lḥebs yerna deffir waya yusa-d ɣur-i yerna sfeḍeɣ-t ɣef sin ifassen-nnes sakkin yexdem ṣṣ̣eḥḥa, steqsaɣ-t; 'A Amirul Mukminin i yellan d snat n tlawin n Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam i d-yettwabedren deg wawalen n Öebbi: 'Ma ttubem di sin i Öebbi, ihi, s tidett, ulawen-nwen ad rnun -ad qeblen lxir-' -QS At Tahrim ayat 4-?' Ihi, yerra-as-d Ɛumar : « Acu n tmeɣra ay telliḍ, a Ibn Ɛebbas », -yenna-d Az Zuhri; S Rebbi, Ur iɛeǧba ara Umar ayen i t-yesteqsa Ibn Abbas yerna ur t-yexdim ara d lbaḍna- Yerra-as-d Umar; ‘Nettat d Hafshah d Aisyah’. Yenna-d Ibn Ɛebbas; ‘’Syin yebda Umar yettmeslay-d ɣef lḥadit, yenna-d; ‘Nekni, d aɣref n Qurayc, nella d aɣref ay yesɛan tazmert ɣef tlawin-nnes, sakkin, asmi ay newweḍ ɣer Lmedina, nufa-d aɣref ay yesɛan tilawin-nnes tazmert ɣef yergazen-nsent, yerna tilawin-nneɣ qrib ad ttqadarent tilawin-nsent’, ay d-yenna Umar; ‘Di tallit-nni, axxam-iw yella deg temnaḍt n Awali n taddart n Bani Umaiyah Bin Zaid, yiwen wass rfiɣ ɣef tmeṭṭut-iw, maca iban-d d akken tettnaɣ yid-i, dɣa nekkreɣ-tt ɣef tmenɣiwt-is dɣa testeqsa-yi-d; ‘Acuɣer i tnekṛeḍ lḥeqq-iw fell-ak, ɣef ljal n Rebbi tilawin n Nnbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ula d nutenti ttnaɣent fell-as, yiwen wass yiwet seg-sent ula d nettat teqqim tbeɛdeḍ fell-as armi d tameddit’. Yenna-d Ɛumar; syen ṛuḥeɣ usiɣ-d ɣer Hafshah steqsaɣ-t; 'Ma tmenɣiḍ mgal Umazan n Öebbi sallallahu 'alaihi wasallam?' Yerra-yas-d; ‘Ih’ steqsaɣ-t daɣen; ‘U yiwen deg-wen yeqqim ibeɛdeḍ fell-as seg tafat n wass alamma d iḍ?’. Yerra-yas-d; ‘Ih’ i d-nniɣ; 'D tidett, d lbaṭel d lxir i yal yiwen deg-wen ara ixeddmen aya, ad iḥulfu yiwen deg-wen s laman seg lɣiḍa n Öebbi imi Amazan-is yeɛjeb fell-awen, syenna, s tidett, yeɣli-d. Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam'. Ayen yebɣa ad d-yini d Aisyah, i d-yenna Ɛumar ; ‘Yella ɣur-i yiwen n lǧar seg Ansar yerna nella nettnadi ɣef Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam, yiwen wass yella yella-d yiwen wass nekk lliɣ, sakkin yusa-d ɣur-i s lexbaṛ n tmuɣliwin ed wuguren niḍen, yerna ula d nekk ṛuḥeɣ ɣur-s akka’. Yenna-d Ɛumar; ‘U nessawel ɣef Ghassan belli heggan-d imnayen akken ad ɣ-nɣen. Yiwen wass ameddakel-iw i d-irezzun - Nnbi sallallahu 'alaihi wasallam - yusa-d ɣur-i di lawan n Iṣa, yeɣli-d ɣef tewwurt-iw, syin yessawel-iyi-d ffɣeɣ-d ad t-mlileɣ, syin yenna-yi-d ; ‘Teḍra-d tedyant meqqren aṭas’. Steqsaɣ-t; — D acu i d-tettawiḍ, ɣef yisallen n Ghassan ? Yerra-yas-d; ‘Ala, isalan-nni meqqren ugar yerna ɣezzifen ugar n waya, d isalan n Umazan n Rebbi sallallahu ‘alaihi wasallam ixeddem tameṭṭut-is’. Ihi nniɣ-as; ‘’Tella-d s lbaṭel yerna d lxir i Hafshah yerna lliɣ ttcukkuɣ zik belli aya ad d-yeḍru’’, mi kfiɣ taẓallit n ṣṣbeḥ sqedceɣ lqecc-iw sakkin ṛuḥeɣ ɣur-i. Mlaleɣ d Hafshah yerna iban-d d akken yettru, dɣa steqsaɣ-t; 'Ma yella Nnbi s.al.allahu s lbal-is yugi-k s wallaɣ-is?' Yerra-yas-d; ‘Ur ẓriɣ ara, tura weḥd-s deg umkan n tissit’. Ihi mlaleɣ-d amdan-nni aberkan n Umazan n Ṛebbi nniɣ-as; ‘Ssutret ttesriḥ i Umar,’ syin yekcem-d uqeddac-nni syin yeffeɣ-d daɣen yenna-d; ‘Nekk ssawḍeɣ-ak-d lexbar maca netta yeqqim yessusem’. Syin ṛuḥeɣ ɣer minbar iban-d belli aṭas n yemdanen i d-yezzin fell-as yerna kra deg-sen ttrun, dɣa qqimeɣ kra n lweqt, maca ayen ttḥulfuɣ yeɣleb-iyi dɣa mlaleɣ-d amdan n Umazan n Ṛebbi nniɣ-as; ‘’Ssutret ttesriḥ i Umar’’, syin yekcem-d, yuɣal-d ad iyi-d-yemlil, yenna-d; ‘Ssawḍeɣ-ak-d ɣur-s maca yessusem’. Syin ffɣeɣ-d qqimeɣ ɣef lminbar maca ayen sɛeddaɣ yeɣleb-iyi ihi uɣaleɣ ɣer uqeddac-nni nniɣ-as; ‘Ssutret ttesriḥ i Umar’. Syin yekcem-d yuɣal-d ɣur-i yenna-yi-d; ‘Ssawḍeɣ-ak-id maca yeqqim yessusem’. Taggara ffɣeɣ, maca deg yiwet n tikkelt yessawel-iyi-d uqeddac-nni, yenna-yi-d; ‘Kecmet, yefka-yak ttesriḥ’. Ihi kecmeɣ-d, nniɣ-as azul i Rasulullah, asmi yella yettkel ɣef yiwen n lḥebs yettwasfeḍen. U mi aɣ-d-yeḥka [Yaɛqub] seg ḥadit [Salih] yenna-d; ‘D akken Nnbi yettkel ɣef yiwen n lḥebs yettwasnen akken ad yeǧǧ aḍris ɣef yidis n tfekka-s,’ syin steqsaɣ-t nekk - Umar - ; "A Amazan n Öebbi, ma têeôbev tameîîut ik"? Yerfed aqerruy-is ɣur-i, yenna-yi-d; 'Ala,' syen nniɣ-as takbir 'Allahu Akbar - Allah d ameqqran -, ma yella kečč, a Amazan n Rebbi, twalaḍ-aɣ, yerna nekni s Qurayc d agdud yesɛan tazmert ɣef tlawin-nsen, maca deffir ma nusa-d ɣer Lmedina nufa-d agdud yesɛan tilawin-nsen tazmert ɣef yergazen-nsent, yerna qrib tilawin-nneɣ ttqadarent tilawin-nsent lɣiḍa, ihi d nettat mgal-iw, tella yiwet n wass-iw. Nekk nekkreɣ-as lḥeqq-is fell-i ihi testeqsa-d; ‘Acuɣer i tnekkreḍ lqella-w fell-ak, ɣef ljal n Rebbi tilawin n Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam ula d nutenti ttqabalent-t, yiwen wass yiwet seg-sent ula d nettat teqqim tbeɛdeḍ fell-as armi d tameddit. Ihi nniɣ-as; ‘D tidett d lbaṭel d lxir i yal yiwen deg-sen ara ixeddmen aya, ma yella yiwen deg-sen ad iḥulfu s laman seg lɣiḍa n Öebbi ɣef ljal n lɣiḍa n Umazan-is, syin s tidett ad yeḥbes’, i d-yenna Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, nniɣ-as; ‘A Amazan n Öebbi mlaleɣ d Hafshah, nniɣ-as; ‘Ur ḥess ara ma yella lǧar-ik yecbeḥ fell-ak yerna yettwaḥemmel ugar sɣur Umazan n Rebbi sallallahu ‘alaihi wasallam’, yerna yessusem, nniɣ-as; ‘Eǧǧ-iyi, a Amazan n Öebbi’. Nnbi yerra-yas: “Ih”. Syin qqimeɣ, refdeɣ aqerruy-iw nnig uxxam, syin, s Öebbi, ur walaɣ acemma izemren ad iyi-yesfeḍ allen-iw siwa kraḍ n yiɣes, ihi nniɣ-as; ‘Ẓẓal, a Amazan n Öebbi, ɣef tfekka n umma ik, imi Ifaṛsiyen d Iṛumyen sfehmen fell-asen, ɣas ur ɛebbden ara Öebbi’. Ssizedgen amkan-is, yenna-yas: “Ma yella ccek deg-k, a Ibnul Khaththab, d agdud i d-yesɣawlen lfeṛḥ-nsen di tudert n ddunit”. Nniɣ-as; ‘Ssutret-iyi-d ssmaḥ, a Amazan n Öebbi,’ yerna yella yeɛreḍ ur d-yettas ara ɣer tlawin-is azal n wayyur imi i t-iɛeqleḍ aṭas, armi t-iɛaqeb Öebbi’.
Imam Ahmad : 218
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ سُلَيْمٍ قَالَ أَمْلَى عَلَيَّ يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ الْأَيْلِيُّ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ كَانَ إِذَا نَزَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَحْيُ يُسْمَعُ عِنْدَ وَجْهِهِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ فَمَكَثْنَا سَاعَةً فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ زِدْنَا وَلَا تَنْقُصْنَا وَأَكْرِمْنَا وَلَا تُهِنَّا وَأَعْطِنَا وَلَا تَحْرِمْنَا وَآثِرْنَا وَلَا تُؤْثِرْ عَلَيْنَا وَارْضَ عَنَّا وَأَرْضِنَا ثُمَّ قَالَ لَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيَّ عَشْرُ آيَاتٍ مَنْ أَقَامَهُنَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ ثُمَّ قَرَأَ عَلَيْنَا { قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ } حَتَّى خَتَمَ الْعَشْرَ
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-yi-d [Yunus Bin Sulayim] yenna-d; yenna-yi-d [Yunus Bin Yazid Al Aili] seg [Ibnu Shihab] seg [Urwah Bin Az Zubair] seg [Abdurrahman Bin Abdul Qari] yenna-d; Sliɣ [Umar Bin Al Khaththab] yenna-d; Mi d-yusa uweḥḥi i Umazan n Ṛebbi (slam n Rebbi fell-as), yesla i yiwen n usɣar ɣef wudem-is am ṣṣut n tmeẓẓuɣt, dɣa neḥbes kra n wakud, syin iqubel lqibla yerna yerfed sin ifassen-is deg wakud aydeg yettẓalla 'ALLAHUMMA ZIDNANAA WALAWAAHIWATUAA WALAWAM TANQUSHANA TUHINAA WALAA TAHRIMNAA WA AATSIRNAA WALAA TU'TSIR 'ALAINAA WARDLA 'ANNAA WA ARDLINAA - Ya Allah, add to liam dan jangan kelis darina, sembulkan dan jangan husilahan, dahikan dan jangan reten, happy us dan jangan ber beli atas ene kami, kata he pleasemi ‘Mraw n yifyar i d-yeffɣen fell-i, win ara ten-ikemlen ad yekcem ɣer lǧennet’. Syin, yeɣra-aɣ-d: ‘S tidet, d lxir wid iumnen’ -QS Al Mukminun: 1-10-’.
Imam Ahmad : 219
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهُ شَهِدَ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَصَلَّى قَبْلَ أَنْ يَخْطُبَ بِلَا أَذَانٍ وَلَا إِقَامَةٍ ثُمَّ خَطَبَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ صِيَامِ هَذَيْنِ الْيَوْمَيْنِ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَيَوْمُ فِطْرِكُمْ مِنْ صِيَامِكُمْ وَعِيدُكُمْ وَأَمَّا الْآخَرُ فَيَوْمٌ تَأْكُلُونَ فِيهِ مِنْ نُسُكِكُمْ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَزْهَرَ قَالَ شَهِدْتُ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] yenna-aɣ-d [Maɛmar] seg [Az Zuhri] seg [Abu Ubaid, akli n Abdurrahman Bin Auf] d akken yella yettwali taẓallit n Aid ed [Umar Bin Al Khaththab], sakkin, Umar iga taẓallit-nni uqbel ma yefka-d tẓallit-nni i tẓallit-nni war ma yella-d tẓallit-nni. yenna-d; ‘A imdanen, s tidet, Amazan n Öebbi sallallahu ‘alaihi wasallam iḥerrem aẓummu deg sin wussan-agi, yiwen seg-sen imi d ass ideg ara tfeḍḍeḍ aẓummu-nwen d wass n tmeɣra-nwen, ma d wayeḍ imi d ass ideg ara teččem aksum-nwen i d-tessufɣem’. Yenna-aɣ-d [Yaɛqub] Yenna-aɣ-d [baba] seg [Muḥemmed Bin Ishaq] Yenna-aɣ-d [Az Zuhri] seg [Saɛd Bin Abu Ɛubaid, akli n Abdurrahman Bin Azhar] yenna-d; ‘Ẓriɣ ‘tafaska n lemɛawna akked Umar Bin Al Khaththab’, sakkin yebder-d ḥadit-nni ay d-nebder sdat-a.
Imam Ahmad : 220
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَبَّلَ الْحَجَرَ ثُمَّ قَالَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَكَ مَا قَبَّلْتُكَ
Yenna-aɣ-d [Abdurrazzaq] Yenna-aɣ-d [Abdullah Bin Ɛumar] seg [Nafiɛ] seg [Ibn Ɛumar] belli [Ɛumar] yessuden Adɣaɣ Aberkan, sakkin yenna-d; 'S tidet ẓriɣ belli kečč d aẓru kan, lemmer ur ẓriɣ ara Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam yessuḍem-ik tili s tidet ur k-ssuḍeɣ ara'.