Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 201

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ حَكِيمِ بْنِ شَرِيكٍ الْهُذَلِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَيْمُونٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُجَالِسُوا أَهْلَ الْقَدَرِ وَلَا تُفَاتِحُوهُمْ وَقَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَرَّةً سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

[Abu Abdurrahman] akatugambira [Sa’id Bin Abu Ayyub] akagambira [‘Atho’ Bin Dinar] kuruga ahari [Hakim Bin Sharik Al Hudhali] kuruga ahari [Yahya Bin Maimun Al Khadrami] kuruga ahari [Rabi’ah Al Jurashi] kuruga ahari [Abu Hurai’ah], kuruga ahari [Umar Bin ‘Saihila Al Thelamhala] akagira ati: ‘Otashutama n’abo abatarikwikiriza omu nshonga z’entuura, kandi otatandika kugaaniira nabo’. Abu Abdurrahman omu nshoboorora endiijo akagira ati; Nkahurira omutumwa wa Allah saw.

Hadith

Imam Ahmad : 202

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيِّ أَبِي عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ حَبِيبَ بْنَ عُبَيْدٍ يُحَدِّثُ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنِ ابْنِ السِّمْطِ أَنَّهُ خَرَجَ مَعَ عُمَرَ إِلَى ذِي الْحُلَيْفَةِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّمَا أَصْنَعُ كَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atugambiire [Hasyim Bin Al Qasim] Atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Yazid Bin Khumair Al Hamdani Abu Umar] akagira ati; Nkahurira [Habib Bin ‘Ubaid] arikugambira [Jubair Bin Nufair] kuruga ahari [Ibn As Simth] ngu akarugayo na [Umar] kuza Dzul Hulaifah reero yaashaba rak’a ibiri, mbwenu nkamubuuza ahari ekyo, akagarukamu ati; 'Nkakikora nk'oku narebire omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam'.

Hadith

Imam Ahmad : 203

حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ قُرَادٌ أَنْبَأَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ قَالَ نَظَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَهُمْ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَنَيِّفٌ وَنَظَرَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَإِذَا هُمْ أَلْفٌ وَزِيَادَةٌ فَاسْتَقْبَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَيْهِ وَعَلَيْهِ رِدَاؤُهُ وَإِزَارُهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَيْنَ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ أَنْجِزْ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنَّكَ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَلَا تُعْبَدْ فِي الْأَرْضِ أَبَدًا قَالَ فَمَا زَالَ يَسْتَغِيثُ رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَيَدْعُوهُ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَرَدَّاهُ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ ثُمَّ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ } فَلَمَّا كَانَ يَوْمُئِذٍ وَالْتَقَوْا فَهَزَمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْمُشْرِكِينَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا وَأُسِرَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا فَاسْتَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ وَعَلِيًّا وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَؤُلَاءِ بَنُو الْعَمِّ وَالْعَشِيرَةُ وَالْإِخْوَانُ فَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُمْ الْفِدْيَةَ فَيَكُونُ مَا أَخَذْنَا مِنْهُمْ قُوَّةً لَنَا عَلَى الْكُفَّارِ وَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُمْ فَيَكُونُونَ لَنَا عَضُدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى يَا ابْنَ الْخَطَّابِ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا أَرَى مَا رَأَى أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَلَكِنِّي أَرَى أَنْ تُمَكِّنَنِي مِنْ فُلَانٍ قَرِيبًا لِعُمَرَ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ عَقِيلٍ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ حَمْزَةَ مِنْ فُلَانٍ أَخِيهِ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ حَتَّى يَعْلَمَ اللَّهُ أَنَّهُ لَيْسَتْ فِي قُلُوبِنَا هَوَادَةٌ لِلْمُشْرِكِينَ هَؤُلَاءِ صَنَادِيدُهُمْ وَأَئِمَّتُهُمْ وَقَادَتُهُمْ فَهَوِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَلَمْ يَهْوَ مَا قُلْتُ فَأَخَذَ مِنْهُمْ الْفِدَاءَ فَلَمَّا أَنْ كَانَ مِنْ الْغَدِ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ غَدَوْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَإِذَا هُمَا يَبْكِيَانِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَاذَا يُبْكِيكَ أَنْتَ وَصَاحِبَكَ فَإِنْ وَجَدْتُ بُكَاءً بَكَيْتُ وَإِنْ لَمْ أَجِدْ بُكَاءً تَبَاكَيْتُ لِبُكَائِكُمَا قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي عَرَضَ عَلَيَّ أَصْحَابُكَ مِنْ الْفِدَاءِ لَقَدْ عُرِضَ عَلَيَّ عَذَابُكُمْ أَدْنَى مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ لِشَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ إِلَى قَوْلِهِ لَوْلَا كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ } مِنْ الْفِدَاءِ ثُمَّ أُحِلَّ لَهُمْ الْغَنَائِمُ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ عُوقِبُوا بِمَا صَنَعُوا يَوْمَ بَدْرٍ مِنْ أَخْذِهِمْ الْفِدَاءَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ وَفَرَّ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ وَهُشِمَتْ الْبَيْضَةُ عَلَى رَأْسِهِ وَسَالَ الدَّمُ عَلَى وَجْهِهِ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا } الْآيَةَ بِأَخْذِكُمْ الْفِدَاءَ

Atugambiire [Abu Nuh Quradl] Atugambire [Ikrimah Bin ‘Ammar] Atugambire [Reeba Al Hanafi Abu Zumail] Angambire [Ibnu Abbas] Angambire [Umar Bin Al Khaththab], akagira ati; ‘Orutaro rwa Badr ku rwabaho’ Umar akagira ati; 'Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akareeba bagyenzi be kandi bakaba bari abantu magana ashatu na makumi ataano, bwanyima yareeba aba Mushrik kandi bakaba bari abarikurenga omu rukumi, bwanyima nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akareebana na Qibla bwanyima yaimutsya emikono yombi kandi yaajwara shaw ye emwe 'O Allah you nyowe, ai Allah nyoreka eki wanraganisa, ai Allah buzima waaba noocwekyereza akacweka aka kakye k’abasiraamu, obwo torikwija kuramibwa omu nsi egi ebiro byoona’. Umar akagira ati; 'Nahabwekyo nabi akagumizamu nashaba obuyambi ahari Mukama we kandi yamushaba kuhisya obu ekijwaro kye kyagwa, bwanyima Abu Bakr yaija ahariwe yakwata ekijwaro kye yakigarurayo, bwanyima yamuhereeza kuruga enyima ye yagira ati; ‘Iwe Nabiyullah, okwetomboita kwawe ahari Rabb waawe nikumara, ahabw’okuba naija kukuha eki yaakuraganisiibwe,’ obwo Allah yaashuruura; ' -Ijuka-, obu waashaba Mukama waawe obuhwezi, obwo akakwikirizibwa ati: 'Buzimazima, ninyija kukureetera okugarurwamu amaani na baamaraika rukumi abarikwija omu kukuratana'. -QS Al Anfal orunyiriri rwa 9-. Mbwenu eizooba eryo ku ryahikire kandi amahe gombi gakabugana, Allah akacwekyereza abashiriki ngu makumi mushanju aharibo baitwa kandi abaserukare makumi mushanju batwarwa nk'abasibe, obwo omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yaabuuza Abu Bakr, Ali na Umar. Abu Bakr akagira ati; 'Ei Nabiyullah, n'abaana ba uncle, abanyabuzaare ba haihi kandi abakiri abanyabuzaare, n'ahabw'ekyo ninteekateeka ngu oshemerire kubatwaraho ebintu by'okucungura, kandi ebi turikubatwaraho nibihinduka amaani gaitu g'okureebana n'abakaafiire, twine amatsiko ngu Allah naija kubaha obuhabuzi ngu babe abashagiki baitu'. obwo Rasulullah akabuuza ati: ‘Noteekateeka ki, iwe Ibnul Khaththab?’. Umar akagarukamu ati; ‘Nkagira nti; 'By Allah, tindikugira ekiteekateeko kimwe na Abu Bakr, kwonka ndi ow'entekateeka ngu Okahayo abanyabuzaare ba Umar boona ahariinye ngu ntemeho enshaya ye, kandi Okahayo Aqil ahari Ali ngu amuteho enshaya ye, kandi Okahayo bingi munonga ahari munyaanya wa Hamza omu Hamza off no hers action ngu we cu, emitima ahabw’abashirik, nibo bakuru baabo, abakuru n’abeebembezi’. Kwonka Rasulullah akakunda munonga ekiteekateeko kya Abu Bakr beitu kitari kyangye’. Bwanyima akabatwaraho ekicunguro, reero eizooba eryakuratsireho Umar akagira ati; 'Omu kasheeshe nkaija ahari nabi sallallaahu 'alaihi wasallam kandi ahonaaho we na Abu Bakr bakashutama kandi bombi bakaba nibarira, mbwenu nkabuuza; 'Ai Mutumwa wa Allah, gamba ekirikukureetera kurira iwe na munywani waawe, kuri nabaasa kurira, nkaba ninza kurira kandi kuri ntarikubaasa kurira nkaba ninza kurira, nyowe ndira ahabwokuba imwe babiri nimurira'. Umar akagira ati; 'Bwanyima nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akagarukamu ati: 'Ekiteekateeko ekyateirweho bagyenzi baawe omu muringo gw'okucungura, buzima kinyorekwa ngu sisksa yaawe eri haihi kukira omuti oguri haihi' kandi Allah akashuuma ekigambo kye 'Tikihikire nabi kugira abasibe aha maisho ge e of the -S atakabaasa'. Al Anfal orunyiriri 67-, okuhitsya aha kigambo kye; ‘Buzima noija kubonabona munonga ahabw’okucungura oku waatwaire’ -QS Al Anfal orunyiriri 68-. nikwo kugira ngu okucungura, obwo kikaba kiri ekiragiro aharibo ghanimah treasure - eminyago y'orutaro -, n'ahabw'ekyo obu orutaro rwa Uhud rwabaho omu mwaka gwa 1 . Ekindi bakafubirwa ahabw’ebi bakozire omu rutaro rwa Badr omu muringo gw’okutwara ebicunguro, n’ahabw’ekyo makumi mushanju aharibo bakafa, kandi omu rutaro bagyenzi ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam bakamuhungaho, n’ahabw’ekyo amaino ge abiri gakahenda, obuso bwe bwatabuka kandi eshagama ekaruga ahansi Hind his: otunga akabi - omu rutaro rwa Uhud - n’obu oraabe waabaire osingire abazigu baawe emirundi ebiri - omu rutaro rwa Badr ’ -QS Ali Imran orunyiriri rwa 165- aha bigambo bye: ‘Buzima, Allah aine obushoboorozi aha bintu byona’. -QS Ali Imran orunyiriri rwa 165- ahabwokuba okatwara ekitambo.

Hadith

Imam Ahmad : 204

حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ قَالَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ شَيْءٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ قَالَ فَقُلْتُ لِنَفْسِي ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ نَزَرْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْكَ قَالَ فَرَكِبْتُ رَاحِلَتِي فَتَقَدَّمْتُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُونَ نَزَلَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ فَإِذَا أَنَا بِمُنَادٍ يُنَادِي يَا عُمَرُ أَيْنَ عُمَرُ قَالَ فَرَجَعْتُ وَأَنَا أَظُنُّ أَنَّهُ نَزَلَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَزَلَتْ عَلَيَّ الْبَارِحَةَ سُورَةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا { إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ }

Atugambiire [Abu Nuh] Atugambiire [Malik Bin Anas] kuruga ahari [Zaid Bin Aslam] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Umar Bin Al Khaththab] akagira ati; Tukaba turi na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam omu rugendo, bwanyima nkamubuuza aha kintu emirundi eshatu tarangarukiremu, mbwenu nkagira omu mutima gwangye nti; 'Ka ori omubi munonga, iwe Ibnul Khaththab, okagyezaho munonga kushaba Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam emirundi eshatu kwonka tarakugarukiremu'. Umar akagira ati; mbwenu nkataaha omumotoka yangye naaza omumaisho ahabwokuba nkaba ntinire ngu hariho ekyanshuumaho. Umar akagira ati; ahonaaho omuntu yanyeta; 'Iwe Umar, Umar ari nkahi?' Umar akagira ati; 'Nahabwekyo nkaija ahabwokuba nkateekateeka ngu hariho ekyashuuma ahariinye, obwo nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Ekiro kya nyomwebazyo ebaruha ekashuuma ahariinye ei ndikukunda munonga kukira ensi n'ebirimu, 'Buzima twakuha obusinguzi oburikworekwa gye. Kugira ngu Allah akusaasire ebibi byawe eby’enyima n’eby’omumaisho’ -QS Al Fath orunyiriri 1 - 2-’.

Hadith

Imam Ahmad : 205

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنِ ابْنِ الْحَوْتَكِيَّةِ قَالَ أُتِيَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِطَعَامٍ فَدَعَا إِلَيْهِ رَجُلًا فَقَالَ إِنِّي صَائِمٌ ثُمَّ قَالَ وَأَيُّ الصِّيَامِ تَصُومُ لَوْلَا كَرَاهِيَةُ أَنْ أَزِيدَ أَوْ أَنْقُصَ لَحَدَّثْتُكُمْ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَاءَهُ الْأَعْرَابِيُّ بِالْأَرْنَبِ وَلَكِنْ أَرْسِلُوا إِلَى عَمَّارٍ فَلَمَّا جَاءَ عَمَّارٌ قَالَ أَشَاهِدٌ أَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ جَاءَهُ الْأَعْرَابِيُّ بِالْأَرْنَبِ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ بِهَا دَمًا فَقَالَ كُلُوهَا قَالَ إِنِّي صَائِمٌ قَالَ وَأَيُّ الصِّيَامِ تَصُومُ قَالَ أَوَّلَ الشَّهْرِ وَآخِرَهُ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَائِمًا فَصُمْ الثَّلَاثَ عَشْرَةَ وَالْأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَالْخَمْسَ عَشْرَةَ

Atugambiire [Abu An Nadlar] Atugambiire [Al Mas’udi] kuruga ahari [Hakim Bin Jubair] kuruga ahari [Musa Bin Thalhah] kuruga ahari [Ibnul Hautakiyah] akagira ati; [Umar Bin Al Khaththab] akaheebwa ebyokurya bwanyima yayeta omushaija kwonka yagira ati; 'Ninsiiba'. Umar akabuuza ati; ‘Noosiiba ki? Kuri noogira ngu otaine kwerarikirira aha kwongyeraho nari okukyendeezaho, buzimazima nkaba ninza kukugambira hadiisi ya nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam obu omuharabu omu Bedouin yaizire ahariwe ayekoreire akame, kwonka akakuratira Ammar’. Mbwenu Ammar ku yaizire, Umar akagira ati; 'Okareeba omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam aha izooba eri omuharabu omu Bedouin yaahikireho n'akame?' Ammar akagarukamu ati; 'Yego'. [Ammar] akagumizamu ati; Nkareeba hariho eshagama, omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Girye ahariiwe’ Ammar akagira ati; 'Ninsiiba'. Omurangi akabuuza ati: ‘Noosiiba ki?’ Ammar akagarukamu ati; 'Okusiiba aha kutandika n'aha muheru gw'okwezi'. Reero nabi akagira ati: ‘Ku oraabe nooyenda kusiiba osiibe ebiro ikumi n’eshatu, ikumi n’ena n’ebiro ikumi n’etaano’.

Hadith

Imam Ahmad : 206

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَامِرٌ عَنْ مَسْرُوقِ بْنِ الْأَجْدَعِ قَالَ لَقِيتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لِي مَنْ أَنْتَ قُلْتُ مَسْرُوقُ بْنُ الْأَجْدَعِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْأَجْدَعُ شَيْطَانٌ وَلَكِنَّكَ مَسْرُوقُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ عَامِرٌ فَرَأَيْتُهُ فِي الدِّيوَانِ مَكْتُوبًا مَسْرُوقُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقُلْتُ مَا هَذَا فَقَالَ هَكَذَا سَمَّانِي عُمَرُ

Atugambiire [Abu An Nadlar] Atugambire [Abu Aqil] Atugambiire [Mujalid Bin Sa’id] Atugambiire [‘Amir] kuruga [Masruq Bin Al Ajda’] akagira ati; Nkabugana [Umar Bin Al Khaththab] reero yangira ati; 'Oryoha?' Nkagarukamu nti; 'Masruq Bin Ajda'. Nahabwekyo Umar akagira ati; Nkahurira Rasulullah arikugira ati: ‘Ajda’ ni eiziina rya Sitaane,’ kwonka iwe ori Masruq Bin Abdurrahman. Amir akagira ati; ‘Nahabwekyo nkareeba omu kihandiiko kya Masruq Bin Abdurrahman ekihandiikirwe, nkabuuza; 'Eki n'enki?' Atyo yaagarukamu ati; 'Ekyo nikyo Umar yanyetsire'.

Hadith

Imam Ahmad : 207

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَرَّرِ بْنِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْعَزْلِ عَنْ الْحُرَّةِ إِلَّا بِإِذْنِهَا

Kikatugambirwa [Ishaq Bin Isa] Kikatugambirwa [Ibn Lahi’ah] kuruga ahari [Ja’far Bin Rabi’ah] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Umar Bin Al Khaththab] ngu omurangi w’omutaano akaba ari . aheeru y'ekihama ky'omukazi - kuruga aha mukazi okwihaho yaaba aine orusa'.

Hadith

Imam Ahmad : 208

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ لَئِنْ عِشْتُ إِلَى هَذَا الْعَامِ الْمُقْبِلِ لَا يُفْتَحُ لِلنَّاسِ قَرْيَةٌ إِلَّا قَسَمْتُهَا بَيْنَهُمْ كَمَا قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْبَرَ

Ku yaaherize kutugambira [Abu Amir Abdul Malik Bin Amru] akagira ati; Ku yaaherize kutugambira [Hsyam ekirikumanyisa Ibn Sa’d] kuruga ahari [Zaid Bin Aslam] kuruga ahari [ishe] akagira ati; Nkahurira [Umar] arikugira ati; 'Ku ndaabe naatuura kuhitsya omwaka ogurikuza kwija obwo tihaine kyaro na kimwe ekirikuza kusingurwa, kureka ngu nkaba ninza kukibaganisamu nk'oku omutumwa wa Allah yaakibaganiisemu omu rutaro rwa Khaibar'.

Hadith

Imam Ahmad : 209

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزَاةٍ فَحَلَفْتُ لَا وَأَبِي فَهَتَفَ بِي رَجُلٌ مِنْ خَلْفِي فَقَالَ لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَإِذَا هُوَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atugambiire [Muhammad Bin Abdullah Az Zabiri] Atugambiire [Israeli] kuruga [Simak] kuruga [Ikrimah] kuruga [Ibn Abbas] kuruga [Umar] akagira ati; Nkaba ndi na nabi sallallahu 'alaihi wasallam omu rutaro obwo narahira; 'Ngaaha, ahabwa taata'. Mbwenu omuntu akanhana ari enyima yagira ati: ‘Otarahira sho’. Kikashangwa ngu akaba ari nabi saw.

Hadith

Imam Ahmad : 210

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَئِنْ عِشْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ

Atugambiire [Abu Ahmad Az Zubairi] Atugambiire [Sufyan] kuruga ahari [Abu Az Zubairi] kuruga ahari [Jabir] kuruga ahari [Umar] akagira ati; ‘Ku ndaabe ndiho buzimazima ninyija kubinga Abayudaaya n’Abakristaayo kuruga omu kizinga kya Arabia’.

Hadith

Imam Ahmad : 211

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ

Atugambiire [Sulaiman Bin Daud Abu Daud] Atugambiire [Sharik] kuruga ahari [‘Ashim] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Umar] akagira ati; 'Nkareeba omutumwa wa Allah arikusiiga khufu ibiri'.

Hadith

Imam Ahmad : 212

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا سَلَّامٌ يَعْنِي أَبَا الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ سَيَّارِ بْنِ الْمَعْرُورِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنَى هَذَا الْمَسْجِدَ وَنَحْنُ مَعَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ فَإِذَا اشْتَدَّ الزِّحَامُ فَلْيَسْجُدْ الرَّجُلُ مِنْكُمْ عَلَى ظَهْرِ أَخِيهِ وَرَأَى قَوْمًا يُصَلُّونَ فِي الطَّرِيقِ فَقَالَ صَلُّوا فِي الْمَسْجِدِ

Atugambiire [Sulaiman Bin Daud Abu Daud] Atugambiire [Sallam niwe Abul Ahwas] kuruga [Simak Bin Harb] kuruga [Sayyar Bin Al Ma’rur] akagira ati; Nkahurira [Umar] arikubuurira kandi arikugira ati; 'Buzima, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam niwe yaayombekire omuzigiti ogu, kandi itwe kuruga omu ba muhajirin na ansar tukaba turi nawe, omuzigiti ku gwaijwire munonga omwe omuriimwe akafukama aha mugongo gwa munyaanya kandi akareeba abantu barikushaba omu muhanda, akagira ati: 'Mushabire omu muzigiti'.

Hadith

Imam Ahmad : 213

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ زُهَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ أَنَّهُ حَجَّ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَتَاهُ أَشْرَافُ أَهْلِ الشَّامِ فَقَالُوا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّا أَصَبْنَا مِنْ أَمْوَالِنَا رَقِيقًا وَدَوَابَّ فَخُذْ مِنْ أَمْوَالِنَا صَدَقَةً تُطَهِّرُنَا بِهَا وَتَكُونُ لَنَا زَكَاةً فَقَالَ هَذَا شَيْءٌ لَمْ يَفْعَلْهُ اللَّذَانِ كَانَا مِنْ قَبْلِي وَلَكِنْ انْتَظِرُوا حَتَّى أَسْأَلَ الْمُسْلِمِينَ

We -Ahmd Bin Hambal- akagira ati; Nkashomera [Yahya Bin Sa’id] kuruga ahari [Zuhair] akagira ati; Kitugambirwe [Abu Ishaq] kuruga [Haritsah Bin Mudlarrab] ngu akakora Hajj na [Umar Bin Al Khaththab], obwo abeebembezi b’abantu ba Syria bakaija ahariwe bagira ngu; ‘Iwe Amirul Mukminin, twine ebintu, abahuuku n’amatungo, mbwenu twara omu bintu byaitu nka zakat erikubaasa kutushemeza,’ obwo Umar yaagarukamu; 'Eki n'ekintu eki abantu babiri abambandiize batakozire kwonka mutegyereze kuhisya obu ndaabuuze abasiraamu'.

Hadith

Imam Ahmad : 214

حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَمُؤَمَّلٌ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ عِشْتُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ حَتَّى لَا أَتْرُكَ فِيهَا إِلَّا مُسْلِمًا

Kitugambirwe ngu [Rauh] na [Mu`ammal] bombi bakagira ngu; Kitugambirwe [Sufyan Ats Tsauri] kuruga ahari [Abu Az Zubair] kuruga ahari [Jabir Bin Abdullah] ngu [Umar Bin Al Khaththab] akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Ku ndaabe ndiho, buzimazima ninyija kubinga Abayudaaya n’Abakristaayo omu kizinga kya Arabia kuhisya obu ntasigaireho abasiraamu boona okwihaho Abasiraamu’.

Hadith

Imam Ahmad : 215

حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَقَدْ بَلَغَ بِهِ أَبِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ فَاتَهُ شَيْءٌ مِنْ وِرْدِهِ أَوْ قَالَ مِنْ جُزْئِهِ مِنْ اللَّيْلِ فَقَرَأَهُ مَا بَيْنَ صَلَاةِ الْفَجْرِ إِلَى الظُّهْرِ فَكَأَنَّمَا قَرَأَهُ مِنْ لَيْلَتِهِ

Atugambiire [‘Attab Bin Ziyad] Atugambiire [Abdullah i.e. Ibnul Mubarak] atugambiire [Yunus] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Nk’oku Sa`ib Bin Yazid] na [Ubaidullah Bin Abdullah Bin ‘Utbah] kuruga ahari [Abdurablahman] akagira ati; ‘Tata akakihitsya ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ngu akagira ati: ‘Omuntu weena orikusigaho ekintu kuruga omu wirid ye,’ nari akagira ati: ‘Kuruga omu bimwe aharibyo nyekiro reero akabishoma ahagati y’okushaba kw’omushekye n’omu kasheeshe, nikiija kuba nk’orikukishoma nyekiro’.

Hadith

Imam Ahmad : 216

حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ قُرَادٌ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي عُمَرُ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ قَالَ نَظَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَهُمْ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَنَيِّفٌ وَنَظَرَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَإِذَا هُمْ أَلْفٌ وَزِيَادَةٌ فَاسْتَقْبَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ وَعَلَيْهِ رِدَاؤُهُ وَإِزَارُهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَيْنَ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ أَنْجِزْ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَلَا تُعْبَدْ فِي الْأَرْضِ أَبَدًا قَالَ فَمَا زَالَ يَسْتَغِيثُ رَبَّهُ وَيَدْعُوهُ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَرَدَّاهُ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ ثُمَّ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ } فَلَمَّا كَانَ يَوْمُئِذٍ وَالْتَقَوْا فَهَزَمَ اللَّهُ الْمُشْرِكِينَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا وَأُسِرَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا فَاسْتَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ وَعَلِيًّا وَعُمَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَؤُلَاءِ بَنُو الْعَمِّ وَالْعَشِيرَةُ وَالْإِخْوَانُ فَأَنَا أَرَى أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُمْ الْفِدَاءَ فَيَكُونُ مَا أَخَذْنَا مِنْهُمْ قُوَّةً لَنَا عَلَى الْكُفَّارِ وَعَسَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَهْدِيَهُمْ فَيَكُونُونَ لَنَا عَضُدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى يَا ابْنَ الْخَطَّابِ فَقَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا أَرَى مَا رَأَى أَبُو بَكْرٍ وَلَكِنِّي أَرَى أَنْ تُمَكِّنَنِي مِنْ فُلَانٍ قَرِيبٍ لِعُمَرَ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ عَلِيًّا مِنْ عَقِيلٍ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ حَمْزَةَ مِنْ فُلَانٍ أَخِيهِ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ حَتَّى يَعْلَمَ اللَّهُ أَنَّهُ لَيْسَ فِي قُلُوبِنَا هَوَادَةٌ لِلْمُشْرِكِينَ هَؤُلَاءِ صَنَادِيدُهُمْ وَأَئِمَّتُهُمْ وَقَادَتُهُمْ فَهَوِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَهْوَ مَا قُلْتُ فَأَخَذَ مِنْهُمْ الْفِدَاءَ فَلَمَّا كَانَ مِنْ الْغَدِ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ غَدَوْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ وَإِذَا هُمَا يَبْكِيَانِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَاذَا يُبْكِيكَ أَنْتَ وَصَاحِبَكَ فَإِنْ وَجَدْتُ بُكَاءً بَكَيْتُ وَإِنْ لَمْ أَجِدْ بُكَاءً تَبَاكَيْتُ لِبُكَائِكُمَا قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي عَرَضَ عَلَيَّ أَصْحَابُكَ مِنْ الْفِدَاءِ وَلَقَدْ عُرِضَ عَلَيَّ عَذَابُكُمْ أَدْنَى مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ لِشَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ إِلَى قَوْلِهِ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ } مِنْ الْفِدَاءِ ثُمَّ أُحِلَّ لَهُمْ الْغَنَائِمُ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ عُوقِبُوا بِمَا صَنَعُوا يَوْمَ بَدْرٍ مِنْ أَخْذِهِمْ الْفِدَاءَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ وَفَرَّ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ وَهُشِمَتْ الْبَيْضَةُ عَلَى رَأْسِهِ وَسَالَ الدَّمُ عَلَى وَجْهِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا إِلَى قَوْلِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } بِأَخْذِكُمْ الْفِدَاءَ

Atugambiire [Abu Nuh Qurad] Atugambire [Ikrimah Bin ‘Ammar] Atugambire [Simak Al Hanafi Abu Zumail] Angambire [Ibn Abbas] Angambire [Umar] akagira ati; Obu aha izooba ry’orutaro rwa Badr, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaareeba bagyenzi be ababaire bari magana ashatu na makumi ataano kandi we akareeba abashiriki ababaire bari abarikurenga omu rukumi, obwo nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akareeba aha rubaju rwa Qibla kandi arikwimutsya omukono gwe sa we akashaba ati: ‘Ai Allah, n’oha ou wandaganiise, nyorekye eki wandaganiise, ai Allah, waacwekyereza akacweka aka kakye ak’ummah y’obusiraamu, buzima torikwija kuramibwa omu nsi egi ebiro byoona’. Umar akagira ati; 'Nahabwekyo akaguma nashaba obuyambi n'okushaba Mukama we kuhisya obu ekijwaro kye kyagwa, reero Abu Bakr yaija ahariwe yagarura ekijwaro kye kandi yamuhereeza kuruga enyima yagira ati; 'Oi Nabiyullah, okwetomboita kwawe ahari Rabb waawe nikumara ahabwokuba buzima naija kuhikiiriza eki yaakuraganiise'. Nahabwekyo Allah Ta’ala akashuuma’ - ijuka -, ku orikushaba obuhwezi ahari Mukama waawe, obwo naakwikirizibwa ati: ‘Buzimazima, ninyija kukureetera okugarurwamu amaani na baamaraika rukumi abarikwija omu kukuratana’. -QS Al Anfal orunyiriri rwa 9- obwo aha izooba eryo amahe abiri gakabugana kandi Allah yacwekyereza abashirik, omuribo abantu makumi mushanju bakaitwa kandi abantu makumi mushanju bakatwarwa nk'abasibe, obwo omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akabuuza Abu Bakr, Ali na Umar, Abu Bakr akagira ati; 'Oi Nabiyullah, n'abaana ba shwenkazi waitu, abanyabuzaare ba haihi na barumuna baitu, mbwenu ninteekateeka ngu noobatwara esente z'okucungura, ngu ebi turikubatwara bituhindukye amaani aha bakafiiri, kandi twine amatsiko ngu Allah naija kubaha obuhabuzi, ngu nabo batuhindukye amaani'. Bwanyima Rasulullah akabuuza ati: ‘Noteekateeka ki, iwe Ibnul Khaththab?’. Nahabwekyo Umar akagira ati; ‘Nkagira nti; 'By Allah, tindikugira ekiteekateeko kimwe na Abu Bakr, kwonka ndi ow'entekateeka ngu Okampa so na so na so na so ya munyaanya wa Umar ngu ntemeho enshaya ye, kandi Okahayo 'Aqil ahari Ali reero nawe akasharaho enshaya ye, kandi Okahayo so na so na so na so ya cuck bro we na Allah hiss, kandi the's'. ngu tihariho rukundo omu mitima yaitu aha bashirik, n’abakuru baabo, abakuru n’abeebembezi’. Kwonka Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akakunda ekiteekateeko kya Abu Bakr beitu kitari kyangye, ‘Bwanyima akabatwaraho ekicunguro, n’ahabw’ekyo eizooba eryakuratsireho Umar akagira ati; 'Omu kasheeshe nkaija ahari nabi sallallaahu 'alaihi wasallam, ahonaaho we na Abu Bakr bakashutama bombi bakaba nibarira, mbwenu nkabuuza; ‘Iwe Mutumwa wa Allah, gamba ekyareeteire iwe na banywani baawe kurira? Ku ndaabe naabaasa kurira, nkaba ninza kurira kandi ku ndaabe ntarikubaasa kurira nkaba ninza kurira ndira nyowe ahabwokuba mwembi nimurira'. Umar akagira ati; 'Bwanyima nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akagarukamu ati: 'Ekiteekateeko eki munywani waawe yaateireho omu muringo gw'okucungura, buzimazima kinyorekwa ngu sisksa yaawe eri haihi kukira omuti oguri haihi' kandi Allah akashuuma ekigambo kye 'Tikihikire nabi kugira abasibe aha maisho ge the eQne atakabaasa'. Al Anfal orunyiriri 67- kuhisya ekigambo kye ‘Buzima noija kuteerwa okubonabona kwingi ahabw’okucungura oku waatwaire’ -QS Al Anfal orunyiriri 68-. nikwo kugira ngu okucungura, obwo kikabahindurwa ekiragiro eby’obugaiga bya ghanimah - eminyago y’orutaro -, n’ahabw’ekyo orutaro rwa Uhud ku rwabaho omwaka ogwakuratsireho bakafubirwa ahabw’ebi baakozire omu rutaro rwa Badr omu muringo gw’okutwara okucungura, n’ahabw’ekyo dian . makumi mushanju aharibo bakagwa, kandi omu rutaro bagyenzi ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam bakamuhungaho, n’ahabw’ekyo amaino ge abiri gakahenda, obuso bwe bwatabuka kandi eshagama yaasheesheka omu maisho ge, obwo Allah yaashuruura ekigambo kye ati: ‘Kandi ahabw’enki obu akabi kaakuteire - aha rutaro rwawe orwa ehuu abazigu - omu rutaro rwa Badr’ -QS Ali Imran orunyiriri rwa 165- kuhitsya ekigambo kye: ‘Buzima Allah aine obushoboorozi aha bintu byona’. -QS Ali Imran orunyiriri rwa 165- ahabwokuba okatwara ekitambo'.

Hadith

Imam Ahmad : 217

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمْ أَزَلْ حَرِيصًا عَلَى أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا } حَتَّى حَجَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَجَجْتُ مَعَهُ فَلَمَّا كُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَدَلَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَعَدَلْتُ مَعَهُ بِالْإِدَاوَةِ فَتَبَرَّزَ ثُمَّ أَتَانِي فَسَكَبْتُ عَلَى يَدَيْهِ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنْ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا } فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاعَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ كَرِهَ وَاللَّهِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ وَلَمْ يَكْتُمْهُ عَنْهُ قَالَ هِيَ حَفْصَةُ وَعَائِشَةُ قَالَ ثُمَّ أَخَذَ يَسُوقُ الْحَدِيثَ قَالَ كُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ قَالَ وَكَانَ مَنْزِلِي فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ بِالْعَوَالِي قَالَ فَتَغَضَّبْتُ يَوْمًا عَلَى امْرَأَتِي فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ أَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ نَعَمْ قُلْتُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاكُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَتْ نَعَمْ قُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْكُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاكُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ لَا تُرَاجِعِي رَسُولَ اللَّهِ وَلَا تَسْأَلِيهِ شَيْئًا وَسَلِينِي مَا بَدَا لَكِ وَلَا يَغُرَّنَّكِ إِنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمَ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ مِنْكِ يُرِيدُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَ وَكَانَ لِي جَارٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَيَأْتِينِي بِخَبَرِ الْوَحْيِ وَغَيْرِهِ وَآتِيهِ بِمِثْلِ ذَلِكَ قَالَ وَكُنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ الْخَيْلَ لِتَغْزُوَنَا فَنَزَلَ صَاحِبِي يَوْمًا ثُمَّ أَتَانِي عِشَاءً فَضَرَبَ بَابِي ثُمَّ نَادَانِي فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قُلْتُ وَمَاذَا أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ لَا بَلْ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَأَطْوَلُ طَلَّقَ الرَّسُولُ نِسَاءَهُ فَقُلْتُ قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ قَدْ كُنْتُ أَظُنُّ هَذَا كَائِنًا حَتَّى إِذَا صَلَّيْتُ الصُّبْحَ شَدَدْتُ عَلَيَّ ثِيَابِي ثُمَّ نَزَلْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ وَهِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ لَا أَدْرِي هُوَ هَذَا مُعْتَزِلٌ فِي هَذِهِ الْمَشْرُبَةِ فَأَتَيْتُ غُلَامًا لَهُ أَسْوَدَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ الْغُلَامُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَتَيْتُ الْمِنْبَرَ فَإِذَا عِنْدَهُ رَهْطٌ جُلُوسٌ يَبْكِي بَعْضُهُمْ فَجَلَسْتُ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ الْغُلَامُ ثُمَّ خَرَجَ عَلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَخَرَجْتُ فَجَلَسْتُ إِلَى الْمِنْبَرِ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَوَلَّيْتُ مُدْبِرًا فَإِذَا الْغُلَامُ يَدْعُونِي فَقَالَ ادْخُلْ فَقَدْ أَذِنَ لَكَ فَدَخَلْتُ فَسَلَّمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ مُتَّكِئٌ عَلَى رَمْلِ حَصِيرٍ ح و حَدَّثَنَاه يَعْقُوبُ فِي حَدِيثِ صَالِحٍ قَالَ رُمَالِ حَصِيرٍ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِهِ فَقُلْتُ أَطَلَّقْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نِسَاءَكَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَيَّ وَقَالَ لَا فَقُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَوْ رَأَيْتَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ عَلَى امْرَأَتِي يَوْمًا فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ فَقُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاهُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ لَا يَغُرُّكِ إِنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمَ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْكِ فَتَبَسَّمَ أُخْرَى فَقُلْتُ أَسْتَأْنِسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ فَجَلَسْتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فِي الْبَيْتِ فَوَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ فِيهِ شَيْئًا يَرُدُّ الْبَصَرَ إِلَّا أَهَبَةً ثَلَاثَةً فَقُلْتُ ادْعُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يُوَسِّعَ عَلَى أُمَّتِكَ فَقَدْ وُسِّعَ عَلَى فَارِسَ وَالرُّومِ وَهُمْ لَا يَعْبُدُونَ اللَّهَ فَاسْتَوَى جَالِسًا ثُمَّ قَالَ أَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَقُلْتُ اسْتَغْفِرْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَانَ أَقْسَمَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا مِنْ شِدَّةِ مَوْجِدَتِهِ عَلَيْهِنَّ حَتَّى عَاتَبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ

Atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Ubaidilla Bin Abdullah Bin Abu Tsaur] kuruga ahari [Ibn Abbas] akagira ati; Nkaguma ninbuuza [Umar Bin Al Khaththab] aha bakazi babiri ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam abarikugambwaho omu bigambo bya Allah Ta’ala: ‘Mwembi mwayeteisa ahari Allah, obwo buzima emitima yaanyu yombi neija kukunda -okwikiriza oburungi-,’ -QS Aha Tahrim obu Hamarj yaakora orunyiriri rwa 4-, Hajj nawe, obwo ari ahagati y'orugyendo, Umar akakurura n'ekikopo nanye nkamuhereeza, bwanyima yasheeshasheesha kandi bwanyima y'ekyo yaija ahariinye naakishuka aha ngaro ze ibiri bwanyima yakora ablution, nkashaba; 'Iwe Amirul Mukminin abakazi babiri ba nabi sallallaahu 'alaihi wasallam abarikugambwaho omu bigambo bya Allah: 'Mwembi mwayeteisa ahari Allah, obwo buzima emitima yaanyu yombi neija kukunda -okwikiriza oburungi-' -QS Aha Tahrim orunyiriri rwa 4-?' Nahabwekyo Umar akagarukamu ati: ‘Ka ori okutangaara, iwe Ibn Abbas,’ -Az Zuhri akagira ati; Na Allah, Umar tarakunzire eki Ibn Abbas yamushabire kandi tarakikozireho ekihama- Umar akagarukamu; ‘Niwe Hafshah na Aisyah’. Ibn Abbas akagira ati; 'Bwanyima Umar akatandika kugamba aha hadiisi, yagira ati; ‘Itwe abantu ba Quraysh, tukaba turi abantu abaine obushoboorozi aha bakazi baabo, reero ku twahikire Madiina, tukashanga abantu abaine obushoboorozi aha bashaija baabo, kandi abakazi baitu bakaba bari haihi kutooreza abakazi baabo,’ Umar nikwo arikugira; 'Obwire obwo enju yangye ekaba eri omu kicweka kya Awali omukyaro kya Bani Umaiyah Bin Zaid, eizooba rimwe nkaba nyine ekiniga aha mukazi wangye, kwonka kikashangwa ngu akaba nanrwanisa, mbwenu nkahakanisa okuhakanisa kwe mbwenu akambuuza; 'Ahabw'enki noyehakana okuhakanisa kwangye ahariiwe, ahabwa Allah abakazi ba nabi sallallaahu 'alaihi wasallam bakahika n'aha kumuhakanisa, eizooba rimwe omwe aharibo akahika n'aha kumugumaho okuhisya omu mwabazyo'. Umar akagira ati; bwanyima nkaza naija Hafshah naabuuza; 'Okarwana n'omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam?' Akagarukamu ati; ‘Eego’ nkagaruka naabuuza; ‘Kandi omwe omuriimwe akaguma ari hare nakyo kuruga omu mushana kuhitsya omu kiro?’ Akagarukamu ati; ‘Eego’ nkagira nti; 'Buzimazima n'okushiisha n'okufeerwa ahari buri omwe omuriimwe orikukora eki, hariho omuriimwe orikwija kuhurira aine oburinzi kuruga omu kiniga kya Allah ahabw'okuba Omutumwa we akakugira ekiniga, reero omu mazima akahwerekyerera, otarwana n'omutumwa wa Allah kandi otamushaba ekintu kyona, kandi otashaba eki orikwetenga by pretti more the neibor is you Omutumwa wa Allah saw. Eki yaabaire namanyisa ni Aisyah, Umar akagira ati; 'Nkaba nyine mutaahi wangye kuruga omu Ansar kandi tukaba tuhindurana tutaayaayira Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, eizooba rimwe akaba ariho kandi eizooba rimwe nyowe nkaba ndiho, bwanyima akaija ahariinye n'amakuru g'okushururwa n'ebindi bizibu, kandi nanye nkaza ahariwe nk'ogwo'. Umar akagira ati; 'Kandi tukagamba ahari Ghassan ngu bakaba batebeekaniise abavugi b'embaraasi kuturwanisa. Eizooba rimwe munywani wangye owabaire naza kutayayira - nabi sallallaahu 'alaihi wasallam - akaija ahariinye omu shaaha ya Isha yankoona aha rwigi rwangye, bwanyima yanyeta naarugayo kumubugana, bwanyima yangira ati; 'Ekintu kihango munonga kibaireho'. Nkabuuza nti; 'Noreeta ki, aha makuru ga Ghassan?' Akagarukamu ati; 'Ngaaha, amakuru nigakiraho n'agahango kandi nigakiraho, nigo makuru ngu omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akabeihabeiha omukazi we'. N’ahabw’ekyo nkagira nti; ‘Kibaire kiri busha kandi okufeerwa ahari Hafshah kandi nkaba nteekateekire ngu eki nikiija kubaho enyima,’ bwanyima y’okuheza okushaba kw’omu kasheeshe nkaboha emyenda yangye reero naaza ahariinye. Nkabugana Hafshah kyashangwa ngu akaba naarira, mbwenu nkabuuza; 'Omu nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akuyangire omu biteekateeko?' Akagarukamu ati; 'Tindikumanya, hati ari wenka omumwanya gw'okunywa'. Mbwenu nkabugana omuheereza w'omutumwa wa Allah omujungu kandi nagira nti; ‘Shaba orusa ahari Umar,’ reero omuheereza yaataaha reero yaagaruka yaarugayo yagira ati; 'Nkamumanyisa kwonka akaguma ahunami'. Reero nkaza aha minbari kyashangwa ngu abantu baingi bakaba bashutami bagyehinguririize kandi abamwe bakaba nibarira, mbwenu nkashutama akaire, kwonka eki nabaire nintunga kikansingura mbwenu nabugana omuheereza w’omutumwa wa Allah nagira nti; ‘Shaba orusa ahari Umar,’ reero yaataaha yaagaruka yaarugayo kunshanga yagira ati; 'Nkamumanyisa kwonka ahunamire'. Reero nashohora nashutama aha minabari kwonka eki naarabiremu kikansingura mbwenu nagaruka naaza aha muheereza nagira nti; 'Shaba orusa ahari Umar'. Bwanyima yaataaha yagaruka yashohora yangira ati; 'Nkamumanyisa kwonka akaguma ahunami'. Aha muheru nkagyenda, kwonka ahonaaho omuheereza yanyeta yangira ati; 'Taaha, akuhaire orusa'. N’ahabw’ekyo nkataaha naaramutsya Rasulullah, obu yaabaire ayesigamiire aha mukyeeka ogurimu ebishushani by’ebishushani. Kandi ku yaaherize kutugambira [Ya’qub] kuruga omu hadiisi [Salih] akagira ati; ‘Ngu Nabi akeesigamira aha mukyeeka ogurukire kugira ngu gusigaho ekishushani aha rubaju rw’omubiri gwe,’ obwo nyowe - Umar - nkabuuza; 'Iwe Mutumwa wa Allah, okataana n'omukazi waawe?' Akanyimutsya omutwe yangira ati; 'Ngaaha,' obwo nkagira takbir 'Allahu Akbar - Allah ni mukuru -, ku oraabe iwe, ai Mutumwa wa Allah, waatureeba, kandi itwe aba Quraysh tukaba turi abantu abaine obushoboorozi aha bakazi baabo, kwonka bwanyima y'okuhika Madiina tukashanga abantu abakazi baabo baine obushoboorozi aha bashaija baabo, kandi haihi abakazi baitu bakatooreza abakazi baabo ekiniga aha izooba ryangye, obwo we n'ekiro kyangye kikaba kiri kimwe, kwonka we kikaba kiri ekiro kimwe, nyowe n'ondiijo. Nkahakanisa okunhakanisa n’ahabw’ekyo akambuuza; 'Ahabwenki noyehakana okukuhakanisa kwangye, ahabwa Allah abakazi ba nabi sallallaahu 'alaihi wasallam bakahika n'aha kumuhakanisa, eizooba rimwe omwe aharibo akahika n'aha kumuguma hare nawe kuhitsya omu mwabazyo. N’ahabw’ekyo nkagira nti; ‘Buzima n’okushiisha n’okufeerwa ahari buri omwe omuribo orikukora eki, omwe aharibo akahurira aine oburinzi kuruga omu kiniga kya Allah ahabw’ekiniga ky’Omutumwa we, obwo omu mazima akaba naija kuhwerekyerera,’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akamwenya, nkagira nti; ‘Iwe Mutumwa wa Allah nkabugana Hafshah kandi nagira nti; ‘Otagira eitima mutaahi waawe yaaba naakukira oburungi kandi arikukunda munonga Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam,’ akagaruka yamwenya, nagira nti; ‘Nyikirize, iwe Mutumwa wa Allah’. Omurangi akagarukamu ati: ‘Eego’. Reero nkashutama naimutsya omutwe gwangye ahaiguru y’enju, reero ahari Allah, tindareebire ekintu kyona ekyabaire nikibaasa kuhindura amaisho gangye kureka amagoye ashatu, mbwenu nkagira nti; ‘Shaba, iwe Mutumwa wa Allah, ahabw’obuhango bwa ummah yaawe ahabw’okuba Abaperesi n’Abarooma babaire babatungire obuhango, n’obu baraabe batarikuramya Allah’. Akagorora entebe ye, yagira ati: ‘Hariho okubanganisa kwona omuriiwe, iwe Ibnul Khaththab, n’abantu abarikurahutsya okushemererwa kwabo omu magara g’ensi’. Nkagira nti; ‘Nshabire okusaasirwa, iwe Mutumwa wa Allah,’ kandi akaba arahiire ngu tarikwija omu bakazi be kumara okwezi kumwe ahabw’okugira ngu akaba abashabire munonga, Allah akamuhana’.

Hadith

Imam Ahmad : 218

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ سُلَيْمٍ قَالَ أَمْلَى عَلَيَّ يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ الْأَيْلِيُّ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ كَانَ إِذَا نَزَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَحْيُ يُسْمَعُ عِنْدَ وَجْهِهِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ فَمَكَثْنَا سَاعَةً فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ زِدْنَا وَلَا تَنْقُصْنَا وَأَكْرِمْنَا وَلَا تُهِنَّا وَأَعْطِنَا وَلَا تَحْرِمْنَا وَآثِرْنَا وَلَا تُؤْثِرْ عَلَيْنَا وَارْضَ عَنَّا وَأَرْضِنَا ثُمَّ قَالَ لَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيَّ عَشْرُ آيَاتٍ مَنْ أَقَامَهُنَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ ثُمَّ قَرَأَ عَلَيْنَا { قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ } حَتَّى خَتَمَ الْعَشْرَ

Atugambiire [Abdurrazzaq] angambire [Yunus Bin Sulaim] ati; akaragiira [Yunus Bin Yazid Al Aili] kuruga ahari [Ibnu Shihab] kuruga ahari [‘Urwah Bin Az Zubair] kuruga ahari [Abdurrahman Bin Abdul Qari] akagira ati; Nkahurira [Umar Bin Al Khaththab] arikugira ati; Okushururwa ku kwaizire aha Mutumwa wa Allah (saww) akahurira okuhoorera omu maisho ge nk’eiraka ry’enkyenzi, n’ahabw’ekyo tukarekyera aho kurinda akaire kakye, bwanyima yaareebana na Qibla kandi yaimutsya emikono yombi obwo arikushaba ‘ALLAHUMMA ZIDNNAA WALAWAAHIWANATUAQUSHANA TUHINAA WALAA TAHRIMNAA WA AATSIRNAA WALAA TU'TSIR 'ALAINAA WARDLA 'ANNAA WA ARDLINAA - Ai Allah, otuyongyereho kandi otatuihaho, otuhe ekitinisa kandi otatushorooza, otuhe kandi otatuzibira, otusingire kandi otasingura otukore the please na - ‘Emishororongo ikumi enyorekwa, orikugihikiiriza naija kutaaha omu Iguru’. Bwanyima akatushomera ati: ‘Buzimazima, abarikwikiriza baine omugisha’ -QS Al Mukminun: 1-10-’.

Hadith

Imam Ahmad : 219

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهُ شَهِدَ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَصَلَّى قَبْلَ أَنْ يَخْطُبَ بِلَا أَذَانٍ وَلَا إِقَامَةٍ ثُمَّ خَطَبَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ صِيَامِ هَذَيْنِ الْيَوْمَيْنِ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَيَوْمُ فِطْرِكُمْ مِنْ صِيَامِكُمْ وَعِيدُكُمْ وَأَمَّا الْآخَرُ فَيَوْمٌ تَأْكُلُونَ فِيهِ مِنْ نُسُكِكُمْ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَزْهَرَ قَالَ شَهِدْتُ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Kitugambirwe [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Abu ‘Ubaid, omuhuuku wa Abdurrahman Bin Auf] ngu akareeba okushaba kw’obuhwezi na [Umar Bin Al Khaththab], bwanyima Umar akakora okushaba atakaheireyo okubuurira kwa gaqamat okubuurira ataine n’okushaba okushaba oku. akagira ati; 'Imwe bantu, buzima omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam akazibira okusiiba ebiro ebi bibiri, kimwe aharibyo n'ahabw'okuba n'ekiro eki murikusiiba n'ekiro ky'okujaguza kwanyu, kandi ekindi n'ahabw'okuba n'ekiro eki murikurya enyama yaanyu ei baagiire'. Atugambiire [Ya’qub] Atugambiire [taata] kuruga ahari [Muhammad Bin Ishaq] Atugambiire [Az Zuhri] kuruga ahari [Sa’d Bin Abu ‘Ubaid, omuhuuku wa Abdurrahman Bin Azhar] akagira ati; ‘Nkareeba ‘ekiro kikuru ky’obuhwezi na Umar Bin Al Khaththab,’ bwanyima yaagamba aha hadiisi eri aharuguru.

Hadith

Imam Ahmad : 220

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَبَّلَ الْحَجَرَ ثُمَّ قَالَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَكَ مَا قَبَّلْتُكَ

Atugambiire [Abdurrazzaq] Atugambiire [Abdullah Bin Umar] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] ngu [Umar] akanywegyera Eibaare ry’Ekijungu, reero yagira ati; 'Buzimazima nimmanya ngu ori eibaare ryonka, kuri ntareebire Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam arikukunywegyera buzima nkaba ntarikwija kukunywegyera'.