Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 201

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ حَكِيمِ بْنِ شَرِيكٍ الْهُذَلِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَيْمُونٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُجَالِسُوا أَهْلَ الْقَدَرِ وَلَا تُفَاتِحُوهُمْ وَقَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَرَّةً سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ސަޢީދު ބިން އަބޫ އައްޔޫބު] ތަޤްދީރު ޤަބޫލު ނުކުރާ މީހުންނާއެކު އިށީނދެ، އެމީހުންނާ ވާހަކައެއް ނުހުޅުވާށޭ'. އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން އެހެން ތާރީޚެއްގައި ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަޑެވެ.

Hadith Corroboration (2)

Hadith

Imam Ahmad : 202

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيِّ أَبِي عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ حَبِيبَ بْنَ عُبَيْدٍ يُحَدِّثُ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنِ ابْنِ السِّمْطِ أَنَّهُ خَرَجَ مَعَ عُمَرَ إِلَى ذِي الْحُلَيْفَةِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّمَا أَصْنَعُ كَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ހާސިމް ބިން އަލް ޤާސިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސިއުބާ] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޔާޒީދު ބިން ޚުމައިރު އަލް ހަމްދާނީ އަބޫ ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [ޙަބީބު ބިން ޢުބައިދު] [އިބްނު އަސް ސިމްތު] ގެ އަރިހުން [ޖުބައިރު ބިން ނޫފައިރު] އަށް [ޢުމަރު] އާއި އެކު ޒުލްޙުލައިފާއަށް ނުކުމެ، ދެން ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވި ވާހަކަ، އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑު އެކަމާ ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަހަރެން އެކަން ކުރީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ފެނުނު ގޮތަށެވެ.

Hadith Corroboration (3)

Hadith

Imam Ahmad : 203

حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ قُرَادٌ أَنْبَأَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ قَالَ نَظَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَهُمْ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَنَيِّفٌ وَنَظَرَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَإِذَا هُمْ أَلْفٌ وَزِيَادَةٌ فَاسْتَقْبَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَيْهِ وَعَلَيْهِ رِدَاؤُهُ وَإِزَارُهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَيْنَ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ أَنْجِزْ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنَّكَ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَلَا تُعْبَدْ فِي الْأَرْضِ أَبَدًا قَالَ فَمَا زَالَ يَسْتَغِيثُ رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَيَدْعُوهُ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَرَدَّاهُ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ ثُمَّ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ } فَلَمَّا كَانَ يَوْمُئِذٍ وَالْتَقَوْا فَهَزَمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْمُشْرِكِينَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا وَأُسِرَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا فَاسْتَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ وَعَلِيًّا وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَؤُلَاءِ بَنُو الْعَمِّ وَالْعَشِيرَةُ وَالْإِخْوَانُ فَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُمْ الْفِدْيَةَ فَيَكُونُ مَا أَخَذْنَا مِنْهُمْ قُوَّةً لَنَا عَلَى الْكُفَّارِ وَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُمْ فَيَكُونُونَ لَنَا عَضُدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى يَا ابْنَ الْخَطَّابِ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا أَرَى مَا رَأَى أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَلَكِنِّي أَرَى أَنْ تُمَكِّنَنِي مِنْ فُلَانٍ قَرِيبًا لِعُمَرَ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ عَقِيلٍ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ حَمْزَةَ مِنْ فُلَانٍ أَخِيهِ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ حَتَّى يَعْلَمَ اللَّهُ أَنَّهُ لَيْسَتْ فِي قُلُوبِنَا هَوَادَةٌ لِلْمُشْرِكِينَ هَؤُلَاءِ صَنَادِيدُهُمْ وَأَئِمَّتُهُمْ وَقَادَتُهُمْ فَهَوِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَلَمْ يَهْوَ مَا قُلْتُ فَأَخَذَ مِنْهُمْ الْفِدَاءَ فَلَمَّا أَنْ كَانَ مِنْ الْغَدِ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ غَدَوْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَإِذَا هُمَا يَبْكِيَانِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَاذَا يُبْكِيكَ أَنْتَ وَصَاحِبَكَ فَإِنْ وَجَدْتُ بُكَاءً بَكَيْتُ وَإِنْ لَمْ أَجِدْ بُكَاءً تَبَاكَيْتُ لِبُكَائِكُمَا قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي عَرَضَ عَلَيَّ أَصْحَابُكَ مِنْ الْفِدَاءِ لَقَدْ عُرِضَ عَلَيَّ عَذَابُكُمْ أَدْنَى مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ لِشَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ إِلَى قَوْلِهِ لَوْلَا كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ } مِنْ الْفِدَاءِ ثُمَّ أُحِلَّ لَهُمْ الْغَنَائِمُ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ عُوقِبُوا بِمَا صَنَعُوا يَوْمَ بَدْرٍ مِنْ أَخْذِهِمْ الْفِدَاءَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ وَفَرَّ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ وَهُشِمَتْ الْبَيْضَةُ عَلَى رَأْسِهِ وَسَالَ الدَّمُ عَلَى وَجْهِهِ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا } الْآيَةَ بِأَخْذِكُمْ الْفِدَاءَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ނޫޙް ޤުރުދުލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އިކްރީމާ ބިން އައްމާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަލްޙަނަފީ އަބޫ ޒުމައިލް ބައްލަވާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނު އައްބާސް] އަޅުގަނޑަށް [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ކިޔައިދީފައި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ބަދުރުގެ ހަނގުރާމަ ހިނގި އިރު' އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީންނަށް ބައްލަވާލެއްވިއިރު އެބޭކަލުންގެ އަދަދު ތިންސަތޭކަ ފަންސާސް މީހުން ތިއްބެވި، ދެން މުޝްރިކުންނަށް ބައްލަވާލެއްވިއިރު އެމީހުންގެ ތެރެއިން ހާހަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ތިއްބެވިއެވެ ތިޔަބައިމީހުން އަހަންނަށް ވަޢުދުވެވަޑައިގެންފި، ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުން މި ކުޑަކުޑަ މުސްލިމުންގެ ޖަމާޢަތް ނައްތާލައިފިނަމަ، ދެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް މި ބިމުގައި އަބަދަށްޓަކައި އަޅުކަން ނުކުރެވޭނެއެވެ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެހެންކަމުން ރަސޫލާ ކުރިއަށް ގެންދެވީ އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކިބައިން އެހީތެރިކަމަށް އެދިވަޑައިގެން، އެކަލޭގެފާނުގެ ޝޯލް ވެއްޓޭންދެން އެކަލޭގެފާނަށް ދުޢާ ކުރައްވައި، ދެން އަބޫބަކުރު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ޝޯލް ހިފައިގެން އަނބުރާ ދެއްވައި، ދެން ފަހަތުން އެކަލޭގެފާނާއެކު ވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ ނަބީއުالله، ކަލޭގެފާނުގެ ރައްބުގެފާނަށް ޝަކުވާ ކުރެއްވުމުން ފުދެއެވެ، ​​ސަބަބަކީ ކަލޭގެފާނަށް ވަޢުދުވެވަޑައިގެންނެވި ކަންތައްތައް އެކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ދެއްވާނެއެވެ.’ ދެން الله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ' -ހަނދާން ކުރާށެވެ-، ތިބާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް އެހީތެރިކަމަށް އެދުމުން، ދެން އެކަލާނގެ ތިބާއަށް ހުއްދަ ދެއްވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން، ޖެހިޖެހިގެން އަންނާނެ ހާސް މަލާއިކަތުންނާއެކު އަހަރެން ތިބާއަށް ބާރުތައް ގެނެސްދޭނަމެވެ'. -QS އަލް އަންފާލް އާޔަތު 9-. ފަހެ އެދުވަސް އައިސް ދެ ލަޝްކަރު ބައްދަލުވުމުން الله މުޝްރިކުން ހަލާކުކޮށްލެއްވުމުން އޭގެ ތެރެއިން ހަތްދިހަ މީހުން މަރާލައި ހަތްދިހަ ސިފައިން އަސީރުވެ، ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަބޫބަކުރުއާއި ޢަލީއާއި ޢުމަރާއި މަޝްވަރާ ކުރެއްވިއެވެ. އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އޭ ނަބީއުالله އެއީ ދޮންބައްޕަގެ ދަރިންނާއި ގާތްތިމާގެ މީހުންނާއި އަދިވެސް ގާތްތިމާގެ މީހުން ކަމުން އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ އެމީހުންގެ އަތުން ފިދާވާ މުދާ ނަގަން ޖެހޭނެހެން، އަދި އެމީހުންގެ އަތުން ނަގާ އެއްޗަކީ ކާފަރުންނާ ކުރިމަތިލާން އަހަރެމެންގެ ބާރަކަށް ވެގެންދާނެހެން. ދެން ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އުމަރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި އަޅުގަނޑަކީ އަބޫބަކުރުގެ ރައުޔެއް ނެތް ރައުޔެއް ނޫން ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުގެ ރައުޔަކީ، އުމަރުގެފާނުގެ ހުރިހާ ގާތްތިމާގެ މީހުން އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކުރެއްވީ އޭނާގެ ކަރު ކަނޑާލުމަށްޓަކައެވެ މުޝްރިކުން، އެއީ އެމީހުންގެ އިއްޒަތްތެރިންނާއި، މުސްކުޅިންނާއި، ލީޑަރުން'. ނަމަވެސް ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ފައްކާވެވަޑައިގަތީ އަބޫބަކުރުގެ ރައުޔަށް ކަމަށާއި އަޅުގަނޑުގެ ޚިޔާލަށް ނޫން ކަމަށެވެ. ދެން އެމީހުންގެ އަތުން ފިދާއެއް ނެގި، ދެން ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހެނދުނު އަހަރެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް ކުއްލިއަކަށް އޭނާ އާއި އަބޫބަކުރު އިށީނދެ ދެމީހުން ވެސް ރޮމުން ދިޔައިރު އަހަރެން އެދުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ތިބާއާއި ތިބާގެ އެކުވެރިޔާ ރޮއިގަންނަވާ އެއްޗެއް ކިޔައިދީ، އަހަންނަށް ރޮވޭނަމަ އަހަރެން ރޮއި، ރޮއި ނުލެވުނު ނަމަ އަހަރެން ރޮއި، އަމިއްލައަށް ރޯނީ ތިބާ ދެމީހުން ރޮނީތީ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ޞަޙާބީން ފިދާއެއްގެ ސިފައިގައި ހުށަހެޅުއްވި ރައުޔު، ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ސިސްކްސާ އެންމެ ކައިރީގައިވާ ގަހަށްވުރެ ގާތްކަން އަހަންނަށް ދައްކައިދީފައިވެއެވެ' އަދި الله ގެ ބަސްފުޅު ފޮނުއްވިއެވެ 67- އާޔަތުގައި، އެކަލާނގެ ބަސްފުޅާ ހަމައަށް؛ 'ކަލޭގެފާނު ނެގި ފިދާވުމުގެ ސަބަބުން ބޮޑު އަޛާބެއް ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެކަން ކަށަވަރެވެ' -QS Al Anfal verse 68-. އެއީ ފިދާ، ދެން އެމީހުންނަށް ޙަލާލު ކުރެވުނީ ޣަނީމާ ޚަޒާނާ - ހަނގުރާމައިގެ ޣަނީމާ -، އެހެންކަމުން އުޙުދު ހަނގުރާމަ ހިނގިއިރު 1 ވަނަ އަހަރު ދެން އެމީހުންނަށް އަދަބު ލިބުނީ ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި ފިދާ ނެގުމުގެ ސިފައިގައި ކުރި ކަންތައްތަކުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އޭގެ ތެރެއިން ހަތްދިހަ މީހުން މަރުވެ، ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީން އޭނާގެ ކިބައިން ފިލައިގެން ގޮސް، ނިތްކުރި ފަޅައިގެން ގޮސް މޫނުމަތިން ލޭ އޮހޮރުވައި، ދެން الله އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅު ފޮނުއްވިއެވެ މުސީބާތެއް - އުހުދު ހަނގުރާމައިގައި - ތިބާގެ ދުޝްމަނުންނަށް ދެގުނަ ބަލި ކުރި ނަމަވެސް - ބަދުރުގެ ހަނގުރާމައިގައި ' -QS ޢަލީ ޢިމްރާން 165 ވަނަ އާޔަތުގައި- އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅަށް: 'ހަމަކަށަވަރުން، ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް الله އަށް ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ'. -QS ޢަލީ ޢިމްރާން 165 ވަނަ އާޔަތު- ކަލޭ ފިދާ ނެގީތީއެވެ.

Hadith Corroboration (3)

Hadith

Imam Ahmad : 204

حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ قَالَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ شَيْءٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ قَالَ فَقُلْتُ لِنَفْسِي ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ نَزَرْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْكَ قَالَ فَرَكِبْتُ رَاحِلَتِي فَتَقَدَّمْتُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُونَ نَزَلَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ فَإِذَا أَنَا بِمُنَادٍ يُنَادِي يَا عُمَرُ أَيْنَ عُمَرُ قَالَ فَرَجَعْتُ وَأَنَا أَظُنُّ أَنَّهُ نَزَلَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَزَلَتْ عَلَيَّ الْبَارِحَةَ سُورَةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا { إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ }

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ނޫޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާލިކް ބިން އަނަސް] [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އަހަރެމެން ދަތުރެއްގައި ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ތިއްބެވިއިރު، ދެން ތިން ފަހަރު ކަމެއްގެ ވާހަކަ ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބެއް ނުދެއްވުމުން ހިތުން ބުނީމެވެ؛ 'ތިޔައީ ކިހާ ބަދުނަސީބު މީހެއް ހެއްޔެވެ، އޭ އިބްނުލް ޚަޘްތަބް، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލު ކުރަން ތިން ފަހަރު ގިނަ މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް ޖަވާބެއް ނުދެއްވިއެވެ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ އުޅަނދަށް އަރައިގެން ކުރިއަށް ދިޔައީ އަހަރެންގެ މައްޗަށް ކަމެއް ވެއްޓިދާނެތީ ކަންބޮޑުވެގެންނެވެ. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ކުއްލިއަކަށް މީހަކު އަހަންނަށް ގުޅިއެވެ؛ 'އޭ އުމަރު ކޮބާ އުމަރު؟' އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެހެންކަމުން އަހަރެން އައީ އަހަރެންނާ ބެހޭގޮތުން ކަމެއް ތިރިވެއްޖެ ކަމަށް ހީކޮށްގެންނެވެ. ފަހެ، ތިބާގެ މާޒީއާއި ކުރިއަށް އޮތް ފާފަތަކަށް الله ތަޢާލާ ފުއްސަވައިދެއްވުމަށްޓަކައި' -QS Al Fath އާޔަތް 1 - 2-'.

Hadith Corroboration (9)

Hadith

Imam Ahmad : 205

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنِ ابْنِ الْحَوْتَكِيَّةِ قَالَ أُتِيَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِطَعَامٍ فَدَعَا إِلَيْهِ رَجُلًا فَقَالَ إِنِّي صَائِمٌ ثُمَّ قَالَ وَأَيُّ الصِّيَامِ تَصُومُ لَوْلَا كَرَاهِيَةُ أَنْ أَزِيدَ أَوْ أَنْقُصَ لَحَدَّثْتُكُمْ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَاءَهُ الْأَعْرَابِيُّ بِالْأَرْنَبِ وَلَكِنْ أَرْسِلُوا إِلَى عَمَّارٍ فَلَمَّا جَاءَ عَمَّارٌ قَالَ أَشَاهِدٌ أَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ جَاءَهُ الْأَعْرَابِيُّ بِالْأَرْنَبِ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ بِهَا دَمًا فَقَالَ كُلُوهَا قَالَ إِنِّي صَائِمٌ قَالَ وَأَيُّ الصِّيَامِ تَصُومُ قَالَ أَوَّلَ الشَّهْرِ وَآخِرَهُ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَائِمًا فَصُمْ الثَّلَاثَ عَشْرَةَ وَالْأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَالْخَمْسَ عَشْرَةَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ އަން ނަދުލާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލް މަސްޢޫދީ] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޙަކީމް ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން [މޫސާ ބިން ތަލްޙާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނުލް ހައުތަކިޔާ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] އަށް ކާންދިނީ ދެން އޭނާ މީހަކަށް ގޮވާލި ނަމަވެސް އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'އަހަރެން ރޯދަ ހިފައިގެން މިހުރީ'. އުމަރު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ؛ 'ކޮން ރޯދައެއް ތި އުޅެނީ؟ އިތުރުކުރުމާއި އުނިކުރުމާމެދު ކަންބޮޑު ނުވާނަމަ، ކަނޑައެޅިގެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޙަދީޘެއް ކިޔައިދޭނަން، ބަދުޢީ ޢަރަބިއަކު ކަޅުކުކުޅު ހިފައިގެން އޭނާގެ އަރިހަށް އައިސް، އެކަމަކު އޭނާ އައްމާރުގެ ފަހަތުން ދިޔައެވެ'. އެހެންކަމުން އައްމާރު އައުމުން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ބަދުޢީން ޢަރަބިއަކު ކަޅުކުކުޅު ހިފައިގެން އައި ދުވަހު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފެނިވަޑައިގަތީ ހެއްޔެވެ؟' އައްމާރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އާނ'. [އައްމާރު] ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ލޭ ހުރިތަން، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ: ‘ތިޔަބައިމީހުންގެ ފަރާތުން ކާށެވެ’ އައްމާރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން ރޯދަ ހިފަނީ'. ރަސޫލާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އައްމާރު ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'މަސް ފެށުމާއި ނިމުމުގައި ރޯދަ ހިފުން'. ދެން ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (84)

Hadith

Imam Ahmad : 206

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَامِرٌ عَنْ مَسْرُوقِ بْنِ الْأَجْدَعِ قَالَ لَقِيتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لِي مَنْ أَنْتَ قُلْتُ مَسْرُوقُ بْنُ الْأَجْدَعِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْأَجْدَعُ شَيْطَانٌ وَلَكِنَّكَ مَسْرُوقُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ عَامِرٌ فَرَأَيْتُهُ فِي الدِّيوَانِ مَكْتُوبًا مَسْرُوقُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقُلْتُ مَا هَذَا فَقَالَ هَكَذَا سَمَّانِي عُمَرُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ އަން ނަދުލާރ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ޢަޤީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޖަލިދު ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [‘އަމީރު] [މަސްރޫޤު ބިން އަލް އަޖްދާ’] އިން ކިޔައިދީފި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] އާއި ބައްދަލުވި ދެން އޭނާ އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވީ؛ 'ތިއީ ކާކު؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'މަސްރޫގު ބިން އަޖްދާ' އެވެ. އެހެންކަމުން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައި ވެއެވެ: އަޖުދާ އަކީ ޝައިޠާނާގެ ނަންފުޅެވެ. އާމިރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެހެންކަމުން މަސްރޫޤު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާންގެ ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމުން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ، އަޅުގަނޑު ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'މިއީ ކޮންކަމެއް؟' އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'އެއީ އުމަރު އަހަންނަށް ކިޔާ ނަމެއް'.

Hadith Corroboration (2)

Hadith

Imam Ahmad : 207

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَرَّرِ بْنِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْعَزْلِ عَنْ الْحُرَّةِ إِلَّا بِإِذْنِهَا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤް ބިން ޢީސާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ވާހަކަ [އިބްނު ލަޙީޢާ] [ޖަޢުފަރު ބިން ރަބީޢާ] އިން [އަޒް ޒުހުރީ] އިން [މުޙައްރަރު ބިން އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަޛުލް - އަނބިމީހާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުން ބޭރަށް މަނި އުކާލުން - އަނބިމީހާގެ ހުއްދަ ލިބިގެން ނޫނީ އަނބިމީހާގެ ފަރާތުން'.

Hadith Corroboration (1)

Hadith

Imam Ahmad : 208

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ لَئِنْ عِشْتُ إِلَى هَذَا الْعَامِ الْمُقْبِلِ لَا يُفْتَحُ لِلنَّاسِ قَرْيَةٌ إِلَّا قَسَمْتُهَا بَيْنَهُمْ كَمَا قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْبَرَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަމީރު ޢަބްދުލްމަލިކު ބިން ޢަމްރޫ] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙިސްޔަމް މާނައަކީ އިބްނު ސަޢުދު] ކިޔައިދެއްވުމުން ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢުމަރު] ބުނި އަޑު އިވުނެވެ؛ 'އަހަރެން އަންނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދިރިއުޅެފިނަމަ ދެން އެންމެ ރަށެއްވެސް ފަތަޙަ ނުކުރެވޭނެ، ޚައިބަރުގެ ހަނގުރާމައިގައި الله ގެ ރަސޫލާ ބަހާލެއްވި ފަދައިން އެމީހުންގެ މެދުގައި ބަހާލައިގެން ނޫނީ'.

Hadith

Imam Ahmad : 209

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزَاةٍ فَحَلَفْتُ لَا وَأَبِي فَهَتَفَ بِي رَجُلٌ مِنْ خَلْفِي فَقَالَ لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَإِذَا هُوَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުﷲ އަޒް ޒަބީރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްރާއީލަށް] [ސިމާކް] އިން [އިކްރިމާ] އިން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އަހަރެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ހަނގުރާމައެއްގައި އުޅުނީ ދެން އަހަރެން ހުވާކުރީމެވެ؛ 'ނޫން، ބައްޕައަށްޓަކައި'. އެހެންކަމުން މީހަކު އަހަންނަށް ފަހަތުން ފާޑުކިޔައި ބުނީ: 'ބައްޕަގެ ކިބައިން ހުވާ ނުކުރާށެވެ'. އެނގުނީ އެކަލޭގެފާނަކީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ކަމެވެ.

Hadith Corroboration (44)

Hadith

Imam Ahmad : 210

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَئِنْ عِشْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ އަޙްމަދު އަޒް ޒުބައިރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] އަށް [އަބޫ އަޒް ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'އަހަރެން ދިރިހުރިނަމަ އަހަރެން ކަނޑައެޅިގެން ޔަހޫދީންނާއި ކްރިސްޓިއަނުން އަރަބި ޕެނިންސުލާއިން ފޮނުވާލާނަން'.

Hadith Corroboration (7)

Hadith

Imam Ahmad : 211

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ސުލައިމާން ބިން ދާއޫދު އަބޫ ދާއޫދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝަރީކް] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އާޝިމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އުމަރު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ الله ގެ ރަސޫލާ ދެ ޚުފް އުނގުޅަމުން ދިޔަތަނެވެ'.

Hadith Corroboration (150)

Hadith

Imam Ahmad : 212

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا سَلَّامٌ يَعْنِي أَبَا الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ سَيَّارِ بْنِ الْمَعْرُورِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنَى هَذَا الْمَسْجِدَ وَنَحْنُ مَعَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ فَإِذَا اشْتَدَّ الزِّحَامُ فَلْيَسْجُدْ الرَّجُلُ مِنْكُمْ عَلَى ظَهْرِ أَخِيهِ وَرَأَى قَوْمًا يُصَلُّونَ فِي الطَّرِيقِ فَقَالَ صَلُّوا فِي الْمَسْجِدِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ސުލައިމާން ބިން ދާއުދު އަބޫ ދާއޫދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޞައްލަމް ނަމަކަށް ކިޔާ އަބުލް އަޙްވާސް] [ސިމާކް ބިން ހަރުބު] އިން [ސައްޔަރު ބިން އަލް މަޢުރޫރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. [ޢުމަރު] ދަރުސް ދެއްވައި ވިދާޅުވި އަޑު އިވުނެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް މި މިސްކިތް ބިނާކުރެއްވިއިރު، އަޅުގަނޑުމެން މުހާޖިރީންނާއި އަންޞާރުންގެ ފަރާތުން އެކަލޭގެފާނާއެކު ތިއްބެވިއިރު، މިސްކިތް ތޮއްޖެހިގެން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު އަޚާގެ ބުރަކަށީގައި ސަޖިދަކޮށް މަގުމަތީގައި މީހުން ނަމާދުކުރާތަން ފެނުމުން ވިދާޅުވިއެވެ.

Hadith

Imam Ahmad : 213

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ زُهَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ أَنَّهُ حَجَّ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَتَاهُ أَشْرَافُ أَهْلِ الشَّامِ فَقَالُوا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّا أَصَبْنَا مِنْ أَمْوَالِنَا رَقِيقًا وَدَوَابَّ فَخُذْ مِنْ أَمْوَالِنَا صَدَقَةً تُطَهِّرُنَا بِهَا وَتَكُونُ لَنَا زَكَاةً فَقَالَ هَذَا شَيْءٌ لَمْ يَفْعَلْهُ اللَّذَانِ كَانَا مِنْ قَبْلِي وَلَكِنْ انْتَظِرُوا حَتَّى أَسْأَلَ الْمُسْلِمِينَ

އޭނާ -އަހުމަދު ބިން ހަމްބަލް- ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަޅުގަނޑު [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަށް [ޒުހައިރު] ގެ ކިބައިން ކިޔާލީމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އިސްޙާޤަށް] [ޙަރިތުސާ ބިން މުދުއްރަބް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނު ޙައްޖު ކުރެއްވީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] އާއި އެކު، ދެން ސީރިޔާގެ ރައްޔިތުންގެ ވެރިން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ އަމީރުލް މުކްމިނީން، އަހަރެމެންގެ އަތުގައި މުދަލާއި އަޅުންނާއި ދިރޭތަކެތި ހުރެއެވެ، ​​އެހެންކަމުން އަހަރެމެންގެ މުދަލުން އަހަރެމެން ޠާހިރުކުރެވޭނެ ޒަކާތެއްގެ ގޮތުގައި ނަގާށެވެ.' ދެން ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'މިއީ އަހަރެންގެ ކުރިން ތިބި ދެމީހުން ނުކުރާ ކަމެއް ނަމަވެސް އަހަރެން މުސްލިމުންގެ ކިބައިން އަހާންދެން މަޑުކޮށްލާ ކަމެއް'.

Hadith

Imam Ahmad : 214

حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَمُؤَمَّلٌ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ عِشْتُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ حَتَّى لَا أَتْرُكَ فِيهَا إِلَّا مُسْلِمًا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [ރައުޙް] އާއި [މުޢާމަލް] ވެސް ވިދާޅުވީ؛ [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން އަތުއްޞައުރީ] އަށް [އަބޫއަޒް ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (7)

Hadith

Imam Ahmad : 215

حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَقَدْ بَلَغَ بِهِ أَبِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ فَاتَهُ شَيْءٌ مِنْ وِرْدِهِ أَوْ قَالَ مِنْ جُزْئِهِ مِنْ اللَّيْلِ فَقَرَأَهُ مَا بَيْنَ صَلَاةِ الْفَجْرِ إِلَى الظُّهْرِ فَكَأَنَّمَا قَرَأَهُ مِنْ لَيْلَتِهِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢައްޠާބު ބިން ޒިޔާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުالله އެބަހީ އިބްނުލް މުބާރަކް] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އަސްސަޢީބު ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން [ޔޫނުސް] އާއި [އުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުޘްބާ] [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] ގެ އަރިހުން، އަބްދުالله ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަހަރެންގެ ބައްޕަ ވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް އެކަން ފޯރުކޮށްދީފައި ވާއިރު، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ: 'އެކަލޭގެފާނުގެ ވިރިދުން އެއްޗެއް ދޫކޮށްލާ މީހަކު، ނުވަތަ ރޭގަނޑު އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ކިޔެވުމުން، ފަތިސް ނަމާދާއި މެންދުރު ނަމާދާ ދެމެދު ކިޔަވާނަމަ، ރޭގަނޑު ކިޔާ ފަދައިން ވާނެ' ކަމަށެވެ.

Hadith Corroboration (8)

Hadith

Imam Ahmad : 216

حَدَّثَنَا أَبُو نُوحٍ قُرَادٌ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي عُمَرُ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ قَالَ نَظَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَهُمْ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَنَيِّفٌ وَنَظَرَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَإِذَا هُمْ أَلْفٌ وَزِيَادَةٌ فَاسْتَقْبَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ وَعَلَيْهِ رِدَاؤُهُ وَإِزَارُهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَيْنَ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ أَنْجِزْ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَلَا تُعْبَدْ فِي الْأَرْضِ أَبَدًا قَالَ فَمَا زَالَ يَسْتَغِيثُ رَبَّهُ وَيَدْعُوهُ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَرَدَّاهُ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ ثُمَّ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ } فَلَمَّا كَانَ يَوْمُئِذٍ وَالْتَقَوْا فَهَزَمَ اللَّهُ الْمُشْرِكِينَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا وَأُسِرَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ رَجُلًا فَاسْتَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ وَعَلِيًّا وَعُمَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَؤُلَاءِ بَنُو الْعَمِّ وَالْعَشِيرَةُ وَالْإِخْوَانُ فَأَنَا أَرَى أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُمْ الْفِدَاءَ فَيَكُونُ مَا أَخَذْنَا مِنْهُمْ قُوَّةً لَنَا عَلَى الْكُفَّارِ وَعَسَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَهْدِيَهُمْ فَيَكُونُونَ لَنَا عَضُدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى يَا ابْنَ الْخَطَّابِ فَقَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا أَرَى مَا رَأَى أَبُو بَكْرٍ وَلَكِنِّي أَرَى أَنْ تُمَكِّنَنِي مِنْ فُلَانٍ قَرِيبٍ لِعُمَرَ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ عَلِيًّا مِنْ عَقِيلٍ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنَ حَمْزَةَ مِنْ فُلَانٍ أَخِيهِ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ حَتَّى يَعْلَمَ اللَّهُ أَنَّهُ لَيْسَ فِي قُلُوبِنَا هَوَادَةٌ لِلْمُشْرِكِينَ هَؤُلَاءِ صَنَادِيدُهُمْ وَأَئِمَّتُهُمْ وَقَادَتُهُمْ فَهَوِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَهْوَ مَا قُلْتُ فَأَخَذَ مِنْهُمْ الْفِدَاءَ فَلَمَّا كَانَ مِنْ الْغَدِ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ غَدَوْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ وَإِذَا هُمَا يَبْكِيَانِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَاذَا يُبْكِيكَ أَنْتَ وَصَاحِبَكَ فَإِنْ وَجَدْتُ بُكَاءً بَكَيْتُ وَإِنْ لَمْ أَجِدْ بُكَاءً تَبَاكَيْتُ لِبُكَائِكُمَا قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي عَرَضَ عَلَيَّ أَصْحَابُكَ مِنْ الْفِدَاءِ وَلَقَدْ عُرِضَ عَلَيَّ عَذَابُكُمْ أَدْنَى مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ لِشَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ إِلَى قَوْلِهِ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ } مِنْ الْفِدَاءِ ثُمَّ أُحِلَّ لَهُمْ الْغَنَائِمُ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ عُوقِبُوا بِمَا صَنَعُوا يَوْمَ بَدْرٍ مِنْ أَخْذِهِمْ الْفِدَاءَ فَقُتِلَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ وَفَرَّ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُسِرَتْ رَبَاعِيَتُهُ وَهُشِمَتْ الْبَيْضَةُ عَلَى رَأْسِهِ وَسَالَ الدَّمُ عَلَى وَجْهِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا إِلَى قَوْلِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } بِأَخْذِكُمْ الْفِدَاءَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ނޫޙް ޤުރުޢަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އިކްރީމާ ބިން އައްމާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ސިމާކް އަލް ހަނަފީ އަބޫ ޒުމައިލް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފި [އިބްނު ޢައްބާސް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފި [ޢުމަރު] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ބަދުރު ހަނގުރާމައިގެ ދުވަހު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތިންސަތޭކަ ފަންސާސް ޢަދަދުގެ އަޞްޙާބީންނަށް ބައްލަވާލެއްވިއިރު އަދި ހާހަށްވުރެ ގިނަ މުޝްރިކުންނަށް ބައްލަވާލެއްވުމުން، ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޤިބްލާގެ ދިމާއަށް ކުރިމަތިލައްވައި، ޝޯލް އާއި ސާރޮންގް އަޅައިގެން ހުރެ އަތް އުފުއްލަވައިލެއްވިއެވެ الله، ކަލޭ އަހަންނަށް ވަޢުދުވެވަޑައިގަތީ ކޮން އެއްޗަކަށްތޯ، އަހަންނަށް ވަޢުދުވެވަޑައިގެންނެވި ކަންތައްތައް އަހަންނަށް ދައްކަވާ، އޭ الله، އިސްލާމީ އުއްމަތުގެ މި ކުޑަކުޑަ ޖަމާޢަތް ނައްތާލައިފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނަށް މި ބިމުގައި އަބަދަށްޓަކައި އަޅުކަން ނުކުރެވޭނެއެވެ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެހެންކަމުން އޭނާގެ ޝޯލް ވެއްޓޭހާ ހިނދަކު އެހީއަށް އެދި އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ދުޢާ ކުރަމުން ދިޔައިރު، ދެން އަބޫބަކުރު އޭނާގެ ގާތަށް އައިސް ޝޯލް އަނބުރާ ދެއްވައި ފަހަތުން އޭނާއާއެކު ވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ؛ 'އޭ ނަބީއުالله، ކަލޭގެފާނުގެ ރައްބަށް ކުރާ ޝަކުވާތައް ފުދޭ ސަބަބަކީ އެކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ވެވަޑައިގެންނެވި ވަޢުދު ކަނޑައެޅިގެން ފުއްދަވާނެތީއެވެ'. ފަހެ الله ތަޢާލާ ބާވައިލެއްވީ' - ހަނދާން ކުރާށެވެ -، ތިބާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކިބައިން އެހީތެރިކަމަށް އެދުމުން، ދެން އެކަލާނގެ ތިބާއަށް ހުއްދަ ދެއްވައެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން، އަހަރެން ތިބާއަށް ތަރުތީބުން އަންނާނެ ހާސް މަލާއިކަތުންނާއެކު ބާރުވެރިކަން ގެނެސްދޭނަމެވެ'. -QS Al Anfal verse 9- ދެން އެދުވަހު ދެ ލަޝްކަރެއް ބައްދަލުވެ الله މުޝްރިކުން ނައްތާލި، އޭގެ ތެރެއިން ހަތްދިހަ މީހުން މަރާލައި ހަތްދިހަ މީހުން އަސީރުކޮށް، ދެން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަބޫބަކުރު، ޢަލީ އަދި ޢުމަރު އާއި މަޝްވަރާ ކުރެއްވި ކަމަށް އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވިއެވެ. 'އޭ ނަބީއުالله، އެއީ އަހަރެމެންގެ ދޮންބައްޕަގެ ދަރިންނާއި ގާތްތިމާގެ މީހުންނާއި އަހަރެމެންގެ އަޚުން ކަމުން އަހަރެންނަށް ހީވަނީ އެމީހުންގެ އަތުން ފިދާ ފައިސާ ނަގާހެން، އެމީހުންގެ އަތުން ނަގާ އެއްޗެއް ކާފިރުންގެ މައްޗަށް އަހަރެމެންނަށް ބާރަކަށް ވެގެންދާނެހެން. ދެން ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ: އޭ އިބްނުލް ޚަޘްތަބް ތިޔަ ވިސްނަވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އެހެންކަމުން އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި އަޅުގަނޑަކަށް އަބޫބަކުރުގެ ރައުޔެއް ނެތް ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުގެ ރައުޔަކީ، އުމަރުގެ އަޚާގެ ކަރު ކަނޑާލުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑަށްޓަކައި ޢުމަރުގެ އަޚާގެ ވާހަކަ އެގޮތަށް ދެއްވި ކަމާއި، ޢަޤީލް ޢަލީއާ ހަވާލު ކުރެއްވުމުން ދެން އޭނާގެ ކަރު ކަނޑާލި ކަމާއި، ހަމްޒާގެ އަޚާގެ ކަރު ކަނޑާލި ކަމުގެ ޚިޔާލެވެ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތައް މުޝްރިކުންނަށްޓަކައި، އެއީ އެބޭފުޅުންގެ އިއްޒަތްތެރިންނާއި، ބޮޑެތި މީހުންނާއި، ލީޑަރުން'. އެކަމަކު ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަކީ އަބޫބަކުރުގެ ރައުޔަށް ފަސްޖެހިވަޑައިގެން އަހަރެންގެ ރައުޔަށް ނޫން ކަމަށާއި، ދެން އެކަލޭގެފާނު އެމީހުންގެ އަތުން ފިދާއެއް ނަންގަވާފައިވާތީ، ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހެނދުނު އަހަރެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހަށް އައިސް ކުއްލިއަކަށް އޭނާ އާއި އަބޫބަކުރު އިށީނދެ ދެމީހުން ވެސް ރޮމުން ދިޔައިރު އަހަރެން އެދުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ކަލޭގެފާނާއި ކަލޭގެފާނުގެ ރަޙްމަތްތެރިން ރޮއިގަތީ ކޮންކަމެއްކަން ބުނެދީބަލަ؟ އަހަންނަށް ރޮވޭނަމަ އަހަރެން ރޮއި ނުރޮވޭނަމަ އަހަރެން އަމިއްލައަށް ރޮއި ރޮއިނީ ތިދެމީހުން ރޮނީމަ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ތިބާގެ އެކުވެރިޔާ ފިދާއެއްގެ ސިފައިގައި ހުށަހެޅުއްވި ރައުޔު، ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަށް ދައްކައިދީފައިވަނީ ތިބާގެ ސިސްކްސާ އެންމެ ކައިރީގައިވާ ގަހަށްވުރެ ގާތް ކަމެވެ' އަދި الله ގެ ބަސްފުޅު ފޮނުއްވިއެވެ 67 ވަނަ އާޔަތުގައި- އެކަލާނގެ ބަސްފުޅާ ހަމައަށް 'ތިޔަބައިމީހުން ނެގި ފިދާވުމުގެ ސަބަބުން ތިބާއަށް ބޮޑު އަޛާބެއް ލިބިގެންދާނެ' -QS Al Anfal 68-. އެއީ ފިދާ، ދެން އެމީހުންނަށް ޙަލާލު ކުރެވުނީ ޣަނީމާ މުދާ - ހަނގުރާމައިގެ ޣަނީމާ -، އެހެންކަމުން ޖެހިގެން އައި އަހަރު އުހުދު ހަނގުރާމަ ހިނގިއިރު އެމީހުންނަށް އަދަބު ލިބުނީ ފިދާ ނެގުމުގެ ސިފައިގައި ބަދުރުގެ ހަނގުރާމައިގައި ކުރި ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން، އެހެންވީމާ ދިޔާން އޭގެ ތެރެއިން ހަތްދިހަ މީހުން ވެއްޓި، ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީން އޭނާގެ ކިބައިން ދުއްވައިގަތުމުން، އޭނާގެ ދެ ދަތްދޮޅި ފަޅައިގެން ގޮސް، ނިތްކުރި ފަޅައިގެން ގޮސް، މޫނުމަތިން ލޭ އޮހޮރުވައި، ދެން الله ތަޢާލާ އެކަލާނގެ ބަސްފުޅު ވަޙީކުރެއްވިއެވެ the battle of Badr' -QS ޢަލީ ޢިމްރާން 165 ވަނަ އާޔަތު- އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅާ ހަމައަށް: 'ހަމަކަށަވަރުން الله އަށް ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ'. -QS ޢަލީ ޢިމްރާން 165 ވަނަ އާޔަތު- ތިބާ ފިދާ ނެގި ސަބަބުން'.

Hadith Corroboration (3)

Hadith

Imam Ahmad : 217

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمْ أَزَلْ حَرِيصًا عَلَى أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا } حَتَّى حَجَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَجَجْتُ مَعَهُ فَلَمَّا كُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَدَلَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَعَدَلْتُ مَعَهُ بِالْإِدَاوَةِ فَتَبَرَّزَ ثُمَّ أَتَانِي فَسَكَبْتُ عَلَى يَدَيْهِ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنْ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا } فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاعَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ كَرِهَ وَاللَّهِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ وَلَمْ يَكْتُمْهُ عَنْهُ قَالَ هِيَ حَفْصَةُ وَعَائِشَةُ قَالَ ثُمَّ أَخَذَ يَسُوقُ الْحَدِيثَ قَالَ كُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ قَالَ وَكَانَ مَنْزِلِي فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ بِالْعَوَالِي قَالَ فَتَغَضَّبْتُ يَوْمًا عَلَى امْرَأَتِي فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ أَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ نَعَمْ قُلْتُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاكُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَتْ نَعَمْ قُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْكُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاكُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ لَا تُرَاجِعِي رَسُولَ اللَّهِ وَلَا تَسْأَلِيهِ شَيْئًا وَسَلِينِي مَا بَدَا لَكِ وَلَا يَغُرَّنَّكِ إِنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمَ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ مِنْكِ يُرِيدُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَ وَكَانَ لِي جَارٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَيَأْتِينِي بِخَبَرِ الْوَحْيِ وَغَيْرِهِ وَآتِيهِ بِمِثْلِ ذَلِكَ قَالَ وَكُنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ الْخَيْلَ لِتَغْزُوَنَا فَنَزَلَ صَاحِبِي يَوْمًا ثُمَّ أَتَانِي عِشَاءً فَضَرَبَ بَابِي ثُمَّ نَادَانِي فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قُلْتُ وَمَاذَا أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ لَا بَلْ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَأَطْوَلُ طَلَّقَ الرَّسُولُ نِسَاءَهُ فَقُلْتُ قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ قَدْ كُنْتُ أَظُنُّ هَذَا كَائِنًا حَتَّى إِذَا صَلَّيْتُ الصُّبْحَ شَدَدْتُ عَلَيَّ ثِيَابِي ثُمَّ نَزَلْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ وَهِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ لَا أَدْرِي هُوَ هَذَا مُعْتَزِلٌ فِي هَذِهِ الْمَشْرُبَةِ فَأَتَيْتُ غُلَامًا لَهُ أَسْوَدَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ الْغُلَامُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَتَيْتُ الْمِنْبَرَ فَإِذَا عِنْدَهُ رَهْطٌ جُلُوسٌ يَبْكِي بَعْضُهُمْ فَجَلَسْتُ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ الْغُلَامُ ثُمَّ خَرَجَ عَلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَخَرَجْتُ فَجَلَسْتُ إِلَى الْمِنْبَرِ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَوَلَّيْتُ مُدْبِرًا فَإِذَا الْغُلَامُ يَدْعُونِي فَقَالَ ادْخُلْ فَقَدْ أَذِنَ لَكَ فَدَخَلْتُ فَسَلَّمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ مُتَّكِئٌ عَلَى رَمْلِ حَصِيرٍ ح و حَدَّثَنَاه يَعْقُوبُ فِي حَدِيثِ صَالِحٍ قَالَ رُمَالِ حَصِيرٍ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِهِ فَقُلْتُ أَطَلَّقْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نِسَاءَكَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَيَّ وَقَالَ لَا فَقُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَوْ رَأَيْتَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ عَلَى امْرَأَتِي يَوْمًا فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ فَقُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاهُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ لَا يَغُرُّكِ إِنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمَ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْكِ فَتَبَسَّمَ أُخْرَى فَقُلْتُ أَسْتَأْنِسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ فَجَلَسْتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فِي الْبَيْتِ فَوَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ فِيهِ شَيْئًا يَرُدُّ الْبَصَرَ إِلَّا أَهَبَةً ثَلَاثَةً فَقُلْتُ ادْعُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يُوَسِّعَ عَلَى أُمَّتِكَ فَقَدْ وُسِّعَ عَلَى فَارِسَ وَالرُّومِ وَهُمْ لَا يَعْبُدُونَ اللَّهَ فَاسْتَوَى جَالِسًا ثُمَّ قَالَ أَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَقُلْتُ اسْتَغْفِرْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَانَ أَقْسَمَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا مِنْ شِدَّةِ مَوْجِدَتِهِ عَلَيْهِنَّ حَتَّى عَاتَبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ޢުބައިދިއްލާ ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ޞައުރު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. الله ތަޢާލާގެ ބަސްފުޅުގައި އިޝާރާތް ކުރައްވާފައިވާ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދެ އަނބިކަނބަލުންނާ ބެހޭގޮތުން [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބު] އާއި ސުވާލު ކުރަމުން ދިޔައީމެވެ: ‘ތިޔަބައިމީހުން ދެމީހުންވެސް الله އަށް ތައުބާވެއްޖެނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ހިތްތައް ވެސް - ހެޔޮކަންތައް ޤަބޫލުކުރުމަށް-،' -QS ތަޙްރީމް އާޔަތުގައި 4-، އުމަރު ޙައްޖު ކުރެއްވި އިރު އަހަރެން ވެސް އޭނާއާއެކު ޙައްޖުކުރީމެވެ ދަތުރުގެ މެދުތެރެއިން އުމަރު އުޅަނދެއް ހިފައިގެން ދަމައިގަނެ އަހަރެން ވެސް އޭނާއާއެކު ދިޔައީމެވެ، ދެން އޭނާ ފާޚާނާކޮށް އޭގެ ފަހުން އަހަރެންގެ ގާތަށް އައިސް އަހަރެން އޭނާގެ ދެއަތުގެ މައްޗަށް އުކާލީ ދެން އޭނާ ވުޟޫކުރީ، އަހަރެން އެދުނީމެވެ؛ 'އޭ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދެ އަނބިކަނބަލުން ކަމުގައިވާ އަމީރުލް މުކްމިނީން الله ގެ ބަސްފުޅުގައި އިޝާރާތް ކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި: 'ތިޔަބައިމީހުން ދެމީހުންވެސް الله އަށް ތައުބާވެއްޖެނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ހިތްތައް ވެސް - ހެޔޮކަންތައްތައް ޤަބޫލުކުރުމަށް ފައްކާވާނެ-' -QS ތަޙްރީމް އާޔަތުގައި 4-؟' އެހެންކަމުން ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އޭ އިބްނު އައްބާސް ތިޔައީ ކޮންފަދަ ހައިރާންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' -ޢަޒް ޒުހުރީ ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، އިބްނު ޢައްބާސް އެދުނު ކަންތައް ޢުމަރަށް ކަމުނުދިޔަ ކަމަށާއި އެކަން ސިއްރު ނުކުރައްވާ- ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އެކަމަނާއަކީ ހަފްޝާހް އާއި އައިސިޔާ'. އިބްނު އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ދެން ޢުމަރު ޙަދީޘް ކިޔަން ފެށީ، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުމެން، ޤުރައިޝް މީހުންނަކީ، އަނބިންގެ މައްޗަށް ބާރުވެރިކަން ލިބިފައިވާ ބައެއް، ދެން މަދީނާއަށް އާދެވުނުއިރު، އަނބިންނަށް ފިރިންގެ މައްޗަށް ބާރުވެރިކަން ލިބިފައިވާ ބަޔަކު ފެނުނު، އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ އަނބިން ކިރިޔާވެސް އަނބިންނަށް ނަކަލު ކުރި،' އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެވަގުތު އަހަރެންގެ ގެ އޮތީ ބަނީ އުމައްޔާ ބިން ޒައިދު އަވަށުގެ އަވާލީ ސަރަހައްދުގައި، އެއްދުވަހަކު އަހަރެންގެ އަންހެނުންދެކެ ރުޅިއައިސްފައި، އެކަމަކު އެނގުނީ އޭނާ އަހަންނާ ހަނގުރާމަ ކުރަމުން ދިޔައީ، އެހެންވެ އަހަރެން އޭނާގެ ދެކޮޅުވެރިކަމަށް އިންކާރު ކުރިން އެހެންވެ އޭނާ އެދުނީ؛ 'ތިޔަބައިމީހުން އަހަރެންގެ ދެކޮޅުވެރިކަން ތިޔަބައިމީހުންނަށް އިންކާރު ކުރަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ، الله ގެ ޙައްޤުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން ވެސް އޭނާއާ ދެކޮޅު ހައްދަވައި، އެއްދުވަހަކު އެމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ހަވީރު ވަންދެން ވެސް އެކަލޭގެފާނާ ދުރުގައި ހުއްޓެވެ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އަހަރެން ގޮސް ހަފްޝާއަށް އައިސް އެދުނީމެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އާއި ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރީ ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އާނ' އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އަހާލީމެވެ؛ 'އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ދުވާލު އަލިން ރޭގަނޑާ ހަމައަށް އެކަމާ ދުރުގައި ހުންނަނީ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އާނ' އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މިކަން ކުރާ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ބޭކާރުކަމާއި ގެއްލުމެއް، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކަށް اللهގެ ކޯފާއިން ރައްކާތެރިކަން އިހުސާސް ކުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެވެ. އޭނާ ބުނަން އުޅުނު އެއްޗަކީ އައިޝަތު ކަމަށް އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް އަންސާރުގެ އަވަށްޓެރިއަކު ހުރިއިރު އަޅުގަނޑުމެން ބަދަލު ބަދަލަށް ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ޒިޔާރަތް ކުރަމުން ދިޔައީ، އެއްދުވަހަކު އޭނާ ޙާޟިރުވެވަޑައިގެން އެއްދުވަހަކު އަޅުގަނޑު ޙާޟިރުވެވަޑައިގެން، ދެން ވަޙީތަކާއި އެހެނިހެން މައްސަލަތަކުގެ ޚަބަރުތަކާއެކު އަޅުގަނޑުގެ އަރިހަށް އައިސް، އަޅުގަނޑުވެސް އެގޮތަށް އޭނާގެ ގާތަށް ދިޔައީމެވެ'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އަދި އަހަރެމެން ޣައްސާންގެ ވާހަކަ ދެއްކީ އެމީހުން އަހަރެމެންނާ ހަނގުރާމަ ކުރަން އަސްވެރިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ވާހަކަ.' އެއްދުވަހަކު ޒިޔާރަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި އަހަރެންގެ އެކުވެރިޔާ - ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ - އިޝާ ގަޑިން އަހަރެންގެ އަރިހަށް އައިސް އަހަރެންގެ ދޮރުގައި ޓަކިޖަހާފައި، ދެން އޭނާ އަހަންނަށް ގޮވާލާފައި އަހަރެން އޭނާއާ ބައްދަލުކުރަން ނުކުތީމެވެ، ދެން އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'ވަރަށް ބޮޑު ހާދިސާއެއް ހިނގައިފި'. އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'ކޮންކަމެއް ގެންނަނީ، ޣައްސާންގެ ޚަބަރާއި ބެހޭގޮތުން؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ނޫން، ޚަބަރަކީ އެއަށްވުރެ ވެސް ބޮޑު އަދި ދިގު ޚަބަރެއް، އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުންނަށް އޮޅުވާލެއްވި ޚަބަރެވެ'. އެހެންކަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އެއީ ބޭކާރު އަދި ގެއްލުމެއް ހަފްޝާއަށް އަދި އަހަރެން ކުރިން ޝައްކު ކުރި ގޮތުގައި މިކަން ވާނެ ކަމަށް،' ފަތިސްނަމާދު ނިންމާލުމަށްފަހު އަހަރެން ހެދުންތައް ޖައްސާލުމަށްފަހު އަހަރެންގެ ގާތަށް ދިޔައީމެވެ. އަހަރެން ހަފްޝާއާ ބައްދަލުވުމުން އެނގުނީ އޭނާ ރޮނީތީ އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަފްސާނީ ގޮތުން ތިބާއަށް ދެކޮޅު ހައްދަވާފައިވޭތޯއެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'ނޭނގެ، އޭނާ މިހާރު ހުރީ އެކަނި ބޯ ތަނުގައި'. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާގެ ކަޅު އަޅާއާ ބައްދަލުވެ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އުމަރުގެފާނުގެ އަރިހުން ހުއްދައަށް އެދެން،' ދެން ޚާދިމު ވަދެގެން އައިސް ދެން އަނެއްކާވެސް ނުކުމެގެން އައިސް ބުންޏެވެ؛ 'އަހަރެން ކަލޭ އޭނާއަށް ރިޕޯޓް ކުރި ނަމަވެސް އޭނާ ވަނީ ހިމޭންވެފައެވެ'. ދެން އަހަރެން ޕަލްޕިޓަށް ދިޔައިރު އެނގުނު ގޮތުގައި އެތައް ބަޔަކު އެ ވަށައިގެން އިށީނދެގެން ތިބިއިރު ބައެއް މީހުން ރޮމުން ދިޔައިރު އަހަރެން އިރުކޮޅަކު އިށީނދެގެން ތިބި ނަމަވެސް އަހަރެންނަށް ތަޖުރިބާ ކުރަމުން ދިޔަ ކަންތައް އަހަރެންގެ މައްޗަށް ކުރިހޯދި އެހެންވެ الله ގެ ރަސޫލާގެ އަޅާއާ ބައްދަލުވެ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އުމަރުގެފާނުގެ ހުއްދައަށް އެދެން،' ދެން އޭނާ ވަދެގެން އައިސް އަހަރެންނާ ބައްދަލުކުރަން އެނބުރި ނުކުމެގެން ބުންޏެވެ؛ 'އަހަރެން ކަލޭ އޭނާއަށް ރިޕޯޓް ކުރި ނަމަވެސް އޭނާ ހިމޭންވެއްޖެ'. ދެން އަހަރެން ނުކުމެ ޕަލްޕިޓްގައި އިށީނދެގެން ތިބި ނަމަވެސް އަހަރެންނަށް ތަޖުރިބާ ކުރެވުނު ކަންތައް އަހަރެންގެ މައްޗަށް ކުރިހޯދި އެހެންވެ އަނެއްކާވެސް ޚާދިމާ ކައިރިއަށް ގޮސް އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އުމަރުގެފާނުގެ ހުއްދައަށް އެދުމެވެ'. ދެން އޭނާ ވަދެގެން އައިސް އަނބުރާ އަހަރެންގެ ގާތަށް ނުކުމެ ބުނީ؛ 'އަހަރެން ކަލޭ އޭނާއަށް ރިޕޯޓް ކުރި ނަމަވެސް އޭނާ ހިމޭނުން ހުއްޓެވެ'. އެންމެ ފަހުން އަހަރެން ދިޔައީ ނަމަވެސް ކުއްލިއަކަށް ޚާދިމު އަހަންނަށް ގޮވާލަމުން ބުންޏެވެ؛ 'ވަދެބަލަ، އޭނާ ތިބާއަށް ހުއްދަ ދީފި'. އެހެންކަމުން އަހަރެން ވަދެ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ސަލާމް ބުނީމެވެ، އޭނާ ފަރުމާކޮށްފައިވާ މެޓެއްގެ މައްޗަށް ލެނގިލައިގެން ހުއްޓެވެ. އަދި ޙަދީޘް [ޞާލިޙް] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޢުޤޫބު] ރިވާކުރެއްވުމަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. 'ރަސޫލާގެ ހަށިގަނޑުގެ އެއްފަރާތުގައި ތަސައްވުރެއް ދޫކޮށްލާ ގޮތަށް ވިޔަފާރިކޮށްފައިވާ މެޓެއްގެ މައްޗަށް ލެނގިވަޑައިގަތުމަކީ،' ދެން އަޅުގަނޑު - ޢުމަރު - ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ތިބާގެ އަނބިމީހާ ވަރިކޮށްފިން ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެންނާ ދިމާއަށް ބޯ އުފުލާލަމުން ބުންޏެވެ؛ 'ނޫން،' ދެން އަހަރެން ތަކްބީރު ބުނީ الله އަކްބަރު - الله ބޮޑުވެގެންވާ -، ތިބާ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެން ފެނުނު ނަމަ، އަދި އަހަރެމެން ޤުރައިޝުންނަކީ އެމީހުންގެ އަނބިންގެ މައްޗަށް ބާރު ލިބިފައިވާ ބައެއް ނަމަ، އެކަމަކު އަހަރެމެން މަދީނާއަށް އައުމަށްފަހު އަހަރެމެންނަށް ފެނުނީ އަނބިންނަށް ފިރިންގެ މައްޗަށް ބާރު ލިބިފައިވާ ބަޔަކު، އަދި ގާތްގަނޑަކަށް އަހަރެމެންގެ އަނބިން އެމީހުންގެ އަނބިންނަށް ނަކަލު ކުރި، ދެން އެއްދުވަހަކު އަހަރެންގެ އަނބިމީހާދެކެ ރުޅިއައީ، އެކަމަކު އެނގުނީ އެކަމަނާ އަހަރެންނާ ދެކޮޅަށެވެ އަހަންނަށް ދެކޮޅުހެދުން އެހެންވެ އޭނަ އެދުނެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންނަށް އަހަރެންގެ ދެކޮޅުވެރިކަމަށް އިންކާރު ކުރަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ، الله ގެ ޙައްޤުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން ވެސް އޭނާއާ ދެކޮޅު ހައްދަވައި، އެއްދުވަހަކު އެއިން އެކަކު ހަވީރު ވަންދެން އޭނާއާ ދުރުގައި ވެސް ހުއްޓެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އެއީ އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މިކަން ކުރާ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ބޭކާރުކަމަކާއި ގެއްލުމެއް، އެއިން މީހަކަށް އެކަލާނގެ ރަސޫލާގެ ކޯފާގެ ސަބަބުން الله ގެ ކޯފާއިން ރައްކާތެރިކަން އިހުސާސް ކުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ، ދެން ހަގީގަތުގައި އޭނާ ނައްތާލެވުނީސް،' ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ހިނިތުންވެލަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ އަހަރެން ހަފްޝާއާ ބައްދަލުކޮށް އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'ތިބާގެ އަވަށްޓެރިޔާ ތިބާއަށް ވުރެ ރީތިވެ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ލޯބިވާނަމަ ހަސަދަވެރި ނުވާށެވެ.' އޭނާ އަނެއްކާވެސް ހިނިތުންވެލަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ އަހަންނަށް ހުއްދަ ދެއްވާށެވެ'. ރަސޫލާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އާނ' އެވެ. ދެން އަހަރެން އިށީނދެ ގޭގެ މައްޗަށް ބޯ އުފުލާލީމެވެ، ދެން الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި ތިން ހަން ފިޔަވައި އަހަރެންގެ ލޯ އެއްފަރާތްކޮށްލާނެ އެއްޗެއް ނުފެނުމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ތިބާގެ އުއްމަތުގެ ތަނަވަސްކަމަށް ދުޢާ ކުރާށެވެ، ސަބަބަކީ ފާރިސީންނާއި ރޯމަނުން الله އަށް އަޅުކަން ނުކުރިޔަސް އެމީހުންނަށް ތަނަވަސްވެފައި ވާތީ'. އެކަލޭގެފާނު ގޮނޑި ސީދާކޮށްލަމުން ވިދާޅުވީ: 'އޭ އިބްނުލް ޚަޘްތަބު، ތިބާގެ ކިބައިގައި ޝައްކެއް އެބައޮތްތޯ، އެއީ ދުނިޔޭގެ ޙަޔާތުގައި އެމީހުންގެ އުފާތައް އަވަސްކުރާ ބައެކެވެ'. އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ އަހަންނަށް މާފުކުރައްވާށެވެ.' އަދި އޭނާގެ އަނބިންގެ ގާތަށް ނުދިއުމަށް މަހެއްހާ ދުވަސް ވަންދެން ހުވާކޮށްފައި ވަނީ އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނަށް ފާޑުވިދާޅުވެ ވަރަށް ރުޅިއައިސްގެންނެވެ'.

Hadith Corroboration (71)

Hadith

Imam Ahmad : 218

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ سُلَيْمٍ قَالَ أَمْلَى عَلَيَّ يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ الْأَيْلِيُّ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ كَانَ إِذَا نَزَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَحْيُ يُسْمَعُ عِنْدَ وَجْهِهِ دَوِيٌّ كَدَوِيِّ النَّحْلِ فَمَكَثْنَا سَاعَةً فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ زِدْنَا وَلَا تَنْقُصْنَا وَأَكْرِمْنَا وَلَا تُهِنَّا وَأَعْطِنَا وَلَا تَحْرِمْنَا وَآثِرْنَا وَلَا تُؤْثِرْ عَلَيْنَا وَارْضَ عَنَّا وَأَرْضِنَا ثُمَّ قَالَ لَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيَّ عَشْرُ آيَاتٍ مَنْ أَقَامَهُنَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ ثُمَّ قَرَأَ عَلَيْنَا { قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ } حَتَّى خَتَمَ الْعَشْرَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤް] އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނުސް ބިން ސުލައިމް] ކިޔައިދީފައި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނުސް ބިން ޔަޒީދު އަލް އައިލީ] އަށް [އިބްނު ޝިހާބު] އިން [ޢުރުވާ ބިން އަޒް ޒުބައިރު] ގެ އަތުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދުލްޤާރީ] ގެ އަރިހުން ޑިކްޓޭޓް ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ވަޙީއެއް އައުމުން އޭނާގެ މޫނުމަތިން ވަސްވާހެއްގެ އަޑު ފަދައިން ހަޅޭއްލަވައިގަތުމެއް އިވުމުން އަހަރެމެން ކުޑައިރުކޮޅަކު އިންތިޒާރު ކުރުން ހުއްޓާލީމެވެ، ދެން އޭނާ ޤިބްލާއާ ކުރިމަތިލާފައި ދެއަތް އުފުލާލީ الله ތަޢާލާ ވަ އަކްރިމްނާ ވަލާ ތޫހިންނާ ވަތުނައާ ނަމާދު ކުރަމުންނެވެ ވަލާ ތަޙްރީމްނާ ވާ އަތުސިރްނާ ވަލާ ތޫޢުޘީރު އަލާއިނާ ވަރޑްލާ އައްނަވާ ވާ އަދުލީނާ - އޭ الله އަހަރެމެންނަށް އިތުރުކޮށްދީ އަހަރެމެންގެ ކިބައިން ނުނަގާ، އަހަރެމެންނަށް މަތިވެރިކޮށް އަހަރެމެން ނިކަމެތި ނުކުރައްވާ، އަހަރެމެންނަށް ދެއްވާ އަދި ނުހިފެހެއްޓުން، އަހަރެމެން ކާމިޔާބުކޮށް އަހަރެމެންގެ ދުޝްމަނުންގެ މައްޗަށް ކާމިޔާބު ނުކުރައްވާ، އަހަރެމެންދެކެ ރުހިވޮޑިގަންނަވައި އަހަރެމެން އުފާކުރައްވާ - ދެން އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'އަޅުގަނޑަށް ބާވައިލެއްވިފައިވަނީ ދިހަ އާޔަތް، އެކަންކަން ފުރިހަމަ ކުރާ މީހާ ސުވަރުގެ ވަންނާނެ'. ދެން އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން، އީމާންވާ މީހުންނަކީ ނަސީބުވެރިން' -QS Al Mukminun: 1-10-'.

Hadith Corroboration (1)

Hadith

Imam Ahmad : 219

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّهُ شَهِدَ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَصَلَّى قَبْلَ أَنْ يَخْطُبَ بِلَا أَذَانٍ وَلَا إِقَامَةٍ ثُمَّ خَطَبَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ صِيَامِ هَذَيْنِ الْيَوْمَيْنِ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَيَوْمُ فِطْرِكُمْ مِنْ صِيَامِكُمْ وَعِيدُكُمْ وَأَمَّا الْآخَرُ فَيَوْمٌ تَأْكُلُونَ فِيهِ مِنْ نُسُكِكُمْ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَزْهَرَ قَالَ شَهِدْتُ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި އޮތީ [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢުބައިދު، ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އައުފްގެ އަޅު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި އޭނާ [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް] އާއި އެކު ޢިއްދަ ނަމާދު ހެކިވެވަޑައިގެންނެވި ކަމަށާއި، ދެން އުމަރު ދަރުސް ދެއްވުމުގެ ކުރިން ނަމާދުގެ ގޮވާލުމާއި އިޤާމާތް ނުކޮށް ނަމާދު ކުރެއްވި ކަމަށް، ދެން ދަރުސް ދެއްވައި ވިދާޅުވީ؛ 'އޭ މީސްތަކުންނޭވެ އެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޢުޤޫބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] ކިޔައިދީފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން އިސްޙާޤު] އަތުން [އަޒް ޒުހުރީ] [ސަޢުދު ބިން އަބޫ ޢުބައިދު، ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަޒްހަރުގެ އަޅާ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު ޢުމަރު ބިން އަލް ޚަޘްތަބް އާއި އެކު 'އެހީގެ ޗުއްޓީ' ބަލާލީމެވެ، ދެން އެކަލޭގެފާނު މަތީގައިވާ ޙަދީޘް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (38)

Hadith

Imam Ahmad : 220

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَبَّلَ الْحَجَرَ ثُمَّ قَالَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَكَ مَا قَبَّلْتُكَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] [ނަފީޢު] ގެ ކިބައިން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢުމަރު] ކަޅު ހިލައަށް ބޮސްދިނީ، ދެން ވިދާޅުވީ؛ 'ހަގީގަތުގައި އަހަންނަށް އެނގޭ ކަލޭއަކީ ހަމައެކަނި ހިލައެއްކަން، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކަލޭގެފާނަށް ބޮސްދެމުން ދިޔަތަން ނުފެނުނުނަމަ އަހަރެން ކަނޑައެޅިގެން ކަލޭގެފާނަށް ބޮސް ނުދޭނަމެވެ'.

Hadith Corroboration (27)