Imam Ibnu Majah : 61
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ نِزَارٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صِنْفَانِ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ لَيْسَ لَهُمَا فِي الْإِسْلَامِ نَصِيبٌ الْمُرْجِئَةُ وَالْقَدَرِيَّةُ
Me zabisa beto [Ali bin Muhammad] tubaka, me zabisa beto [Muhammad bin Fudlail] tubaka, me zabisa beto [Ali bin Nizar] katuka na [tata na yandi] katuka na [Ikrimah] katuka na [Ibn Abbas] yandi tubaka; Rasulullah wavova vo: ‘Vena ye buka yole ya Ummah yayi ke ina muna dibundu dia Islam ko; i sia vo Murji`ah ye Qadariyah'.
Imam Ibnu Majah : 62
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ شَعَرِ الرَّأْسِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ سَفَرٍ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ فَجَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَهُ إِلَى رُكْبَتِهِ وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَحَجُّ الْبَيْتِ فَقَالَ صَدَقْتَ فَعَجِبْنَا مِنْهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَرُسُلِهِ وَكُتُبِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ فَعَجِبْنَا مِنْهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَمَارَتُهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا قَالَ وَكِيعٌ يَعْنِي تَلِدُ الْعَجَمُ الْعَرَبَ وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبِنَاءِ قَالَ ثُمَّ قَالَ فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ثَلَاثٍ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ الرَّجُلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ مَعَالِمَ دِينِكُمْ
Yandi me zabisa beto [Ali bin Muhammad] me tuba, me zabisa beto [Waki’] katuka na [Kahmas bin Al Hasan] katuka na [Abdullah bin Buraidah] katuka na [Yahya bin Ya’mar] katuka na [Ibn Omar] katuka na [Omar] yandi me tuba nde; ‘Beto vandaka na lweka ya Ntumwa ya Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, na nima muntu mosi kwisaka yina lwataka bilele ya mpembe kibeni, nsuki na yandi vandaka ndombe kibeni, ata kidimbu mosi ve ya nzietelo ya nda vandaka kumonana na zulu na yandi, mpi ata muntu mosi ve na kati na beto zabaka yandi. Na nima yandi vandaka na lweka ya Ntumwa sallallaahu 'alaihi wasallam, yandi vandaka kufina mabolongo na yandi na mabolongo ya Ntumwa mpi yandi vandaka kutula maboko na yandi na zulu ya bitambi na yandi. Muntu yina yulaka na nima nde; ‘O Muhamed, inki kele Islam?’ yandi vutulaka nde: ‘beno ta kimbangi nde ata nzambi mosi ve me fwana na kusambila katula kaka Allah mpi mono kele kinati-nsangu ya Allah, beno sala bisambu, beno futa zakat, beno buya madia na ngonda ya Ramadlan mpi beno sala nzietelo ya Baitullah’. Yandi tubaka diaka nde: ‘Nge kele na kieleka’. Yo yina beto yitukaka, yandi muntu yulaka mpi yandi mpi muntu ndimisaka yo. Na nima yandi yulaka diaka nde: ‘O Muhammad, lukwikilu kele inki?’ Yandi vutulaka nde: ‘Beno ke kwikilaka na Allah, na bawanzio na yandi, na Bantumwa na yandi, na mikanda na yandi, na Kilumbu ya Nsuka ti na Qadar, ya mbote ti ya mbi’. Yandi tubaka nde: ‘Nge kele na kieleka’. Yo yina beto yitukaka, yandi yulaka mpi yandi mpi ndimisaka yo. Na nima yandi yulaka diaka nde: ‘O Muhammad, inki kele Ihsan?’ Yandi vutulaka nde: ‘Beno ke sambilaka Allah bonso nde beno ke monaka Yandi. Kana nge lenda mona Yandi ve, Yandi ke mona nge kibeni’. Yandi yulaka nde, ‘Nki ntangu Kilumbu ya Kusambisa takwisa?’ Yandi vutulaka nde: ‘Muntu yina bo me yula sambu na yo me zaba ve mambu mingi kuluta muntu yina me yula.’ Yandi yulaka nde: ‘Inki kele bidimbu?’ yandi vutulaka nde: ‘Nkento mosi ya mpika butaka mwana ya mfumu na yandi’. -Waki' tubaka nde; ‘Disongidila, ba ‘ajam - ya me katuka ve na dikanda ya ba Arabi - me buta bantu ya ba Arabi - ‘Ye nge monaka bantu yina vandaka makulu mpamba ti ntulu ya mpamba, bansukami ti bangungudi ya mameme vandaka kutesana na kutunga banzo’. Ibn Omar tubaka nde; Umar tubaka nde; 'I bosi, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kutanaka ti mono na nima ya bilumbu tatu, yandi yulaka na nima nde: 'Keti nge mezaba nani muntu yina?' Mono vutulaka nde, ‘Allah ti Ntumwa na yandi me zaba mbote’. Yandi tubaka nde: ‘Gabriele muntu kwisaka na beno sambu na kulonga beno mambu ya lusambu na beno’.
Imam Ibnu Majah : 63
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَلِقَائِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا فَذَلِكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْغَنَمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَلِكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ فَتَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }الْآيَةَ
Me zabisa beto [Abu Bakr bin Abu Syaibah] tubaka, me zabisa beto [Isma’il bin Ulaiyah] katuka na [Abu Hayyan] katuka na [Abu Zur’ah] katuka na [Abu Hurairah] yandi tubaka; ‘Kilumbu mosi ntangu Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam vandaka na kati ya bamizilma, muntu mosi kwisaka mpi yulaka nde; ‘O Ntumwa ya Allah, inki kele lukwikilu?’. Yandi vutulaka nde: ‘Beno ke kwikilaka na Allah, na bawanzio na yandi, na mikanda na yandi, na Bantumwa na yandi, na balukutakanu na yandi, mpi beno ke kwikilaka na Kilumbu ya Lufutumuku na Kilumbu ya Nsuka’. Yandi yulaka nde: ‘O Ntumwa ya Allah, inki kele Islam?’. Yandi vutulaka nde: ‘Beno ke sambilaka Allah mpi beno ke vukisaka ve ata kima mosi ti yandi, beno ke salaka bisambu ya mfunu, beno ke futaka zakat ya nsiku mpi beno ke buyaka madia na ngonda ya Ramadlan’. Yandi yulaka diaka nde: ‘O Ntumwa ya Allah, ihsan kele inki?’. Yandi vutulaka nde: ‘Beno ke sambilaka Allah bonso nde beno ke monaka Yandi. Kana nge mona Yandi ve, Yandi ke mona nge kibeni’. Yandi yulaka diaka nde: “O Ntumwa ya Allah, nsuka ya ntoto ta vanda nki ntangu?” Yandi vutulaka nde: ‘Muntu yina bo ke yula ke zaba ve mambu mingi kuluta muntu yina ke yula. Kansi mono ta tubila beno mambu ya bidimbu; Avo ntaudi ankento owutidi mwan’a mfumu andi, ediadi dimosi muna sinsu. Ba nkombo ke salaka nsaka ya kutunga banzo, yina kele mosi na kati ya bidimbu. Na kati ya ba tanu - nsabi ya ba mpasi ya kuluta - muntu mosi ve me zaba katula kaka Allah'. Na nima, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tangaka verse yai: ‘Ya kieleka, Allah mpamba kele ti nzayilu ya Kilumbu ya Lusambisu; ye Yandi kele Muntu ya ke tindaka mvula, ye yandi me zaba mambu yina kele na divumu. Mpi muntu mosi ve lenda zaba - na kivuvu yonso - mambu yina yandi ta meka mbasi. Mpi ata muntu mosi ve lenda zaba kisika yina yandi ta fwa na ntoto. Ya kieleka, Allah kele Muntu ya me zaba mambu yonso, ya me zaba mambu yonso’.
Imam Ibnu Majah : 64
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ صَالِحٍ أَبُو الصَّلْتِ الْهَرَوِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُوسَى الرِّضَا عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ مَعْرِفَةٌ بِالْقَلْبِ وَقَوْلٌ بِاللِّسَانِ وَعَمَلٌ بِالْأَرْكَانِقَالَ أَبُو الصَّلْتِ لَوْ قُرِئَ هَذَا الْإِسْنَادُ عَلَى مَجْنُونٍ لَبَرَأَ
Bo me zabisaka beto nde [Sahl bin Abu Sahl] ti [Muhammad bin Isma’il] bo zole tubaka nde; me zabisa beto [Abdus Salam bin Salih Abu Ash Shalt Al Harawi] tubaka, me zabisa beto [Ali bin Musa Ar Ridla] katuka na [tata na yandi] katuka na [Ja’far bin Muhammad] katuka na [tata na yandi] katuka na [Ali bin Al Hasan] katuka na [tata na yandi] katuka na [Ali bin Abu Talib yandi tubaka]; Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Lukwikilu kele nzayilu na ntima, bangogo ti ludimi, mpi bisalu ti binama’. Abu Ashi Shalti tubaka nde; ‘Kana bo tanga sanad yai na muntu ya kilawu, yandi ta beluka’.
Imam Ibnu Majah : 65
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ أَوْ قَالَ لِجَارِهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Bo me zabisaka beto nde [Muhammad bin Basysyar] ti [Muhamad bin Al Mutsanna] bo zole tubaka nde; me zabisa beto [Muhammad bin Ja’far] tubaka, me zabisa beto [Syu’bah] tubaka; Mono kuwaka [Qotadah] ke tuba hadith mosi ya [Anas bin Malik] yandi tubaka nde; Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Mosi na kati na beno ta kwikila ve tii kuna yandi ta zola mpangi na yandi, to yandi ta tuba nde, ‘nkweno na yandi mutindu yandi ke kudizolaka’.
Imam Ibnu Majah : 66
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَلَدِهِ وَوَالِدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Bo me zabisaka beto nde [Muhammad bin Basysyar] ti [Muhamad bin Al Mutsanna] bo zole tubaka nde; me zabisa beto [Muhammad bin Ja’far] tubaka, me zabisa beto [Syu’bah] tubaka; Mono kuwaka [Qotadah] na [Anas bin Malik] yandi tubaka nde; Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Mosi na kati na beno ta kwikila ve tii kuna mono ta kuma muntu ya yandi ke zolaka mingi kuluta bana na yandi, bibuti na yandi ti bantu yonso’.
Imam Ibnu Majah : 67
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا وَلَا تُؤْمِنُوا حَتَّى تَحَابُّوا أَوَ لَا أَدُلُّكُمْ عَلَى شَيْءٍ إِذَا فَعَلْتُمُوهُ تَحَابَبْتُمْ أَفْشُوا السَّلَامَ بَيْنَكُمْ
Me zabisa beto [Abu Bakr bin Abu Syaibah] tubaka, me zabisa beto [Waki’] mpi [Abu Mu’awiyah] katuka na [Al A’masy] katuka na [Abu Shalih] katuka na [Abu Hurairah] yandi tubaka; Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Na zina ya Muntu yina moyo na mono kele na Diboko na yandi, beno ta kota ve na Paladisu tii kuna beno ta kwikila, mpi beno ta kwikila ve tii kuna beno ta zolana. Keti mono ta songa beno kikalulu mosi yina kana beno sala yo beno ta zolana? panza mbote na kati na beno’.
Imam Ibnu Majah : 68
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ
Yandi me zabisa beto [Muhammad bin Abdullah bin Numair] me tuba, me zabisa beto [‘Affan] me tuba, me zabisa beto [Syu’bah] katuka na [Al A’masy]. Mpi na kutadila ndonga ya nkaka; Yandi me zabisa beto [Hysyam bin ‘Ammar] me tuba, me zabisa beto [Isa bin Yunus] me tuba, me zabisa beto [Al A’masy] katuka na [Abu Wa`il] katuka na [Abdullah] yandi me tuba; Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Kufinga Muzuluma kele mbi mpi kufwa yandi kele kukonda lukwikilu’.
Imam Ibnu Majah : 69
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ عَنْ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ فَارَقَ الدُّنْيَا عَلَى الْإِخْلَاصِ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَعِبَادَتِهِ لَا شَرِيكَ لَهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ مَاتَ وَاللَّهُ عَنْهُ رَاضٍ قَالَ أَنَسٌ وَهُوَ دِينُ اللَّهِ الَّذِي جَاءَتْ بِهِ الرُّسُلُ وَبَلَّغُوهُ عَنْ رَبِّهِمْ قَبْلَ هَرْجِ الْأَحَادِيثِ وَاخْتِلَافِ الْأَهْوَاءِ وَتَصْدِيقُ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فِي آخِرِ مَا نَزَلَ يَقُولُ اللَّهُ { فَإِنْ تَابُوا } قَالَ خَلْعُ الْأَوْثَانِ وَعِبَادَتِهَا { وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوْا الزَّكَاةَ } وَقَالَ فِي آيَةٍ أُخْرَى { فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوْا الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ } حَدَّثَنَا أَبُو حَاتِمٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى الْعَبْسِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ عَنْ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ مِثْلَهُ
Yandi me zabisa beto [Nashr bin Ali Al Jahdlami] me tuba, me zabisa beto [Abu Ahmad] me tuba, me zabisa beto [Abu Ja’far Ar Razi] katuka na [Rabi’ bin Anas] katuka na [Anas bin Malik] yandi me tuba; Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Konso muntu yina me fwa na kikalulu ya masonga na ntwala ya Allah, na kusambila yandi mpi na kuvukisa ve banduku ti yandi, na kusala bisambu mpi na kufuta zakat, pana yandi me fwa na kiese ya Allah’. Anas wavova vo; ‘I dibundu dia Allah diatwaswa kwa Ntumwa, bafila dio kwa Rabb au vitila mvwatu mia masolo ye ntantani za luzolo. Dyambu yai kele na Mukanda ya Allah na nsuka ya verse ya bo mezabisa, Allah ketuba nde: ‘Kana bo balula ntima - Anas kutubaka nde; kubika biteki ti kimpika na yo, kusimba kisambu mpi kufuta zakat’. Na ndinga na yandi ya nkaka: ‘Kana bo balula ntima, bo simba kisambu, bo futa zakat, pana bo kele bampangi na nge na Deen’. Yandi me zabisa beto [Abu Hatim] me tuba, me zabisa beto [Ubaidullah bin Musa Al ‘Absi] me tuba, me zabisa beto [Abu Ja’far Ar Razi] katuka na [Ar Rabi’ bin Anas] bonso hadith ya kele na zulu.
Imam Ibnu Majah : 70
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْأَزْهَرِ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ
Yandi me zabisa beto [Ahmad bin Al Azhar] me tuba, me tubila beto [Abu An Nadlr] me tuba, me tubila beto [Abu Ja’far] katuka na [Yunus] katuka na [Al Hasan] katuka na [Abu Hurairah] yandi me tuba; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Bo pesaka mono ntuma ya kunwana ti bantu tii kuna bo ta ta kimbangi nde nzambi mosi ve kele katula kaka Allah, mpi mono kele ntumwa ya Allah, yina ke salaka bisambu mpi ke futaka zakat’.
Imam Ibnu Majah : 71
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْأَزْهَرِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَهْرَامَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ
Yandi me zabisa beto [Ahmad bin Al Azhar] me tuba, me zabisa beto [Muhammad bin Yusuf] me tuba, me zabisa beto [Abdul Hamid bin Bahram] katuka na [Syahr bin Hausyab] katuka na [Abdurrahman bin Ghanim] katuka na [Mu’adz bin Jabal] yandi me tuba; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Bo pesaka mono ntuma ya kunwana ti bantu tii kuna bo ta ta kimbangi nde kele ve ti nzambi mosi ya me fwana kusambila katula kaka Allah mpi kieleka mono kele ntumwa ya Allah, mono ke tulaka kisambu mpi ke pesaka zakat’.
Imam Ibnu Majah : 72
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الرَّازِيُّ أَنْبَأَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ اللَّيْثِيُّ حَدَّثَنَا نِزَارُ بْنُ حَيَّانَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صِنْفَانِ مِنْ أُمَّتِي لَيْسَ لَهُمَا فِي الْإِسْلَامِ نَصِيبٌ أَهْلُ الْإِرْجَاءِ وَأَهْلُ الْقَدَرِ حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ الْبُخَارِيُّ سَعِيدُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ خَارِجَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عَيَّاشٍ عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ مُجَاهِدٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا الْإِيمَانُ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ الْبُخَارِيُّ حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ عَنْ حَرِيزِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ الْحَارِثِ أَظُنُّهُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ الْإِيمَانُ يَزْدَادُ وَيَنْقُصُ
Yandi me zabisa beto [Muhammad bin Isma’il Ar Razi] me tuba, me zabisa beto [Yunus bin Muhammad] me tuba, me zabisa beto [Abdola bin Muhammad Al Laits] me tuba, me zabisa beto [Nizar bin Hayyan] katuka na [Ikrimah] katuka na [Ibn Abbas] mpi [Jabir bin Abdul] me tuba; Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Kele ti bimvuka zole ya Ummah na mono yina kele ve ata ti kitini mosi na dibundu ya Islam; bantu yina ke landaka murji’ah mpi qadariyah’. Yandi me zabisa beto Abu Usman Al Bukhari Sa’id bin Sa’d yandi tubaka nde; me zabisa beto Al Haitsam bin Kharijah yandi tubaka nde; me zabisa beto Isma’il - disongidila Ibn Iyasy - katuka na Abdul Wahhab bin Mujahid katuka na Mujahid katuka na Ibn Abbas ti Abu Hurairah bo zole tubaka nde, ‘Lukwikilu ke kumaka mingi mpi ke kulumukaka’. Yandi me zabisa beto Abu Utsman Al Bukhari me tuba, me tubila beto Al Haitsam me tuba, me tubila beto Isma’il ya Jarir bin Uthman ya Al Harith mono vandaka kuyindula nde yo me katuka na Mujahid ya Abu Darda` yandi me tuba; ‘Lukwikilu ke kumaka mingi mpi ke manaka’.
Imam Ibnu Majah : 73
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ ح و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍحَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ أَنَّهُ يُجْمَعُ خَلْقُ أَحَدِكُمْ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَبْعَثُ اللَّهُ إِلَيْهِ الْمَلَكَ فَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ فَيَقُولُ اكْتُبْ عَمَلَهُ وَأَجَلَهُ وَرِزْقَهُ وَشَقِيٌّ أَمْ سَعِيدٌ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلَّا ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُهَا وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلَّا ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا
Yandi me zabisa beto [Ali bin Muhammad] me tuba, me zabisa beto [Waki’] ti [Muhammad bin Fudlail] ti [Abu Mu’awiyah]. Na kutadila ndonga yankaka; Yandi me zabisa beto [Ali bin Maimun Ar Raqqi] me tuba, me zabisa beto [Abu Mu’awiyah] mpi [Muhammad bin Ubaid] katuka na [Al A’masy] katuka na [Zaid bin Wahhab] yandi me tuba nde; [Abdola bin Mas’ud] tubaka nde; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, muntu ya masonga mpi ya kutudila ntima, me zabisa beto nde: ‘Kigangwa ya konso muntu na kati na beno ke vukanaka na divumu ya mama bilumbu makumi iya tii kuna yo ta kuma kitini ya menga. Na nima yo kumaka kitini ya musuni mutindu yina, na nima Allah tindaka wanzio na yandi, yandi pesaka ntuma ti ba phrase iya, na nima Yandi tubaka nde: ‘Sonika bisalu na nge, lufwa na nge ti madia na nge mutindu mosi ti mpasi to kiese na nge’. Na nzila ya Muntu yina moyo na mono kele na Diboko na yandi, kieleka mosi na kati na beno salaka bisalu ya bantu ya zulu tii kuna ntama vandaka ve na kati na yandi ti zulu katula kaka dikulu mosi, kansi disolo vandaka na ntwala na yandi tii kuna yandi salaka bisalu ya bantu ya bilungi mpi nsuka-nsuka yandi kotaka na bilungi. Mpi ya kieleka, mosi na kati na beno salaka bisalu ya bantu ya bilungi tii kuna ntama vandaka ve na kati na yandi ti bilungi katula kaka diboko mosi, kansi disolo vandaka na ntwala na yandi tii kuna yandi salaka bisalu ya bantu ya zulu mpi nsuka-nsuka yandi kotaka na zulu’.
Imam Ibnu Majah : 74
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سِنَانٍ عَنْ وَهْبِ بْنِ خَالِدٍ الْحِمْصِيِّ عَنْ ابْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَوَقَعَ فِي نَفْسِي شَيْءٌ مِنْ هَذَا الْقَدَرِ خَشِيتُ أَنْ يُفْسِدَ عَلَيَّ دِينِي وَأَمْرِي فَأَتَيْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ فَقُلْتُ أَبَا الْمُنْذِرِ إِنَّهُ قَدْ وَقَعَ فِي نَفْسِي شَيْءٌ مِنْ هَذَا الْقَدَرِ فَخَشِيتُ عَلَى دِينِي وَأَمْرِي فَحَدِّثْنِي مِنْ ذَلِكَ بِشَيْءٍ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَنْفَعَنِي بِهِ فَقَالَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ عَذَّبَ أَهْلَ سَمَاوَاتِهِ وَأَهْلَ أَرْضِهِ لَعَذَّبَهُمْ وَهُوَ غَيْرُ ظَالِمٍ لَهُمْ وَلَوْ رَحِمَهُمْ لَكَانَتْ رَحْمَتُهُ خَيْرًا لَهُمْ مِنْ أَعْمَالِهِمْ وَلَوْ كَانَ لَكَ مِثْلُ جَبَلِ أُحُدٍ ذَهَبًا أَوْ مِثْلُ جَبَلِ أُحُدٍ تُنْفِقُهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا قُبِلَ مِنْكَ حَتَّى تُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ فَتَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَأَنَّ مَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ وَأَنَّكَ إِنْ مُتَّ عَلَى غَيْرِ هَذَا دَخَلْتَ النَّارَ وَلَا عَلَيْكَ أَنْ تَأْتِيَ أَخِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَتَسْأَلَهُ فَأَتَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ فَسَأَلْتُهُ فَذَكَرَ مِثْلَ مَا قَالَ أُبَيٌّ وَقَالَ لِي وَلَا عَلَيْكَ أَنْ تَأْتِيَ حُذَيْفَةَ فَأَتَيْتُ حُذَيْفَةَ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ مِثْلَ مَا قَالَا وَقَالَ ائْتِ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَاسْأَلْهُ فَأَتَيْتُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّ اللَّهَ عَذَّبَ أَهْلَ سَمَاوَاتِهِ وَأَهْلَ أَرْضِهِ لَعَذَّبَهُمْ وَهُوَ غَيْرُ ظَالِمٍ لَهُمْ وَلَوْ رَحِمَهُمْ لَكَانَتْ رَحْمَتُهُ خَيْرًا لَهُمْ مِنْ أَعْمَالِهِمْ وَلَوْ كَانَ لَكَ مِثْلُ أُحُدٍ ذَهَبًا أَوْ مِثْلُ جَبَلِ أُحُدٍ ذَهَبًا تُنْفِقُهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا قَبِلَهُ مِنْكَ حَتَّى تُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ فَتَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَمَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ وَأَنَّكَ إِنْ مُتَّ عَلَى غَيْرِ هَذَا دَخَلْتَ النَّارَ
Yandi me zabisa beto [Ali bin Muhammad] me tuba, me zabisa beto [Ishaq bin Sulaiman] yandi me tuba; Mono kuwaka [Abu Sinan] na [Wahb bin Khalid Al Himshi] na [Ibn Ad Dailami] yandi tubaka nde; ‘Vena ye diambu dikangamene muna moyo ame mu kuma kia nsuka. Mono vandaka kudiyangisa nde yo ta bebisa dibundu na mono mpi mambu na mono, yo yina mono kwendaka na [Ubai bin Ka’ab]. Mono yulaka yandi nde; ‘O Abul Mundzir, vena ye diambu dikuntokanesanga mu kuma kia diambu dia nsuka, ngina ye ntokani vo difwasa dibundu diame ye mambu mame. Yo yina, zabisa mono kima mosi ya ke wakana ti yo, bika Allah kubaka mambote na yo’. Yandi ke tuba nde; ‘Kana Allah kupesa ndola na bantu ya zulu ti ya ntoto, yandi ta pesa bo ndola kibeni, mpi yandi ta sala bo ve mambu ya kukonda lunungu. Kana yandi pesaka mawa, mawa na yandi zolaka kuvanda mbote kuluta bisalu na bo. Kana nge kele na wolo bonso Ngumba ya Uhud mpi na nima nge ke sadila yo na nzila ya Allah, pana yo ta ndimama ve tii kuna nge ta kwikila na destin. Zaba nde kima yina kele dikabu na nge ta kabwana ve ti nge, mpi kima yina kele ve ya nge ta vanda ve dikabu na nge. Kana nge fwa na ba conditions ya nkaka ve yai pana nge ta kwenda na bilungi. Ka vena diambu dia mbi ko kele vo wizidi kwa mpangi ame, Abdullah bin Mas’ud, i bosi unyuvula’. Yo yina, mono kwendaka na [Abdullah] mpi yulaka yandi mambu yai, mpi yandi tubaka mambu yina Ubai tubaka. I bosi, wampovesa vo, ‘Ke vena diambu ko diambi kele vo wizidi kuna Hudzaifah’. Yo yina, mono kwendaka na [Hudzaifah] mpi yulaka yandi mambu yina. I bosi, wavutula nze una bavova yau awole’. Hudzaifa tubaka nde; ‘Kwisa na Zaid bin Thabit mpi yula yandi’. Yo yina mono kwendaka na [Zaid bin Thabit] mpi yulaka yandi, na nima yandi vutulaka nde: ‘Mono waka Ntumwa ya Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam ke tuba nde: ‘Kana Allah kupesa ndola na bantu yina ke zingaka na zulu ti na ntoto, kieleka yandi ta pesa bo ndola, mpi yandi ta sala bo ve mambu ya kukonda lunungu. Kana yandi pesaka mawa, mawa na yandi zolaka kuvanda mbote kuluta bisalu na bo. Kana nge kele na wolo bonso Ngumba ya Uhud mpi na nima nge ke sadila yo na nzila ya Allah, pana yo ta ndimama ve tii kuna nge ta kwikila na destin. Zaba nde kima yina kele dikabu na nge ta kabwana ve ti nge, mpi kima yina kele ve ya nge ta vanda ve dikabu na nge. Kana nge fwa na ba conditions ya nkaka ve yai pana nge ta kwenda na bilungi’.
Imam Ibnu Majah : 75
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَكُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبِيَدِهِ عُودٌ فَنَكَتَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا وَقَدْ كُتِبَ مَقْعَدُهُ مِنْ الْجَنَّةِ وَمَقْعَدُهُ مِنْ النَّارِ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا نَتَّكِلُ قَالَ لَا اعْمَلُوا وَلَا تَتَّكِلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ ثُمَّ قَرَأَ{ فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَى وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى }
Yandi me zabisa beto [Usman bin Abu Syaibah] me tuba, me zabisa beto [Waki’]. Mpi na kutadila ndonga ya nkaka; Yandi me zabisa beto [Ali bin Muhammad] me tuba, me zabisa beto [Abu Mu’awiyah] mpi [Waki’] katuka na [Al A’masy] katuka na [Sa’d bin Ubaidah] katuka na [Abu Abdurrahman As Sulami] katuka na [Ali bin Abu Talib] yandi tubaka nde: ‘Beto vandaka kilumbu mosi na lweka ya profete na yandi. Yandi losaka yo na ntoto na nima yandi tombulaka ntu na yandi mpi tubaka nde: ‘Konso muntu na kati na beno me baka kisika na zulu mpi kisika na bilungi’. Bo yulaka yandi nde: ‘O Ntumwa ya Allah, inki beto ta sala kana beto kudipesa kaka?’ yandi vutulaka nde: ‘Ve, landa kusala yo mpi kuyambula ve. Konso muntu ta kuma pete na kutadila yina me gangamaka sambu na yandi’. Na nima yandi tangaka nde: ‘Sambu na muntu yina ke pesa -kimvwama na yandi na nzila ya Allah- mpi ke zitisa Nzambi, mpi ke ndimisa nde lufutu ya kuluta mbote kele -zulu-, pana Beto ta yidikila yandi -nzila ya pete-. Mpi sambu na bantu yina kele bantu ya mbi mpi ke monaka nde bo me fwana, mpi ke buyaka lufutu ya kuluta mbote, pana Beto ta yidikila bo nzila ya mpasi.’
Imam Ibnu Majah : 76
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الطَّنَافِسِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُؤْمِنُ الْقَوِيُّ خَيْرٌ وَأَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ الْمُؤْمِنِ الضَّعِيفِ وَفِي كُلٍّ خَيْرٌ احْرِصْ عَلَى مَا يَنْفَعُكَ وَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَلَا تَعْجَزْ فَإِنْ أَصَابَكَ شَيْءٌ فَلَا تَقُلْ لَوْ أَنِّي فَعَلْتُ كَذَا وَكَذَا وَلَكِنْ قُلْ قَدَّرَ اللَّهُ وَمَا شَاءَ فَعَلَ فَإِنَّ لَوْ تَفْتَحُ عَمَلَ الشَّيْطَانِ
Bo me zabisaka beto nde [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ti [Ali bin Muhammad Ath Thanafusi] bo zole tubaka nde; me zabisa beto [Abdolla bin Idris] katuka na [Rabia bin Uthman] katuka na [Muhammad bin Yahya bin Hibban] katuka na [Al A’raj] katuka na [Abu Hurairah] yandi tubaka nde; Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Muntu ya ke kwikilaka ngolo kele mbote mpi ke zolaka mingi Allah kuluta mukwikidi ya kukonda ngolo, mpi konso muntu kele ti mambote. Vanda na kikesa na mambu yonso ya ke sadisa nge, lomba lusadisu na Allah mpi kuvanda ve ya kulemba. Avo obwanga mu vonza buna kuvovele diambu ko; 'kana mono salaka yai ti yai'. Kansi beto tuba nde; ‘I nsiku mia Nzambi, Yandi ovanganga konso dina kazolele’. Mu kuma kia mvovo ‘avo diabulu kaka kaziula mwelo’.
Imam Ibnu Majah : 77
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَيَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ سَمِعَ طَاوُسًا يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يُخْبِرُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى عَلَيْهِمَا السَّلَام فَقَالَ لَهُ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُونَا خَيَّبْتَنَا وَأَخْرَجْتَنَا مِنْ الْجَنَّةِ بِذَنْبِكَ فَقَالَ لَهُ آدَمُ يَا مُوسَى اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلَامِهِ وَخَطَّ لَكَ التَّوْرَاةَ بِيَدِهِ أَتَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدَّرَهُ اللَّهُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى ثَلَاثًا
Bo me zabisaka beto nde [Hsyam bin ‘Ammar] ti [Ya’qub bin Humaid bin Kasib] bo zole tubaka nde; me zabisa beto [Sufyan bin Uyainah] katuka na [‘Amru bin Dinar] yandi waka [Tawus] ke tuba nde; Mu kuwaka [Abu Hurairah] rapore na beto na ntumwa ya Nzambi, yandi tubaka nde: ‘Adamu ti Musa ‘Alaihimas Salam vandaka kuswana bo na bo. Musa tubaka nde: ‘O Adami, nge kele tata na beto. Nge me pesa beto mpasi mpi me kula beto na zulu sambu na disumu na nge’. Adami vutulaka nde: ‘O Musa, Allah me pona nge na ndinga na yandi mpi yandi me sonikila nge Torah na diboko na yandi. Keti beno ke finga mono sambu na mambu yina Allah me zenga sambu na mono na ntwala ya kuganga mono bamvula makumi iya’. Yo yina, ntembe ya Adami nungaka Moize, na nima ntembe ya Adami nungaka ya Moize. Yandi vutukilaka mambu yina mbala tatu.
Imam Ibnu Majah : 78
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُؤْمِنَ بِأَرْبَعٍ بِاللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَبِالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْقَدَرِ
Yandi me tubila beto [Abdulla bin Amir bin Zurarah] me tuba, me tubila beto [Sharik] katuka na [Mansur] katuka na [Rib’i] katuka na [Ali radliallahu ‘anhu] yandi me tuba nde; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Nsadi ta kwikila ve tii kuna yandi ta kwikila mambu iya; Lukwikilu na Allah yina kele na nduku ve, lukwikilu nde mono kele kinati-nsangu ya Allah, lukwikilu na lufutumuku na nima ya lufwa mpi lukwikilu na destin’.
Imam Ibnu Majah : 79
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَمَّتِهِ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى جِنَازَةِ غُلَامٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ طُوبَى لِهَذَا عُصْفُورٌ مِنْ عَصَافِيرِ الْجَنَّةِ لَمْ يَعْمَلْ السُّوءَ وَلَمْ يُدْرِكْهُ قَالَ أَوَ غَيْرُ ذَلِكَ يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ لِلْجَنَّةِ أَهْلًا خَلَقَهُمْ لَهَا وَهُمْ فِي أَصْلَابِ آبَائِهِمْ وَخَلَقَ لِلنَّارِ أَهْلًا خَلَقَهُمْ لَهَا وَهُمْ فِي أَصْلَابِ آبَائِهِمْ
Bo me zabisaka beto nde [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ti [Ali bin Muhammad] bo zole tubaka nde; me zabisa beto [Waki’] me tuba, me zabisa beto [Thalhah bin Yahya bin Thalhah bin Ubaidullah] katuka na tata-nkento na yandi [Aisyah bint Thalhah] katuka na [Aisyah ummul mukminin radliallahu ‘anha] yandi tubaka; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam bokilaka yandi na kukwenda na nitu ya mwana mosi ya Ansar. Yo yina mono tubaka nde; ‘O Ntumwa ya Allah, yo kele kiese mingi sambu na pizio mosi ya me katuka na pizio yai ya zulu, yandi me sala ve ata kima mosi ya mbi mpi yandi me kutana ti yo ve’. Yandi tubaka nde: ‘to katula yina, O Aisyah, kieleka Allah me sala sambu na bantu yina ke zingaka na kati na yo paladisu. Allah gangaka bo sambu na yandi ntangu bo vandaka kaka na kati ya mikwa ya ba-nkaka na yandi. Allah mpe wavanga bilungi mu kuma kia awana bezingilanga mo. Yandi gangaka bo sambu na yandi, ntangu bo vandaka kaka na mikwa ya ba-nkaka na yandi’.
Imam Ibnu Majah : 80
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ زِيَادِ بْنِ إِسْمَعِيلَ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَجَاءَ مُشْرِكُو قُرَيْشٍ يُخَاصِمُونَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقَدَرِ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ{ يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ }
Bo me zabisaka beto nde [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ti [Ali bin Muhammad] bo zole tubaka nde; me zabisa beto [Waki’] tubaka, me zabisa beto [Sufyan Ats Tsauri] katuka na [Ziyad bin Isma’il Al Makhzumi] katuka na [Muhammad bin ‘Abbad bin Ja’far] katuka na [Abu Hurairah] yandi tubaka; ‘Bantu yina vandaka kukwikila na banzambi mingi ya Quraish kwisaka sambu na kutula ntembe ti Ntumwa sallallallaahu ‘alaihi wasallam na yina metala destin. Yo yina, verse yai kulumukaka: ‘Kilumbu yina bo tafukama na tiya ya bilungi. Kuwa tiya ya bilungi ya Saqor. Ya kieleka, beto ke salaka bima yonso ti qodar’.