Imam Ibnu Majah : 41
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبَيْنِ
Atubuulidde [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yagamba, atubuulidde [Waki’] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Habib bin Abu Thabit] okuva ku [Maimun bin Abu Syabib] okuva ku [Mughirah bin Syu’bah] yagamba; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Oyo yenna atuusa hadith okuva gyendi, so nga alaba nga hadith bulimba, olwo y’omu ku balimba’.
Imam Ibnu Majah : 42
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ بَشِيرِ بْنِ ذَكْوَانَ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي الْمُطَاعِ قَالَ سَمِعْتُ الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ يَقُولُقَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ وَذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَعَظْتَنَا مَوْعِظَةَ مُوَدِّعٍ فَاعْهَدْ إِلَيْنَا بِعَهْدٍ فَقَالَ عَلَيْكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا وَسَتَرَوْنَ مِنْ بَعْدِي اخْتِلَافًا شَدِيدًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْأُمُورَ الْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Atugambye [Abdullah bin Ahmad bin Basyir bin Dzakwan Ad Dimasyqi] yagamba, atubuulidde [Al Walid bin Muslim] yagamba, atubuulidde [Abdullah bin Al ‘Ala`] yagamba, agambye [Yahya bin Abi Al Mutha’] yagamba; Nawulira [‘Irbadl bin Sariyah] ng’agamba nti; ‘Olunaku lumu Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yayimirira mu ffe. Yawadde amagezi agakwata ku mutima ennyo, ng’emitima gikankana n’amaziga ne gakulukuta. Awo n’egamba nti; 'Ayi Omubaka wa Allah, otuwadde amagezi gamu ag'okusiibula, kale tuwe endagaano'. Yagamba nti: ‘Olina okutya Allah, okuwuliriza n’okugondera wadde omuddu wa Habasyi. Era oluvannyuma lw’okufa kwange, ojja kulaba enkaayana ez’entiisa ennyo, kale wandibadde onywerera ku sunnah yange ne sunnah ya Rashidun khulafaur eyafuna obulagirizi. Luma sunnah n’amannyo go ag’amayinja, era togoberera bintu bikoleddwa, kubanga mu butuufu bid’ah zonna za bujeemu.’
Imam Ibnu Majah : 43
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ بِشْرِ بْنِ مَنْصُورٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ السَّوَّاقُ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو السُّلَمِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ يَقُولُوَعَظَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَوْعِظَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ لَمَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا قَالَ قَدْ تَرَكْتُكُمْ عَلَى الْبَيْضَاءِ لَيْلُهَا كَنَهَارِهَا لَا يَزِيغُ عَنْهَا بَعْدِي إِلَّا هَالِكٌ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِمَا عَرَفْتُمْ مِنْ سُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَعَلَيْكُمْ بِالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّمَا الْمُؤْمِنُ كَالْجَمَلِ الْأَنِفِ حَيْثُمَا قِيدَ انْقَادَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الصُّبْحِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Kitugambye nti [Isma’il bin Bisyr bin Manshur] ne [Ishaq bin Ibrahim As Sawwaq] bombi baagamba nti; atugambye [Abdurrahman bin Mahdi] okuva ku [Mu’awiyah bin Salih] okuva ku [Dlamrah bin Habib] okuva ku [Abdurrahman bin ‘Amru As Sulami] nti yawulira [‘Irbadl bin Sariyah] ng’agamba nti; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yatuwa amagezi agakulukuta amaziga n’emitima okukankana. Bwe tutyo ne tumugamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, mazima gano magezi ga kwawukana, kale otusikira ki?’. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Nkulekedde obulagirizi obutegeerekeka obulungi, ekiro kiringa emisana. Tewali ajja kumuvaako oluvannyuma lwange wabula ajja kuzikirizibwa. Oyo yenna ku mmwe abeera mulamu ajja kulaba enkaayana nnyingi. Kale olina okunywerera ku by’omanyi okuva mu sunnah yange, era sunnah ya Rashidun Khulafaur eyafuna obulagirizi bwange, luma sunnah ezo n’amannyo go ag’amayinja. Olina okuba omuwulize ne ku muddu wa Habasyi. Omukkiriza alinga engamiya efumbiddwa, yonna gy’asibiddwa ajja kugondera’. Atubuulidde [Yahya bin Hakim] yagamba, atubuulidde [Abdul Malik bin Ash Shabbah Al Misma’i] yagamba, atubuulidde [Tsaur bin Yazid] okuva ku [Khalid bin Ma’dan] okuva ku [Abdurrahman bin ‘Amru] okuva ku [’Irbadl bin Sariyah] yagamba; ‘Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yatukulembera mu swala y’oku makya, olwo n’atukyukira n’atuwa amagezi agakwata ku mutima ennyo’. Olwo n’ayogera nga mu hadith waggulu.
Imam Ibnu Majah : 44
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَعَلَا صَوْتُهُ وَاشْتَدَّ غَضَبُهُ كَأَنَّهُ مُنْذِرُ جَيْشٍ يَقُولُ صَبَّحَكُمْ مَسَّاكُمْ وَيَقُولُ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ وَيَقْرِنُ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى وَيَقُولُ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ خَيْرَ الْأُمُورِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرُ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ وَكَانَ يَقُولُ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَعَلَيَّ وَإِلَيَّ
Kitugambye nti [Suwaid bin Sa’id] ne [Ahmad bin Thabit Al Jahdari] bombi baagamba nti; atubuulidde [Abdul Wahhab Ats Tsaqafiy] okuva ku [Ja’far bin Muhammad] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Jabir bin Abdullah] yagamba; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam bwe yali awa okubuulira amaaso ge ne gafuuka amamyufu, eddoboozi lye ne liri waggulu era nga n'enneewulira ze zaali za bbugumu, ng'alinga ali okulabula eri amagye, yaleekaana nti: 'Mwegendereze, omulabe ajja kujja ku makya, omulabe ajja kujja emisana! ' Era n'akuba enduulu nti: 'Nnasindikibwa n'okutuuka kw'olunaku lw'enkomerero nga zino -engalo bbiri-,' n'ateeka engalo ze ebbiri wamu; engalo eya ddyo n’engalo eya wakati. Olwo n'agamba nti: ''Amma ba'du; Mazima ddala ekisinga obulungi kye kitabo kya Allah era obulagirizi obusinga obulungi bwe bulagirizi bwa Muhammad, ekisinga obubi kye kikoleddwa, era buli bujeemu bujeemu’. Era bulijjo yagamba nti: ‘Buli aleka ebintu, biba bya basika be. Era oyo yenna alekawo ebbanja oba obwesige, nze nja kuligumira’.
Imam Ibnu Majah : 45
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ الْمَدَنِيُّ أَبُو عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا هُمَا اثْنَتَانِ الْكَلَامُ وَالْهَدْيُ فَأَحْسَنُ الْكَلَامِ كَلَامُ اللَّهِ وَأَحْسَنُ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ أَلَا وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدِثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ شَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ أَلَا لَا يَطُولَنَّ عَلَيْكُمْ الْأَمَدُ فَتَقْسُوَ قُلُوبُكُمْ أَلَا إِنَّ مَا هُوَ آتٍ قَرِيبٌ وَإِنَّمَا الْبَعِيدُ مَا لَيْسَ بِآتٍ أَلَا أَنَّمَا الشَّقِيُّ مَنْ شَقِيَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ وَالسَّعِيدُ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِهِ أَلَا إِنَّ قِتَالَ الْمُؤْمِنِ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فُسُوقٌ وَلَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ أَلَا وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ لَا يَصْلُحُ بِالْجِدِّ وَلَا بِالْهَزْلِ وَلَا يَعِدُ الرَّجُلُ صَبِيَّهُ ثُمَّ لَا يَفِي لَهُ فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارَ وَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ وَإِنَّهُ يُقَالُ لِلصَّادِقِ صَدَقَ وَبَرَّ وَيُقَالُ لِلْكَاذِبِ كَذَبَ وَفَجَرَ أَلَا وَإِنَّ الْعَبْدَ يَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا
Atubuulidde [Muhammad bin Ubaid bin Maimun Al Madani Abu Ubaid] yagamba, atubuulidde [kitange] okuva ku [Muhammad bin Ja’far bin Abu Kathir] okuva ku [Musa bin ‘Uqbah] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Abul Ahwash] okuva ku [Abdullah bin Mas’ud] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘ byombi bigambo na kulungamya. Kale ebigambo ebisinga obulungi ye Kalamullah, era obulagirizi obusinga obulungi bwe bulagirizi bwa Muhammad. Nsaba okimanye, temutonda bintu bipya. Mazima, ebintu ebisinga obubi bintu bipya -ebitondeddwa-, era buli kintu ekipya biba bid’ah, era buli bid’ah bujeemu. Manya, toloota nnyo, okutuusa ng’omutima gwo gukalubye. Mumanye nti buli ekijja kiri kumpi, era nti ekiri ewala kintu ekitajja kujja. Kimanye nti omuntu ow’ennaku y’oyo alina ennaku mu lubuto lwa nnyina, ate omusanyufu y’oyo aweebwa amagezi okuva mu bantu abalala. Manya ddala, okutta omusiraamu butakkiriza, era okumuvuma bubi. Si halal omusiraamu obutayogera na muganda we okumala ennaku ezisukka mu ssatu. Manya, weewale okwogera obulimba, mu butuufu okulimba tekulina bwenkanya oba kukolebwa mu ngeri ya maanyi oba mu kuzannya. Tewali muntu yenna asuubiza mwana n’oluvannyuma n’atakituukiriza. Mazima ddala, okulimba kujja kuleeta ebikolwa eby’ekibi era ddala ebikolwa eby’ekibi bijja kutuusa mu geyena. Mazima ddala, obwesimbu bujja kulaga obulungi ate obulungi bujja kulaga eggulu. Era kijja kugambibwa omuntu omwesimbu nti; akoze mu bwesimbu era akoze ebirungi. So nga eri abalimba kigambibwa nti; akoze eby’obulimba n’ekibi. Omuddu alimba bulijjo, ajja kuwandiikibwa mu maaso ga Allah ng’omulimba’.
Imam Ibnu Majah : 46
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خِدَاشٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْتَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ{ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ إِلَى قَوْلِهِ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبَابِ }فَقَالَ يَا عَائِشَةُ إِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِيهِ فَهُمْ الَّذِينَ عَنَاهُمْ اللَّهُ فَاحْذَرُوهُمْ
Atugambye [Muhammad bin Khalid bin Khidas] yagamba, atubuulidde [Isma’il bin ‘Ulaiyah] yagamba, atubuulidde [Ayyub]. Era okusinziira ku lunyiriri olulala; Atugambye [Ahmad bin Thabit Al Jahdari] ne [Yahya bin Hakim], bombi bagamba nti; atunyumizza [Abdul Wahhab] yagamba, ayogedde eri [Ayyub] okuva ku [Abdullah bin Abu Awalkah] okuva ku [Aisyah] yagamba nti,; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam soma aya eno: ‘Yeyo eyakusindika Ekitabo - Qur’an. Mu birimu mulimu aya ezituukiridde, nga zino ze zisinga okubeera mu Qur’an n’Aya endala ezibeera mutasyaabihaat, ezituusa ku bigambo bye: ‘Era tewali ssomo liyinza kuyigibwamu okuggyako ery’okutegeera’. Awo n’agamba nti: ‘Ayi Aisha, bw’olaba abantu nga bakyomba, olwo be Allah be yagenderera, n’olwekyo beegendereze’.
Imam Ibnu Majah : 47
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنَا حَوْثَرَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا ضَلَّ قَوْمٌ بَعْدَ هُدًى كَانُوا عَلَيْهِ إِلَّا أُوتُوا الْجَدَلَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ{ بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ }الْآيَةَ
Atugambye [Ali bin Al Mundzir] yagamba, atugambye [Muhammad bin Fudlail], Era okusinziira ku layini endala; Atugambye [Hautsarah bin Muhammad] yagamba, atugambye [Muhammad bin Bisyr] bombi bagamba nti; atubuulidde [Hajjaj bin Dinar] okuva ku [Abu Ghalib] okuva ku [Abu Umamah] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Abantu tebajja kubula oluvannyuma lw’okulungamizibwa kasita basigala mu kyo, okuggyako abo abaagala okuyomba’. Oluvannyuma yasoma olunyiriri luno: ‘naye bantu abaagala nnyo okuyomba’.
Imam Ibnu Majah : 48
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ أَبُو هَاشِمِ بْنِ أَبِي خِدَاشٍ الْمَوْصِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِحْصَنٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي عَبْلَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ لِصَاحِبِ بِدْعَةٍ صَوْمًا وَلَا صَلَاةً وَلَا صَدَقَةً وَلَا حَجًّا وَلَا عُمْرَةً وَلَا جِهَادًا وَلَا صَرْفًا وَلَا عَدْلًا يَخْرُجُ مِنْ الْإِسْلَامِ كَمَا تَخْرُجُ الشَّعَرَةُ مِنْ الْعَجِينِ
Atugambye [Daud bin Sulaiman Al ‘Askari] yagamba, atugambye [Muhammad bin Ali Abu Hasyim bin Abu Khidasy Al Maushili] yagamba nti; atubuulidde [Muhammad bin Mihshan] okuva ku [Ibrahim bin Abu ‘Ablah] okuva ku [Abdullah bin Ad Dailami] okuva ku [Huzdaifah] yagamba; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘ Allah tajja kukkiriza kuva mu bajeemu; okusiiba, okusaala, okusaddaaka, hijja, umrah, jihad, enneeyisa n’obwenkanya. Yava mu Busiraamu ng’enviiri bwe ziva mu buwunga’.
Imam Ibnu Majah : 49
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مَنْصُورٍ الْحَنَّاطُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ أَبِي الْمُغِيرَةِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَى اللَّهُ أَنْ يَقْبَلَ عَمَلَ صَاحِبِ بِدْعَةٍ حَتَّى يَدَعَ بِدْعَتَهُ
Atubuulidde [Abdullah bin Sa’id] yagamba, atubuulidde [Bisyr bin Manshur Al Hannath] okuva ku [Abu Zaid] okuva ku [Abu Al Mughirah] okuva ku [Abdullah bin Abbas] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Allah tayagala kukkiriza bikolwa bya mujeemu okutuusa lw’aleka obujeemu bwe’.
Imam Ibnu Majah : 50
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ وَهَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَرْدَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَرَكَ الْكَذِبَ وَهُوَ بَاطِلٌ بُنِيَ لَهُ قَصْرٌ فِي رَبَضِ الْجَنَّةِ وَمَنْ تَرَكَ الْمِرَاءَ وَهُوَ مُحِقٌّ بُنِيَ لَهُ فِي وَسَطِهَا وَمَنْ حَسَّنَ خُلُقَةُ بُنِيَ لَهُ فِي أَعْلَاهَا
Atugambye [Abdurrahman bin Ibrahim Ad Dimasyqi] ne [Harun bin Ishaq], bombi bagamba nti; atubuulidde [Ibn Abu Fudaik] okuva ku [Salamah bin Wardan] okuva ku [Anas bin Malik] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Oyo yenna asuula obulimba, so nga mulimba, olubiri lujja kumuzimbibwa ku mabbali g’eggulu. Oyo anaasuula okukubaganya ebirowoozo wadde nga mutuufu, olubiri lujja kumuzimbira wakati mu ggulu. Oyo yenna anaalongoosa empisa ze, olubiri lujja kumuzimbibwa mu ggulu erisinga obuwanvu'.
Imam Ibnu Majah : 51
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَعَبْدَةُ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ ح و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَحَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ وَشُعَيْبُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعًا يَنْتَزِعُهُ مِنْ النَّاسِ وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمُ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ فَإِذَا لَمْ يُبْقِ عَالِمًا اتَّخَذَ النَّاسُ رُءُوسًا جُهَّالًا فَسُئِلُوا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا
Nga amaze okutugamba [Abu Kuraib] yagamba nti; atubuulidde [Abdullah bin Idris] ne [‘Abdah] ne [Abu Mu’awiyah] ne [Abdullah bin Numair] ne [Muhammad bin Bisyr]. Era okusinziira ku lunyiriri olulala; Atugambye [Suwaid bin Sa’id] yagamba nti; atubuulidde [Ali bin Mushir] ne [Malik bin Anas] ne [Hafsh bin Maisarah] ne [Syu’aib bin Ishaq] okuva ku [Hisham bin Urwah] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abdullah bin ‘Amru bin Al ‘Ash] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Mazima Allah taggya kumanya kwokka ku bantu. Kyokka kiggyawo okumanya nga kitta ba ulama. Singa tewabaawo muntu atya Katonda asigaddewo n’akatono, abantu bajja kutwala abakulembeze abasirusiru, bwe babasaba bajja kuwa fatwa nga tebamanyi, olwo bajja kubula ne babuzaabuza’.
Imam Ibnu Majah : 52
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ حُمَيْدُ بْنُ هَانِئٍ الْخَوْلَانِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أُفْتِيَ بِفُتْيَا غَيْرَ ثَبَتٍ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى مَنْ أَفْتَاهُ
Atubuulidde [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yagamba, atubuulidde [Abdullah bin Yazid] okuva ku [Sa’id bin Abu Ayyub] yagamba, yantegeezezza [Abu Hani` Humaid bin Hani` Al Khaulani] okuva ku [Abu Uthman Muslim bin Yasar] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Oyo yenna aweebwa fatwa ne fatwa etali ntuufu, olwo ekibi kiri ku muntu eyawa fatwa’.
Imam Ibnu Majah : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَجَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ أَنْعُمٍ هُوَ الْإِفْرِيقِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِلْمُ ثَلَاثَةٌ فَمَا وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ فَضْلٌ آيَةٌ مُحْكَمَةٌ أَوْ سُنَّةٌ قَائِمَةٌ أَوْ فَرِيضَةٌ عَادِلَةٌ
Atugambye [Muhammad Ibnul ‘Ala` Al Hamdani] yagamba nti; antegeezezza [Risydin bin Sa’d] ne [Ja’far bin Aun] okuva ku [Ibnu An’um] - kwe kugamba Al Afriqi - okuva ku [Abdurrahman bin Rafi’] okuva ku [Abdullah bin ‘Amru] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Okumanya kuli kusatu, ate ebisigadde mpisa mpisa zokka; aya za muhkamat, sunnah ezigolokofu ne fara’idl’ ennungi.
Imam Ibnu Majah : 54
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ حَمَّادٍ سَجَّادَةُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ قَالَلَمَّا بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ لَا تَقْضِيَنَّ وَلَا تَفْصِلَنَّ إِلَّا بِمَا تَعْلَمُ فَإِنْ أَشْكَلَ عَلَيْكَ أَمْرٌ فَقِفْ حَتَّى تَبَيَّنَهُ أَوْ تَكْتُبَ إِلَيَّ فِيهِ
Atubuulidde [Al Hasan bin Hammad Sajjadah] yagamba, atubuulidde [Yahya bin Sa’id Al Umawi] okuva ku [Muhammad bin Sa’id bin Hassan] okuva ku [Ubadah bin Nusai] okuva ku [Abdurrahman bin Ghanim] yagamba, atubuulidde [Mu’adz bin Jabal] yagamba; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam bwe yansindika e Yemen, yagamba nti: ‘Tosalawo wadde okusalawo okuggyako n’ebyo by’omanyi. Bw’ofuna ekizibu, olwo kwata okutuusa lwe kinaategeerekeka oba onwandiikira ebbaluwa’.
Imam Ibnu Majah : 55
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ يَزَلْ أَمْرُ بَنِي إِسْرَائِيلَ مُعْتَدِلًا حَتَّى نَشَأَ فِيهِمْ الْمُوَلَّدُونَ أَبْنَاءُ سَبَايَا الْأُمَمِ فَقَالُوا بِالرَّأْيِ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا
Atubuulidde [Suwaid bin Sa’id] yagamba, atubuulidde [Ibnu Abu Ar Rijal] okuva ku [Abdurrahman bin ‘Amru Al Auza’i] okuva ku [‘Abdah bin Abu Lubabah] okuva ku [Abdullah bin ‘Amru bin Al ‘Ash] yagamba; Nawulira Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ng’agamba nti: ‘Ensonga z’abaana ba Isra’il zaasigala nga zitebenkedde okutuusa ezzadde lye baava mu buwambe. Bakaayana nga bakozesa ensonga (logic) kale babuzaabuzibwa era babuzaabuza’.
Imam Ibnu Majah : 56
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الطَّنَافِسِيُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ أَوْ سَبْعُونَ بَابًا أَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَأَرْفَعُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ ح و حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Atubuulidde [Ali bin Muhammad Ath Thanafus] yagamba, atubuulidde [Waki’] yagamba, atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Suhail bin Abu Salih] okuva ku [Abdullah bin Dinar] okuva ku [Abu Salih] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Okukkiriza kulina enzigi nkaaga mu mwenda, oba nsanvu. Ekya wansi kwe kuggya amaggwa mu kkubo, ate ekisinga waggulu kwe kugamba nti Laa Ilaaha Illallah -tewali musambwa okuggyako Allah-. Ensonyi kitundu kya kukkiriza’. Atugambye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yagamba nti; atubuulidde [Abu Khalid Al Ahmar] okuva ku [Ibn ‘Ajlan]. Era okusinziira ku lunyiriri olulala; Atubuulidde [‘Amru bin Rafi’] yagamba, atubuulidde [Jarir] okuva ku [Suhail] buli kimu okuva ku [Abdullah bin Dinar] okuva ku [Abu Salih] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga hadith waggulu.
Imam Ibnu Majah : 57
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ إِنَّ الْحَيَاءَ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Kitugambye nti [Sahl bin Abu Sahl] ne [Muhammad bin Abdullah bin Yazid] bombi baagamba nti; atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Salim] okuva ku [kitaawe] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yawulira omusajja nga awa muganda we amagezi ku nsonyi. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mazima ensonyi kitundu kya kukkiriza’.
Imam Ibnu Majah : 58
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ كِبْرٍ وَلَا يَدْخُلُ النَّارَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ
Atugambye [Suwaid bin Sa’id] yagamba, atubuulidde [Ali bin Mushir] okuva mu [Al A’masy]. Era okusinziira ku lunyiriri olulala; Atubuulidde [Ali bin Maimun Ar Raqqi] yagamba, atubuulidde [Sa’id bin Maslamah] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Alqamah] okuva ku [Abdullah] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Omuntu alina mu mutima gwe obuzito bw’ensigo ya mukene ogw’amalala tajja kuyingira mu ggulu, era omuntu alina obuzito bw’okukkiriza kw’ensigo ya mukene mu mutima gwe tajja kuyingira mu geyena’.
Imam Ibnu Majah : 59
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَلَّصَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ النَّارِ وَأَمِنُوا فَمَا مُجَادَلَةُ أَحَدِكُمْ لِصَاحِبِهِ فِي الْحَقِّ يَكُونُ لَهُ فِي الدُّنْيَا أَشَدَّ مُجَادَلَةً مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِرَبِّهِمْ فِي إِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ أُدْخِلُوا النَّارَ قَالَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَحُجُّونَ مَعَنَا فَأَدْخَلْتَهُمْ النَّارَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَأَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ مِنْهُمْ فَيَأْتُونَهُمْ فَيَعْرِفُونَهُمْ بِصُوَرِهِمْ لَا تَأْكُلُ النَّارُ صُوَرَهُمْ فَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ النَّارُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى كَعْبَيْهِ فَيُخْرِجُونَهُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرَجْنَا مَنْ قَدْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ أَخْرِجُوا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ دِينَارٍ مِنْ الْإِيمَانِ ثُمَّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ نِصْفِ دِينَارٍ ثُمَّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍقَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْ هَذَا فَلْيَقْرَأْ{ إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا }
Atubuulidde Abadde [Muhammad bin Yahya] yagamba, atubuulidde [Abdurrazzaq] yagamba, atubuulidde [Ma’mar] okuva ku [Zaid bin Aslam] okuva ku [‘Atho` bin Yasar] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] yagamba; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Bw’aba nga Allah yazuukiza abakkiriza okuva mu geyena era ne bawulira nga balina obukuumi, olwo okuyomba wakati w’omu ku mmwe ne mukwano gwe ku bikwata ku bintu ebituufu ebibaawo mu nsi tekujja kuba kwa maanyi okusinga okuyomba kw’abakkiriza ne Mukama waabwe ku baganda baabwe okusuulibwa mu geyena’. Yagamba nti: ‘Abo abakkiriza bagamba nti; ‘Ayi Mukama waffe, baganda baffe baali basaala naffe, basiiba naffe, ne bakola naffe Hijja, naye lwaki wabateeka mu geyena! ' Allah agamba nti: 'Mugende muggyemu abo be mubamanyi'. Bwe batyo ne bajja gy’ali ne babategeera n’ebifaananyi byabwe, ebifaananyi byabwe tebyayokebwa muliro. Omu ku bo yayokebwa omuliro okutuuka ku kitundu ky’ennyana ze zombi. Era abamu baali bamaze okuzikirizibwa omuliro okutuuka ku bisambi byabwe. Bwe batyo ne bagiggyayo. Awo ne bakaaba nti; ‘Ayi Mukama waffe, tufulumizza abo be watulagira’. Olwo n’agamba nti: ‘Mufulumye omuntu mu mutima gwe omuli okukkiriza okw’omuwendo gwa dinaali emu. Ate waliwo omuntu mu mutima gwe omuli okukkiriza okuzitowa ekitundu kya dinali. Ate waliwo omuntu mu mutima gwe omuli okukkiriza okuzitowa ng’ensigo ya mukene’. Abu Sa’id yagamba nti: ‘Oyo yenna atakkiriza kino, olwo asome nti: ‘Mazima Allah tasobya ku muntu yenna wadde omunene ng’akatundu, era bwe wabaawo empisa ennungi ennene ng’akatundu, mazima Allah ajja kugikubisaamu era ajja kumuwa empeera ennene’.
Imam Ibnu Majah : 60
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ نَجِيحٍ وَكَانَ ثِقَةً عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ فِتْيَانٌ حَزَاوِرَةٌ فَتَعَلَّمْنَا الْإِيمَانَ قَبْلَ أَنْ نَتَعَلَّمَ الْقُرْآنَ ثُمَّ تَعَلَّمْنَا الْقُرْآنَ فَازْدَدْنَا بِهِ إِيمَانًا
Atubuulidde [Ali bin Muhammad] yagamba, atubuulidde [Waki’] yagamba, atubuulidde [Hammad bin Najih] -ye tsiqah -yesiga- - okuva ku [Abu Imran Al Jauni] okuva ku [Jundub bin Abdullah] yagamba; ‘Bwe twali ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, mu kiseera ekyo twali bavubuka ba maanyi. Twasoma okukkiriza nga tetunnasoma Qur’an, olwo ne tusoma Qur’an, kale okukkiriza kwaffe kweyongera’.