امام نسایی (الامام النسائي) - 5662 حدیث
سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم قبل از نماز و تطهیر در صفر
امام نسایی : 81
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَصْرِيُّ عَنْ بِشْرِ بْنِ الْمُفَضَّلِ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ رَجُلٍ حَتَّى رَدَّهُ إِلَى الْمُغِيرَةِ قَالَ ابْنُ عَوْنٍ وَلَا أَحْفَظُ حَدِيثَ ذَا مِنْ حَدِيثِ ذَا أَنَّ الْمُغِيرَةَ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَقَرَعَ ظَهْرِي بِعَصًا كَانَتْ مَعَهُ فَعَدَلَ وَعَدَلْتُ مَعَهُ حَتَّى أَتَى كَذَا وَكَذَا مِنْ الْأَرْضِ فَأَنَاخَ ثُمَّ انْطَلَقَ قَالَ فَذَهَبَ حَتَّى تَوَارَى عَنِّي ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ أَمَعَكَ مَاءٌ وَمَعِي سَطِيحَةٌ لِي فَأَتَيْتُهُ بِهَا فَأَفْرَغْتُ عَلَيْهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ وَوَجْهَهُ وَذَهَبَ لِيَغْسِلَ ذِرَاعَيْهِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ شَامِيَّةٌ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَأَخْرَجَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ وَذَكَرَ مِنْ نَاصِيَتِهِ شَيْئًا وَعِمَامَتِهِ شَيْئًا قَالَ ابْنُ عَوْنٍ لَا أَحْفَظُ كَمَا أُرِيدُ ثُمَّ مَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ قَالَ حَاجَتَكَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَتْ لِي حَاجَةٌ فَجِئْنَا وَقَدْ أَمَّ النَّاسَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ وَقَدْ صَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً مِنْ صَلَاةِ الصُّبْحِ فَذَهَبْتُ لِأُوذِنَهُ فَنَهَانِي فَصَلَّيْنَا مَا أَدْرَكْنَا وَقَضَيْنَا مَا سُبِقْنَا
به ما [محمد بن ابراهیم البشری] از [بیسیر بن المفاضل] از [ابن عون] از [امیر السیابی] از [عروه بن مغیره] از [مغیره] و از [محمد بن سیرین] از [مردی] که پس از آن به موغ توکل کرد، به ما گزارش کرده است که پس از آن به موغ توکل کرد: مغیره گفت: «من این حدیث را از این [حدیث] به خاطر نمی‌آورم.» «ما یک بار با رسول خدا صلی الله علیه و آله در سفری بودیم. او با عصایی که داشت به پشت من زد. او مرا راست کرد، من نیز با او راست شدم تا به جایی رسیدیم، او ایستاد، سپس دوباره رفت (مغیره گفت) و او رفت تا جایی که من او را ندیدم. سپس آمد و گفت: «آیا آبی داری؟» «من آب را در ظرفی از چرم (سطیحه) آوردم، پس با آن به نزد او آمدم، سپس آن را روی او ریختم. سپس او فوراً دست‌ها و صورت و آرنج‌هایش را شست. او گفت: «و یادم نمی‌آید چه می‌خواستم.» سپس گفت: «خواسته تو چیست؟» من گفتم: «ای رسول خدا صلی الله علیه و آله، من نیازی ندارم.» پس از آن، به آنجا رسیدیم و عبدالرحمن بن عوف را دیدیم که با مردم نماز جماعت می‌خواند. او پیش از آن یک رکعت از نماز صبح را خوانده بود. من فوراً رفتم تا او را مطلع کنم، اما او مرا متوقف کرد. با آنچه یافته بودیم، نماز را خواندیم و آنچه را که از دست داده بودیم، تکمیل کردیم.
شستن کف دست خود در وضو
امام نسایی : 82
أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ سُفْيَانَ وَهُوَ ابْنُ حَبِيبٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ أَوْسِ بْنِ أَبِي أَوْسٍ عَنْ جَدِّهِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَوْكَفَ ثَلَاثًا
[حمید بن مسعده] از [سفیان یعنی ابن حبیب]، از [سیوبة]، از [نعمان بن سالم]، از [ابن اوس بن ابی اوس]، از [جدش] برای ما روایت کرده است که گفت: «رسول خدا صلی الله علیه و آله را دیدم که سه بار دستانش را شست.»
نحوه انجام مخفف و مزایای آن
امام نسایی : 83
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ حُمْرَانَ بْنِ أَبَانَ قَالَرَأَيْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَضَّأَ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ ثَلَاثًا فَغَسَلَهُمَا ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ الْيُمْنَى إِلَى الْمِرْفَقِ ثَلَاثًا ثُمَّ الْيُسْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ قَدَمَهُ الْيُمْنَى ثَلَاثًا ثُمَّ الْيُسْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي ثُمَّ قَالَ مَنْ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَا يُحَدِّثُ نَفْسَهُ فِيهِمَا بِشَيْءٍ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
پس از آنکه [سوید بن نصر] به ما خبر داد، گفت: [عبدالله] از [معمر] از [زهری] از [عطا بن یزید اللیتسی] از [حمران بن ابان] برای ما خبر آورده است. «[عثمان بن عفان] رضی الله عنه را دیدم که وضو می‌گرفت؛ سه بار آب بر دو دستش ریخت، سپس آنها را شست، سپس غرغره کرد و آب را در بینی‌اش فرو برد. پس از آن سه بار صورتش را شست، سپس سه بار دست راستش را تا آرنج شست، سپس دست چپش را، سپس سرش را مسح کرد. پس از آن سه بار پای راستش و سه بار پای چپش را شست. وقتی کارش تمام شد، گفت: رسول الله صلی الله علیه و آله را دیدم که مانند وضوی قبلی من وضو گرفت. رسول الله صلی الله علیه و آله فرمود: هر که مانند این وضو وضو بگیرد، سپس دو رکعت نماز بخواند - بدون اینکه در میان آن با خودش صحبت کند - خداوند گناهان گذشته‌اش را می‌بخشد.»
مراحل عالی وضو
امام نسایی : 84
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ هُوَ ابْنُ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ عَنْ شُعَيْبٍ هُوَ ابْنُ أبِي حَمْزَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ حُمْرَانَأَنَّهُ رَأَى عُثْمَانَ دَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ مِنْ إِنَائِهِ فَغَسَلَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَدْخَلَ يَمِينَهُ فِي الْوَضُوءِ فَتَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ كُلَّ رِجْلٍ مِنْ رِجْلَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ قَالَ مَنْ تَوَضَّأَ مِثْلَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَا يُحَدِّثُ فِيهِمَا نَفْسَهُ بِشَيْءٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
احمد بن محمد بن مغیره به ما خبر داد که گفت: «[احمد بن محمد بن مغیره] به ما خبر داد؛ عثمان بن سعید بن کثیر بن دینار حمشی از سیوعیب بن ابوحمزه از زهری به من خبر داد که عطاء بن یزید از حمران به من خبر داد که عثمان بن عفان را دید که آب وضو می‌خواست. سپس از ظرفش بر دستانش ریخته شد، پس سه بار دستانش را شست، سپس دست راستش را در آب وضو فرو برد. پس از آن، دهانش را آب کشید و آب را در بینی‌اش فرو برد، سه بار صورتش را شست، سه بار دستانش را تا آرنج شست، سرش را مسح کرد، سه بار پاهایش را شست، سپس گفت: «رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را دیدم که اینگونه وضو گرفت، سپس دو رکعت نماز خواند - بدون اینکه در میان آن با خودش صحبت کند - پس خداوند گناهان گذشته‌اش را می‌بخشد.»
ISTINSYAQ در مکروه
امام نسایی : 85
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ ح و حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى عَنْ مَعْنٍ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ فِي أَنْفِهِ مَاءً ثُمَّ لِيَسْتَنْثِرْ
به ما [محمد بن منشور] خبر داده است، به ما [سفیان] خبر داده است، به ما [ابو زناد] خبر داده است، به ما [حسین بن عیسی] از [معان] از [مالک] از [ابو زناد] از [اعرج] از [ابوهریره] خبر داده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «هرگاه یکی از شما وضو گرفت، آب را در بینی خود بمکد، سپس آن را (دوباره) بیرون بریزد.»
وضو و استینسیاق کامل
امام نسایی : 86
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ كَثِيرٍ ح وَأَنْبَأَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ الْوُضُوءِ قَالَ أَسْبِغْ الْوُضُوءَ وَبَالِغْ فِي الِاسْتِنْشَاقِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ صَائِمًا
[قتیبه بن سعید] به ما خبر داد، [یحیی بن سلیم] از [اسماعیل بن کثیر] و [اسحاق بن ابراهیم] از ما خبر داد، [وکیع] از [سفیان] از [ابو حسیم] از [اشم بن لقیط بن شبیره] از [پدرش] به ما خبر داد که گفت: «به رسول خدا صلی الله علیه و آله گفتم: ای رسول خدا صلی الله علیه و آله مرا از وضو آگاه کن، آب را در بینی بمک، مگر در حال روزه.»
وجوب استینسیاق و استجمار
امام نسایی : 87
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْثِرْ وَمَنْ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ
از [مالک] برای ما [قتیبه] روایت کرده و از [اسحاق بن منصور] برای ما نقل کرده است؛ از [عبدالرحمن] از [مالک] از [ابن شهاب] از [ابو ادریس الخولانی] از [ابوهریره] برای ما نقل کرده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «هر کس وضو می‌گیرد، باید آن را در بینی خود فرو کند و بیرون بریزد. هر کس با سنگ وضو می‌گیرد، باید با تعداد فرد وضو بگیرد.»
رویه های ISTINSYAQ و ISTIJMAR
امام نسایی : 88
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَاسْتَنْثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْ
او به ما [قتیبه] خبر داد و گفت: [حماد] از [منصور] از [هلال بن یساف] از [سلمه بن قیس] نقل کرد که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «هنگام وضو گرفتن، لطفاً آب را در بینی خود فرو کنید، سپس آن را بیرون بریزید. هنگامی که با سنگ‌ها وضو می‌گیرید، به مقدار فرد از آن استفاده کنید.»
حکمت استینسیاق بعد از بیدار شدن
امام نسایی : 89
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زُنْبُورٍ الْمَكِّيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَهُ عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ مَنَامِهِ فَتَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْثِرْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَبِيتُ عَلَى خَيْشُومِهِ
محمد بن ذنبر مکی به ما خبر داد که گفت؛ ابن ابو حازم از یزید بن عبدالله به ما خبر داد که محمد بن ابراهیم از عیسی بن طلحه از ابو هریره از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم روایت کرد که فرمود: «هرگاه یکی از شما از خواب بیدار شد و وضو گرفت، سه بار آب را در بینی خود فرو ببرد و سپس بیرون دهد، زیرا شیطان در پل بینی او ساکن می‌شود.»
رویه های ISTINSYAQ و GARLINGS به صورت اختصاری
امام نسایی : 90
أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّأَنَّهُ دَعَا بِوَضُوءٍ فَتَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَنَثَرَ بِيَدِهِ الْيُسْرَى فَفَعَلَ هَذَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ هَذَا طُهُورُ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
او به ما [موسی بن عبدالرحمن] خبر داد و گفت: [حسین بن علی] از [زائده] و گفت: [خالد بن علقمه] از [عبدالخیر] از [علی] برای ما نقل کرد که روزی آب وضو خواست. سپس غرغره کرد و آب را به بینی خود کشید و سپس با دست چپش آن را بیرون داد. این کار را سه بار تکرار کرد و سپس فرمود: «اینگونه رسول خدا صلی الله علیه و آله خود را پاک می‌کرد.»
علی بن ابی ثالب به پیامبر وضو تعلیم می دهد
امام نسایی : 91
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ قَالَأَتَيْنَا عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَدْ صَلَّى فَدَعَا بِطَهُورٍ فَقُلْنَا مَا يَصْنَعُ بِهِ وَقَدْ صَلَّى مَا يُرِيدُ إِلَّا لِيُعَلِّمَنَا فَأُتِيَ بِإِنَاءٍ فِيهِ مَاءٌ وَطَسْتٍ فَأَفْرَغَ مِنْ الْإِنَاءِ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَهَا ثَلَاثًا ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلَاثًا مِنْ الْكَفِّ الَّذِي يَأْخُذُ بِهِ الْمَاءَ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَغَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى ثَلَاثًا وَيَدَهُ الشِّمَالَ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى ثَلَاثًا وَرِجْلَهُ الشِّمَالَ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَعْلَمَ وُضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهُوَ هَذَا
به ما رسیده است که [قتیبه] از [ابو عوانه] از [خالد بن علقمه] از [عبدالخیر] نقل کرده است که گفت: «نزد [علی بن ابی طالب] رضی الله عنه آمدیم. او نماز خوانده بود، اما آب وضو خواست. گفتیم: با این آب چه می‌کند، در حالی که نماز خوانده است؟ ملاقه را پر از آب کرد، سپس آب را در دستانش ریخت، سپس آنها را سه بار شست، دهانش را آب کشید و سه بار از کف دستی که با آن آب جمع می‌کرد، آب را در بینی‌اش مکید، صورتش را سه بار شست، دست راستش را سه بار شست، دست چپش را سه بار شست و یک بار سرش را مسح کرد. سپس پای راستش را سه بار شست و پای چپش را سه بار شست، وسلام، این است وضوی او ان شاء الله تعالی.»
نحوه پاک کردن سر در وضو
امام نسایی : 92
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَهُوَ ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ عُرْفُطَةَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّهُ أُتِيَ بِكُرْسِيٍّ فَقَعَدَ عَلَيْهِ ثُمَّ دَعَا بِتَوْرٍ فِيهِ مَاءٌ فَكَفَأَ عَلَى يَدَيْهِ ثَلَاثًا ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ بِكَفٍّ وَاحِدٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ ثَلَاثًا ثَلَاثًا وَأَخَذَ مِنْ الْمَاءِ فَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأَشَارَ شُعْبَةُ مَرَّةً مِنْ نَاصِيَتِهِ إِلَى مُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ قَالَ لَا أَدْرِي أَرَدَّهُمَا أَمْ لَا وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ ثَلَاثًا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى طُهُورِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهَذَا طُهُورُهُو قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ خَالِدُ بْنُ عَلْقَمَةَ لَيْسَ مَالِكَ بْنَ عُرْفُطَةَ
سوید بن نصر به ما روایت کرد که گفت: عبدالله بن مبارک از شعبه از مالک بن عرفوطه از عبدالخیر از علی (رضی الله عنه) برای ما روایت کرد که صندلی‌ای برایش آوردند و روی آن نشست. سپس ظرف کوچکی از آب خواست، آن را سه بار در کف دستش ریخت، سپس سه بار دهانش را شست و سه بار با یک کف دست در بینی‌اش کشید. سپس صورتش را سه بار شست، دستانش را سه بار شست، سپس سرش را گرفت و مسح کرد. سیوبة (راوی این حدیث) نشان می‌دهد که رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) یک بار سرش را از فرق سر تا پشت گردنش مسح کرد. سیوبة گفت: نمی‌دانم دستانش را (از پشت گردن تا فرق سرش) برگرداند یا نه؟ و دو پایش را هر کدام سه بار شست. سپس فرمود: «هر که دوست دارد ببیند رسول خدا صلی الله علیه و آله چگونه پاک می‌شود، پس این همان پاکی و طهارتی است که او نیز به آن آراسته است.» ابو عبدالرحمن گفت:
چگونه سر را در هنگام فراوانی پاک کنیم
امام نسایی : 93
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ وَحُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ عُرْفُطَةَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ قَالَشَهِدْتُ عَلِيًّا دَعَا بِكُرْسِيٍّ فَقَعَدَ عَلَيْهِ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فِي تَوْرٍ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلَاثًا ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ بِكَفٍّ وَاحِدٍ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا ثَلَاثًا ثُمَّ غَمَسَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ ثَلَاثًا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى وُضُوءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهَذَا وُضُوءُهُ
او از [یزید بن زرعی] برای ما [عمرو بن علی] و [حمید بن مسعده] روایت کرد. [سیوبة] از [مالک بن عرفوطه] از [عبدی خیر] نقل کرد که گفت: «من دیدم که [علی] صندلی خواست و نشست. سپس در ظرف کوچکی آب خواست. سپس دستانش را شست، سه بار غرغره کرد و سه بار آب را با یک کف دست به بینی کشید، صورتش را سه بار شست، هر دو دست را سه بار شست، سپس دستانش را در ظرف فرو برد و یک بار سرش را مالید. همچنین هر دو پا را سه بار شست. سپس گفت: «هر کس دوست دارد وضوی رسول خدا صلی الله علیه و آله را ببیند، این وضوی رسول خدا صلی الله علیه و آله است.»
بقیه آب وضو را در حالت ایستاده بنوشید
امام نسایی : 94
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ الْمِقْسَمِيُّ قَالَ أَنْبَأَنَا حَجَّاجٌ قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي شَيْبَةُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَلِيٌّ أَنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ قَالَدَعَانِي أَبِي عَلِيٌّ بِوَضُوءٍ فَقَرَّبْتُهُ لَهُ فَبَدَأَ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا فِي وَضُوئِهِ ثُمَّ مَضْمَضَ ثَلَاثًا وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْمِرْفَقِ ثَلَاثًا ثُمَّ الْيُسْرَى كَذَلِكَ ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَسْحَةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثَلَاثًا ثُمَّ الْيُسْرَى كَذَلِكَ ثُمَّ قَامَ قَائِمًا فَقَالَ نَاوِلْنِي فَنَاوَلْتُهُ الْإِنَاءَ الَّذِي فِيهِ فَضْلُ وَضُوئِهِ فَشَرِبَ مِنْ فَضْلِ وَضُوئِهِ قَائِمًا فَعَجِبْتُ فَلَمَّا رَآنِي قَالَ لَا تَعْجَبْ فَإِنِّي رَأَيْتُ أَبَاكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ مِثْلَ مَا رَأَيْتَنِي صَنَعْتُ يَقُولُ لِوُضُوئِهِ هَذَا وَشُرْبِ فَضْلِ وَضُوئِهِ قَائِمًا
ابراهیم بن حسن المقسمی به ما خبر داد و گفت: «ابن جریج به من گفت: شیبه به من گفت: محمد بن علی به او گفت: پدرم به من خبر داد که حسین بن علی گفت: پدرم قبل از شروع وضو، سه بار دست‌هایش را شست، سه بار دهانش را آب کشید و آب را در بینی‌اش فرو برد و سپس بیرون داد، سپس صورتش را سه بار شست، سه بار دست راستش را تا آرنج شست، سه بار دست چپش را شست، یک بار سرش را مسح کرد، سپس پای راستش را سه بار تا مچ پا و پای چپش را سه بار شست. سپس برخاست و گفت: «این را بگیر.» من فوراً ظرفی را که هنوز مقداری از وضویش باقی مانده بود، گرفتم و او ایستاده از آن آب نوشید. من تعجب کردم! وقتی تعجب مرا دید، گفت: «تعجب نکن! من جدت (رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم) را دیدم که همین کاری را که من انجام می‌دهم، انجام می‌داد.» علی بن ابی طالب در مورد وضو گرفتن و نوشیدن آب باقی مانده وضو در حالت ایستاده گفت.
نحوه شستن اعضا به دلیل ناپسندی
امام نسایی : 95
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي حَيَّةَ وَهُوَ ابْنُ قَيْسٍ قَالَرَأَيْتُ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ حَتَّى أَنْقَاهُمَا ثُمَّ تَمَضْمَضَ ثَلَاثًا وَاسْتَنْشَقَ ثَلَاثًا وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ ثَلَاثًا ثَلَاثًا ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ غَسَلَ قَدَمَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَأَخَذَ فَضْلَ طَهُورِهِ فَشَرِبَ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ قَالَ أَحْبَبْتُ أَنْ أُرِيَكُمْ كَيْفَ طُهُورُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
قتیبه بن سعید برای ما نقل کرد که گفت: ابوالاحوش از ابواسحاق از ابوحیه، یعنی ابن قیس، برای ما روایت کرد که گفت: «من علی (رضی الله عنه) را دیدم که وضو می‌گرفت؛ دستانش را می‌شست تا کاملاً شسته شود، سپس سه بار دهانش را آب می‌کشید و سه بار آب در بینی‌اش می‌ریخت، سپس صورتش را سه بار می‌شست و سه بار دستانش را می‌شست، سپس سرش را مسح می‌کرد، سپس پاهایش را تا مچ پا می‌شست. سپس بلند می‌شد و بقیه وضویش را می‌گرفت و در حالت ایستاده از آن می‌نوشید. سپس می‌گفت: «خوشحالم که روش وضوی رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) را به شما نشان دهم.»
نحوه وضو توسط پیامبر به عبدالله بن زید تعلیم داده شد.
امام نسایی : 96
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ وَاللَّفْظُ لَهُ عَنْ ابْنِ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ
[محمد بن سلمه] ما را موعظه کرده و [حارث بن مسکین] بر او خوانده شده و من تلفظ آن را از او شنیده‌ام، از [ابن قاسم] که گفته است؛ [مالک] از [عمرو بن یحیی المازنی] از [پدرش] برایم نقل کرده که به [عبدالله بن زید بن اشم] - دوست رسول خدا صلی الله علیه و آله و جدش عمرو بن یحیی - گفته است: «آیا می‌توانی به من نشان دهی که رسول خدا صلی الله علیه و آله چگونه وضو می‌گیرد؟» عبدالله بن زید گفت: «بله.» سپس آب وضو خواست، سپس آب را بر دستانش ریخت و آنها را دو یا سه بار شست. سپس دهانش را آب کشید و سه بار آب را در بینی‌اش فرو برد، سه بار صورتش را شست، دو بار دستانش را تا آرنج شست و سرش را با هر دو دست مالید. دستانش را به جلو و سپس به عقب می‌کشید، از بالای سر شروع می‌کرد و سپس تا پشت گردنش می‌کشید، سپس آنها را به جای اولشان برمی‌گرداند، آنگاه پاهایش را می‌شست.
تاریخچه های دیگر در مورد مراحل مکروه بودن پیامبر
امام نسایی : 97
أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مَالِكٍ هُوَ ابْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَىهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدِهِ الْيُمْنَى فَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ
برای ما [عتبه بن عبدالله] از [مالک، یعنی ابن انس] از [عمرو بن یحیی] از [پدرش] روایت شده است که او روزی به [عبدالله بن زید بن اشم] - پدربزرگ عمرو بن یحیی - گفت: «آیا می‌توانی به من نشان دهی که پیامبر صلی الله علیه و آله چگونه وضو می‌گیرد؟» عبدالله بن زید گفت: «بله.» سپس آب وضو خواست. آن را در دستانش ریخت و دو بار آنها را شست، سپس دهانش را آب کشید و سه بار آب را در بینی‌اش فرو برد. سپس صورتش را سه بار شست، دو بار دستانش را تا آرنج شست، سرش را از نوک سرش به عقب مالید، سپس تا پشت گردنش کشید، سپس آن را به جای اولش برگرداند. پس از آن، پاهایش را شست.
اعداد شستشو به صورت اختصاری
امام نسایی : 98
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ الَّذِي أُرِيَ النِّدَاءَ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ
[محمد بن منصور] به ما خبر داد که گفت؛ [سفیان] از [عمرو بن یحیی] از [پدرش] از [عبدالله بن زید] برای ما نقل کرد که گفت: «رسول خدا صلی الله علیه و آله را دیدم که وضو می‌گرفت، پس صورتش را سه بار، دست‌هایش را دو بار، پاهایش را دو بار شست و سرش را دو بار مسح کرد».
عایشه روشهای وضو پیامبر را آموزش می دهد
امام نسایی : 99
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ جُعَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ أَبِي ذُنَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ سَالِمٌ سَبَلَانُ قَالَوَكَانَتْ عَائِشَةُ تَسْتَعْجِبُ بِأَمَانَتِهِ وَتَسْتَأْجِرُهُ فَأَرَتْنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ فَتَمَضْمَضَتْ وَاسْتَنْثَرَتْ ثَلَاثًا وَغَسَلَتْ وَجْهَهَا ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَتْ يَدَهَا الْيُمْنَى ثَلَاثًا وَالْيُسْرَى ثَلَاثًا وَوَضَعَتْ يَدَهَا فِي مُقَدَّمِ رَأْسِهَا ثُمَّ مَسَحَتْ رَأْسَهَا مَسْحَةً وَاحِدَةً إِلَى مُؤَخِّرِهِ ثُمَّ أَمَرَّتْ يَدَهَا بِأُذُنَيْهَا ثُمَّ مَرَّتْ عَلَى الْخَدَّيْنِقَالَ سَالِمٌ كُنْتُ آتِيهَا مُكَاتَبًا مَا تَخْتَفِي مِنِّي فَتَجْلِسُ بَيْنَ يَدَيَّ وَتَتَحَدَّثُ مَعِي حَتَّى جِئْتُهَا ذَاتَ يَوْمٍ فَقُلْتُ ادْعِي لِي بِالْبَرَكَةِ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْ وَمَا ذَاكَ قُلْتُ أَعْتَقَنِي اللَّهُ قَالَتْ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ وَأَرْخَتْ الْحِجَابَ دُونِي فَلَمْ أَرَهَا بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ
او گفت: «[حسین بن حریث] به ما خبر داد؛ او گفت: [فضل بن موسی] از [جُعید بن عبدالرحمن] برای ما خبر داد؛ او گفت: «[عبدالملک بن مروان بن حارث بن ابوذناب] به من خبر داد؛ او گفت: «[عیسیه] از اخلاق و رفتار امین او بسیار تحت تأثیر قرار گرفت و او را استخدام کرد. سپس عیسیه به من نشان داد که چگونه رسول خدا (ص) وضو می‌گرفت؛ او سه بار غرغره می‌کرد و آب را به بینی خود می‌کشید و بیرون می‌ریخت؛ صورت خود را سه بار می‌شست؛ دست راست خود را سه بار و دست چپ خود را سه بار می‌شست؛ سپس دستش را بر جلوی سرش می‌گذاشت و با یک حرکت به پشت می‌کشید. سپس دستانش را بر هر دو گوش و هر دو گونه‌اش می‌کشید.» سالم گفت. «یک بار نزد عایشه رفتم، در حالی که او هنوز مُکتَب بود (برده‌ای که وعده آزادی‌اش را به صورت اقساطی داده بودند). طوری که هیچ چیز از من پنهان نمی‌ماند. او روبروی من نشست و با من صحبت کرد. یک روز گفتم: «ای ام‌المؤمنین، برای من دعا کنید!» او فوراً حجابش را جلوی من پوشاند و پس از آن دیگر هرگز او را ندیدم.»
روش پیامبر صلی الله علیه و آله با دیپلومر آب
امام نسایی : 100
أَخْبَرَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ أَيُّوبَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ غَرْفَةٍ وَاحِدَةٍ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَغَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّةً مَرَّةً وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةًقَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَأَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ ابْنَ عَجْلَانَ يَقُولُ فِي ذَلِكَ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ
به ما [هیثم بن ایوب طالقانی] خبر داد که گفت؛ به ما [عبدالعزیز بن محمد] خبر داد که گفت؛ به ما [زید بن اسلم] از [عطا بن یسار] از [ابن عباس] خبر داد که گفت: «من رسول خدا صلی الله علیه و آله را دیدم که وضو می‌گرفت. دستانش را می‌شست، سپس دهانش را آب می‌کشید و از یک کف آب در بینی‌اش می‌ریخت (آب را از کف دستانش برمی‌داشت) و هر از گاهی صورت و دستانش را می‌شست. سپس سر و هر دو گوشش را یک بار مسح می‌کرد.» [عبدالعزیز] گفت؛ [کسی] که از [ابن عجلان] شنیده بود، به من خبر داد که در این حدیث گفته است: «او پاهایش را شست».
