Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්

හදීස්

Imam Tirmidzi : 161

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أُمَرَاءُ يَكُونُونَ بَعْدِي يُمِيتُونَ الصَّلَاةَ فَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ صُلِّيَتْ لِوَقْتِهَا كَانَتْ لَكَ نَافِلَةً وَإِلَّا كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ الصَّلَاةَ لِمِيقَاتِهَا إِذَا أَخَّرَهَا الْإِمَامُ ثُمَّ يُصَلِّي مَعَ الْإِمَامِ وَالصَّلَاةُ الْأُولَى هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَأَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ

[මුහම්මද් බින් මූසා අල් බෂ්රි] අපට විස්තර කර ඇත; [ජ'ෆාර් බින් සුලෙයිමාන් අද්ල් දුල්බායි] [අබු ඉම්රාන් අල් ජවුනි] [අබු දර්] වෙතින් [අබු දර්] වෙතින් අපට විස්තර කර ඇත; ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ඕ අබු දර්, මට පසු නායකයින් යාච්ඤාව මරා දමනු ඇත - සුළු කරනු ඇත - එබැවින් නියමිත වේලාවට යාච්ඤා කරන්න, සලාතය එහි වේලාවට අනුව සිදු කරන්නේ නම් ඔබට නෆිලාගේ විපාකය ලැබෙනු ඇත, එසේ නොවේ නම් ඔබ ඔබේ සලාතය ආරක්ෂා කර ඇත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද් සහ උබදා බින් අෂ් ෂාමිත්ගෙන් ද විස්තරයක් ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු දර්ගේ හදීසය හසන් සහීහ් වේ. මෙය බොහෝ විද්වතුන් විසින් ගනු ලබන මතයයි. ඉමාම් එය ප්‍රමාද කළහොත් මිනිසෙකු නියමිත වේලාවට යාච්ඤාව ඉටු කිරීමට ඔවුන් කැමතියි, ඉන්පසු ඔහු ඉමාම් සමඟ එකතු වී යාච්ඤා කරයි. තවද විද්‍යාව පිළිබඳ බොහෝ ප්‍රවීණයන්ට අනුව, එම කාලය ආරම්භයේදී ඔහු ඉටු කළ යාච්ඤාව අනිවාර්ය යාච්ඤාවයි. අබු ඉම්රාන් අල් ජවුනිගේ නම අබ්දුල් මලික් බින් හබීබ්' ය.

තහවුරු කරන හදීස් (39)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 162

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَذَكَرُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَوْمَهُمْ عَنْ الصَّلَاةِ فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ فِي الْيَقَظَةِ فَإِذَا نَسِيَ أَحَدُكُمْ صَلَاةً أَوْ نَامَ عَنْهَا فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي مَرْيَمَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ وَذِي مِخْبَرٍ وَيُقَالُ ذِي مِخْمَرٍ وَهُوَ ابْنُ أَخِي النَّجَاشِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الرَّجُلِ يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ أَوْ يَذْكُرُ وَهُوَ فِي غَيْرِ وَقْتِ صَلَاةٍ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَلِّيهَا إِذَا اسْتَيْقَظَ أَوْ ذَكَرَ وَإِنْ كَانَ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَالشَّافِعِيِّ وَمَالِكٍ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا يُصَلِّي حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ أَوْ تَغْرُبَ

[Qutaibah] අපට පවසා ඇත; [Thabit Al Bunani] [Abdullah bin Rabah Al Ansari] [Abu Qatadah] වෙතින් [Hammad bin Zaid] අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'සහචරයින් නබි (සල්) තුමාණන්ට පැවසුවේ ඔවුන් නිදා සිටින නිසා ඔවුන්ගේ යාච්ඤාවන් මග හැරුණු බවයි, එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'නින්දේදී අවතක්සේරු කිරීමක් නැත, නමුත් අවතක්සේරු කිරීම යනු ඔබ සිහියෙන් සිටින විට - නිදා නොගන්නා විට - ය. එබැවින් ඔබගෙන් කෙනෙකු යාච්ඤා කිරීමට අමතක කළහොත් හෝ නින්දට වැටුනහොත්, ඔහු සිහිපත් වූ විට ඔහුට යාච්ඤා කිරීමට ඉඩ දෙන්න'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු මස්'උද්, අබු මර්යම්, ඉම්රාන් බින් හුෂයින්, ජුබයිර් බින් මුතිම්, අබු ජුහයිෆා, අබු සයිද්, 'අම්රු බින් උමයියා අද්ල් දලම්රි සහ ඩ්සු මික්බාර්, ඩ්සු මික්මර් ලෙසද හැඳින්වේ - එනම් අන් නජාසිගේ පුත්‍රයාගේ පුත්‍රයා -'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; අබු කටදාගේ හදීසය හසන් සහීහ් වේ. නින්දට වැටීම හෝ අමතක වීම හේතුවෙන් සලාතය ඉටු කිරීම නොසලකා හරින, පසුව අවදි වන හෝ සලාතයේ වේලාව අවසන් වූ විට, එනම් හිරු උදා වූ විට හෝ බැස ගිය විට සිහිපත් කරන පුද්ගලයෙකු සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් විවිධ මත දරති. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් මෙසේ පැවසූහ: "ඔහු අවදි වන විට හෝ මතක තබා ගන්නා විට, හිරු උදාවන විට හෝ බැස යන විට පවා එය ඉටු කළ යුතුය." මෙය අහමඩ්, ඉෂාක්, ෂාෆි සහ මලික්ගේ මතයයි. තවත් සමහරු මෙසේ පැවසූහ: "ඉර නැඟෙන තුරු හෝ බැස යන තුරු ඔහුට සලාතය ඉටු කිරීමට අවසර නැත."

හදීස්

Imam Tirmidzi : 163

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ نَسِيَ صَلَاةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ سَمُرَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ قَالَ فِي الرَّجُلِ يَنْسَى الصَّلَاةَ قَالَ يُصَلِّيهَا مَتَى مَا ذَكَرَهَا فِي وَقْتٍ أَوْ فِي غَيْرِ وَقْتٍ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقَ وَيُرْوَى عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُ نَامَ عَنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ فَاسْتَيْقَظَ عِنْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَلَمْ يُصَلِّ حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا وَأَمَّا أَصْحَابُنَا فَذَهَبُوا إِلَى قَوْلِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

[කුටයිබා] සහ [බිසීර් බින් මුආද්ස්] අපට පැවසූහ; [කටාදා] සිට [අබු අවනා] අපට [අනස් බින් මලික්] සිට ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'යාච්ඤා කිරීමට අමතක කරන ඕනෑම කෙනෙකුට, ඔහු එය මතක ඇති විට කළ යුතුය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ සම්රා සහ අබු කටාදාගෙන් කතාවක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අනස්ගෙන් ලැබුණු මෙම හදීසය හසන් සත්‍ය වේ.' අලි බින් අබු තාලිබ්ගෙන් වාර්තා වී ඇති අතර, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔහුට මතක ඇති සෑම විටම, කාලය තුළ හෝ කාලයෙන් පිටත, යාච්ඤා කිරීමට ඉඩ දෙන්න'. මෙය සියාෆි, අහමඩ් බින් හම්බාල් සහ ඉෂාක් ගත් මතයයි'. අබු බක්රාගෙන් ද වාර්තා වී ඇති අතර, ඔහු වරක් නින්දට වැටී අස්ර් සලාතය ඉටු නොකළ බවත්, හිරු බැස ගිය විට අවදි වූ බවත්, එබැවින් ඔහු හිරු බැස යන තුරු සලාතය ඉටු නොකළ බවත්ය. කුෆාහි සමහර ජනයා මෙම මතය දැරූ අතර, අපගේ සහචරයින් අලි බින් අබු තාලිබ් (අල්ලාහ් ඔහු කෙරෙහි සතුටු වේවා) තුමාගේ පිළිවෙත අනුගමනය කළහ.

තහවුරු කරන හදීස් (22)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 164

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍإِنَّ الْمُشْرِكِينَ شَغَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَرْبَعِ صَلَوَاتٍ يَوْمَ الْخَنْدَقِ حَتَّى ذَهَبَ مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ لَيْسَ بِإِسْنَادِهِ بَأْسٌ إِلَّا أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْفَوَائِتِ أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ لِكُلِّ صَلَاةٍ إِذَا قَضَاهَا وَإِنْ لَمْ يُقِمْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ

[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [අබු අස් සුබයිර්] වෙතින් [නෆි' බින් ජුබයිර් බින් මුතිම්] වෙතින් [අබු උබයිදා බින් අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද්] අපට පවසා ඇත; '[අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද්] මෙසේ පැවසීය; 'ඛන්දක් සටනේ දිනයේදී අල්ලාහ්ගේ කැමැත්ත පරිදි රාත්‍රිය ගෙවී යන තෙක් බහුදේවවාදීන් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සලාතයන් හතර ඉටු කිරීමෙන් කාර්යබහුල කර තිබුණි. ඉන්පසු ඔහු බිලාල්ට - සලාතයට කැඳවන ලෙස - අණ කළේය, එබැවින් බිලාල් සලාතයට කැඳවන ලෙසද කීවේය. ඉන්පසු ඔහු දහවල් සලාතය ඉටු කළේය, පසුව බිලාල් ඉකාමත් කළේය, පසුව ඔහු දහවල් සලාතය ඉටු කළේය. පසුව බිලාල් ඉකාමත් කළේය, පසුව ඔහු මග්‍රිබ් සලාතය ඉටු කළේය. පසුව බිලාල් ඉකාමත් ගත්තේය, පසුව ඔහු ඉෂා සලාතය ඉටු කළේය. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු සායිද් සහ ජාබිර්ගෙන් හදීස් ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාහ්ගේ සනද්හි හදීස් තිබීම සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ගැටළුවක් නොමැත, නමුත් අබු උබයිදා අබ්දුල්ලාගෙන් අසා නැත'. මඟ හැරුණු යාච්ඤා සම්බන්ධයෙන් සමහර විද්වතුන් තෝරාගෙන ඇත්තේ මෙයයි, මිනිසෙකු සෑම යාච්ඤාවකටම ඉකාමත් පැවසිය යුත්තේ ඔහු ඒ සඳහා වන්දි ගෙවන්නේ නම්, ඔහු එය නොකියන්නේ නම් එය ප්‍රමාණවත්ය. මෙය ෂාෆිගේ මතයයි.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 165

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنْ صَلَّيْتُهَا قَالَ فَنَزَلْنَا بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَوَضَّأْنَا فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[මුහම්මද් බින් බස්යාර් බන්දාර්] අපට පවසා ඇත; [මුආද්ස් බින් හිෂාම්] අපට පවසා ඇත; [යායා බින් අබු කතීර්] ගෙන් [මගේ පියා] මට පවසා ඇත; [ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්] ගෙන් [අබු සලාමා බින් අබ්දුර්රහ්මාන්] අපට පවසා ඇත: 'ඛන්දක් යුද්ධයේදී, උමර් බින් ඛත්තාබ් කුරෙයිෂ් නොඇදහිලිවන්තයන්ට එරෙහිව බැණ වැදී, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, හිරු බැස යන තුරු මට අසර් සලාතය ඉටු කළ නොහැක!' යනුවෙන් පැවසූ අතර රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් එවිට පිළිතුරු දුන්නේය: 'අල්ලාහ් මත දිවුරමින්, මමත් එය කර නැත'. ජාබීර් පැවසීය; 'පසුව අපි මදීනාවේ නිම්නයක් වන බුතාන්හි නතර වූ අතර, පසුව රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පිරිසිදු කිරීම සිදු කළ අතර අපි පිරිසිදු කිරීම සඳහාද එක් වූ අතර, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පසුව හිරු බැස යෑමෙන් පසු දහවල් සලාතය ඉටු කළේය, ඉන්පසු ඔහු මග්‍රිබ් සලාතය ඉටු කළේය'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සත්‍යයි.'

තහවුරු කරන හදීස් (9)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 166

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ وَأَبُو النَّضْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට විස්තර කර ඇත; [අබු දාවුද් අත් තයලිසි] සහ [අබු අන් නද්ලර්] [මුහම්මද් බින් තල්හා බින් මුෂාරිෆ්] [සුබයිද්] [අල් හම්දානි] [අබ්දුල්ලාහ් බින් මස්'උද්] ගෙන් අපට විස්තර කර ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'වුස්තා සලාතය අසර් සලාතයයි'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සහීහ්' වේ.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 167

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ سَمِعَ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ فِي صَلَاةِ الْوُسْطَى حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ و قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعَائِشَةُ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الظُّهْرِ و قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ عُمَرَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الصُّبْحِ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ قَالَ قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ سَلِ الْحَسَنَ مِمَّنْ سَمِعَ حَدِيثَ الْعَقِيقَةِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سَمِعْتُهُ مِنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى و أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمَدِينِيِّ عَنْ قُرَيْشِ بْنِ أَنَسٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيٌّ وَسَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ

[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [අබ්දා] [සයිද්] [කටාදා] [අල් හසන්] [සම්රා බින් ජුන්දබ්] සිට නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන්, ඔහු මෙසේ පැවසූ බව අපට පවසා ඇත: 'වුස්තා සලාතය යනු දහවල් සලාතයයි'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි, අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද්, සයිද් බින් තාබිත්, 'අයිස්යා, හෆ්ෂා, අබු හුරෙයිරා සහ අබු හසීම් බින් උත්බා' යන අයගේ කථා ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මුහම්මද් මෙසේ පැවසීය; 'සම්රා බින් ජුන්දබ්ගේ හදීසය හසන් සත්‍ය බවත්, ඔහු එය ඔහුගෙන් අසා ඇති බවත් අලි බින් අබ්දුල්ලා පැවසීය'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'වුස්තා සලාතය පිළිබඳ සම්රා හදීසය දහවල් සලාතය වන අතර, එහි උපාධිය හසන් ෂහීහ් වේ.' නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහ ඔවුන් හැර අනෙකුත් විද්‍යාඥයින් බහුතරයක් විසින් දරන ලද මතය මෙයයි. සයිද් බින් තාබිත් සහ අයිෂා මෙසේ පැවසූහ, 'වුස්තා සලාතය දුහර් සලාතයයි'. ඉබ්නු අබ්බාස් සහ ඉබ්නු උමර් මෙසේ පැවසූ අතර, 'වුස්තා සලාතය ෆජ්ර් සලාතයයි'. අබු මූසා මුහම්මද් බින් අල් මුට්සන්නා අපට පැවසීය; කුරෙයිෂ් බින් අනස් හබීබ් ඉබ්නු ආසි සියාහිඩ්ගෙන් අපට පැවසීය, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මුහම්මද් බින් සිරින් මෙසේ පැවසීය: 'අල් හසන්ගෙන් ඔහු අකිකා පිළිබඳ හදීසය අසා ඇත්තේ කාගෙන්ද?' කියා විමසන්න. ඉතින් මම ඔහුගෙන් ඇසුවෙමි, ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, 'මම එය සම්රා බින් ජුන්දබ්ගෙන් අසා ඇත්තෙමි'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය: 'මුහම්මද් බින් ඉස්මයිල් අපට කීවේය; අලි බින් අබ්දුල්ලා බින් අල් මදීනි මෙම හදීසය සමඟ කුරෙයිෂ් බින් අනස්ගෙන් අපට කීවේය'. මුහම්මද් මෙසේ පැවසීය: 'අලි මෙසේ පැවසීය: 'සම්රාහ්ගෙන් අල් හසන්ට සවන් දීම සත්‍ය වන අතර ඔහු මෙම හදීසය මත පදනම් වේ'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 168

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ وَهُوَ ابْنُ زَاذَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَال سَمِعْتُ غَيْرَ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَكَانَ مِنْ أَحَبِّهِمْ إِلَيَّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَعَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَسَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَمُعَاذِ ابْنِ عَفْرَاءَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَيَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّهُمْ كَرِهُوا الصَّلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَأَمَّا الصَّلَوَاتُ الْفَوَائِتُ فَلَا بَأْسَ أَنْ تُقْضَى بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ قَالَ عَلِيُّ ابْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ إِلَّا ثَلَاثَةَ أَشْيَاءَ حَدِيثَ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ عَلِيٍّ الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ

[අහමද් බින් මානි'] අපට පවසා ඇත; [හුසයිම] අපට පවසා ඇත; [මන්සූර්] අපට දැනුම් දී ඇත - ඔහු [කටාදා] සිට ඉබ්නු සඩ්සාන්- පැවසීය; [අබු අල් අලියා] අපට වාර්තා කර ඇත [ඉබ්නු අබ්බාස්] සිට මෙසේ පැවසීය; [උමර් බින් අල් කත්තාබ්] වැනි නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින්ගෙන් මම බොහෝ දේ අසා ඇත්තෙමි, ඔහු මා වඩාත් කැමති අයගෙන් කෙනෙකි, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ හිරු උදාවන තෙක් අලුයම සිට යාච්ඤා කිරීම තහනම් කළ අතර, හිරු බැස යන තෙක් අසර් පසු යාච්ඤා කිරීම තහනම් කළහ'. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලි, ඉබ්නු මස්'උද්, උක්බා බින් අමීර්, අබු හුරයිරා, ඉබ්නු උමර්, සම්රා බින් ජුන්දබ්, අබ්දුල්ලා බින් අම්ර්, මුආද් බින් 'අෆ්රා', අෂ් ෂුනාබිහි යන අයගේ විස්තර ද ඇත - නමුත් ඔහු එය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් -, සලමා බින් අල් අක්වා', සයිද් බින් තාබිත්, 'අයිෂා, කාබ් බින් මුරා, අබු උමාමා, අම්රු බින් අබාසා, යාලා බින් උමයියා සහ මු'ආවියා' ගෙන් අසා නැත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'උමර්ගෙන් ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසය හසන් සහීහ් වේ. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සහ ඔවුන්ගෙන් පසු සිටි බොහෝ ෆුකාහාවරුන්ගේ මතය මෙයයි, ඔවුන් අලුයම හිරු උදාව දක්වා සහ දහවල් පසු හිරු බැස යන තෙක් යාච්ඤා කිරීම මක්රූහ් ලෙස සැලකූහ. මඟ හැරුණු යාච්ඤා සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඒවා ඉටු කිරීමෙන් - සකස් කිරීමෙන් - අලුයම හෝ දහවල් පසු කිසිදු හානියක් සිදු නොවේ. අලි බින් අල් මදීනි මෙසේ පැවසීය. 'යහ්යා බින් සයිද් පැවසුවේය; හදීස් තුනක් හැර අබු අල් අලියාගෙන් කටාදාව විස්තර කිරීම ගැන 'සියුබාහ් කිසිදා අසා නැත; උමර් හදීස්; "අලුයම් කාලයෙන් පසු ඉර උදාවන තුරු සලාතය කිරීමත් අසර් පසු ඉර බැස යන තුරු සලාතය කිරීමත් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් විසින් තහනම් කරන ලදී. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසය, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'යමෙක් 'යහ්යා බින් මාතාට වඩා මම උතුම්' යැයි පැවසීම සුදුසු නොවේ. හදීස් අලි, කඩ්ලි වර්ග තුනක් ඇති බව.

තහවුරු කරන හදීස් (54)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 169

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ لِأَنَّهُ أَتَاهُ مَالٌ فَشَغَلَهُ عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَصَلَّاهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ ثُمَّ لَمْ يَعُدْ لَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ وَهَذَا خِلَافُ مَا رُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَصَحُّ حَيْثُ قَالَ لَمْ يَعُدْ لَهُمَا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ نَحْوُ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا الْبَابِ رِوَايَاتٌ رُوِيَ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا دَخَلَ عَلَيْهَا بَعْدَ الْعَصْرِ إِلَّا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَرُوِيَ عَنْهَا عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَالَّذِي اجْتَمَعَ عَلَيْهِ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى كَرَاهِيَةِ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ إِلَّا مَا اسْتُثْنِيَ مِنْ ذَلِكَ مِثْلُ الصَّلَاةِ بِمَكَّةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ بَعْدَ الطَّوَافِ فَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُخْصَةٌ فِي ذَلِكَ وَقَدْ قَالَ بِهِ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ الصَّلَاةَ بِمَكَّةَ أَيْضًا بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَبَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ

"මුස්ලිම්වරුන්ගේ දේපළ රැකබලා ගැනීම නිසා ඔහු කාර්යබහුල වූ අතර දහවල් සලාතයෙන් පසු රකඅත් දෙකක් යාච්ඤා කිරීමට නොහැකි විය. එබැවින් ඔහු අස්ර්ට පසු රකඅත් දෙකක් ඉටු කළ අතර ඔහු ඒවා නැවත කළේ නැත" යනුවෙන් ඔහු අපට [කුටයිබා] අපට පවසා ඇත; ඔහු ['අතා` බින් සායිබ්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] වෙතින් [ජරීර්] අපට පවසා ඇත; ඔහු මෙසේ පැවසීය; "නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මුස්ලිම්වරුන්ගේ දේපළ රැකබලා ගත් නිසා අස්ර්ට පසු රකඅත් දෙකක් යාච්ඤා කළ අතර, ඔහු කාර්යබහුල විය. එබැවින් ඔහු අස්ර්ට පසු රකඅත් දෙක ඉටු කළ අතර ඔහු ඒවා නැවත කළේ නැත". මෙම පරිච්ඡේදයේ 'අයිස්යා, උම් සලාමා, මයිමුනා සහ අබු මූසා' යන අයගේ හදීස් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; "ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසය හසන් හදීසයක් වන අතර, බොහෝ කතන්දරකරුවන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් ඔහු අස්ර්ට පසු රකඅත් දෙකක් යාච්ඤා කළ බව වාර්තා කර ඇත. මෙය ඔහුගෙන් - නබිතුමාගෙන් - අසර්ට පසු හිරු බැස යන තුරු යාච්ඤා කිරීම තහනම් කළ බවට පැවසූ දෙයට පටහැනි වේ." ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසය වඩාත් සත්‍ය වන්නේ ඔහු රකඅත් සලාත දෙක නැවත නොකළ බව එහි සඳහන් වන බැවිනි. ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසයට සමාන හදීසයක් සයිද් බින් තාබිත්ගෙන් ද විස්තර කර ඇත. තවද නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඇයව - 'අයිස්යා' - අසාර් වේලාවෙන් පසු ඇය රකඅත් දෙකක් යාච්ඤා නොකළහොත් කිසි විටෙකත් ඇයව බැලීමට නොපැමිණි බව පවසන හදීස් කිහිපයක් 'අයිස්යා' වෙතින් ද විස්තර කර ඇත. තවද නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් උම් සලාමාගෙන් 'අයිස්යා'ගෙන් තවත් විස්තරයක්, ඔහු අසර් පසු හිරු බැස යන තෙක් යාච්ඤා කිරීම තහනම් කළ බවත්, අලුයම හිරු උදාවන තෙක් යාච්ඤා කිරීම තහනම් කළ බවත්ය. විද්‍යාත්මක විශේෂඥයින් එකඟ වන දෙය නම්, අසර් පසු හිරු බැස යන තෙක් යාච්ඤා කිරීම සහ අලුයම හිරු උදාවන තෙක් යාච්ඤා කිරීම තහනම් බවයි. බැහැර කර ඇති ඒවා හැර, අසාර් පසු හිරු බැස යන තෙක් සහ තවාෆ් සිදු කිරීමෙන් පසු අලුයම හිරු උදාවන තෙක් මක්කාවේ යාච්ඤා කිරීම වැනි. මෙම කාරණය සම්බන්ධයෙන් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සහන සැලසූ බව වාර්තා වේ. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයින් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු පැමිණි විද්වතුන් පිරිසකගේ මතය මෙය විය. මෙම මතය ඉමාම් ෂාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් ද දැරූහ. මේ අතර, නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයින් සහ ඔහුගෙන් පසු පැමිණි තවත් විද්වතුන් පිරිසක් ද මක්කාවේ අස්ර් සහ ෆජ්ර් වලින් පසු යාච්ඤා කිරීම මක්රූහ් ලෙස සැලකූහ. මෙම මතය සුෆ්යාන් අත් තාරි, මලික් ඉබ්න් අනස් සහ කුෆාහි සමහර අය විසින් දරන ලදී.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 170

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلَاةٌ لِمَنْ شَاءَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ فَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الصَّلَاةَ قَبْلَ الْمَغْرِبِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ قَبْلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِنْ صَلَّاهُمَا فَحَسَنٌ وَهَذَا عِنْدَهُمَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ

[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [වකී'] [කහ්මාස් බින් අල් හසන්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් බුරයිදා] [අබ්දුල්ලාහ් බින් මුගෆ්ෆාල්] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් අපට පවසා ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'සලාතයට කැඳවීම් දෙක අතර එය කිරීමට කැමති අයට යාච්ඤාවක් ඇත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලාහ් බින් අස් සුබයිර්ගේ ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් මුගෆ්ෆාල්ගේ හදීසය හසන් සත්‍ය වේ.' නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සමහර සහචරයින් මග්‍රිබ්ට පෙර යාච්ඤා කිරීම සම්බන්ධයෙන් එකඟ නොවූ අතර, ඔවුන්ගෙන් සමහරක් මග්‍රිබ්ට පෙර යාච්ඤාවක් නොමැති බව තර්ක කළහ. තවද නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ බොහෝ සහචරයින්ගෙන් ඔවුන් මග්‍රිබ්ට පෙර රකඅත් දෙකක් යාච්ඤා කළ බව, එනම් ඉකාමා සහ සලාතයට කැඳවීම අතර බව වාර්තා වී ඇත. අහමඩ් සහ ඉෂාක් මෙසේ පැවසූහ; 'කවුරුහරි ඒක කළොත් ඒක හොඳ දෙයක්'. ඔවුන් දෙදෙනාම එය සුන්නාහ්වක් ලෙස සලකති.

තහවුරු කරන හදීස් (93)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 171

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ وَعَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ وَعَنْ الْأَعْرَجِ يُحَدِّثُونَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَدْرَكَ مِنْ الصُّبْحِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الصُّبْحَ وَمَنْ أَدْرَكَ مِنْ الْعَصْرِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الْعَصْرَوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ أَصْحَابُنَا وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَهُمْ لِصَاحِبِ الْعُذْرِ مِثْلُ الرَّجُلِ الَّذِي يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ وَيَذْكُرُ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَعِنْدَ غُرُوبِهَا

[ඉෂාක් බින් මූසා අල් අන්සාරි] අපට පවසා ඇත; [මාන්] අපට පවසා ඇත; [සයිද් බින් අස්ලම්] [අතා`බින් යසාර්] වෙතින් [මලික් බින් අනස්] අපට පවසා ඇත, සහ [බුස්ර් බින් සයිද්] සහ [අල් අ'රාජ්] වෙතින් ඔවුන් [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පැවසූ බව පැවසූහ: 'හිරු උදාවීමට පෙර උදෑසන සලාතයේ එක් රකඅතක් ලබා ගන්නා තැනැත්තා එය ලබා ගත් තැනැත්තා ය. හිරු බැස යාමට පෙර අස්ර් සලාතයේ එක් රකඅතක් ලබා ගන්නා තැනැත්තා එය ලබා ගත් තැනැත්තා ය'. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ 'අයිසියා' පිළිබඳ ඉතිහාසයක් ද ඇත. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ හදීස් හසාන් සත්‍ය වේ. මෙම මතය අපගේ මිතුරන් වන සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ගනු ලැබීය. ඔවුන්ට අනුව, මෙම හදීසය අදාළ වන්නේ නිදහසට කරුණක් ඇති කෙනෙකුට ය, නිදසුනක් වශයෙන්, නිදා සිටින විට හෝ අමතක වන විට සලාතය අතපසු කරන, පසුව අවදි වන හෝ හිරු නැඟෙන විට හෝ බැස යන විට මතක තබා ගන්නා මිනිසෙකුට ය.

තහවුරු කරන හදීස් (55)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 172

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَبَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلَا مَطَرٍقَالَ فَقِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ مَا أَرَادَ بِذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لَا يُحْرِجَ أُمَّتَهُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ رَوَاهُ جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيُّ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ هَذَا

[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත; [අල් අමාසි] [හබීබ් බින් අබු තාබිත්] [සයිද් බින් ජුබයිර්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] වෙතින් [අබු මුආවියා] අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මදීනාහිදී, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මධ්‍යහ්න සහ අස්ර් යාච්ඤා අතර මෙන්ම මග්‍රිබ් සහ සවස යාච්ඤා අතර බහු වචනයක් සාදන ලදී, බිය හෝ වර්ෂාව නිසා නොවේ'. සයිද් පැවසීය; 'ඉබ්නු අබ්බාස්ට, 'ඔහුට එයින් අවශ්‍ය කුමක්ද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, 'ඔහු තම ජනතාවට දේවල් දුෂ්කර කිරීමට කැමති නැත'. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුරෙයිරාගෙන් හදීසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ මෙම හදීසය මාර්ග කිහිපයකින් විස්තර කර ඇත. එනම් [ජබීර් බින් සයිද්] සහ [සයිද් බින් ජුබයිර්] සහ [අබ්දුල්ලා බින් සියාකික් අල් 'උකයිලි]. එය මෙම මාර්ගයෙන් බැහැරව විස්තර කර ඇත; ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන්, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන්.

තහවුරු කරන හදීස් (52)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 173

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَنَشٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ جَمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَقَدْ أَتَى بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْكَبَائِرِقَالَ أَبُو عِيسَى وَحَنَشٌ هَذَا هُوَ أَبُو عَلِيٍّ الرَّحَبِيُّ وَهُوَ حُسَيْنُ بْنُ قَيْسٍ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَغَيْرُهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لَا يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ إِلَّا فِي السَّفَرِ أَوْ بِعَرَفَةَ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ فِي الْجَمْعِ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ لِلْمَرِيضِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فِي الْمَطَرِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَلَمْ يَرَ الشَّافِعِيُّ لِلْمَرِيضِ أَنْ يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ

[අබු සලාමා යාහ්යා බින් කලාෆ් අල් බෂ්රි] අපට පවසා ඇත; [අල් මුතමීර් බින් සුලෙයිමාන්] [ඔහුගේ පියා] [හනාසි] [ඉක්රිමා] [ඉබ්නු අබ්බාස්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] [නිදහසට කරුණක් නොමැතිව යාච්ඤා දෙකක් අතර බහු වචන සාදන්නේ නම්, ඔහු මහා පාපයේ දොරටුවකට පැමිණ ඇත' යනුවෙන් අපට පවසා ඇත. අබු ඊසා පැවසීය; 'හනාසි යනු අබු අලි අර් රහබි, එනම් හුසේන් බින් කයිස් ය. හදීස් විශේෂඥයින්ට අනුව ඔහු දුර්වල පුද්ගලයෙකි. ඉමාම් අහමඩ් සහ තවත් අය ද එය දුර්වල කර ඇත'. මෙම හදීසය විද්‍යාවේ ප්‍රවීණයන් විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ, ගමන් කරන විට හෝ අරෆාහි සිටින විට හැර යාච්ඤා දෙකක් කිරීමට අවසර නැත. තබි'ඉන් කවවල සමහර විශේෂඥයින් රෝගී පුද්ගලයින් සඳහා යාච්ඤා දෙකක් කිරීමට සහනයක් ලබා දෙයි. අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ගන්නා ලද මතය මෙයයි. මේ අතර, සමහර විද්‍යාඥයින් පවසන්නේ යාච්ඤා දෙක වැසි වැටෙන විට පමණක් සිදු කරන බවයි. මෙය ෂාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් යන අය ගත් මතයයි. මේ අතර, රෝගීන්ට බහු වචන වලින් යාඥා දෙකක් කළ හැකි බව ඉමාම් සියාෆි විශ්වාස නොකරයි.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 174

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا أَصْبَحْنَا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالرُّؤْيَا فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ لَرُؤْيَا حَقٍّ فَقُمْ مَعَ بِلَالٍ فَإِنَّهُ أَنْدَى وَأَمَدُّ صَوْتًا مِنْكَ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَكَ وَلْيُنَادِ بِذَلِكَ قَالَ فَلَمَّا سَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نِدَاءَ بِلَالٍ بِالصَّلَاةِ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَجُرُّ إِزَارَهُ وَهُوَ يَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ فَذَلِكَ أَثْبَتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ أَتَمَّ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَطْوَلَ وَذَكَرَ فِيهِ قِصَّةَ الْأَذَانِ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةِ مَرَّةً مَرَّةً وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ هُوَ ابْنُ عَبْدِ رَبِّهِ وَيُقَالُ ابْنُ عَبْدِ رَبٍّ وَلَا نَعْرِفُ لَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا يَصِحُّ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ الْوَاحِدَ فِي الْأَذَانِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ لَهُ أَحَادِيثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَمُّ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ

[සයිද් බින් යාහ්යා බින් සයිඩ් අල් උමාවි] අපට මෙසේ පැවසීය; [මගේ පියා] අපට මෙසේ පැවසීය; [මුහම්මද් බින් ඉබ්‍රාහිම් අල් හාරිස් අට් ටයිමි] [මුහම්මද් බින් අබ්දුල්ලා බින් සයිඩ්] [ඔහුගේ පියා] ගෙන් [මුහම්මද් බින් ඉබ්‍රාහිම් අල් හාරිස් අට් ටයිමි] ගෙන් [මුහම්මද් බින් සයිඩ්] අපට මෙසේ පැවසීය: 'එක් උදෑසන අපි රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත ගියෙමු, පසුව මම ඔහුට දුටු සිහිනය ගැන කීවෙමි, එවිට ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මෙය සැබෑ සිහිනයකි, එබැවින් බිලාල් සමඟ සිටින්න, මන්ද ඔහුගේ හඬ ඔබේ හඬට වඩා ඝෝෂාකාරී සහ දිගු ය, ඔබ පැවසූ දේ ඔහුට කියන්න - සිහින මැව්වා -, එයින් කෑ ගසන්නැයි ඔහුට කියන්න'. අබ්දුල්ලා බින් සයිඩ් පැවසීය; 'උමර් බින් අල් කත්තබ් බිලාල්ගේ ඇමතුම ඇසූ විට, ඔහු තම සරොං රැගෙන රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් හමුවීමට පිටතට පැමිණියේය, පසුව ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඔබව සත්‍යයෙන් එවූ තැනැත්තා මත දිවුරමින්, මම ඔහු පැවසූ පරිදි සිහින මැව්වෙමි'. අබ්දුල්ලා බින් සයිඩ් පැවසීය; 'එබැවින් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'සියලු ප්‍රශංසා අල්ලාහ්ටම හිමිය, එවිට එය තවත් ශක්තිමත් වනු ඇත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු උමර්ගෙන් කතාවක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබ්දුල්ලා බින් සයිද්ගේ මෙම හදීසය හසන් සත්‍ය වේ. [ඉබ්‍රාහිම් බින් සාද්] [මුහම්මද් බින් ඉෂාක්] ගෙන් මෙම හදීසය වඩාත් පරිපූර්ණ හා දිගු ලෆඩ්ස් සමඟ විස්තර කර ඇත. සලාතයට කැඳවීම දෙවරක්-දෙවරක් වන අතර ඉකාමා එක් වරක්-එක් වරක් සිදු කරන බව හදීසයේ සඳහන් වේ. අබ්දුල්ලා බින් සයිද් ඉබ්නු අබ්දු රබ්බි වන අතර ඉබ්නු අබ්දු රබ්බි ලෙසද හැඳින්වේ. තවද මෙම සලාතයට කැඳවීමට අදාළ හදීසය හැර නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කරන ලද කිසිදු සත්‍ය හදීසයක් අපි කිසි විටෙකත් දැන සිටියේ නැත. අබ්දුල්ලා බින් සයිද් බින් අෂීම් අල් මසිනි, ඔහුට නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කරන ලද හදීස් කිහිපයක් තිබේ. ඔහු අබ්බාද් බින් තමීම්ගේ මාමා විය.

තහවුරු කරන හදීස් (4)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 175

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلَوَاتِ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى وَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوَلَا تَبْعَثُونَ رَجُلًا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ

[අබු බකර් බින් අන් නද්ලර් බින් අබු අන් නද්ලර්] අපට පවසා ඇත; [හජ්ජාජ් බින් මුහම්මද්] අපට පවසා ඇත; [ඉබ්නු ජුරෙයිර්] අපට පවසා ඇත; [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් [නෆි] අපට වාර්තා කර ඇත; ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මුස්ලිම්වරු මදීනාවට පැමිණි විට, ඔවුන් රැස් වී යාච්ඤාව සඳහා බලා සිටියහ, නමුත් කිසිවෙකු යාච්ඤාවට කැඳවීමක් කළේ නැත. පසුව දිනක් ඔවුන් ඒ ගැන කතා කරමින් සිටියදී, ඔවුන්ගෙන් සමහරක් මෙසේ පැවසූහ: 'ක්‍රිස්තියානීන් මෙන් සීනු භාවිතා කරන්න,' තවත් සමහරු මෙසේ පැවසූහ; 'යුදෙව්වන් මෙන් හොරණෑව භාවිතා කරන්න'. ඉබ්නු උමර් මෙසේ පැවසීය; 'එවිට උමර් මෙසේ පැවසීය; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් එවිට මෙසේ පැවසීය: 'ඕ බිලාල්, නැඟිට යාච්ඤාවට කැඳවන්න'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය ඉබ්නු උමර්ගේ හදීසයෙන් හසන් ෂහීහ් ගරිබ් වේ'.

තහවුරු කරන හදීස් (9)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 176

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي وَجَدِّي جَمِيعًا عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْعَدَهُ وَأَلْقَى عَلَيْهِ الْأَذَانَ حَرْفًا حَرْفًاقَالَ إِبْرَاهِيمُ مِثْلَ أَذَانِنَا قَالَ بِشْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ فَوَصَفَ الْأَذَانَ بِالتَّرْجِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مَحْذُورَةَ فِي الْأَذَانِ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ بِمَكَّةَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ

[බයිස්ර් බින් මුආද්ස් අල් බෂ්රි] අපට පවසා ඇත; [ඉබ්‍රාහිම් බින් අබ්දුල් අසීස් බින් අබ්දුල් මලික් බින් අබු මහ්සුරා] අපට පවසා ඇත; [අබු මහ්සුරා] ගෙන් මට [මගේ පියා] සහ [මගේ සීයා] දැනුම් දී ඇති බව ඔහු පැවසීය; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් ඔහුව වාඩි කරවා ඔහුට ලිපියෙන් ලිපිය කියවීය. එවිට ඉබ්‍රාහිම් මෙසේ පැවසීය; '-අපගේ යාච්ඤාවට කැඳවීම මෙන්'. බිසීර් මෙසේ පැවසීය; 'එවිට මම ඔහුට කීවෙමි, 'මා වෙනුවෙන් එය නැවත කරන්න!' එබැවින් ඔහු යාච්ඤාවට කැඳවීම පුනරාවර්තනය කළේය. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'යාච්ඤාවට කැඳවීම සම්බන්ධයෙන් අබු මහ්සුරාගේ හදීසය සත්‍ය වේ. මෙම හදීසය ඔහුගෙන් තවත් ආකාරයකින් විස්තර කර ඇත. මෙම හදීසය මක්කම ජනතාව විසින් බහුලව භාවිතා කරනු ලබන අතර, මෙය ෂාෆිගේ මතයයි.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 177

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ الْأَحْوَلِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَّمَهُ الْأَذَانَ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَالْإِقَامَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَحْذُورَةَ اسْمُهُ سَمُرَةُ بْنُ مِعْيَرٍ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا فِي الْأَذَانِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّهُ كَانَ يُفْرِدُ الْإِقَامَةَ

[අබු මූසා මුහම්මද් බින් අල් මුත්සන්නා] අපට පවසා ඇත; [අෆ්ෆාන්] අපට පවසා ඇත; [අබු මහ්සුරා] වෙතින් [අමීර් බින් අබ්දුල් වහීද් අල් අහ්වාල්] වෙතින් [අබ්දුල්ලා බින් මුහයිරිස්] වෙතින් [අබු මහ්සුරා] වෙතින් [හම්මාම්] අපට පවසා ඇත, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුට අදාන් වාක්‍ය දහනවයක් ඉගැන්වූ බවත්, ඉකාමාහි වාක්‍ය දාහතක් තිබූ බවත්ය. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සත්‍ය වන අතර, අබු මහ්සුරාගේ නම සම්රා බින් මියාර්' ය. යාච්ඤාවට කැඳවීම සම්බන්ධයෙන්, බොහෝ විද්‍යාඥයින් මෙම හදීසයට අනුගත වෙති. ඔහු එක් වාක්‍යයක් - ඉකාමාහි එක් වාක්‍යයක් පැවසූ බව අබු මහ්සුරාගෙන් වාර්තා විය.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 178

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ وَيَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَيُوتِرَ الْإِقَامَةَوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

[Qutaibah] අපට පවසා ඇත; [Abdul Wahhab Ats Tsaqfi] සහ [Yazid bin Zurai'] [Khalid Al Hadza`] [Abu Qilabah] [Anas bin Malik] වෙතින් අපට පවසා ඇත; 'යාසිඩ් බින් සුරායි' [Abdull Wahhab Ats Tsaqfi'] [Abu Qilabah] [Anas bin Malik] වෙතින් ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'යාච්ඤාවට කැඳවීමේ අංක සහ ඉකාමාහි ඔත්තේ සංඛ්‍යා සම්පූර්ණ කිරීමට බිලාල්ට නියෝග කරන ලදී'. මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු උමර්ගෙන් ද ඉතිහාසයක් ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අනස්ගෙන් ලැබුණු මෙම හදීසය හසන් සත්‍ය වේ. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ තබිඉන්ගේ සහචරයින් අතර සිටින සමහර විද්‍යාත්මක විශේෂඥයින් විසින් ගත් මතය මෙයයි. මෙම මතය මලික්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද ගන්නා ලදී.

තහවුරු කරන හදීස් (17)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 179

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَكَانَ أَذَانُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَفْعًا شَفْعًا فِي الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ رَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ و قَالَ شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْأَذَانُ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةُ مَثْنَى مَثْنَى وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى كَانَ قَاضِيَ الْكُوفَةِ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ شَيْئًا إِلَّا أَنَّهُ يَرْوِي عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِيهِ

[අබු සඊද් අල් අස්යාජ්] අපට පවසා ඇත; [ඉබ්නු අබු ලයිලා] වෙතින් [අම්රු බින් මුර්රා] වෙතින් [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු ලයිලා] වෙතින් [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] වෙතින් [උක්බා බින් කාලිද්] අපට පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ ඇමතුම දෙවරක්, සලාතයට කැඳවීම සහ ඉකාමා යන දෙකෙහිම දෙවරක්'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්ගේ මෙම හදීසය [වාකි] විසින් [අල් අමාසි] වෙතින් [අම්රු බින් මුර්රා] වෙතින් [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] නිදා සිටියදී සලාතයට කැඳවීම ගැන සිහින මැවූ බව අපට පවසා ඇත'. මේ අතර, [සියුබා] [අම්ර් බින් මුර්රා] [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] නිදා සිටියදී සලාතයට කැඳවීම ගැන සිහින මැව්වා යැයි [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] විසින් [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] විසින් [අනාගත] සිහිනෙන් දුටු බව [අබ්දුල්ලාහ් බින් සයිද්] විසින් [අනාගත] සිහිනෙන් වාර්තා කරන ලදී. මෙය ඉබ්නු අබු ලයිලා විසින් විස්තර කරන ලද හදීසයට වඩා සත්‍ය වේ. අබ්දුල් රහ්මාන් ද අබ්දුල්ලා බින් සයිද්ගෙන් එය කිසි විටෙකත් අසා නැත. සමහර විද්වතුන් පැවසුවේ සලාතයට කැඳවීම දෙවරක් බවයි. මෙම මතය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි, බින් අල් මුබාරක් සහ කුෆාහි ජනතාව විසින් ගන්නා ලදී. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'ඉබ්නු අබු ලයිලා යනු මුහම්මද් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබු ලයිලා ය, ඔහු කුෆාහි විනිශ්චයකරුවෙකු වූ අතර, ඔහු කිසි විටෙකත් තම පියාගෙන් හදීසයක් අසා නැත. එය ඔහුගේ පියාගෙන් කියවූ මිනිසෙකුගෙන් පමණක් ඔහුට ඇසුණි.'

හදීස්

Imam Tirmidzi : 180

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُنْعِمِ هُوَ صَاحِبُ السِّقَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ وَعَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِبِلَالٍ يَا بِلَالُ إِذَا أَذَّنْتَ فَتَرَسَّلْ فِي أَذَانِكَ وَإِذَا أَقَمْتَ فَاحْدُرْ وَاجْعَلْ بَيْنَ أَذَانِكَ وَإِقَامَتِكَ قَدْرَ مَا يَفْرُغُ الْآكِلُ مِنْ أَكْلِهِ وَالشَّارِبُ مِنْ شُرْبِهِ وَالْمُعْتَصِرُ إِذَا دَخَلَ لِقَضَاءِ حَاجَتِهِ وَلَا تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِيحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ الْمُنْعِمِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمُنْعِمِ وَهُوَ إِسْنَادٌ مَجْهُولٌ وَعَبْدُ الْمُنْعِمِ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ

[අහ්මද් බින් අල් හසන්] අපට පවසා ඇත; [අල් මුඅල්ලා බින් අසාද්] අපට පවසා ඇත; [අබ්දුල් මුන්ඉම්] අපට පවසා ඇත - ඔහු යාත්‍රාවේ හිමිකරු - ඔහු පැවසීය; [අල් හසන්] වෙතින් [යාහ්යා බින් මුස්ලිම්] සහ [ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලා] වෙතින් [අතා`] අපට පවසා ඇත; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) බිලාල්ට මෙසේ පැවසීය: 'ඕ බිලාල්, ඔබ සලාතයට කතා කරන්නේ නම්, සලාතයට කතා කරන්නේ මන්දගාමී කරන්න, ඔබ ඉකාමත් කරන්නේ නම් එය වේගවත් කරන්න. ඔබේ සලාතයට කතා කරන්නේ සහ ඔබේ ඉකාමත් අතර දුර ආහාර ගන්නා පුද්ගලයෙකුගේ දුරක් බවට පත් කරන්න, ඔහු පානය කර අවසන් වන තුරු පානය කරන පුද්ගලයෙකුට, තමාවම නිදහස් කර ගන්නා පුද්ගලයෙකුට තම මුත්‍රා කිරීම අවසන් කළ හැකි අතර, ඔබ මාව දකින තුරු නැගී නොසිටින්න'. [අබ්දුල් බින් හුමයිඩ්] අපට පවසා ඇත; [අබ්දුල් මුන්ඉම්] වෙතින් [යුනුස් බින් මුහම්මද්] අර්ථවත් හදීසයක් සමඟ අපට පවසා ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'ජාබිර්ගේ මෙම හදීසය අපි දන්නේ මෙම මාර්ගයෙන් මිස වෙන කිසිවක් නොවේ, එනම් අබ්දුල් මුන්'ඉම්ගේ හදීසයෙන්, ඔහුගේ සනද් මජ්හුල් - නොදන්නා - ය. තවද අබ්දුල් මුන්'ඉම් බස්රාහි ෂෙයික්වරයෙකි.'