Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 161
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أُمَرَاءُ يَكُونُونَ بَعْدِي يُمِيتُونَ الصَّلَاةَ فَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ صُلِّيَتْ لِوَقْتِهَا كَانَتْ لَكَ نَافِلَةً وَإِلَّا كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ الصَّلَاةَ لِمِيقَاتِهَا إِذَا أَخَّرَهَا الْإِمَامُ ثُمَّ يُصَلِّي مَعَ الْإِمَامِ وَالصَّلَاةُ الْأُولَى هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَأَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ മൂസ അൽ ബഷ്രി] പറഞ്ഞു; [ജാഫർ ബിൻ സുലൈമാൻ അദ്ൽ ദുൽബാഇ] [അബു ഇമ്രാൻ അൽ ജൗനി] [അബ്ദുല്ല ബിൻ അഷ് ശാമിത] [അബു ദർർ] ൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് ഉദ്ധരിച്ചത് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'പ്രവാചകൻ ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'ഓ അബു ദർർ, എന്റെ ശേഷമുള്ള നേതാക്കൾ പ്രാർത്ഥനയെ കൊല്ലും - നിസ്സാരമാക്കും - അതിനാൽ കൃത്യസമയത്ത് പ്രാർത്ഥിക്കുക, പ്രാർത്ഥന അതിന്റെ സമയത്തിനനുസരിച്ച് നിർവഹിച്ചാൽ നിങ്ങൾക്ക് നഫിലയുടെ പ്രതിഫലം ലഭിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ പ്രാർത്ഥനയെ സൂക്ഷിച്ചു'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബ്ദുല്ല ബിൻ മസ്ഊദിൽ നിന്നും ഉബാദത്ത് ബിൻ അഷ് ശാമിതിൽ നിന്നും ഒരു നിവേദനം കൂടിയുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു ദറിന്റെ ഹദീസ് ഹസൻ സ്വഹീഹാണ്. ഇതാണ് പല പണ്ഡിതരും സ്വീകരിക്കുന്ന അഭിപ്രായം. ഇമാം അത് വൈകിയാൽ ഒരു മനുഷ്യൻ കൃത്യസമയത്ത് പ്രാർത്ഥന നിർവഹിക്കണമെന്ന് അവർ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു, അതിനുശേഷം അവൻ ഇമാമിൽ ചേർന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. മിക്ക ശാസ്ത്ര വിദഗ്ധരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ആ കാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹം നിർവഹിച്ചിരുന്ന പ്രാർത്ഥന നിർബന്ധിത പ്രാർത്ഥനയായിരുന്നു. അബു ഇമ്രാൻ അൽ ജൗനിയുടെ പേര് അബ്ദുൾ മാലിക് ബിൻ ഹബീബ് എന്നാണ്.
Hadith
Imam Tirmidzi : 162
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَذَكَرُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَوْمَهُمْ عَنْ الصَّلَاةِ فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ فِي الْيَقَظَةِ فَإِذَا نَسِيَ أَحَدُكُمْ صَلَاةً أَوْ نَامَ عَنْهَا فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي مَرْيَمَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ وَذِي مِخْبَرٍ وَيُقَالُ ذِي مِخْمَرٍ وَهُوَ ابْنُ أَخِي النَّجَاشِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الرَّجُلِ يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ أَوْ يَذْكُرُ وَهُوَ فِي غَيْرِ وَقْتِ صَلَاةٍ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَلِّيهَا إِذَا اسْتَيْقَظَ أَوْ ذَكَرَ وَإِنْ كَانَ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ أَوْ عِنْدَ غُرُوبِهَا وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَالشَّافِعِيِّ وَمَالِكٍ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا يُصَلِّي حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ أَوْ تَغْرُبَ
[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു; [ഥാബിത് അൽ ബുനാനി]യിൽ നിന്ന് [അബ്ദുല്ല ബിൻ റബഹ് അൽ അൻസാരി]യിൽ നിന്ന് [അബു ഖതാദ] പറഞ്ഞു: 'സ്വഹാബികൾ നബി (സ) യോട് ഉറക്കത്തിലായതിനാൽ അവരുടെ പ്രാർത്ഥന നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്ന് പറഞ്ഞു, അതിനാൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഉറക്കത്തിൽ കുറച്ചുകാണുക എന്നൊന്നില്ല, മറിച്ച് നിങ്ങൾ ബോധമുള്ളപ്പോൾ അതിനെ കുറച്ചുകാണുക എന്നതാണ് - ഉറങ്ങുകയല്ല -. അതിനാൽ നിങ്ങളിൽ ഒരാൾ പ്രാർത്ഥിക്കാൻ മറന്നുപോയാൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഉറങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ഓർമ്മ വരുമ്പോൾ പ്രാർത്ഥിക്കട്ടെ'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇബ്നു മസ്ഊദ്, അബു മർയം, ഇമ്രാൻ ബിൻ ഹുഷൈൻ, ജുബൈർ ബിൻ മുഥ്'ഇം, അബു ജുഹൈഫ, അബു സഈദ്, അമ്രു ബിൻ ഉമയ്യ അദ്ൽ ദലമ്രി, ദ്സു മിഖ്ബർ എന്നിവരുടെയും ഹദീസുകൾ ഉണ്ട്, അതായത് അൻ നജാസിയുടെ മകനായ ദ്സു മിഖ്മർ -'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; അബൂഖതാദയുടെ ഹദീസ് ഹസൻ സ്വഹീഹാണ്. ഉറങ്ങുകയോ മറന്നുപോകുകയോ ചെയ്തതിനാൽ നമസ്കാരം നിർവഹിക്കാൻ മറന്നുപോയ ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർക്ക് വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്, തുടർന്ന് ഉണരുകയോ നമസ്കാര സമയം കഴിയുമ്പോൾ, അതായത് സൂര്യൻ ഉദിക്കുകയോ അസ്തമിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ഓർമ്മിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. അവരിൽ ചിലർ പറഞ്ഞു: "സൂര്യൻ ഉദിക്കുകയോ അസ്തമിക്കുകയോ ചെയ്താലും അവൻ ഉണരുമ്പോഴോ ഓർമ്മിക്കുമ്പോഴോ അത് ചെയ്യണം." അഹ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ്, ഷാഫിഈ, മാലിക് എന്നിവരുടെ അഭിപ്രായമാണിത്. മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞു: "സൂര്യൻ ഉദിക്കുകയോ അസ്തമിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതുവരെ അയാൾക്ക് നമസ്കാരം നിർവഹിക്കാൻ അനുവാദമില്ല."
Hadith
Imam Tirmidzi : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ نَسِيَ صَلَاةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَاوَفِي الْبَاب عَنْ سَمُرَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ قَالَ فِي الرَّجُلِ يَنْسَى الصَّلَاةَ قَالَ يُصَلِّيهَا مَتَى مَا ذَكَرَهَا فِي وَقْتٍ أَوْ فِي غَيْرِ وَقْتٍ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقَ وَيُرْوَى عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُ نَامَ عَنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ فَاسْتَيْقَظَ عِنْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَلَمْ يُصَلِّ حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا وَأَمَّا أَصْحَابُنَا فَذَهَبُوا إِلَى قَوْلِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
ഖുതൈബ (റ) യും ബിസിർ ബിൻ മുആദ്സും (ഖത്താദ) യും (അനസ് ബിൻ മാലിക്) യും (അബു അവാന) യും (ഖത്താദ) യിൽ നിന്ന് (അനസ് ബിൻ മാലിക്) യും (റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം) യും (ആരെങ്കിലും നമസ്കരിക്കാൻ മറന്നാൽ, അവൻ ഓർമ്മ വരുമ്പോൾ അത് ചെയ്യട്ടെ) എന്ന് ഞങ്ങളോട് (ഖത്താദ) പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് (അനസ് ബിൻ മാലിക്) പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് (അബു അവാന) പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ സമ്രയിൽ നിന്നും അബു ഖതാദയിൽ നിന്നും (റ) ഒരു ചരിത്രമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അനസിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്.' അലി ബിൻ അബു താലിബിൽ നിന്ന് (റ) നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; പ്രാർത്ഥിക്കാൻ മറന്നുപോയ ഒരു മനുഷ്യനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അവൻ ഓർമ്മ വരുമ്പോഴെല്ലാം പ്രാർത്ഥിക്കട്ടെ, അത് സമയത്തിനുള്ളിൽ അല്ലെങ്കിൽ സമയത്തിന് പുറത്താണ്'. സ്യാഫിഈ, അഹമ്മദ് ബിൻ ഹമ്പൽ, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവരുടെ അഭിപ്രായമാണിത്. അബു ബക്കറിൽ നിന്ന് (റ) അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽ ഉറങ്ങുകയും അസർ നമസ്കാരം നിർവഹിക്കാതിരിക്കുകയും സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോൾ ഉണർന്ന് ഉണരുകയും ചെയ്തതിനാൽ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം നമസ്കരിച്ചില്ല എന്നും നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കൂഫയിലെ ചില ആളുകൾ ഈ അഭിപ്രായം വെച്ചുപുലർത്തി, അതേസമയം ഞങ്ങളുടെ സഹാബികൾ അലി ബിൻ അബു താലിബിന്റെ (റ) രീതി പിന്തുടർന്നു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 164
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍإِنَّ الْمُشْرِكِينَ شَغَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَرْبَعِ صَلَوَاتٍ يَوْمَ الْخَنْدَقِ حَتَّى ذَهَبَ مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعِشَاءَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ لَيْسَ بِإِسْنَادِهِ بَأْسٌ إِلَّا أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْفَوَائِتِ أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ لِكُلِّ صَلَاةٍ إِذَا قَضَاهَا وَإِنْ لَمْ يُقِمْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
[ഹന്നദ്] പറഞ്ഞു; [അബു അസ് സുബൈറിൽ നിന്ന്] [നാഫി ബിൻ ജുബൈർ ബിൻ മുഥ്'ഇമിൽ നിന്ന്] [അബു ഉബൈദ ബിൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ മസ്'ഊദ്] നിന്ന് [ഹുസൈം] പറഞ്ഞു; '[അബ്ദുല്ല ബിൻ മസ്'ഊദ്] പറഞ്ഞു; 'ഖന്തഖ് യുദ്ധദിവസം അല്ലാഹുവിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം രാത്രി കടന്നുപോകുന്നതുവരെ റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിനെ നാല് നമസ്കാരങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ബഹുദൈവാരാധകർ തിരക്കിലായിരുന്നു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ബിലാലിനോട് - നമസ്കാരത്തിലേക്ക് വിളിക്കാൻ - കൽപ്പിച്ചു, അങ്ങനെ ബിലാൽ നമസ്കാരത്തിലേക്കും ഇഖാമത്തിലേക്കും വിളിച്ചു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഉച്ചയ്ക്ക് നമസ്കാരവും പിന്നീട് ബിലാൽ ഇഖാമത്തും തുടർന്ന് ഉച്ചയ്ക്ക് നമസ്കാരവും നടത്തി. തുടർന്ന് ബിലാൽ ഇഖാമത്തും തുടർന്ന് മഗ്രിബ് നമസ്കാരവും നടത്തി. തുടർന്ന് ബിലാൽ ഇഖാമത്ത് എടുക്കുകയും തുടർന്ന് ഇഷാ നമസ്കാരം നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബു സഈദിൽ നിന്നും ജാബിറിൽ നിന്നും ഹദീസുകളുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബ്ദുള്ളയുടെ സനദിലെ ഹദീസുകളിൽ ഒരു പ്രശ്നവുമില്ല, പക്ഷേ അബു ഉബൈദ അബ്ദുല്ലയിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടില്ല'. നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രാർത്ഥനകളെക്കുറിച്ച് ചില പണ്ഡിതന്മാർ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് ഇതാണ്; ഒരാൾ എല്ലാ പ്രാർത്ഥനയിലും ഇഖാമ ചൊല്ലണം, അയാൾ അത് ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ അത് മതി. ഇതാണ് ഷാഫിയുടെ അഭിപ്രായം.
Hadith
Imam Tirmidzi : 165
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنْ صَلَّيْتُهَا قَالَ فَنَزَلْنَا بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَوَضَّأْنَا فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ ബസ്യാർ ബുന്ദർ] പറഞ്ഞു; [മുആദ്സ് ബിൻ ഹിഷാം] പറഞ്ഞു; [യഹ്യ ബിൻ അബു കഥീർ] നിന്ന് [എന്റെ പിതാവ്] പറഞ്ഞു; [ജാബിർ ബിൻ അബ്ദുല്ല] നിന്ന് [അബു സലമ ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ] പറഞ്ഞു; 'ഖന്ദഖ് യുദ്ധസമയത്ത്, ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ് ഖുറൈശി അവിശ്വാസികൾക്കെതിരെ ആക്രോശിച്ചു, 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതുവരെ എനിക്ക് അസർ നമസ്കാരം നിർവഹിക്കാൻ കഴിയില്ല!' എന്ന് പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം മറുപടി പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവാണ, ഞാനും അത് ചെയ്തിട്ടില്ല'. ജാബിർ പറഞ്ഞു; 'പിന്നെ ഞങ്ങൾ മദീനയിലെ ഒരു താഴ്വരയായ ബുഥാനിൽ നിർത്തി, പിന്നീട് റസൂലുല്ലാഹ് ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം വുദു ചെയ്തു, ഞങ്ങളും വുദു ചെയ്തു, തുടർന്ന് റസൂലുല്ലാഹ് ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം ഉച്ചകഴിഞ്ഞുള്ള നമസ്കാരം നിർവഹിച്ചു, അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം മഗ്രിബ് നമസ്കാരം നിർവഹിച്ചു'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 166
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ وَأَبُو النَّضْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[മഹ്മൂദ് ബിൻ ഗൈലാൻ] ഞങ്ങൾക്ക് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്; [അബു ദാവൂദ് അഥ് തയാലിസി], [അബു അൻ നദ്ലർ] എന്നിവർ [മുഹമ്മദ് ബിൻ തൽഹ ബിൻ മുഷാരിഫ്] ൽ നിന്ന് [സുബൈദ്] ൽ നിന്ന് [അൽ ഹംദാനി] ൽ നിന്ന് [അബ്ദുല്ല ബിൻ മസ്ഊദ്] ൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) പറഞ്ഞു; 'വുസ്ത നമസ്കാരം അസർ നമസ്കാരമാണ്'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഹസൻ സ്വഹീഹാണ്'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 167
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ سَمِعَ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ فِي صَلَاةِ الْوُسْطَى حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ و قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعَائِشَةُ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الظُّهْرِ و قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ عُمَرَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الصُّبْحِ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا قُرَيْشُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ قَالَ قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ سَلِ الْحَسَنَ مِمَّنْ سَمِعَ حَدِيثَ الْعَقِيقَةِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سَمِعْتُهُ مِنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى و أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمَدِينِيِّ عَنْ قُرَيْشِ بْنِ أَنَسٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَلِيٌّ وَسَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ
[ഹന്നദ്] പറഞ്ഞു; [ഖത്താദ]യിൽ നിന്ന് [സഈദ്] [അൽ ഹസനിൽ നിന്ന്] [സംറ ബിൻ ജുന്ദബ്] പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് [അബ്ദ] [സഈദ്] പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'വുസ്ത നമസ്കാരം ഉച്ചതിരിഞ്ഞുള്ള പ്രാർത്ഥനയാണ്'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അലി, അബ്ദുല്ല ബിൻ മസ്ഊദ്, സൈദ് ബിൻ സാബിത്, 'ഐസ്യ, ഹഫ്ഷാ, അബു ഹുറൈറ, അബു ഹസിം ബിൻ ഉത്ബ എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള വിവരണങ്ങളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'മുഹമ്മദ് പറഞ്ഞു; 'സമ്ര ബിൻ ജുന്ദബിന്റെ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണെന്നും അദ്ദേഹം അത് അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ടെന്നും അലി ബിൻ അബ്ദുല്ല പറഞ്ഞു'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'വുസ്ത നമസ്കാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സമ്ര ഹദീസ് ഉച്ചതിരിഞ്ഞുള്ള പ്രാർത്ഥനയാണ്, അതിന്റെ അളവ് ഹസൻ ഷാഹിഹ് ആണ്. പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ അനുയായികളിൽ നിന്നും അവരല്ലാത്തവരിൽ നിന്നുമുള്ള മിക്ക ശാസ്ത്ര വിദഗ്ധരും സ്വീകരിച്ച അഭിപ്രായമാണിത്'. സൈദ് ബിൻ സാബിത്തും ആയിഷയും പറഞ്ഞു, 'വുസ്ത നമസ്കാരം ദുഹ്ർ നമസ്കാരമാണ്'. ഇബ്നു അബ്ബാസും ഇബ്നു ഉമറും പറഞ്ഞു, 'വുസ്ത നമസ്കാരം ഫജ്ർ നമസ്കാരമാണ്'. അബു മൂസ മുഹമ്മദ് ബിൻ അൽ മുത്സന്ന ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഖുറൈഷ് ബിൻ അനസ് ഹബീബ് ഇബ്നു ആസ്യ ശ്യാഹീദിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'മുഹമ്മദ് ബിൻ സിരിൻ പറഞ്ഞു: 'ആരിൽ നിന്നാണ് അൽ ഹസൻ അഖീഖയെക്കുറിച്ചുള്ള ഹദീസ് കേട്ടത്? എന്ന് ചോദിക്കുക.' അപ്പോൾ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു, അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു, 'ഞാൻ അത് സമ്ര ബിൻ ജുന്ദബിൽ നിന്ന് കേട്ടു'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു: 'മുഹമ്മദ് ബിൻ ഇസ്മാഈൽ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അലി ബിൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ അൽ മദീനി ഈ ഹദീസുമായി ഖുറൈഷ് ബിൻ അനസിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു'. മുഹമ്മദ് പറഞ്ഞു: 'അലി പറഞ്ഞു: 'സമ്രയിൽ നിന്ന് അൽ ഹസൻ കേൾക്കുന്നത് സത്യമാണ്, അദ്ദേഹം ഈ ഹദീസിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ وَهُوَ ابْنُ زَاذَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَال سَمِعْتُ غَيْرَ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَكَانَ مِنْ أَحَبِّهِمْ إِلَيَّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَعَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَسَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَمُعَاذِ ابْنِ عَفْرَاءَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَعَائِشَةَ وَكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَيَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّهُمْ كَرِهُوا الصَّلَاةَ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَأَمَّا الصَّلَوَاتُ الْفَوَائِتُ فَلَا بَأْسَ أَنْ تُقْضَى بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ قَالَ عَلِيُّ ابْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ إِلَّا ثَلَاثَةَ أَشْيَاءَ حَدِيثَ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ عَلِيٍّ الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ
[അഹ്മദ് ബിൻ മാനി'] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [ഹുസൈം] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [മൻസൂർ] അറിയിച്ചതായി - അദ്ദേഹം [ഖത്താദയിൽ] നിന്നുള്ള ഇബ്നു സദ്സാൻ ആണ്- പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] പറഞ്ഞതായി [അബു അൽ അലിയാ] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങൾക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; [ഉമർ ബിൻ അൽ ഖത്താബ്] പോലുള്ള പ്രവാചക സ്വഹാബികളിൽ നിന്ന് ഞാൻ ധാരാളം കേട്ടു, എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട ആളുകളിൽ ഒരാളാണ് അദ്ദേഹം, 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ [അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ] പ്രഭാതത്തിനുശേഷം സൂര്യോദയം വരെ നമസ്കരിക്കുന്നത് വിലക്കി, അസർ കഴിഞ്ഞ് സൂര്യാസ്തമയം വരെ നമസ്കരിക്കുന്നത് വിലക്കി'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അലി, ഇബ്നു മസ്ഊദ്, ഉഖ്ബ ബിൻ ആമിർ, അബു ഹുറൈറ, ഇബ്നു ഉമർ, സമ്ര ബിൻ ജുന്ദബ്, അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ അംർ, മുആദ് ബിൻ അഫ്ര, ആഷ് ഷുനബിഹി എന്നിവരുടെ നിവേദനങ്ങളും ഉണ്ട് - എന്നാൽ അദ്ദേഹം അത് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വ സല്ലം -, സലമ ബിൻ അൽ അക്വ', സൈദ് ബിൻ സാബിത്, 'ആയിഷ, കഅബ് ബിൻ മുർറ, അബു ഉമാമ, അംറു ബിൻ അബാസ, യ'ല ബിൻ ഉമയ്യ, മുആവിയ' എന്നിവരിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടില്ല. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഉമറിൽ നിന്നുള്ള ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ ഹദീസ് ഹസൻ സ്വഹീഹാണ്. പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വ സല്ലമിന്റെ സ്വഹാബികളിലും അവരുടെ ശേഷമുള്ളവരിലും മിക്ക ഫുഖഹകളുടെയും അഭിപ്രായമാണിത്; പ്രഭാതത്തിനു ശേഷം സൂര്യോദയം വരെയും ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം സൂര്യാസ്തമയം വരെയും നമസ്കരിക്കുന്നത് മക്റൂഹായി അവർ കണക്കാക്കിയിരുന്നു. നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രാർത്ഥനകളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, പ്രഭാതത്തിനു ശേഷമോ ഉച്ചകഴിഞ്ഞോ അവ നിർവഹിക്കുന്നതിൽ - പുനർനിർമ്മിക്കുന്നതിൽ - ഒരു ദോഷവുമില്ല. അലി ബിൻ അൽ മദീനി പറഞ്ഞു; 'യഹ്യ ബിൻ സഈദ് പറഞ്ഞു; 'അബുൽ ആലിയയിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ട ഖതദയെക്കുറിച്ച് സിയുബ ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല, മൂന്ന് ഹദീസുകൾ ഒഴികെ; ഉമർ ഹദീസ്; 'പ്രവാചകൻ (സ) പ്രഭാതത്തിനുശേഷം സൂര്യോദയം വരെ നമസ്കരിക്കുന്നതും അസർ കഴിഞ്ഞ് സൂര്യാസ്തമയം വരെ നമസ്കരിക്കുന്നതും വിലക്കിയിട്ടുണ്ട്'. പ്രവാചകൻ (സ)യിൽ നിന്ന് ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ ഹദീസ്, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഞാൻ യഹ്യ ബിൻ മതായെക്കാൾ മികച്ചവനാണെന്ന് ആരെങ്കിലും പറയുന്നത് ഉചിതമല്ല'. ഹദീസ് അലി; മൂന്ന് തരം ഖദലികൾ ഉണ്ടെന്ന്.
Hadith
Imam Tirmidzi : 169
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ لِأَنَّهُ أَتَاهُ مَالٌ فَشَغَلَهُ عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَصَلَّاهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ ثُمَّ لَمْ يَعُدْ لَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ وَهَذَا خِلَافُ مَا رُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَصَحُّ حَيْثُ قَالَ لَمْ يَعُدْ لَهُمَا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ نَحْوُ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا الْبَابِ رِوَايَاتٌ رُوِيَ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا دَخَلَ عَلَيْهَا بَعْدَ الْعَصْرِ إِلَّا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَرُوِيَ عَنْهَا عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَالَّذِي اجْتَمَعَ عَلَيْهِ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى كَرَاهِيَةِ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ إِلَّا مَا اسْتُثْنِيَ مِنْ ذَلِكَ مِثْلُ الصَّلَاةِ بِمَكَّةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ بَعْدَ الطَّوَافِ فَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُخْصَةٌ فِي ذَلِكَ وَقَدْ قَالَ بِهِ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ الصَّلَاةَ بِمَكَّةَ أَيْضًا بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَبَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ
[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു; [സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ] [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] [അഥാ ബിൻ സാഇബ്] [ജരീർ] [എന്ന്] പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'മുസ്ലിംകളുടെ സ്വത്തുക്കൾ പരിപാലിക്കുന്നതിനാൽ നബി (സ) അസർ കഴിഞ്ഞ് രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചു, അതിനാൽ അദ്ദേഹം തിരക്കിലായിരുന്നു, ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അതിനാൽ അദ്ദേഹം അസർ കഴിഞ്ഞ് രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചു, വീണ്ടും അത് ചെയ്തില്ല'. ഈ അധ്യായത്തിൽ 'ഐസിയാ, ഉമ്മുസലമ, മൈമുന, അബു മൂസ' എന്നിവരുടെ ഹദീസുകളും ഉണ്ട്. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ ഹദീസ് ഒരു ഹസൻ ഹദീസാണ്, കൂടാതെ നിരവധി നിവേദകർ പ്രവാചകൻ (സ) അസർ കഴിഞ്ഞ് രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. സൂര്യാസ്തമയം വരെ അസർ കഴിഞ്ഞ് രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചതായി പ്രവാചകൻ (സ) നിവേദനം ചെയ്തതിന് ഇത് വിരുദ്ധമാണ്. ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ ഹദീസ് കൂടുതൽ ആധികാരികമാകുന്നത് അതിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നതിനാലാണ്; അദ്ദേഹം രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കാരങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചില്ല എന്ന വസ്തുത. ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ ഹദീസിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു ഹദീസും സൈദ് ബിൻ സാബിത്തിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം അസർ സമയത്തിന് ശേഷം അവരെ കാണാൻ വന്നിട്ടില്ലെന്ന് പറയുന്ന നിരവധി ഹദീസുകളും ഐസിയിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് - അവർ രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചില്ലെങ്കിൽ. ഉമ്മു സലമയിൽ നിന്ന് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമയിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട മറ്റൊരു ഹദീസാണിത്. അസറിന് ശേഷം സൂര്യാസ്തമയം വരെ നമസ്കരിക്കുന്നതും പ്രഭാതത്തിനുശേഷം സൂര്യോദയം വരെ നമസ്കരിക്കുന്നതും അദ്ദേഹം വിലക്കിയിട്ടുണ്ടെന്ന്. ശാസ്ത്ര വിദഗ്ധർ സമ്മതിക്കുന്ന കാര്യം, അസറിന് ശേഷം സൂര്യാസ്തമയം വരെയും പ്രഭാതത്തിനുശേഷം സൂര്യോദയം വരെയും നമസ്കരിക്കുന്നത് നിഷിദ്ധമാണ്. ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവ ഒഴികെ, അസറിന് ശേഷം മക്കയിൽ അസർ സൂര്യാസ്തമയം വരെയും, പ്രഭാതത്തിനുശേഷം ത്വവാഫ് ചെയ്ത ശേഷം സൂര്യോദയം വരെയും നമസ്കരിക്കുക. ഈ കാര്യത്തിൽ പ്രവാചകൻ (സ) ഇളവ് നൽകിയതായി നിവേദനം. പ്രവാചകന്റെ സ്വഹാബികളിൽ നിന്നും അവർക്ക് ശേഷം വന്നവരിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു കൂട്ടം പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായമാണിത്. ഇമാം ശാഫിഈ, അഹ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവരും ഈ അഭിപ്രായം പുലർത്തിയിരുന്നു. അതേസമയം, പ്രവാചകന്റെ സ്വഹാബികളിൽ നിന്നും അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം വന്നവരിൽ നിന്നുമുള്ള മറ്റൊരു കൂട്ടം പണ്ഡിതന്മാരും മക്കയിൽ അസർ, ഫജ്ർ എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം നമസ്കരിക്കുന്നത് മക്റൂഹായി കണക്കാക്കി. സുഫ്യാൻ അത് തൗരി, മാലിക് ഇബ്നു അനസ്, കൂഫ നിവാസികൾ എന്നിവർ ഈ അഭിപ്രായം പുലർത്തി.
Hadith
Imam Tirmidzi : 170
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلَاةٌ لِمَنْ شَاءَوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ فَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الصَّلَاةَ قَبْلَ الْمَغْرِبِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ قَبْلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِنْ صَلَّاهُمَا فَحَسَنٌ وَهَذَا عِنْدَهُمَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ
[ഹന്നദ്] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [കഹ്മാസ് ബിൻ അൽ ഹസനിൽ നിന്ന്] [അബ്ദുല്ല ബിൻ ബുറൈദയിൽ നിന്ന്] [അബ്ദുല്ല ബിൻ മുഗഫലിൽ നിന്ന്] നബി (സ)യിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള രണ്ട് വിളികൾക്കുമിടയിൽ അത് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കുള്ള ഒരു പ്രാർത്ഥനയുണ്ട്'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബ്ദുല്ല ബിൻ അസ് സുബൈറിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബ്ദുല്ല ബിൻ അൽ മുഗഫലിന്റെ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്.' പ്രവാചകൻ (സ)യുടെ ചില സ്വഹാബികൾ മഗ്രിബിന് മുമ്പ് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് വിയോജിക്കുന്നു, അവരിൽ ചിലർ മഗ്രിബിന് മുമ്പ് പ്രാർത്ഥനയില്ലെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. പ്രവാചകൻ (സ)യുടെ പല സ്വഹാബികളിൽ നിന്നും മഗ്രിബിന് മുമ്പ്, അതായത് ഇഖാമത്തിനും പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള വിളിയ്ക്കും ഇടയിൽ രണ്ട് റക്അത്ത് നമസ്കരിച്ചതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അഹ്മദും ഇസ്ഹാഖും പറഞ്ഞു; 'ആരെങ്കിലും അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അത് നല്ല കാര്യമാണ്'. അത് സുന്നത്താണെന്ന് അവർ രണ്ടുപേരും കരുതുന്നു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 171
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ وَعَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ وَعَنْ الْأَعْرَجِ يُحَدِّثُونَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَدْرَكَ مِنْ الصُّبْحِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الصُّبْحَ وَمَنْ أَدْرَكَ مِنْ الْعَصْرِ رَكْعَةً قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَقَدْ أَدْرَكَ الْعَصْرَوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ أَصْحَابُنَا وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَهُمْ لِصَاحِبِ الْعُذْرِ مِثْلُ الرَّجُلِ الَّذِي يَنَامُ عَنْ الصَّلَاةِ أَوْ يَنْسَاهَا فَيَسْتَيْقِظُ وَيَذْكُرُ عِنْدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَعِنْدَ غُرُوبِهَا
[ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ മൂസ അൽ അൻസാരി] പറഞ്ഞു; [മാൻ] പറഞ്ഞു; [സൈദ് ബിൻ അസ്ലം] (അതാ ബിൻ യാസർ], [ബുസ്ർ ബിൻ സഈദ്], [അൽ അഅ്റാജ്] എന്നിവരിൽ നിന്ന് [മാലിക് ബിൻ അനസ്] എന്നിവർക്ക് [അബു ഹുറൈറ] യിൽ നിന്ന് നബി (സ) പറഞ്ഞു എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പ്രഭാത നമസ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കുന്നവൻ അത് നേടിയിരിക്കുന്നു. സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അസർ നമസ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു റക്അത്ത് നമസ്കരിക്കുന്നവൻ അത് നേടിയിരിക്കുന്നു' എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ 'ഐസി'യുടെ ചരിത്രവുമുണ്ട്. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു ഹുറൈറയുടെ ഹദീസ് ഹസൻ ആണ്. ഈ അഭിപ്രായം നമ്മുടെ സുഹൃത്തുക്കളായ സിയാഫി, അഹ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവർ സ്വീകരിച്ചതാണ്. അവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഈ ഹദീസ് ഒരു ഒഴികഴിവ് പറയുന്ന ഒരാൾക്ക് ബാധകമാണ്, ഉദാഹരണത്തിന് ഉറങ്ങുകയോ മറക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിനാൽ നമസ്കാരം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും പിന്നീട് ഉണരുകയോ സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോഴോ അസ്തമിക്കുമ്പോഴോ ഓർമ്മിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന ഒരാൾക്ക്.
Hadith
Imam Tirmidzi : 172
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَبَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمَدِينَةِ مِنْ غَيْرِ خَوْفٍ وَلَا مَطَرٍقَالَ فَقِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ مَا أَرَادَ بِذَلِكَ قَالَ أَرَادَ أَنْ لَا يُحْرِجَ أُمَّتَهُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ رَوَاهُ جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ وَسَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ الْعُقَيْلِيُّ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ هَذَا
[ഹന്നദ്] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അൽ അമാസി]യിൽ നിന്ന് [ഹബീബ് ബിൻ അബു സാബിത്ത്] [സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ] [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] ൽ നിന്ന് [അബു മുആവിയ] പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'മദീനയിൽ, റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം ഉച്ചയ്ക്കും അസർ നമസ്കാരത്തിനും മഗ്രിബിനും വൈകുന്നേരമുള്ള നമസ്കാരത്തിനും ഇടയിൽ വേർതിരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു, ഭയമോ മഴയോ കൊണ്ടല്ല'. സഈദ് പറഞ്ഞു; 'ഇബ്നു അബ്ബാസിനോട് 'അദ്ദേഹം എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?' എന്ന് ചോദിക്കപ്പെട്ടു. 'തന്റെ ജനങ്ങൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാക്കാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല' എന്ന് അദ്ദേഹം മറുപടി നൽകി. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബു ഹുറൈറയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഹദീസും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ ഈ ഹദീസ് നിരവധി മാർഗങ്ങളിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതാണ്. അതായത് [ജാബിർ ബിൻ സൈദ്], [സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ], [അബ്ദുള്ള ബിൻ സിയാകിഖ് അൽ ഉകൈലി]. ഈ വഴിക്ക് പുറമെയും ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; ഇബ്നു അബ്ബാസിൽ നിന്ന്, പ്രവാചകൻ സ്വല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലത്തിൽ നിന്ന്.
Hadith
Imam Tirmidzi : 173
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَنَشٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ جَمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَقَدْ أَتَى بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْكَبَائِرِقَالَ أَبُو عِيسَى وَحَنَشٌ هَذَا هُوَ أَبُو عَلِيٍّ الرَّحَبِيُّ وَهُوَ حُسَيْنُ بْنُ قَيْسٍ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ وَغَيْرُهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لَا يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ إِلَّا فِي السَّفَرِ أَوْ بِعَرَفَةَ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ فِي الْجَمْعِ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ لِلْمَرِيضِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فِي الْمَطَرِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَلَمْ يَرَ الشَّافِعِيُّ لِلْمَرِيضِ أَنْ يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ
[അബു സലമ യഹ്യ ബിൻ ഖലഫ് അൽ ബഷ്രി] പറഞ്ഞു; [അൽ മുഅ്തമിർ ബിൻ സുലൈമാൻ] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] [ഹനസി] [ഇക്രിമ] [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] [പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമ] യിൽ നിന്ന് പറഞ്ഞതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഒഴിവാക്കാതെ രണ്ട് പ്രാർത്ഥനകൾ നടത്തുന്നവൻ വലിയ പാപത്തിന്റെ വാതിലുകളിൽ ഒന്നിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഹനസി അബു അലി അർ റഹാബിയാണ്, അതായത് ഹുസൈൻ ബിൻ ഖൈസ്. ഹദീസ് വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു ദുർബല വ്യക്തിയായിരുന്നു. ഇമാം അഹ്മദും മറ്റുള്ളവരും അതിനെ ദുർബലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്'. ഈ ഹദീസ് ശാസ്ത്രത്തിലെ വിദഗ്ധർ പ്രയോഗിക്കുന്നു; യാത്രയിലോ അറഫയിലോ ഒഴികെ രണ്ട് പ്രാർത്ഥനകൾ അനുവദനീയമല്ല. താബിഈൻ സർക്കിളുകളിൽ നിന്നുള്ള ചില വിദഗ്ധർ രോഗികൾക്ക് വേണ്ടി രണ്ട് പ്രാർത്ഥനകൾ നടത്തുന്നത് ആശ്വാസം നൽകുന്നു. അഹ്മദും ഇസ്ഹാഖും സ്വീകരിച്ച അഭിപ്രായമാണിത്. അതേസമയം, മഴ പെയ്യുമ്പോൾ മാത്രമേ രണ്ട് പ്രാർത്ഥനകൾ നടത്താവൂ എന്ന് ചില ശാസ്ത്രജ്ഞർ പറയുന്നു. ഇതാണ് ശാഫിഈ, അഹ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവരുടെ അഭിപ്രായം. അതേസമയം, രോഗികൾക്ക് രണ്ട് പ്രാർത്ഥനകൾ ബഹുവചനത്തിൽ ചൊല്ലാൻ കഴിയുമെന്ന് ഇമാം സ്യാഫിഈ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല.
Hadith
Imam Tirmidzi : 174
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا أَصْبَحْنَا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالرُّؤْيَا فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ لَرُؤْيَا حَقٍّ فَقُمْ مَعَ بِلَالٍ فَإِنَّهُ أَنْدَى وَأَمَدُّ صَوْتًا مِنْكَ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَكَ وَلْيُنَادِ بِذَلِكَ قَالَ فَلَمَّا سَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نِدَاءَ بِلَالٍ بِالصَّلَاةِ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَجُرُّ إِزَارَهُ وَهُوَ يَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ فَذَلِكَ أَثْبَتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ أَتَمَّ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَطْوَلَ وَذَكَرَ فِيهِ قِصَّةَ الْأَذَانِ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةِ مَرَّةً مَرَّةً وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ هُوَ ابْنُ عَبْدِ رَبِّهِ وَيُقَالُ ابْنُ عَبْدِ رَبٍّ وَلَا نَعْرِفُ لَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا يَصِحُّ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ الْوَاحِدَ فِي الْأَذَانِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ لَهُ أَحَادِيثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَمُّ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ
[സഈദ് ബിൻ യഹ്യ ബിൻ സഈദ് അൽ ഉമവി] പറഞ്ഞു; [എന്റെ പിതാവ്] പറഞ്ഞു; [മുഹമ്മദ് ബിൻ ഇബ്രാഹിം അൽ ഹാരിസ് അറ്റ് തൈമി]യിൽ നിന്ന് [മുഹമ്മദ് ബിൻ ഇഷാഖ്] പറഞ്ഞു; [മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദ്] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] പറഞ്ഞു; 'ഒരു ദിവസം രാവിലെ ഞങ്ങൾ റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ അടുക്കൽ പോയി, ഞാൻ കണ്ട സ്വപ്നത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു, തുടർന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഇതൊരു യഥാർത്ഥ സ്വപ്നമാണ്, അതിനാൽ ബിലാലിന്റെ കൂടെ നിൽക്കൂ, കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദം നിങ്ങളുടേതിനേക്കാൾ ഉച്ചത്തിലും നീളത്തിലും ഉള്ളതാണ്, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് അവനോട് പറയുക - സ്വപ്നം കാണുക -, അതുപയോഗിച്ച് ആർത്തുവിളിക്കാൻ പറയുക'. അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദ് പറഞ്ഞു; 'ബിലാലിന്റെ വിളി കേട്ട ഉമർ ബിൻ അൽ ഖത്താബ് തന്റെ സരോഞ്ച് ധരിച്ച് റസൂലുല്ലാഹി സല്ലാമിനെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു, തുടർന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, സത്യവുമായി നിങ്ങളെ അയച്ചവൻ സത്യം, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാനും സ്വപ്നം കണ്ടു'. അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദ് പറഞ്ഞു; 'അപ്പോൾ റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'എല്ലാ സ്തുതിയും അല്ലാഹുവിനാണ്, അപ്പോൾ അത് കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടും'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ സൈദിന്റെ ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ആണ്. [ഇബ്രാഹിം ബിൻ സഅദ്] [മുഹമ്മദ് ബിൻ ഇസ്ഹാഖിൽ നിന്ന്] ഈ ഹദീസ് കൂടുതൽ പൂർണ്ണവും ദൈർഘ്യമേറിയതുമായ ലഫദ്സിലൂടെയാണ് ഉദ്ധരിച്ചത്. പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള വിളി രണ്ടുതവണയും രണ്ടുതവണയുമാണെന്നും ഇഖാമത്ത് ഒരുതവണയാണെന്നും ഹദീസിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്'. അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ സൈദ് ഇബ്നു അബ്ദു റബ്ബിയാണ്, ഇബ്നു അബ്ദു റബ്ബി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള വിളിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഹദീസുകൾ ഒഴികെ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ആധികാരിക ഹദീസുകൾ ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല. അതേസമയം, അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ സൈദ് ബിൻ ആഷിം അൽ മാസിനിക്ക് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട നിരവധി ഹദീസുകൾ ഉണ്ട്.' അദ്ദേഹം അബ്ബാദ് ബിൻ തമീമിന്റെ അമ്മാവനായിരുന്നു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 175
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلَوَاتِ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى وَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوَلَا تَبْعَثُونَ رَجُلًا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ
[അബൂബക്കർ ബിൻ അൻ നദ്ലർ ബിൻ അബു അൻ നദ്ലർ] പറഞ്ഞു; [ഹജ്ജാജ് ബിൻ മുഹമ്മദ്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു ജുറൈർ] പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു ഉമർ] നിന്ന് [നാഫി] ഞങ്ങൾക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'മുസ്ലീങ്ങൾ മദീനയിൽ വന്നപ്പോൾ അവർ ഒത്തുകൂടി പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി കാത്തിരുന്നു, പക്ഷേ ആരും പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി വിളിച്ചില്ല. പിന്നീട് ഒരു ദിവസം അവർ അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ അവരിൽ ചിലർ പറഞ്ഞു; 'ക്രിസ്ത്യാനികളെ പോലെ മണികൾ ഉപയോഗിക്കുക,' മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞു; 'ജൂതന്മാരെ പോലെ കാഹളം ഉപയോഗിക്കുക'. ഇബ്നു ഉമർ പറഞ്ഞു; 'അപ്പോൾ ഉമർ പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം അപ്പോൾ പറഞ്ഞു; 'ഓ ബിലാൽ, എഴുന്നേറ്റു നിന്ന് പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി വിളിക്കുക'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഇബ്നു ഉമറിന്റെ ഹദീസിൽ നിന്നുള്ള ഹസൻ ഷാഹിഹ് ഗരീബാണ്'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 176
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي وَجَدِّي جَمِيعًا عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْعَدَهُ وَأَلْقَى عَلَيْهِ الْأَذَانَ حَرْفًا حَرْفًاقَالَ إِبْرَاهِيمُ مِثْلَ أَذَانِنَا قَالَ بِشْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَعِدْ عَلَيَّ فَوَصَفَ الْأَذَانَ بِالتَّرْجِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مَحْذُورَةَ فِي الْأَذَانِ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ بِمَكَّةَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
[ബിസ്ർ ബിൻ മുആദ്സ് അൽ ബഷ്രി] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [ഇബ്രാഹിം ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ അബ്ദുൽ മാലിക് ബിൻ അബു മഹ്ദ്സുറ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [എന്റെ പിതാവിനും] [എന്റെ മുത്തച്ഛനും] [അബു മഹ്ദ്സുറ] യിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം അദ്ദേഹത്തെ ഇരുത്തി ഓരോ അക്ഷരം വായിച്ചു കേൾപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് ഇബ്രാഹിം പറഞ്ഞു; '-നമ്മുടെ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള വിളി പോലെ'. ബിസിർ പറഞ്ഞു; 'പിന്നെ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു, 'എനിക്കുവേണ്ടി അത് ആവർത്തിക്കുക!' അങ്ങനെ അദ്ദേഹം പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള വിളി ആവർത്തിച്ചു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള വിളി സംബന്ധിച്ച അബു മഹ്ദ്സുറയുടെ ഹദീസ് ആധികാരികമാണ്. ഈ ഹദീസ് മറ്റൊരു വിധത്തിലും അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹദീസ് മക്കയിലെ ജനങ്ങൾ വ്യാപകമായി ആചരിക്കുന്നുണ്ട്, ഇത് ഷാഫിയുടെ അഭിപ്രായമാണ്.
Hadith
Imam Tirmidzi : 177
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ الْأَحْوَلِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَّمَهُ الْأَذَانَ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَالْإِقَامَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَحْذُورَةَ اسْمُهُ سَمُرَةُ بْنُ مِعْيَرٍ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا فِي الْأَذَانِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ أَنَّهُ كَانَ يُفْرِدُ الْإِقَامَةَ
[അബു മൂസ മുഹമ്മദ് ബിൻ അൽ മുത്സന്ന] പറഞ്ഞു; [അഫാൻ] പറഞ്ഞു; [അബു മഹ്ദ്സുറ]യിൽ നിന്ന് [അമിർ ബിൻ അബ്ദുൽ വാഹിദ് അൽ അഹ്വൽ] നിന്ന് [മഖുൽ] നിന്ന് [അബ്ദുല്ല ബിൻ മുഹൈറിസ്] നിന്ന് [അബു മഹ്ദ്സുറ] പറഞ്ഞു; [ഹമ്മാം] നബി (സ) അദ്ദേഹത്തിന് അദാനിലെ പത്തൊമ്പത് വാക്യങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തു, അതേസമയം ഇഖാമയിൽ പതിനേഴു വാക്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്, അതേസമയം അബു മഹ്ദ്സുറയുടെ പേര് സമ്ര ബിൻ മിയാർ എന്നാണ്'. പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ, പല ശാസ്ത്രജ്ഞരും ഈ ഹദീസിനെ മുറുകെ പിടിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ അബു മഹ്ദ്സുറയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ഒരു വാചകം പറഞ്ഞതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് - ഇഖാമയിൽ ഒരു വാചകം'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 178
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ وَيَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَيُوتِرَ الْإِقَامَةَوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [ഖാലിദ് അൽ ഹദ്സ`] യിൽ നിന്ന് [അബു ഖിലാബ] യിൽ നിന്ന് [അനസ് ബിൻ മാലിക്] യിൽ നിന്ന് [അബ്ദുൽ വഹാബ് അത്സ് ത്സഖ്ഫി] യും [യാസിദ് ബിൻ സുറൈ' യും ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനത്തിലെ സംഖ്യകളും ഇഖാമത്തിലെ ഒറ്റ സംഖ്യകളും പൂർത്തിയാക്കാൻ ബിലാലിനോട് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു'. ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അനസിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്. പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെയും താബിഈനുകളുടെയും സഹചാരികളിൽ നിന്നുള്ള ചില ശാസ്ത്ര വിദഗ്ധർ സ്വീകരിച്ച അഭിപ്രായമാണിത്. മാലിക്, സിയാഫി, അഹ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവരും ഈ അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചു.
Hadith
Imam Tirmidzi : 179
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَكَانَ أَذَانُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَفْعًا شَفْعًا فِي الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ رَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ و قَالَ شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ رَأَى الْأَذَانَ فِي الْمَنَامِ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْأَذَانُ مَثْنَى مَثْنَى وَالْإِقَامَةُ مَثْنَى مَثْنَى وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى كَانَ قَاضِيَ الْكُوفَةِ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ شَيْئًا إِلَّا أَنَّهُ يَرْوِي عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِيهِ
[അബു സഈദ് അൽ അസ്യാജ്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [ഉഖ്ബ ബിൻ ഖാലിദ്] [ഇബ്നു അബു ലൈല] യിൽ നിന്ന് [അംറു ബിൻ മുർറ] യിൽ നിന്ന് [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ അബു ലൈല] യിൽ നിന്ന് [അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദ്] യിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള വിളിയിലും ഇഖാമത്തിലും റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ വിളി രണ്ടുതവണ'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദിന്റെ ഈ ഹദീസ് [വാക്കി] [അൽ അമാസി] യിൽ നിന്ന് [അംറു ബിൻ മുർറ] യിൽ നിന്ന് [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ അബു ലൈല] യിൽ നിന്ന് [അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദിന്റെ സ്വഹാബികൾ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദ്] ഉറങ്ങുമ്പോൾ പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള വിളി സ്വപ്നം കണ്ടതായി'. അതേസമയം [സുഅബ] [അംറു ബിൻ മുർറ] യിൽ നിന്ന് [അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദ്] ഉറങ്ങുമ്പോൾ പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള വിളി സ്വപ്നം കണ്ടതായി [അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദ്] സ്വപ്നം കണ്ടതായി [അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദ്] പറഞ്ഞു. ഇബ്നു അബു ലൈല നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസിനേക്കാൾ ആധികാരികമാണിത്. അബ്ദുറഹ്മാനും അബ്ദുല്ല ബിൻ സൈദിൽ നിന്ന് ഇത് കേട്ടിട്ടില്ല. ചില പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നത് പ്രാർത്ഥനയിലേക്കുള്ള ആഹ്വാനം രണ്ട് തവണയാണെന്നാണ്. സുഫ്യാൻ അത്സ് ത്സൗരി, ബിൻ അൽ മുബാറക്, കൂഫ നിവാസികൾ എന്നിവരാണ് ഈ അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചത്. അബു ഈസ പറഞ്ഞു: 'ഇബ്നു അബു ലൈല മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ അബു ലൈലയാണ്, അദ്ദേഹം കൂഫയിലെ ഒരു ന്യായാധിപനായിരുന്നു, അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും തന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന് ഒരു ഹദീസും കേട്ടിട്ടില്ല. പിതാവിൽ നിന്ന് അത് ഉദ്ധരിച്ച ഒരാളിൽ നിന്ന് മാത്രമേ അദ്ദേഹം അത് കേട്ടിട്ടുള്ളൂ.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 180
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُنْعِمِ هُوَ صَاحِبُ السِّقَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ وَعَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِبِلَالٍ يَا بِلَالُ إِذَا أَذَّنْتَ فَتَرَسَّلْ فِي أَذَانِكَ وَإِذَا أَقَمْتَ فَاحْدُرْ وَاجْعَلْ بَيْنَ أَذَانِكَ وَإِقَامَتِكَ قَدْرَ مَا يَفْرُغُ الْآكِلُ مِنْ أَكْلِهِ وَالشَّارِبُ مِنْ شُرْبِهِ وَالْمُعْتَصِرُ إِذَا دَخَلَ لِقَضَاءِ حَاجَتِهِ وَلَا تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِيحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ الْمُنْعِمِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمُنْعِمِ وَهُوَ إِسْنَادٌ مَجْهُولٌ وَعَبْدُ الْمُنْعِمِ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ
[അഹ്മദ് ബിൻ അൽ ഹസൻ] പറഞ്ഞു; [അൽ മുഅല്ല ബിൻ അസദ്] പറഞ്ഞു; [അബ്ദുൽ മുൻഇം] പറഞ്ഞു - അദ്ദേഹം പാത്രത്തിന്റെ ഉടമയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; [അൽ ഹസൻ] നിന്ന് [യഹ്യ ബിൻ മുസ്ലിം] പറഞ്ഞു, [ജാബിർ ബിൻ അബ്ദുല്ല] നിന്ന് [അത്ത] പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹ് അലൈഹി വസല്ലം ബിലാലിനോട് പറഞ്ഞു; 'ഓ ബിലാൽ, നീ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് വിളിച്ചാൽ നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള വിളി മന്ദഗതിയിലാക്കുക, നീ ഇഖാമത്ത് ചെയ്താൽ അത് വേഗത്തിലാക്കുക. നമസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള വിളിയ്ക്കും ഇഖാമത്തിനും ഇടയിലുള്ള ദൂരം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ഒരാളുടെ അകലം മാത്രമാക്കുക, മദ്യം കുടിക്കുന്നത് വരെ കുടിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക്, സ്വയം വിശ്രമിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് മൂത്രമൊഴിക്കാൻ കഴിയും, നിങ്ങൾ എന്നെ കാണുന്നതുവരെ എഴുന്നേൽക്കരുത്'. [അബ്ദുൽ ബിൻ ഹുമൈദ്] പറഞ്ഞു; [അബ്ദുൽ മുൻഇമിൽ നിന്ന്] [യൂനുസ് ബിൻ മുഹമ്മദ്] അർത്ഥവത്തായ ഒരു ഹദീസോടെ ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ജാബിറിന്റെ ഈ ഹദീസ് ഈ വഴിയിൽ നിന്നല്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് അറിയില്ല, അതായത് സനദ് മജ്ഹുൽ - അജ്ഞാതം - ആയ അബ്ദുൽ മുൻഇമിന്റെ ഹദീസിൽ നിന്ന്. അബ്ദുൽ മുൻഇം ബസ്രയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഷെയ്ഖ് ആയിരുന്നു.'
