Imam Tirmidzi : 141
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ قَالَ الْأَنْصَارِيُّ فَيَمُرُّ النِّسَاءُ مُتَلَفِّفَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ مَا يُعْرَفْنَ مِنْ الْغَلَسِو قَالَ قُتَيْبَةُ مُتَلَفِّعَاتٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَقَيْلَةَ بِنْتِ مَخْرَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَسْتَحِبُّونَ التَّغْلِيسَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ
[Қутайба] ба мо аз [Молик ибни Анас] нақл кардааст; ва ба мо хабар дод [Ансорӣ] гуфт; ба мо гуфт, [Ман] гуфт; ба мо [Моликро] аз [Яҳё ибни Саъид] аз [Амра] аз [Оиша] гуфт; Расули Худо (с) намози бомдодро хонданд, сипас занон ба хона рафтанд. Ал Ансорӣ гуфт; 'Занҳо бо матои ногусастанӣ гузаштанд, то онҳоро шинохта натавонанд.' Ва Ќутайба онро бо вожаи муталаффифат - матои пушида -' зикр кардааст. Гуфт; «Дар ин боб низ аз Ибни Умар, Анас ва Кайла бинти Махрама ривоят аст». Абу Исо гуфт; Ҳадиси Оиша саҳеҳ аст. [Аз Зуњрї] низ аз [Урва] аз [Оиша] њамин тавр ривоят кардааст. Ин ақидаро бисёре аз уламо аз саҳобагони Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) ба мисли Абубакр, Умар ва касоне, ки баъд аз онҳо аз табиъин буданд, гирифтаанд. Ин ақидаро Сёфиъӣ, Аҳмад ва Исҳоқ низ доранд. Онҳо дӯст доранд, ки намози бомдодро дар ҳоле ки торикӣ бошад».
Imam Tirmidzi : 142
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ هُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَسْفِرُوا بِالْفَجْرِ فَإِنَّهُ أَعْظَمُ لِلْأَجْرِقَالَ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ أَيْضًا عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ وَجَابِرٍ وَبِلَالٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ الْإِسْفَارَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ مَعْنَى الْإِسْفَارِ أَنْ يَضِحَ الْفَجْرُ فَلَا يُشَكَّ فِيهِ وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ مَعْنَى الْإِسْفَارِ تَأْخِيرُ الصَّلَاةِ
ба мо гуфт (Ҳаннад) гуфт; ба мо [Абда] - яъне Ибни Сулаймон - аз [Муњаммад ибни Исњоќ] аз [Ошим ибни Умар ибни Ќатода] аз [Мањмуд ибни Лабид] аз [Рофиъ ибни Њодиљ] гуфт; «Аз Расули Худо (с) шунидам, ки мефармуд: «Намози бомдодро дар ҳоле ки андаке дертар бошад, бихон, зеро савоби бештаре медиҳад». Гуфт; «[Сюъба] ва [Атс Саврӣ] ин ҳадисро аз [Муҳаммад ибни Исҳоқ] ривоят кардаанд». Гуфт; «Ин ҳадисро [Муҳаммад ибни Аҷлон] аз [Ошим ибни Умар ибни Қатода] низ ривоят кардааст». Гуфт; «Дар ин боб низ аз Абубарза Асламӣ ва Ҷобир ва Билол ривоят аст». Абу Исо гуфт; «Ҳадиси Рофиъ ибни Хадиҷ» ҳадиси саҳеҳи Ҳасан аст. Ва на танҳо як донишманд аз саҳобагони Паёмбар (с) ва табиъин бар ин назаранд, ки намози бомдод дар ҳоле ки андаке равшантар бошад, хонда мешавад. Ин ақидаро Суфён Атс Цаурӣ низ бар ӯҳда дорад. Сёфий, Ахмад ва Исхок гуфтаанд, ки маънии исфар, ки субх равшан аст. Шакке нест, ки намегуянд, ки исфар хурдани намоз аст.
Imam Tirmidzi : 143
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَلَا مِنْ عُمَرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَخَبَّابٍ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ شُعْبَةُ فِي حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ مِنْ أَجْلِ حَدِيثِهِ الَّذِي رَوَى عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَأَلَ النَّاسَ وَلَهُ مَا يُغْنِيهِ قَالَ يَحْيَى وَرَوَى لَهُ سُفْيَانُ وَزَائِدَةُ وَلَمْ يَرَ يَحْيَى بِحَدِيثِهِ بَأْسًا قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَعْجِيلِ الظُّهْرِ
ба мо гуфт [Ҳаннад ибни Оси Сарӣ] гуфт; ба мо [Вакиъ] аз [Суфён] аз [Ҳаким ибни Ҷубайр] аз [Иброҳим] аз [Ал-Асвад] аз [Оисия] ривоят кардааст. «Надидам, ки касе дар намози пешин шитоб кунад, магар Расули Худо (с) ва на Абубакр (р) ва на аз Умар (р). Гуфт; «Дар ин боб низ аз Ҷобир ибни Абдуллоҳ, Хаббоб, Абу Барза, Ибни Масъуд, Зайд ибни Собит, Анас ва Ҷобир ибни Самра ривоят шудааст». Абу Исо гуфт; Ҳадиси Оиша дар дараҷаи ҳасан аст. Ин ақидаро олимони саҳобагони Паёмбар (с) ва касоне, ки баъд аз онҳо омадаанд, гирифтаанд. Алӣ Мадинӣ гуфт; Яҳё ибни Саъид гуфт: Суъба бо Ҳаким ибни Ҷубайр ба далели ҳадисе, ки аз Ибни Масъуд аз Паёмбари Худо (с) ривоят кардааст, гуфт: Ҳар кӣ аз мардум талаб кунад ва ба онҳо эҳтиёҷ надошта бошад . Яҳё гуфт; Суфён низ ин њадисро ривоят кардааст ва Зайда низ ривоят кардааст, Яњё дар ин њадис њељ мушкиле надидааст, Муњаммад гуфт: аз Њаким ибни Љубайр аз Оиша аз Паёмбар (с) дар масъалаи тезонидани намози пешин ривоят шудааст.
Imam Tirmidzi : 144
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهُوَ أَحْسَنُ حَدِيثٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
ба мо гуфт [Ал Ҳасан ибни Алӣ Ал Ҳулвонӣ] гуфт; ба мо хабар дод [Абдурразоқ] гуфт; Моро [Маъмар] аз [Зуҳрӣ] хабар дод, гуфт; ба ман [Анас ибни Молик] хабар дод, ки гуфт; «Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам намози пешинро ҳангоми ғуруби офтоб хонданд. Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис саҳеҳ аст ва ин ҳадис беҳтарин ҳадис дар ин боб аст. Ва дар ин боб таърихе аз Ҷобир низ омадааст.
Imam Tirmidzi : 145
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَالْمُغِيرَةِ وَالْقَاسِمِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ قَالَ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ تَأْخِيرَ صَلَاةِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا الْإِبْرَادُ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ إِذَا كَانَ مَسْجِدًا يَنْتَابُ أَهْلُهُ مِنْ الْبُعْدِ فَأَمَّا الْمُصَلِّي وَحْدَهُ وَالَّذِي يُصَلِّي فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَالَّذِي أُحِبُّ لَهُ أَنْ لَا يُؤَخِّرَ الصَّلَاةَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى مَنْ ذَهَبَ إِلَى تَأْخِيرِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ هُوَ أَوْلَى وَأَشْبَهُ بِالِاتِّبَاعِ وَأَمَّا مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ أَنَّ الرُّخْصَةَ لِمَنْ يَنْتَابُ مِنْ الْبُعْدِ وَالْمَشَقَّةِ عَلَى النَّاسِ فَإِنَّ فِي حَدِيثِ أَبِي ذَرٍّ مَا يَدُلُّ عَلَى خِلَافِ مَا قَالَ الشَّافِعِيُّ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَذَّنَ بِلَالٌ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ أَبْرِدْ ثُمَّ أَبْرِدْ فَلَوْ كَانَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ لَمْ يَكُنْ لِلْإِبْرَادِ فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ مَعْنًى لِاجْتِمَاعِهِمْ فِي السَّفَرِ وَكَانُوا لَا يَحْتَاجُونَ أَنْ يَنْتَابُوا مِنْ الْبُعْدِ
ба мо хабар дод [Қутайба] гуфт; [Ал-Лайтс]-ро аз [Ибни Шиҳоб] аз [Саъид ибни Мусайиб] ва [Абу Салама] аз [Абу Ҳурайра] ба мо нақл кардааст. Расули Худо (с) фармуданд: «Агар рӯз хеле гарм бошад, пас интизор шавед, то хунук шавад, то намоз бихонед, зеро гармии гарм аз зарбаи дӯзах аз ҷаҳаннам аст». Гуфт; «Дар ин боб низ аз Абусаъид, Абузар, Ибни Умар, Ал Муғира, Ал Қосим ибни Шофвон аз падараш Абу Мусо, Ибни Аббос ва Анас ривоят аст. Гуфт; «Дар ин бора аз Умар (р) низ аз Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам ривоят шудааст, аммо ин ривоят низ саҳеҳ нест». Абу Исо гуфт; Ҳадиси Абу Ҳурайра саҳеҳ аст. Ва гурӯҳе аз олимон дар ҳоле ки офтоб хеле гарм буд, намози нисфирӯзиро хатм карданд. Ин ақидаро ибни Муборак, Аҳмад ва Исҳоқ мегӯянд. Шофеъӣ гуфт; «Ҷоиз будани интизории намози пешин то сард шудани ҳаво ин аст, ки масҷид мардумро гарм кунад - ҳангоми рафтан ба масҷид - ба сабаби дурӣ. Аммо касе, ки танҳо намоз мехонад ё касе, ки дар масҷиди қавми худ намоз мехонад, ман афзалтар медонам, ки агар офтоб хеле гарм бошад ҳам, намозро идома диҳад». Абу Исо гуфт; «Касоне, ки намози пеширо дар вақти гарм шудани офтоб тамом мекунанд, пас ин муҳимтар ва мувофиқи суннат аст». Дар мавриди аќидаи Сёфиъї дар бораи он ки сабукї барои мардуме, ки иќоматашон дур ва душвор аст, пешбинї шудааст, пас дар њадиси Абузар далеле омадааст, ки мухолифи гуфтањои Сёфиъї аст. Абузар гуфт; «Мо боре бо Паёмбар (с) дар сафар будем, пас Билол барои намози пешин азон дод, сипас Паёмбар (с) фармуд: «Эй Билол, сабр кун, то сард шавад». Агар ба ақидаи Шофеъӣ пайравӣ кунем, пас интизор шудан ҷоиз нест, зеро онҳо дар роҳ ҷамъ омадаанд ва ба сабаби он ки аз дур омадаанд, ранҷ намекашанд».
Imam Tirmidzi : 146
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَأَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ أَبْرِدْ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْرِدْ فِي الظُّهْرِ قَالَ حَتَّى رَأَيْنَا فَيْءَ التُّلُولِ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ба мо гуфт [Маҳмуд ибни Ғайлон] гуфт; ба мо [Абу Довуди Ат Таялиси] гуфт, гуфт; [Сюъба] аз [Муҳоҷир Абулҳасан] аз [Зайд ибни Ваҳб] аз [Абу Зар] ба мо ривоят кардааст; Расули Худо (с) дар сафар буд ва дар он замон назди Билол буд, пас Билол хост икомат бихонад ва гуфт: То сард шавад мунтазир бошед, пас Билол хост боз икомат бихонад ва Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам фармуданд: «Намоз ба салому алейкум». Абузар гуфт; «То сояҳоро бубинем» дар ниҳоят Билол иқомат гуфт ва намоз хонд. Пас аз он Расули Худо (с) фармуданд: «Дарҳақиқат, гармии сӯзон аз зарбаи ҷаҳаннам аст, пас онро хунук кунед, то намоз бигузоред». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис ҳасани саҳеҳ аст».
Imam Tirmidzi : 147
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا وَلَمْ يَظْهَرْ الْفَيْءُ مِنْ حُجْرَتِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي أَرْوَى وَجَابِرٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ وَيُرْوَى عَنْ رَافِعٍ أَيْضًا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَأْخِيرِ الْعَصْرِ وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةُ وَأَنَسٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْعَصْرِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا وَبِهِ يَقُولُ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ба мо хабар дод [Қутайба] гуфт; ба мо [Ал-Лайтс] аз [Ибни Шиҳоб] аз [Урва] аз [Оиша] гуфтааст, ки ӯ гуфт; «Расули Худо (с) боре намози асрро хонданд, дар ҳоле ки нури офтоб ба ҳуҷрааш даромад ва дар ҳуҷрааш сояе набуд». Гуфт; «Дар ин боб низ аз Анас, Абу Арва, Ҷобир ва Рофиъ ибни Хадиҷ ривоят аст». Гуфт; «Дар бораи хатми намози аср низ аз Рофиъ (р) аз Паёмбари Худо (с) ривоят шудааст, аммо ин ривоят дуруст нест». Абу Исо гуфт; «Ҳадиси Оиша ҳадиси ҳасани саҳеҳ аст». Ин ақидаро бархе аз аҳли илм аз саҳобагони Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам баргузидаанд. Дар миёни онҳо Умар, Абдуллоҳ ибни Масъуд, Оисия, Анас ва чанд нафар аз њалќаи табиъин, яъне дар бораи шитоби намози аср буданд ва барои хатми намози аср макрух карданд. Ин ақидаро Абдуллоҳ ибни Муборак, Софиъӣ, Аҳмад ва Исҳоқ низ қабул кардаанд.
Imam Tirmidzi : 148
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي دَارِهِ بِالْبَصْرَةِ حِينَ انْصَرَفَ مِنْ الظُّهْرِ وَدَارُهُ بِجَنْبِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ قُومُوا فَصَلُّوا الْعَصْرَ قَالَ فَقُمْنَا فَصَلَّيْنَا فَلَمَّا انْصَرَفْنَا قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تِلْكَ صَلَاةُ الْمُنَافِقِ يَجْلِسُ يَرْقُبُ الشَّمْسَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ بَيْنَ قَرْنَيْ الشَّيْطَانِ قَامَ فَنَقَرَ أَرْبَعًا لَا يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[Алӣ ибни Ҳуҷр] ба мо гуфт; [Исмоил ибни Ҷаъфар] аз [Аъло ибни Абдурраҳмон] ба мо нақл кард, ки пас аз намози нисфирӯзӣ ба дидори [Анас ибни Молик] дар манзилаш дар Басра даромад, дар ҳоле ки хонааш дар он вақт дар канори масҷид буд. Гуфт; «Бархез ва намози асрро бигузор». Алъа ибни Абдураҳмон гуфт: «Пас, мо бархоста дуо кардем ва пас аз намоз рафтанамон рафтем. Сипас гуфт; «Аз Расули Худо (с) шунидам, ки мефармуд: «Ин намози мунофиқ аст, нишаста интизори офтоб аст, то вақте ки офтоб миёни ду шохи шайтон бошад, бархоста ва чаҳор бор ғазаб мекунад ва Худоро ҷуз андаке зикр намекунад». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис ҳасани саҳеҳ аст».
Imam Tirmidzi : 149
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ أَشَدُّ تَعْجِيلًا لِلْعَصْرِ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ إِسْمَعِيلَ ابْنِ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ نَحْوَهُ وَوَجَدْتُ فِي كِتَابِي أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَهَذَا أَصَحُّ
[Алӣ ибни Ҳуҷр] ба мо гуфт; ба мо [Исмоил ибни Улайя] аз [Айюб] аз [Ибни Абуавалка] аз [Умму Салама] гуфт, ки гуфт; «Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сиздан кўра пешинни ўқишда тезроқ эдилар. Ва ту дар намози аср аз ӯ шитобтар ҳастӣ». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис аз [Исмоил ибни Улайя] аз [Ибни Ҷурайҷ] аз [Ибни Абу Авалка] аз [Умму Салама] низ чунин ривоят шудааст. Ва дар китоби падарам ёфтам, ки «Ба ман [Алӣ ибни Ҳуҷр] аз [Исмоил ибни Иброҳим] аз [Ибни Ҷурайҷ] хабар додааст ва ба мо [Бисир ибни Муъоз ал-Башрӣ] гуфтааст, гуфт: ба мо [Исмоил ибни Улайя] аз [Ибни Ҷурайҷ] бо ин ҳадис гуфтааст. Ва ин дурусттар аст».
Imam Tirmidzi : 150
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَتَوَارَتْ بِالْحِجَابِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالصُّنَابِحِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ الْعَبَّاسِ قَدْ رُوِيَ مَوْقُوفًا عَنْهُ وَهُوَ أَصَحُّ وَالصُّنَابِحِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ صَاحِبُ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ اخْتَارُوا تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا حَتَّى قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ إِلَّا وَقْتٌ وَاحِدٌ وَذَهَبُوا إِلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ صَلَّى بِهِ جِبْرِيلُ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
ба мо хабар дод [Қутайба] гуфт; ба мо [Ҳотим ибни Исмоилро] аз [Язид ибни Абу Убайд] аз [Салама ибни Аквоъ] ривоят кардааст, гуфт; «Пайғамбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) намози шомро дар ҳоле, ки офтоб ғуруб карда ва намоён набуд, хонданд». Гуфт; «Дар ин боб низ аз Ҷобир Аш Шунабиҳӣ, Язид ибни Холид, Анас, Рофиъ ибни Хадиҷ, Абу Айюб, Умми Ҳабиба, Аббос ибни Абдулмуталлиб ва Ибни Аббос ривоят шудааст. Ҳадиси Аббос аз ӯ ба тариқи мауқуф ривоят шудааст ва ин саҳеҳтар аст. Дар ҳамин ҳол, Аш-Шунабиҳӣ ҳеҷ гоҳ аз Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам чизе нашунида буд ва аз дӯсти Абубакр разияллоҳу анҳу буд. Абу Исо гуфт; «Ҳадиси Салама ибни Аква» ҳасан саҳеҳ аст, ин ақидаро аксари уламо аз саҳобагони Паёмбар (с) ва касоне, ки баъд аз онҳо аз табиъин гирифтаанд. Онҳо баргузиданд, ки намози шомро шитоб кунанд ва барои анҷоми он намоз бигузоранд. То он даме, ки баъзе аз коршиносони илмӣ мегӯянд, ки намози шом танҳо як вақт дорад. Улар Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳазрати Жаброил (алайҳиссалом) ҳидояти бўлганида ҳадиси шарифга эътиқод қиладилар. Ва ин ақидаи Ибни Муборак ва Софиъӣ аст.
Imam Tirmidzi : 151
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَأَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ بِوَقْتِ هَذِهِ الصَّلَاةِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّيهَا لِسُقُوطِ الْقَمَرِ لِثَالِثَةٍحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ هُشَيْمٌ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ وَحَدِيثُ أَبِي عَوَانَةَ أَصَحُّ عِنْدَنَا لِأَنَّ يَزِيدَ بْنَ هَارُونَ رَوَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ نَحْوَ رِوَايَةِ أَبِي عَوَانَةَ
ба мо гуфт [Муҳаммад ибни Абдулмалик ибни Абу Аси Сювориб] гуфт; ба мо [Абу Авона] аз [Абу Бисир] аз [Басир ибни Собит] аз [Ҳабиб ибни Салим] аз [Нӯъмон ибни Басир] гуфт; «Ман касе ҳастам, ки вақти ин намозро беҳтар медонад, Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) ҳангоме ки моҳ дар шаби сеюм ғуруб мекард, ин намозро хонданд». Ба мо [Абубакри Муњаммад ибни Абон] гуфта шудааст; ба мо [Абдурраҳмон ибни Маҳдӣ] аз [Абу Авона] бо ин ҳадис гуфтааст. Абу Исо гуфт; [Ҳусайм] ин ҳадисро аз [Абу Бисир] аз [Ҳабиб ибни Салим] аз [Нӯъмон ибни Басир] ривоят кардааст. Аммо Ҳусайм дар ин таърих номи Басир ибни Собитро зикр накардааст. Ва ба назари мо ҳадиси Абуавона саҳеҳтар аст, зеро [Язид ибни Ҳорун] онро аз [Сюъба] аз [Абу Бисир] ба мисли таърихи Абуавона ривоят кардааст.
Imam Tirmidzi : 152
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُؤَخِّرُوا الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ أَوْ نِصْفِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ رَأَوْا تَأْخِيرَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ба мо гуфт (Ҳаннад) гуфт; ба мо [Абда] аз [Убайдуллоҳ ибни Умар] аз [Саъиди Мақбурӣ] аз [Абу Ҳурайра] гуфт: Расули Худо (с) фармуданд: «Агар бар уммати ман бори гарон намебуд, дар ҳақиқат ба онҳо амр мекардам, ки намози шомро то сеюм ё нисфи шаб тамом кунанд». Гуфт; «Дар ин боб низ аз Ҷобир ибни Самра, Ҷобир ибни Абдуллоҳ, Абу Барза, Ибни Аббос, Абусаиди Худрӣ, Зайд ибни Холид ва Ибни Умар ривоят шудааст». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадиси Абуҳурайра ҳасан саҳеҳ аст. Ин ақидаро бештари олимон аз саҳобагони Паёмбар (с), табиъин ва ғайр аз онҳо интихоб кардаанд. Онҳо мегӯянд, ки хатми намози шом -фарз аст. Ин андешаро Ањмад ва Исњоќ низ ќабул кардаанд.
Imam Tirmidzi : 153
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ قَالَ أَحْمَدُ وَحَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ هُوَ الْمُهَلَّبِيُّ وَإِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ جَمِيعًا عَنْ عَوْفٍ عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَرْزَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ النَّوْمَ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَكْثَرُ الْأَحَادِيثِ عَلَى الْكَرَاهِيَةِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي النَّوْمِ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ فِي رَمَضَانَ وَسَيَّارُ بْنُ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ
[Аҳмад ибни Манӣ] ба мо гуфт; ба мо хабар дод [Хусайм] гуфт; ба мо хабар дод [Auf]. [Аҳмад] гуфт; Ва ба мо [Аббод ибни Аббод]-яъне Ал-Муњаллаби- ва [Исмоъил ибни Улайя] ба мо аз [Авф] аз [Сайёр ибни Салама] хабар додааст, - вай Абулминњол Ар Риёњи аст-, аз [Абу Барза] гуфт; «Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам хобиданро пеш аз хуфтан ва баъд аз он дӯст намедоштанд». Гуфт; Дар ин боб низ аз Оисия, Абдуллоҳ ибни Масъуд ва Анас ривоят аст. Абу Исо гуфт; Ҳадиси Абу Барза саҳеҳ аст. Аксари олимон тавсия медиҳанд, ки пеш аз хоби хуфтан ва баъд аз он сӯҳбат кунанд, дар ҳоле ки дигарон сабукӣ медиҳанд. Ва Абдуллоҳ ибни Муборак гуфт: «Аксари ҳадисҳо нишон медиҳанд, ки ин ғайри қобили қабул аст. Ҳарчанд бархе аз онҳо дар мавриди ҷоиз будани хоби пеш аз намози хуфтан дар моҳи Рамазон сабукӣ додаанд. Ва Сайёр ибни Салама Абул Минҳол Ар Риёҳӣ аст.
Imam Tirmidzi : 154
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَوْسِ بْنِ حُذَيْفَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ جُعْفِيٍّ يُقَالُ لَهُ قَيْسٌ أَوْ ابْنُ قَيْسٍ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ فِي قِصَّةٍ طَوِيلَةٍ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ فِي السَّمَرِ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَكَرِهَ قَوْمٌ مِنْهُمْ السَّمَرَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ فِي مَعْنَى الْعِلْمِ وَمَا لَا بُدَّ مِنْهُ مِنْ الْحَوَائِجِ وَأَكْثَرُ الْحَدِيثِ عَلَى الرُّخْصَةِ قَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا سَمَرَ إِلَّا لِمُصَلٍّ أَوْ مُسَافِرٍ
[Аҳмад ибни Манӣ] ба мо гуфт; ба мо [Абу Муъовия] аз [Аъмосй] аз [Иброњим] аз [Алќама] аз [Умар ибни Хатсаб] гуфт; «Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам боре бо Абубакр (р) дар бораи мушкилоти мусалмонон сухбат кард, дар холе ки ман бо хардуяшон будам. Гуфт; «Дар ин боб низ аз Абдуллоҳ ибни Амру, Амру ибни Ҳузайфа ва Имрон ибни Ҳусайн ривоят аст». Абу Исо гуфт; Ҳадиси Умар (р) ҳасан саҳеҳ аст. [Ҳасан ибни Убайдуллоҳ] ин ҳадисро аз [Иброҳим] аз [Алқама] аз марде аз Ҷуфӣ, ки [Қайс ё Ибни Қайс] номида мешавад, аз [Умар] аз Паёмбар (с) ривоят кардааст ва ин ҳадис дар достони дароз аст. Пас аз намози охири шом уламо аз саҳобагони Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам), табиъин ва мардуме, ки баъд аз онҳо дар мавриди шариат ихтилофи назар доштанд, гуфтугӯ карданд. Бархе пас аз намози шом сӯҳбатро манъ мекунанд ва бархеи дигар агар дар долони илм ё ниёзе муҳим бошад, таскин медиҳанд. Ва аксари ҳадисҳо ин сабукиро медиҳанд». Аз Паёмбари Худо (с) ривоят аст, ки фармуданд: «Гуфту гуфтан ҷоиз нест, магар намозгузорон ва ё мусофирон».
Imam Tirmidzi : 155
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ عَمَّتِهِ أُمِّ فَرْوَةَ وَكَانَتْ مِمَّنْ بَايَعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا
ба мо гуфт (Абу Аммар Ал Ҳусайн ибни Ҳурайтс) гуфт; ба мо [Ал Фазл ибни Мӯсо] аз [Абдуллоҳ ибни Умари Умарӣ] аз [Алқосим ибни Ғаннам] аз аммааш [Умму Фарва] нақл кард - ва ӯ аз мардуме буд, ки бо Паёмбар (с) байъат кард - гуфт: «Рӯзе аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) пурсиданд: «Муҳимтарин амал кадом аст?». Гуфт: «Дар ибтидои вақт намоз бихон».
Imam Tirmidzi : 156
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا عَلِيُّ ثَلَاثٌ لَا تُؤَخِّرْهَا الصَّلَاةُ إِذَا آنَتْ وَالْجَنَازَةُ إِذَا حَضَرَتْ وَالْأَيِّمُ إِذَا وَجَدْتَ لَهَا كُفْئًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ
ба мо хабар дод [Қутайба] гуфт; ба мо [Абдуллоњ ибни Вањб] аз [Саъид ибни Абдуллоњи АлЉуњонї] аз [Муњаммад ибни Умар ибни Алї ибни Абутолиб] аз [падараш] аз [Алї ибни Абутолиб] ривоят кардааст, ки Расули Худо (с) боре ба ў фармуданд: «Ба се чиз диќќат дех, намозро тамом макун, чун ваќт фаро расад ва агар бедорї гардад. мувофик аст-'. Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис дар дараҷаи ғариб ҳасан аст».
Imam Tirmidzi : 157
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمَدَنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ رِضْوَانُ اللَّهِ وَالْوَقْتُ الْآخِرُ عَفْوُ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ فَرْوَةَ لَا يُرْوَى إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَاضْطَرَبُوا عَنْهُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Ба мо гуфт [Аҳмад ибни Манӣ] гуфт; ба мо [Яъқуб ибни Валиди Маданӣ] аз [Абдуллоҳ ибни Умар] аз [Нофиъ] аз [Ибни Умар] нақл кардааст, гуфт: Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам фармуданд; «Саломи Аллоҳ дар аввали вақти намоз аст ва омурзиши Аллоҳ дар охири вақт». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис дар сатҳи ғариб аст ва дӯсти Ибни Аббос низ аз Паёмбари Худо (с) чунин ривоят кардааст». Абу Исо гуфт; Дар ин боб низ ҳадисҳое ҳастанд, ки аз Алӣ, Ибни Умар, Оисия ва Ибни Масъуд ривоят кардаанд. Абу Исо гуфт; Ҳадиси Умми Фарвоҳ ба ҷуз аз ҳадиси Абдуллоҳ ибни Умари Умарӣ ривоят нашудааст, дар ҳоле ки ӯ - Абдуллоҳ ибни Умари Умарӣ - ба эътиқоди ҳадисшиносон шахси заъиф буд ва ровиёне, ки ҳадисро аз ӯ ривоят кардаанд, дар Идсироб дучор шуда буданд - дар ҳоле ки ӯ ихтилофоти зиёдеро аз сар гузаронидаанд. Имом Яҳё ибни Саъид дар бораи ҳофизи ӯ шарҳ додааст».
Imam Tirmidzi : 158
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِابْنِ مَسْعُودٍ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الصَّلَاةُ عَلَى مَوَاقِيتِهَا قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْمَسْعُودِيُّ وَشُعْبَةُ وَسُلَيْمَانُ هُوَ أَبُو إِسْحَقَ الشَّيْبَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ هَذَا الْحَدِيثَ
ба мо хабар дод [Қутайба] гуфт; ба мо [Марвон ибни Муъовия Ал-Фазорї] аз [Абу Яъфур] аз [Ал Валид ибни Ал-Айзар] аз [Абу Амру Аси Сиёбонї] гуфт, ки марде ба [Ибни Масъуд] гуфт: «Муњимтарин амал чист?». гуфт; Боре аз Расули Худо (с) дар ин бора пурсидам, пас он ҳазрат (с) ҷавоб дод: Мутобиқи вақт намоз бихон, боз пурсидам: Ё Расулаллоҳ, пас боз чӣ? Гуфт: «Ба падару модарат некӣ кун», боз пурсидам: «Эй Расули Худо, пас боз чӣ?». Гуфт: Љињод дар роњи Худо. Абу Исо гуфт; «Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ва ин њадисро [Масъудї] ва [Суъба] ва [Сулаймон] - яъне Абу Исњоќ Аси Сиёбонї - ва дигарон аз [Валид ибни Ал-Айзар] ривоят кардаанд.
Imam Tirmidzi : 159
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةً لِوَقْتِهَا الْآخِرِ مَرَّتَيْنِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى فَضْلِ أَوَّلِ الْوَقْتِ عَلَى آخِرِهِ اخْتِيَارُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَلَمْ يَكُونُوا يَخْتَارُونَ إِلَّا مَا هُوَ أَفْضَلُ وَلَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الْفَضْلَ وَكَانُوا يُصَلُّونَ فِي أَوَّلِ الْوَقْتِ قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ عَنْ الشَّافِعِيِّ
ба мо хабар дод [Қутайба] гуфт; ба мо [Ал-Лайсро] аз [Холид ибни Язид] аз [Саъид ибни Абу Билол] аз [Исҳоқ ибни Умар] аз [Оиша] нақл кардааст. «Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам ҳеҷ гоҳ ду бор пай дар пай намоз намехонданд, то Худо ӯро бикушад». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадисест, ки дараҷаҳояш ғариб ва сандуқ доранд». Шофеъӣ гуфт; «Дар ибтидои вақт дуо кардан муҳим аст. Ва чизе, ки бартарии намози аввали ваќтро бар охир нишон медињад, ин аст, ки Паёмбар (с) ва Абубакр ва Умар (р) онро баргузиданд, њамеша дар ибтидои замон ин корро мекарданд ва ба љуз чизи асосиро интихоб накарданд. Онҳо ҳеҷ гоҳ чизи асосиро тарк намекунанд ва ҳамеша дар оғози вақт намоз мегузоранд». Гуфт; «Абу Валид ал-Макки аз Шофеъӣ ба мо чунин гуфтааст».
Imam Tirmidzi : 160
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُوَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَنَوْفَلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ أَيْضًا عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ба мо хабар дод [Қутайба] гуфт; ба мо [Лайс ибни Саъд] аз [Нофиъ]] аз [Ибни Умар] аз Паёмбар (с) ривоят кардааст, ки фармуд: «Одамоне, ки намози аср - ҷамоъатро аз даст медиҳанд, монанди мардуме ҳастанд, ки хонавода ва молашонро аз даст медиҳанд». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадиси Ибни Умар саҳеҳ аст. Ин ҳадисро [Зуҳрӣ] аз [Солим] аз падараш [Ибни Умар] ва аз Паёмбари Худо (с) ривоят кардааст.