Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 141
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ قَالَ الْأَنْصَارِيُّ فَيَمُرُّ النِّسَاءُ مُتَلَفِّفَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ مَا يُعْرَفْنَ مِنْ الْغَلَسِو قَالَ قُتَيْبَةُ مُتَلَفِّعَاتٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَقَيْلَةَ بِنْتِ مَخْرَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَسْتَحِبُّونَ التَّغْلِيسَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ
म्हानै [कुतैबा] सूं [मलिक बिन अनस] बतायो है; अर म्हानै बतायो है [अल अंसारी] कह्यो; म्हानै बतायो है [मा'न] कह्यो; म्हानै [मलिक] नै [यह्या बिन सईद] सूं [अमराह] सूं ['ऐस्याह] बतायो है; 'अल्लाह रा रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सुबह री नमाज पढ़ी, फेर लुगायां घरां चली गी।' अल अंसारी कह्यो; 'लुगायां सीमलेस कपड़ा सूं ढकी हुई गुजरती ही, इण वास्तै बांनै पिछाण नीं सक्या।' अर कुतैबाह इणनै मुतलाफीफत - कपड़ा सूं ढक्योड़ो -' सबद रै साथै जिकर करै है। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय इब्न उमर, अनस अर कैलाह बिन्त मखरामह रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; ऐसिया री हदीस हसन प्रामाणिक है। [अज जुहरी] भी [उर्वाह] सूं ['ऐस्या] सूं इण भांत रो वर्णन करियो है। आ राय पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै साथियां जियां कै अबू बकर, उमर अर बां रै बाद रा ताबीनां मांय सूं घणकरा विद्वानां ली ही। आ राय स्याफी, अहमद अर इशाक री भी है। जद अंधेरो होवै है तो वे सुबह री नमाज पढ़णी चावै है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 142
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ هُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَسْفِرُوا بِالْفَجْرِ فَإِنَّهُ أَعْظَمُ لِلْأَجْرِقَالَ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ أَيْضًا عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ وَجَابِرٍ وَبِلَالٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ الْإِسْفَارَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ مَعْنَى الْإِسْفَارِ أَنْ يَضِحَ الْفَجْرُ فَلَا يُشَكَّ فِيهِ وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ مَعْنَى الْإِسْفَارِ تَأْخِيرُ الصَّلَاةِ
म्हानै बतायो है [हन्नाद] कह्यो; म्हानै बतायो है [अब्दह] - अर्थात् इब्न सुलेमान - [मुहम्मद बिन इशाक] सूं ['अशिम बिन उमर बिन कतादह] सूं [महमुद बिन लबीद] सूं [रफी' बिन खदीज] उण कह्यो; 'मैं अल्लाह रै रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम नै कैता सुण्यो: 'जद दिन मांय थोड़ो देर हुवै तो सुबह री नमाज पढ़ो, क्यूंकै इणसूं थानै और फल मिलसी'। बो बोल्यो; '[स्यू'बाह] अर [अत्स त्सौरी] [मुहम्मद बिन इशाक] सूं आ हदीस सुणाई'। बो बोल्यो; 'यो हदीस [मुहम्मद बिन 'अजलान] ['अशिम बिन उमर बिन कतदाह] सूं भी लिख्यो है'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय अबू बरजाह अल असलमी अर जाबीर अर बिलाल रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; 'रफी बिन खदीज री हदीस हसन री सही हदीस है। अर पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम अर तबीइन रै साथियां मांय सूं फगत एक ई विद्वान रो मानणो है कै सुबह री नमाज थोड़ी उजास रै बगत ही पढ़ी जावै है। आ राय सुफयान आट्स त्सौरी री भी है। स्याफी, अहमद अर इशाक कह्यो कै इस्फार रो मतलब है जद भोर उजळी हुवै। इण मांय कोई संदेह कोनी कै वै नीं कैवै कै इस्फार खाणो ई नमाज रो अंत है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 143
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَلَا مِنْ عُمَرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَخَبَّابٍ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ شُعْبَةُ فِي حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ مِنْ أَجْلِ حَدِيثِهِ الَّذِي رَوَى عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَأَلَ النَّاسَ وَلَهُ مَا يُغْنِيهِ قَالَ يَحْيَى وَرَوَى لَهُ سُفْيَانُ وَزَائِدَةُ وَلَمْ يَرَ يَحْيَى بِحَدِيثِهِ بَأْسًا قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَعْجِيلِ الظُّهْرِ
म्हानै बतायो है [हन्नाद बिन अस सारी] कह्यो; बतायो है [वाकी'] सूं [सुफयान] सूं [हकीम बिन जुबैर] सूं [इब्राहिम] सूं [अल असवाद] सूं ['ऐस्याह] सूं बो बोल्यो; 'मैं कदैई किणी नै दोपहर री नमाज पढ़बा में जल्दी करता कोनी देख्यो सिवाय रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै, अबू बकर नै अर उमर नै भी नीं'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय जाबीर बिन अब्दुल्लाह, खब्बाब, अबू बरज़ाह, इब्नू मसूद, जैद बिन थाबित, अनस अर जाबीर बिन समराह रा भी रिवायत है'। अबू ईसा कह्यो; ऐसिया री हदीस हसन री डिग्री मांय है। यो राय पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम रै साथियां अर बां रै बाद आबाळा लोगां रै मांय सूं वैज्ञानिकां ली। अली अल मदिनी कह्यो; 'यह्या बिन सईद कह्यो; 'स्यूबाह हकीम बिन जुबैर री चर्चा करी है क्यूंकै उण हदीस नै जिणनै उण इब्न मसूद सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं सुणी है, उण कह्यो है: 'जो भी मिनखां सूं मांगै अर उणनै वांरी जरूरत कोनी पड़ै......'। याह्या कह्यो; सोफ्यान नै आ हदीस सुणाई अर जैदा भी सुणी, याह्या नै इण हदीस मांय कोई दिक्कत कोनी दीखी, मुहम्मद कैयो: यो हकीम बिन जुबैर सूं ऐसिया सूं लेर पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं दोपहर री नमाज नै तेज करण रै मामले मांय सुणायो गयो है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 144
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهُوَ أَحْسَنُ حَدِيثٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
म्हानै बतायो है [अल हसन बिन अली अल हुलवानी] कह्यो; म्हानै सूचित कर दियो है [अब्दुर्राजाक] कह्यो; म्हानै [मा'मर] नै [अज जुहरी] सूं सूचित कर दियो है, बो बोल्यो; मन्नै [अनास बिन मलिक] बतायो है; 'अल्लाह रा रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूरज ढलबा माथै दोपहर री नमाज पढ़ी। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन सही है, अर आ हदीस इण अध्याय री सबसूं आछी हदीस है। अर इण अध्याय मांय जाबिर सूं एक इतिहास भी है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 145
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَالْمُغِيرَةِ وَالْقَاسِمِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ قَالَ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ تَأْخِيرَ صَلَاةِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا الْإِبْرَادُ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ إِذَا كَانَ مَسْجِدًا يَنْتَابُ أَهْلُهُ مِنْ الْبُعْدِ فَأَمَّا الْمُصَلِّي وَحْدَهُ وَالَّذِي يُصَلِّي فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَالَّذِي أُحِبُّ لَهُ أَنْ لَا يُؤَخِّرَ الصَّلَاةَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى مَنْ ذَهَبَ إِلَى تَأْخِيرِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ هُوَ أَوْلَى وَأَشْبَهُ بِالِاتِّبَاعِ وَأَمَّا مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ أَنَّ الرُّخْصَةَ لِمَنْ يَنْتَابُ مِنْ الْبُعْدِ وَالْمَشَقَّةِ عَلَى النَّاسِ فَإِنَّ فِي حَدِيثِ أَبِي ذَرٍّ مَا يَدُلُّ عَلَى خِلَافِ مَا قَالَ الشَّافِعِيُّ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَذَّنَ بِلَالٌ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ أَبْرِدْ ثُمَّ أَبْرِدْ فَلَوْ كَانَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ لَمْ يَكُنْ لِلْإِبْرَادِ فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ مَعْنًى لِاجْتِمَاعِهِمْ فِي السَّفَرِ وَكَانُوا لَا يَحْتَاجُونَ أَنْ يَنْتَابُوا مِنْ الْبُعْدِ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो; म्हानै [अल लैट्स] [इब्न शिहाब] सूं [सईद बिन अल मुसैयब] अर [अबू सलामा] सूं [अबू हुरैरा] सूं बतायो है; 'अल्लाह रा रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कह्यो: 'अगर दिन घणो गर्म है तो नमाज पढ़बा रै वास्तै ठंडो होवण तांई इंतजार करो, क्यूंकै गर्म गर्मी जहन्नाम रै नरक रै प्रहार सूं है'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय अबू सईद, अबू ज़ार, इबनू उमर, अल मुघिराह, अल कासिम बिन शोफवान सूं आपरै पिता अबू मूसा, इबनू अब्बास अर अनस सूं भी एक इतिहास है। बो बोल्यो; 'इण बाबत पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं उमर सूं भी रिवायित हुयो है, पण ओ रिवायत भी प्रामाणिक कोनी है'। अबू ईसा कह्यो; अबू हुरैरा री हदीस हसन प्रामाणिक है। अर वैज्ञानिकां रो एक दल सूरज घणो तपतो हो जद दोपहर री नमाज नै समाप्त करणो चुण्यो। आ राय बिन अल मुबारक, अहमद अर इशाक री है। शफी कह्यो; 'माहौल ठंडो होवण तांई दोपहर री नमाज री उडीक री अनुमति है जद मस्जिद लोगां नै गरम कर देवै - मस्जिद जांवता बगत - दूरी रै कारण। जठै तण कोई अकेलो नमाज पढ़ै है या कोई जिको आपरै लोगां री मस्जिद मांय नमाज पढ़ै है, तो म्हैं चावूंला कै वो सूरज घणो तपतो होवण रै बावजूद भी नमाज पढ़तो रैवै'। अबू ईसा कह्यो; 'जो लोग सूरज रै तपता बगत दोपहर री नमाज समाप्त करै है, तो वो ज्यादा जरूरी है अर सुन्नत रै अनुरूप है'। जठै तण स्याफी रै द्वारा ली गई राय री बात है कै राहत उण लोगां रै वास्तै है जिणरो निवास दूर अर कठिन है, तो अबू ज़ार री हदीस मांय एक तर्क है जिको स्याफी री बात रै उल्टा नै दर्शावै है। अबू धारर कह्यो; 'हम एक बार पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै सागै एक यात्रा माथै हा, फेर बिलाल दोपहर री नमाज रै वास्तै अज़ान करियो, फेर पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कह्यो: 'हे बिलाल, ठंडो होवण तांई रुको'। जे आपां शफी री राय माथै चालां तो फेर उडीक करण रो कोई फायदो कोनी क्यूंकै वै रास्तै मांय ई भेळा हुयग्या है अर बांनै दूर-दूर सूं आवा रै कारण परेशान करण री जरूरत कोनी है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 146
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَأَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ أَبْرِدْ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْرِدْ فِي الظُّهْرِ قَالَ حَتَّى رَأَيْنَا فَيْءَ التُّلُولِ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
म्हानै बतायो है [महमूद बिन घैलान] कह्यो; म्हानै बतायो है [अबू दाऊद अथ थयालिसी] बो बोल्यो; म्हानै [मुहाजिर अबू अल हसन] सूं [जैद बिन वाहब] सूं [अबू ज़ार] सूं [स्यूबाह] बतायो है; 'रसूलल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम यात्रा माथै हा, अर उण बगत बिलाल रै सागै हा, तद बिलाल इकाम रो उच्चारण करणो चावतो हो, सो बो बोल्यो: 'जद तांई ठंड नीं पड़ जावै, रुको,' फेर बिलाल फेरूं इकाम री घोषणा करणी चावतो हो, सो रसूलल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम कह्यो: प्रार्थनावां'। अबू धारर कह्यो; 'जद तांई आपां छाया नीं देख सकां,' छेकड़ बिलाल इकामा बोल्यो अर बो प्रार्थना करी। इणरै बाद, रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम कह्यो: 'वास्तव में, तपती गर्मी जहानम रै प्रहार सूं है, सो नमाज पढ़बा रै वास्तै इणनै ठंडो कर दो'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है।'
Hadith
Imam Tirmidzi : 147
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا وَلَمْ يَظْهَرْ الْفَيْءُ مِنْ حُجْرَتِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي أَرْوَى وَجَابِرٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ وَيُرْوَى عَنْ رَافِعٍ أَيْضًا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَأْخِيرِ الْعَصْرِ وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةُ وَأَنَسٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْعَصْرِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا وَبِهِ يَقُولُ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो; म्हानै [अल लैट्स] नै [इब्न शिहाब] सूं [उर्वाह] सूं ['ऐस्याह] सूं बतायो है कै उण कैयो; 'अल्लाह रा रसूल सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम एक बार दोपहर री नमाज पढ़ी, जदकै सूरज री रोशनी बां रै कमरै मांय बड़गी अर बां रै कमरै मांय कोई छाया नीं ही। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय अनस, अबू अरवा, जाबीर अर रफी' बिन खदीज रो इतिहास भी है। बो बोल्यो; 'असर री नमाज नै समाप्त करण रै बारै में पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम सूं रफी सूं भी रिवायित हुयो है', पण ओ रिवायत मान्य कोनी है। अबू ईसा कह्यो; 'ऐस्याह री हदीस हसन सही हदीस है'। आ राय पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै साथियां मांय सूं केई वैज्ञानिक अहलूलां चुणी ही। बां मांय उमर, अब्दुल्लाह बिन मसूद, ऐसिया, अनस अर तबीइन घेरा रा केई लोग हा, यानी असर री नमाज नै जल्दी करण रै बारै मांय, अर बां असर री नमाज नै समाप्त करण सारू मकरुख करियो। आ राय अब्दुल्ला बिन मुबारक, स्याफी, अहमद अर इशाक भी राखी ही।
Hadith
Imam Tirmidzi : 148
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي دَارِهِ بِالْبَصْرَةِ حِينَ انْصَرَفَ مِنْ الظُّهْرِ وَدَارُهُ بِجَنْبِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ قُومُوا فَصَلُّوا الْعَصْرَ قَالَ فَقُمْنَا فَصَلَّيْنَا فَلَمَّا انْصَرَفْنَا قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تِلْكَ صَلَاةُ الْمُنَافِقِ يَجْلِسُ يَرْقُبُ الشَّمْسَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ بَيْنَ قَرْنَيْ الشَّيْطَانِ قَامَ فَنَقَرَ أَرْبَعًا لَا يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
म्हानै बतायो है [अली बिन हुजर] कह्यो; [इस्माइल बिन जाफर] [अला बिन अब्दुर्रहमान] सूं बतायो कै दोपहर री नमाज रै पछै वो [अनस बिन मलिक] सूं मिलबा नै बसराह रै मांय आपरै निवास माथै गयो, जदकै उण बगत उणरो घर मस्जिद रै कनै हो। बो बोल्यो; 'खड़ जावो अर दोपहर री नमाज पढ़ो'। अल 'अला बिन अब्दुर्रहमान कह्यो; 'तो म्हे खड़्या होया अर प्रार्थना करी, प्रार्थना करबा रै बाद म्हे रवाना होग्या। फेर बो बोल्यो; 'मैं अल्लाह रै रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम नै कैता सुण्यो: 'ओ एक पाखंडी नमाज है, सूरज री उडीक मांय बैठणो जद तांई कै जद सूरज शैतान रै दो सींगां रै बिचाळै नीं हुवै तो वो खड़्यो हो जावै अर च्यार बार चुटकी लेवै, अर वो अल्लाह री ज़िकर नीं करै सिवाय थोड़ी सी'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है।'
Hadith
Imam Tirmidzi : 149
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ أَشَدُّ تَعْجِيلًا لِلْعَصْرِ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ إِسْمَعِيلَ ابْنِ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ نَحْوَهُ وَوَجَدْتُ فِي كِتَابِي أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَهَذَا أَصَحُّ
म्हानै बतायो है [अली बिन हुजर] कह्यो; म्हानै [इस्माइल इब्न उलैया] नै [अय्यूब] सूं [इब्न अबू अवलका] सूं [उम्मू सलामा] सूं बतायो है कै उण कैयो; रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दोपहर की नमाज पढ़ने में आपसे ज्यादा जल्दबाजी करी। अर थै असर री नमाज पढ़बा रै मांय उणसूं बेसी जल्दबाजी करो हो'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस भी [इस्माइल बिन उलैया] सूं [इब्न जुरैज] सूं [इब्न अबू अवलका] सूं [उम्मू सलामा] सूं इसी तरै सूं लिख्यो गयो है। अर म्हैं म्हारै पिता री किताब मांय पायो, 'म्हानै [अली बिन हुजर] नै [इस्माइल बिन इब्राहिम] सूं [इब्न जुरैज] सूं बतायो है, अर म्हानै [बिसिर बिन मुआदज अल बशरी] बतायो है, बां कैयो; हदीस रै मुजब इण सनाद रै साथै [इब्न जुरैज] सूं [इस्माइल बिन उलैयाह] नै बतायो है। अर ओ और भी प्रामाणिक है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 150
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَتَوَارَتْ بِالْحِجَابِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالصُّنَابِحِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ الْعَبَّاسِ قَدْ رُوِيَ مَوْقُوفًا عَنْهُ وَهُوَ أَصَحُّ وَالصُّنَابِحِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ صَاحِبُ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ اخْتَارُوا تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا حَتَّى قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ إِلَّا وَقْتٌ وَاحِدٌ وَذَهَبُوا إِلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ صَلَّى بِهِ جِبْرِيلُ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो; म्हानै [हातिम बिन इस्माइल] नै [यजीद बिन अबू उबैद] सूं [सलामा बिन अल अकवा'] बतायो है, बां कैयो; 'पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम मगरिब री नमाज उण बगत पढ़ी जद सूरज डूबग्यो हो अर बो दीखै कोनी हो।' बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय जाबीर अश शुनाबिही, यजीद बिन खालिद, अनस, रफी' बिन खदीज, अबू अय्यूब, उम्म हबीबा, अब्बास बिन अब्दुल मुथलिब अर इब्नू अब्बास रा भी रिवायत है। अल अब्बास री हदीस बां सूं मौक़फ रै तरीकै सूं सुणीजी है अर आ ज्यादा प्रामाणिक है। इण बीच, ऐश शुनाबिही नै पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं कदैई कोई बात कोनी सुणी ही अर वो अबू बकर रादलियाअल्लाहु अन्हू रा दोस्त हा। अबू ईसा कह्यो; 'सलामाह बिन अल अकवा री हदीस' हसन प्रामाणिक है, आ राय घणकरा विद्वान पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै साथियां अर ताबीनां मांय सूं बां रै बाद रा साथियां मांय सूं ली है। बां मगरिब री नमाज नै जल्दी करण रो विकल्प चुण्यो अर बांनै समाप्त करण सारू एक नमाज बणाई। जद तांई केई वैज्ञानिक विशेषज्ञ नीं कैवै कै 'मगरिब री नमाज रो फगत एक ई बगत हुवै'। वे पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम री हदीस रो पालन करै है जद बां रो नेतृत्व जिबरील करियो हो। अर आ इब्न अल मुबारक अर स्याफी री राय है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 151
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَأَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ بِوَقْتِ هَذِهِ الصَّلَاةِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّيهَا لِسُقُوطِ الْقَمَرِ لِثَالِثَةٍحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ هُشَيْمٌ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ وَحَدِيثُ أَبِي عَوَانَةَ أَصَحُّ عِنْدَنَا لِأَنَّ يَزِيدَ بْنَ هَارُونَ رَوَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ نَحْوَ رِوَايَةِ أَبِي عَوَانَةَ
म्हानै बतायो है [मुहम्मद बिन अब्दुल मलिक बिन अबू असी स्यावरीब] कह्यो; म्हानै [अबू अवाना] सूं [अबू बिसियर] सूं [बसीर बिन थाबित] सूं [हबीब बिन सलीम] सूं [अन नुआमान बिन बसीर] सूं बतायो है; 'मैं वो मिनख हूं जिणनै इण नमाज रै बगत री सबसूं बेसी जाणकारी है, रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम इण नमाज नै तद पढ़ी जद चांद तीसरी रात नै डूबग्यो हो'। म्हानै बतायो गयो है [अबू बकर मुहम्मद बिन अबान] कह्यो; हदीस रै मुजब इण सनाद रै साथै [अबू अवाना] सूं [अब्दुर्रहमान बिन महदी] नै बतायो है। अबू ईसा कह्यो; ' [हुसैम] इण हदीस नै [अबू बिसियर] सूं [हबीब बिन सलीम] सूं [अन नुमान बिन बसीर] सूं लिखी है। हालांकि, हुसैम इण इतिहास रै मांय बसीर बिन थाबित नाम रो जिक्र कोनी करियो। अर म्हारै विचार सूं अबू अवाना री हदीस ज्यादा प्रामाणिक है, क्यूंकै [यजीद बिन हारून] अबू अवाना रै इतिहास री तरै [स्यूबाह] सूं [अबू बिसिर] सूं सुणाई है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 152
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُؤَخِّرُوا الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ أَوْ نِصْفِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ رَأَوْا تَأْخِيرَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
म्हानै बतायो है [हन्नाद] कह्यो; म्हानै [अब्दाह] सूं [उबैदुल्लाह बिन उमर] सूं [सईद अल मकबुरी] सूं [अबू हुरैरा] सूं बतायो है, उण कैयो; 'अल्लाह रा रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कह्यो: 'अगर यो म्हारै लोगां माथै बोझ नीं होतो तो मैं बांनै साची में शाम री नमाज नै तीसरी या आधी रात तांई समाप्त करण रो हुकम देवूंला'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय जाबीर बिन समराह, जाबीर बिन अब्दुल्ला, अबू बरजाह, इब्न अब्बास, अबू सईद अल खुदरी, जैद बिन खालिद अर इब्नू उमर री रिवायत भी है'। अबू ईसा कह्यो; अबू हुरैरा री आ हदीस हसन सही है। आ राय घणकरा वैज्ञानिक पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम, तबीइन अर दूजा लोगां रै साथियां मांय सूं चुणै है। वे तर्क देवै है कै आखरी शाम री प्रार्थना नै समाप्त करणो -आदेश- है। आ राय अहमद अर इशाक भी राखी।
Hadith
Imam Tirmidzi : 153
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ قَالَ أَحْمَدُ وَحَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ هُوَ الْمُهَلَّبِيُّ وَإِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ جَمِيعًا عَنْ عَوْفٍ عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَرْزَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ النَّوْمَ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَكْثَرُ الْأَحَادِيثِ عَلَى الْكَرَاهِيَةِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي النَّوْمِ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ فِي رَمَضَانَ وَسَيَّارُ بْنُ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ
म्हानै बतायो है [अहमद बिन मणि'] कह्यो; म्हानै बतायो है [हुसैम] कह्यो; म्हानै [Auf] सूचित कर दियो है। [अहमद] कह्यो; अर म्हानै बतायो है [अब्बाद बिन अब्बाद] -अर्थात अल मुहल्लाबी- अर [इस्माइल बिन उलैया] म्हानै बतायो है [औफ] सूं [सैयार बिन सलामा] -वो अबू अल मिन्हाल अर रियाही है-, [अबू बरजाह] सूं, उण कैयो; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम नै ईशा सूं पैली अर उणरै बाद सोणो चोखो कोनी लाग्यो'। बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय 'ऐसिया, अब्दुल्लाह बिन मसूद अर अनस' रो इतिहास भी है। अबू ईसा कह्यो; अबू बर्जाह री हदीस हसन प्रामाणिक है। घणकरा वैज्ञानिक ईशा सूं पैली सोबा अर पछै बात करण री सलाह देवै है, जदकै दूजा लोग राहत देवै है। अर अब्दुल्लाह बिन अल मुबारक कह्यो; घणकरी हदीस बतावै है कै ओ स्वीकार्य कोनी है। हालांकि बां मांय सूं केई लोग रमदलान रै महीनै रै मांय सोबा री नमाज सूं पैली सोबा री अनुमति रै बाबत उदारता प्रदान करै है। अर सयार बिन सलामा अबू अल मिन्हाल अर रियाही है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 154
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَوْسِ بْنِ حُذَيْفَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ جُعْفِيٍّ يُقَالُ لَهُ قَيْسٌ أَوْ ابْنُ قَيْسٍ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ فِي قِصَّةٍ طَوِيلَةٍ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ فِي السَّمَرِ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَكَرِهَ قَوْمٌ مِنْهُمْ السَّمَرَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ فِي مَعْنَى الْعِلْمِ وَمَا لَا بُدَّ مِنْهُ مِنْ الْحَوَائِجِ وَأَكْثَرُ الْحَدِيثِ عَلَى الرُّخْصَةِ قَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا سَمَرَ إِلَّا لِمُصَلٍّ أَوْ مُسَافِرٍ
म्हानै बतायो है [अहमद बिन मणि'] कह्यो; म्हानै [अबू मुआविया] सूं [अल अमसी] सूं [इब्राहिम] सूं [अलकमा] सूं [उमर बिन अल खथब] सूं बतायो है, उण कैयो; 'रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम एक बार अबू बकर सूं मुसलमानां री समस्यावां रै बाबत बातचीत करी ही, जदकै म्हैं बां दोनूं रै सागै हो।' बो बोल्यो; 'इण अध्याय मांय अब्दुल्ला बिन अमरू, अमरू बिन हुजैफा अर इमरान बिन हुशैन रो इतिहास भी है'। अबू ईसा कह्यो; उमर री हदीस हसन प्रामाणिक है। [अल हसन बिन उबैदुल्लाह] इण हदीस नै [इब्राहिम] सूं [अलकामा] सूं पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं [उमर] सूं जुफी रै एक आदमी सूं जिणनै [कैस या इब्न कैस] कैवै है, सूं सुणाई है अर आ हदीस एक लांबी कहाणी मांय है। पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम रै साथियां रै मांय सूं विद्वान, तबीइन अर बां रै बाद कानून रै बारै में विवाद करण आळा लोगां रै बीच अंतिम संध्या री नमाज रै बाद बातचीत हुई। बां मांय सूं केई लोग शाम री प्रार्थना रै पछै बातचीत नै मना कर देवै है, जदकै केई लोग राहत देवै है जद ओ अजै तांई ज्ञान रै गलियारै मांय है, या कोई महताऊ जरूरत है। अर घणकरा हदीस इण राहत नै प्रदान करै है'। पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं रिवायित है, बां कैयो है: 'नमाज पढ़बाळा या मुसाफिरां नै छोड़'र बात करणी जायज कोनी'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 155
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ عَمَّتِهِ أُمِّ فَرْوَةَ وَكَانَتْ مِمَّنْ بَايَعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا
म्हानै बतायो है [अबू अम्मर अल हुसैन बिन हुरैत्स] कह्यो; म्हानै [अल फदल बिन मूसा] सूं [अब्दुल्लाह बिन उमर अल उमरी] सूं [अल कासिम बिन घन्नाम] सूं आपरी चाची [उम्मू फरवाह] सूं बतायो है - अर वा उण लोगां मांय सूं एक ही जिका पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम री निष्ठा राखी - कै उण कैयो; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं एक बार पूछ्यो गयो हो कै 'सबसूं जरूरी अभ्यास कांई है?' उण जवाब दियो: 'समय री शुरुआत में प्रार्थना करो'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 156
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا عَلِيُّ ثَلَاثٌ لَا تُؤَخِّرْهَا الصَّلَاةُ إِذَا آنَتْ وَالْجَنَازَةُ إِذَا حَضَرَتْ وَالْأَيِّمُ إِذَا وَجَدْتَ لَهَا كُفْئًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो; म्हानै [अब्दुल्ला बिन वाहब] सूं [सैद बिन अब्दुल्लाह अलजुहानी] सूं [मुहम्मद बिन उमर बिन अली बिन अबू तालिब] सूं [उणरै पिता] सूं [अली बिन अबू तालिब] सूं बतायो है कै पैगम्बर सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम एक बार उणनै कैयो हो कै 'तीन बातां माथै ध्यान देवो, जद नमाज खत्म होवण रो बगत आ जावैला, तो आ गयो है अर -ब्याव- एक विधवा सूं करो- जे थनै लागै कै ओ उचित है-'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस गरीब हसन स्तर री है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 157
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمَدَنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ رِضْوَانُ اللَّهِ وَالْوَقْتُ الْآخِرُ عَفْوُ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ فَرْوَةَ لَا يُرْوَى إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَاضْطَرَبُوا عَنْهُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
म्हानै बतायो है [अहमद बिन मणि'] कह्यो; म्हानै [या'कुब बिन अल वालिद अल मदनी] सूं [अब्दुल्लाह बिन उमर] सूं [नफी'] सूं [इब्नू उमर] बतायो है; रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कह्यो; 'अल्लाह री आशीर्वाद नमाज रै बगत री शुरुआत में है अर अल्लाह री माफी बगत रै अंत में है'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस गरीब स्तर री है, अर इब्न अब्बास रै दोस्त भी पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम' सूं इण भांत री हदीस सुणाई है। अबू ईसा कह्यो; 'इण अध्याय मांय अली, इब्न उमर, 'ऐसिया अर इब्न मसूद' री हदीस भी है। अबू ईसा कह्यो; उम्म फरवाह री हदीस अब्दुल्लाह बिन उमर अल उमरी री हदीस रै अलावा नीं सुणीजी, जदकै वो - अब्दुल्लाह बिन उमर अल उमरी - हदीस विशेषज्ञां रै मुजब एक कमजोर मिनख हो, अर उणसूं हदीस सुणावण वाळा हदीस इदलथिरब रो अनुभव करियो - एक दूजा रै साथै घणा विरोधाभास -, जदकै वो - शदूक - ईमानदार हो। इमाम याह्या बिन सईद आपरी रटण रै बाबत टिप्पणी करी है'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 158
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِابْنِ مَسْعُودٍ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الصَّلَاةُ عَلَى مَوَاقِيتِهَا قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْمَسْعُودِيُّ وَشُعْبَةُ وَسُلَيْمَانُ هُوَ أَبُو إِسْحَقَ الشَّيْبَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ هَذَا الْحَدِيثَ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो; म्हानै [मरवान बिन मुआविया अल फजारी] सूं [अबू याफुर] सूं [अल वालिद बिन अल ऐजर] सूं [अबू अमरू असी स्याबानी] सूं बतायो है कै एक आदमी [इब्न मसूद] नै कैयो, 'सबसूं जरूरी काम कांई है?' बो बोल्यो; 'मैं एक बार रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम सूं इण बाबत पूछ्यो, तो उण जवाब दियो: 'समय रै हिसाब सूं नमाज करो,' म्हैं फेरूं पूछ्यो, 'हे रसूलल्लाह, फेर और कांई?' उण जवाब दियो: 'आपरै माता-पिता री भलाई करो,' म्हैं फेरूं पूछ्यो, 'हे अल्लाह रा रसूल, फेर और कांई?' उण जवाब दियो: 'अल्लाह रै रास्ते माथै जिहाद'। अबू ईसा कह्यो; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक है। अर आ हदीस [अल मसूदी] अर [स्यूबाह] अर [सुलेमान] - अर्थात अबू इशाक असी स्याबानी - अर दूजा लोगां [अल वालिद बिन अल 'ऐजर]' सूं लिखी है।
Hadith
Imam Tirmidzi : 159
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةً لِوَقْتِهَا الْآخِرِ مَرَّتَيْنِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى فَضْلِ أَوَّلِ الْوَقْتِ عَلَى آخِرِهِ اخْتِيَارُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَلَمْ يَكُونُوا يَخْتَارُونَ إِلَّا مَا هُوَ أَفْضَلُ وَلَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الْفَضْلَ وَكَانُوا يُصَلُّونَ فِي أَوَّلِ الْوَقْتِ قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ عَنْ الشَّافِعِيِّ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो; म्हानै [अल लैट्स] सूं [खालिद बिन यजीद] सूं [सईद बिन अबू बिलाल] सूं [इशाक बिन उमर] सूं ['ऐस्याह] सूं बतायो है, बां कैयो; 'अल्लाह रा रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम लगातार दो बार आपरै बगत रै अंत मांय कदैई नमाज नीं पढ़ी जद तांई कै अल्लाह उणनै नीं मार दियो'। अबू ईसा कह्यो; 'यो एक हदीस है जिणरी डिग्री हैन गरीब अर सनाद लगातार कोनी है'। शफी कह्यो; 'समय री शुरुआत मांय प्रार्थना करणो एक जरूरी बात है। अर एक बात जो दर्शावै है कै बगत रै सरूआत री नमाज री श्रेष्ठता अंत रै मुकाबलै वा है कै पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम, अबू बकर अर उमर इणनै चुण्यो, वे हमेशा समै रै सरूआत रै मांय ही करता हा, अर वे मुख्य बात रै अलावा और कीं नीं चुणता हा। वे कदैई भी मुख्य बात नै कोनी छोड़ै है अर वे हमेशा समय री शुरुआत रै मांय प्रार्थना करै है। बो बोल्यो; 'अबू अल वालिद अल मक्की म्हानै शफी सूं इसा बतायो'।
Hadith
Imam Tirmidzi : 160
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُوَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَنَوْفَلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ أَيْضًا عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो; म्हानै बतायो है [अल लैत्स बिन सद] नै [नफी'] सूं [इब्न उमर] सूं पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम सूं, उण कह्यो है: 'जो लोग दोपहर री नमाज -मंडली- खो देवै है, वे लोगां री तरै है जका आपरा परिवार अर संपत्ति खो देवै है'। अबू ईसा कह्यो; 'इब्न उमर री आ हदीस हसन प्रामाणिक है। यो हदीस [अज जुहरी] [सलीम] सूं भी आपरै पिता [इबनू उमर] सूं, पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलेहि वसल्लम' सूं लिखी है।
