Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 141

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ قَالَ الْأَنْصَارِيُّ فَيَمُرُّ النِّسَاءُ مُتَلَفِّفَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ مَا يُعْرَفْنَ مِنْ الْغَلَسِو قَالَ قُتَيْبَةُ مُتَلَفِّعَاتٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَقَيْلَةَ بِنْتِ مَخْرَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَسْتَحِبُّونَ التَّغْلِيسَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ

[മാലിക് ബിൻ അനസ്] പറഞ്ഞതായി [ഖുതൈബ] നമ്മോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അൽ അൻസാരി] പറഞ്ഞതായി [മാൻ] പറഞ്ഞതായി [ആഇശ] പറഞ്ഞതായി] നമ്മോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അമ്ര]യിൽ നിന്ന് [മാലിക്] നമ്മോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [ആഇശ]യിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) പ്രഭാത നമസ്കാരം നിർവഹിച്ചു, തുടർന്ന് സ്ത്രീകൾ പോയി - വീട്ടിലേക്ക് പോയി -'. അൽ അൻസാരി പറഞ്ഞു; 'സ്ത്രീകൾ തുന്നൽ ഇല്ലാത്ത തുണിയിൽ പൊതിഞ്ഞ് കടന്നുപോയി, അതിനാൽ അവരെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.' ഖുതൈബ അതിനെ മുത്തലാഫിഫത്ത് - തുണിയിൽ പൊതിഞ്ഞത് -' എന്ന വാക്കിൽ പരാമർശിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ഇബ്നു ഉമർ, അനസ്, ഖൈല ബിൻത് മഖ്‌റമ എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ആഇശയുടെ ഹദീസ് ഹസൻ ആണ്. [അസ് സുഹ്‌രി] [ഉർവ]യിൽ നിന്ന് [ആഇശ]യിൽ നിന്ന് അങ്ങനെ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രവാചകൻ (സ) യുടെ സ്വഹാബികളിൽ പെട്ട അബൂബക്കർ, ഉമർ, അവർക്ക് ശേഷമുള്ള താബിഈനുകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി പണ്ഡിതന്മാർ ഈ അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. സ്യാഫിഈ, അഹ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവരും ഈ അഭിപ്രായക്കാരാണ്. പ്രഭാത നമസ്കാരം ഇരുട്ടായിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അവർ നമസ്കരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു.

Hadith Corroboration (17)

Hadith

Imam Tirmidzi : 142

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ هُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَسْفِرُوا بِالْفَجْرِ فَإِنَّهُ أَعْظَمُ لِلْأَجْرِقَالَ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ أَيْضًا عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ وَجَابِرٍ وَبِلَالٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ الْإِسْفَارَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ مَعْنَى الْإِسْفَارِ أَنْ يَضِحَ الْفَجْرُ فَلَا يُشَكَّ فِيهِ وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ مَعْنَى الْإِسْفَارِ تَأْخِيرُ الصَّلَاةِ

ഹന്നദ് (റ) പറഞ്ഞു: ഇബ്നു സുലൈമാൻ (റ) പറഞ്ഞു: മുഹമ്മദ് ബിൻ ഇസ്ഹാഖ് (റ) പറഞ്ഞു: ഇബ്നു സുലൈമാൻ (റ) പറഞ്ഞു: 'രാവിലെ അൽപം വൈകിയാൽ പ്രഭാത നമസ്കാരം നിസ്കരിക്കുക, കാരണം അത് കൂടുതൽ ഫലപ്രദമാകും' എന്ന് റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: '[സുഅബ]യും [അത്സ് തൗരിയും] [മുഹമ്മദ് ബിൻ ഇസ്ഹാഖിൽ] നിന്ന് ഈ ഹദീസ് നിവേദനം ചെയ്തു'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഈ ഹദീസ് [മുഹമ്മദ് ബിൻ അജ്ലാൻ] [ആഷിം ബിൻ ഉമർ ബിൻ ഖത്താദയിൽ] നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബു ബർസ അൽ അസ്ലമി, ജാബിർ, ബിലാൽ എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു: 'റാഫി ഇബ്നു ഖാദിജിന്റെ ഹദീസ്' ഒരു ആധികാരിക ഹസൻ ഹദീസാണ്. പ്രവാചകൻ (സ) യുടെ സ്വഹാബികളിലും താബിഉകളിലും നിന്നുള്ള ഒരു പണ്ഡിതൻ മാത്രമല്ല പ്രഭാത നമസ്കാരം അൽപ്പം തിളക്കമുള്ളപ്പോൾ നിർവ്വഹിക്കണമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്. സുഫ്‌യാൻ അത്സ് ത്സൗരിയും ഈ അഭിപ്രായക്കാരാണ്. ഇസ്ഫാറിന്റെ അർത്ഥം പ്രഭാതം പ്രകാശിക്കുമ്പോഴാണ് എന്ന് സയാഫി, അഹമ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവർ പറഞ്ഞു. ഇസ്ഫാർ കഴിക്കുന്നത് പ്രാർത്ഥനയുടെ അവസാനമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നില്ല എന്നതിൽ സംശയമില്ല.

Hadith Corroboration (11)

Hadith

Imam Tirmidzi : 143

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَلَا مِنْ عُمَرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَخَبَّابٍ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ شُعْبَةُ فِي حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ مِنْ أَجْلِ حَدِيثِهِ الَّذِي رَوَى عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَأَلَ النَّاسَ وَلَهُ مَا يُغْنِيهِ قَالَ يَحْيَى وَرَوَى لَهُ سُفْيَانُ وَزَائِدَةُ وَلَمْ يَرَ يَحْيَى بِحَدِيثِهِ بَأْسًا قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَعْجِيلِ الظُّهْرِ

[ഹന്നദ് ബിൻ അസ് സാരി] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [സുഫ്‌യാൻ] [ഹാക്കിം ബിൻ ജുബൈർ] [ഇബ്രാഹിം] [അൽ അസ്‌വദ്] [ഐസ്യ] യിൽ നിന്ന് [വാക്കി' പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം ഒഴികെ മറ്റാരും ഉച്ചനമസ്‌കാരത്തിൽ തിടുക്കം കാണിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല, അബൂബക്കർ, ഉമർ പോലും അല്ല.' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ജാബിർ ബിൻ അബ്ദുല്ല, ഖബ്ബാബ്, അബു ബർസ, ഇബ്നു മസ്ഊദ്, സൈദ് ബിൻ സാബിത്, അനസ്, ജാബിർ ബിൻ സമ്ര എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഹദീസുകളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഐസ്യയുടെ ഹദീസ് ഹസൻ ഡിഗ്രിയിലാണ്. പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ അനുയായികളിൽ നിന്നും അവർക്ക് ശേഷമുള്ളവരിൽ നിന്നുമുള്ള ശാസ്ത്രജ്ഞരാണ് ഈ അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചത്. അലി അൽ മദീനി പറഞ്ഞു; 'യഹ്‌യ ബിൻ സയ്യിദ് പറഞ്ഞു;' 'ഇബ്നു മസ്ഊദിൽ നിന്ന് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ഹദീസ് നിമിത്തമാണ് സിയുബ ഹാകിം ബിൻ ജുബൈറിനെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്തത്, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ആരെങ്കിലും ആളുകളോട് അത് ആവശ്യമില്ലാത്തപ്പോൾ ചോദിക്കുന്നു......'. യഹ്‌യ പറഞ്ഞു; സൈദ പറഞ്ഞതുപോലെ സോഫ്‌യാൻ ഈ ഹദീസ് നിവേദനം ചെയ്തു, യഹ്‌യ ഈ ഹദീസിൽ ഒരു പ്രശ്‌നവും കണ്ടില്ല, മുഹമ്മദ് പറഞ്ഞു; ഉച്ചനിശ്വാസം വേഗത്തിലാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വ സല്ലമിൽ നിന്ന് ഹാകിം ബിൻ ജുബൈറിൽ നിന്ന് ആയിഷയിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

Hadith

Imam Tirmidzi : 144

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهُوَ أَحْسَنُ حَدِيثٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ

[അൽ ഹസൻ ബിൻ അലി അൽ ഹുൽവാനി] പറഞ്ഞു; [അബ്ദുറസാഖ്] പറഞ്ഞു; [അസ് സുഹ്‌രി] യിൽ നിന്ന് [മഅ്മർ] ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; [അനസ് ബിൻ മാലിക്] പറഞ്ഞു; 'സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചപ്പോൾ റസൂൽ നമസ്കാരം നിർവഹിച്ചു' എന്ന് എനിക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഹസൻ സത്യമാണ്, ഈ ഹദീസ് ഈ അധ്യായത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഹദീസാണ്. ഈ അധ്യായത്തിൽ ജാബിറിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 145

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَالْمُغِيرَةِ وَالْقَاسِمِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ قَالَ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ تَأْخِيرَ صَلَاةِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا الْإِبْرَادُ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ إِذَا كَانَ مَسْجِدًا يَنْتَابُ أَهْلُهُ مِنْ الْبُعْدِ فَأَمَّا الْمُصَلِّي وَحْدَهُ وَالَّذِي يُصَلِّي فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَالَّذِي أُحِبُّ لَهُ أَنْ لَا يُؤَخِّرَ الصَّلَاةَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى مَنْ ذَهَبَ إِلَى تَأْخِيرِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ هُوَ أَوْلَى وَأَشْبَهُ بِالِاتِّبَاعِ وَأَمَّا مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ أَنَّ الرُّخْصَةَ لِمَنْ يَنْتَابُ مِنْ الْبُعْدِ وَالْمَشَقَّةِ عَلَى النَّاسِ فَإِنَّ فِي حَدِيثِ أَبِي ذَرٍّ مَا يَدُلُّ عَلَى خِلَافِ مَا قَالَ الشَّافِعِيُّ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَذَّنَ بِلَالٌ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ أَبْرِدْ ثُمَّ أَبْرِدْ فَلَوْ كَانَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ لَمْ يَكُنْ لِلْإِبْرَادِ فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ مَعْنًى لِاجْتِمَاعِهِمْ فِي السَّفَرِ وَكَانُوا لَا يَحْتَاجُونَ أَنْ يَنْتَابُوا مِنْ الْبُعْدِ

[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു ശിഹാബ്] ൽ നിന്ന് [സഈദ് ബിൻ അൽ മുസയ്യിബ്] ൽ നിന്നും [അബു സലമ] [അബു ഹുറൈറ] ൽ നിന്നും [അൽ ലൈത്സ്] പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'പകൽ വളരെ ചൂടുള്ളതാണെങ്കിൽ നമസ്കരിക്കാൻ തണുപ്പാകുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കുക, കാരണം ചൂടുള്ള ചൂട് ജഹന്നത്തിന്റെ നരകത്തിന്റെ ശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ്'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബു സഈദ്, അബു ദ്സാർ, ഇബ്നു ഉമർ, അൽ മുഗീറ, അൽ ഖാസിം ബിൻ ശോഫ്‌വാൻ എന്നിവരിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് അബു മൂസ, ഇബ്നു അബ്ബാസ്, അനസ് എന്നിവരിൽ നിന്ന് ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഉമറിൽ നിന്ന് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് ഇത് ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ ഈ വിവരണവും ആധികാരികമല്ല'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു ഹുറൈറയുടെ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്. സൂര്യൻ വളരെ ചൂടുള്ളപ്പോൾ ഒരു കൂട്ടം ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് നമസ്കാരം അവസാനിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.' ബിൻ അൽ മുബാറക്, അഹമ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവർ ഈ അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിച്ചു. സ്യാഫിഈ പറഞ്ഞു; 'ദുഹ്ർ നമസ്കാരത്തിനായി കാത്തിരിക്കുന്നത് അനുവദനീയമാണ്; പള്ളിയിൽ പോകുമ്പോൾ - ദൂരം കാരണം ആളുകളെ ചൂടുപിടിപ്പിക്കുന്നുവെങ്കിൽ - അന്തരീക്ഷം തണുക്കുന്നത് വരെ. ഒറ്റയ്ക്ക് നമസ്കരിക്കുന്ന ഒരാളെയോ തന്റെ ജനങ്ങളുടെ പള്ളിയിൽ നമസ്കരിക്കുന്ന ഒരാളെയോ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, സൂര്യൻ വളരെ ചൂടുള്ളതാണെങ്കിലും അദ്ദേഹം നമസ്കാരം തുടരുന്നതാണ് എനിക്ക് ഇഷ്ടം'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'സൂര്യൻ ചൂടാകുമ്പോൾ ദുഹ്ർ നമസ്കാരം വൈകിപ്പിക്കുന്നവർ, അതാണ് നല്ലത്, സുന്നത്ത് അനുസരിച്ചാണ്'. വിദൂരവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതുമായ ആളുകൾക്ക് ആശ്വാസം ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണെന്ന് സ്യാഫിഈ സ്വീകരിച്ച അഭിപ്രായത്തെക്കുറിച്ച്, അബുദ്സാറിന്റെ ഹദീസിൽ സ്യാഫിഈ പറഞ്ഞതിന് വിപരീതമായി കാണിക്കുന്ന ഒരു വാദമുണ്ട്. അബുദ്സാർ പറഞ്ഞു; 'ഞങ്ങൾ പ്രവാചകൻ ശല്ലാല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമോടൊപ്പം ഒരു യാത്രയിലായിരുന്നു, തുടർന്ന് ബിലാൽ ദുഹ്ർ നമസ്കാരം വിളിച്ചു, തുടർന്ന് പ്രവാചകൻ ശല്ലാല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'ഓ ബിലാൽ, അത് തണുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കുക.' ശാഫിഈയുടെ അഭിപ്രായം നമ്മൾ പിന്തുടരുകയാണെങ്കിൽ, ആദ്യം കാത്തിരിക്കുന്നതിൽ അർത്ഥമില്ല, കാരണം അവർ യാത്രയിൽ ഒത്തുകൂടിയവരാണ്, ദൂരെ നിന്ന് വരുന്നതിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ട് അവർക്ക് സഹിക്കേണ്ടതില്ല.

Hadith Corroboration (74)

Hadith

Imam Tirmidzi : 146

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَأَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ أَبْرِدْ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْرِدْ فِي الظُّهْرِ قَالَ حَتَّى رَأَيْنَا فَيْءَ التُّلُولِ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[മഹ്മൂദ് ബിൻ ഗൈലാൻ] പറഞ്ഞു; [അബു ദാവൂദ് അഥ് തയാലിസി] പറഞ്ഞു; [മുഹാജിർ അബു അൽ ഹസൻ] [സൈദ് ബിൻ വഹ്ബ്] [അബു ദ്രസ്സർ] നിന്ന് [സിയുബ] ഞങ്ങൾക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) ഒരു യാത്രയിലായിരുന്നു, ആ സമയത്ത് അദ്ദേഹം ബിലാലിനൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു, തുടർന്ന് ബിലാൽ ഇഖാമ ചൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അങ്ങനെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അത് തണുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കുക,' തുടർന്ന് ബിലാൽ വീണ്ടും ഇഖാമ ചൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, തുടർന്ന് റസൂലുല്ലാഹി (സ) പറഞ്ഞു; ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് നമസ്കാരം നമസ്കരിക്കാൻ അത് തണുക്കുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കുക. അബൂദർർ പറഞ്ഞു; 'നമുക്ക് നിഴലുകൾ കാണാൻ കഴിയുന്നതുവരെ,' ഒടുവിൽ ബിലാൽ ഇഖാമ ചൊല്ലുകയും നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം റസൂലുല്ലാഹി (സ) പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, ഉഷ്ണജലം നരകത്തിന്റെ കാറ്റ് മൂലമാണ്, അതിനാൽ നമസ്കരിക്കാൻ തണുപ്പിക്കുക.' അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഹസൻ സ്വഹീഹാണ്.'

Hadith Corroboration (74)

Hadith

Imam Tirmidzi : 147

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا وَلَمْ يَظْهَرْ الْفَيْءُ مِنْ حُجْرَتِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي أَرْوَى وَجَابِرٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ وَيُرْوَى عَنْ رَافِعٍ أَيْضًا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَأْخِيرِ الْعَصْرِ وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةُ وَأَنَسٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْعَصْرِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا وَبِهِ يَقُولُ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു; [ഉർവാ]യിൽ നിന്ന് [ഇബ്നു ശിഹാബ്] [ആയിസ]യിൽ നിന്ന് [അൽ ലൈത്സ്] [അദ്ദേഹം] പറഞ്ഞു: 'പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം ഒരിക്കൽ ഉച്ചയ്ക്ക് നമസ്കാരം നിർവഹിച്ചു, സൂര്യപ്രകാശം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുറിയിൽ പ്രവേശിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുറിയിൽ നിഴൽ ഇല്ലായിരുന്നു'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അനസ്, അബു അർവ, ജാബിർ, റാഫി ബിൻ ഖദീജ് എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അസർ നമസ്കാരം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് റാഫിയിൽ നിന്ന് ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ ഈ വിവരണം സാധുവല്ല'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ആയിസയുടെ ഹദീസ് ഒരു ഹസൻ സ്വഹീഹ് ഹദീസാണ്'. പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ സഹചാരികളിൽ നിന്നുള്ള ചില ശാസ്ത്ര പണ്ഡിതർ തിരഞ്ഞെടുത്ത അഭിപ്രായമാണിത്. അസർ നമസ്കാരം വേഗത്തിലാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഉമർ, അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ മസ്ഊദ്, ആയിശ, അനസ്, താബിഈൻ വൃത്തത്തിലെ നിരവധി പേർ എന്നിവരുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. അസർ നമസ്കാരം വേഗത്തിലാക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം. അസർ നമസ്കാരം അവസാനിപ്പിക്കാൻ അവർ മക്റൂഖ് ചെയ്തു. അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ മുബാറക്, സ്യാഫി, അഹ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവരും ഇതേ അഭിപ്രായം തന്നെയാണ് സ്വീകരിച്ചത്.

Hadith Corroboration (17)

Hadith

Imam Tirmidzi : 148

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي دَارِهِ بِالْبَصْرَةِ حِينَ انْصَرَفَ مِنْ الظُّهْرِ وَدَارُهُ بِجَنْبِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ قُومُوا فَصَلُّوا الْعَصْرَ قَالَ فَقُمْنَا فَصَلَّيْنَا فَلَمَّا انْصَرَفْنَا قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تِلْكَ صَلَاةُ الْمُنَافِقِ يَجْلِسُ يَرْقُبُ الشَّمْسَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ بَيْنَ قَرْنَيْ الشَّيْطَانِ قَامَ فَنَقَرَ أَرْبَعًا لَا يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[അലി ബിൻ ഹുജ്ർ] പറഞ്ഞു; [ഇസ്മാഈൽ ബിൻ ജാഫർ] [അല ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ] യിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു, ഉച്ചയ്ക്ക് നമസ്കാരത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹം [അനസ് ബിൻ മാലിക്കിനെ] കാണാൻ ബസ്രയിലെ തന്റെ വസതിയിൽ പോയി, ആ സമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീട് പള്ളിയുടെ വശത്തായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'എഴുന്നേറ്റു നിന്ന് ഉച്ചയ്ക്ക് നമസ്കാരം നിർവഹിക്കുക'. അൽ അല ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ പറഞ്ഞു; 'അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ എഴുന്നേറ്റു നിന്ന് നമസ്കരിച്ചു, നമസ്കരിച്ച ശേഷം ഞങ്ങൾ പോയി. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'അതൊരു കപട പ്രാർത്ഥനയാണ്, സൂര്യൻ പിശാചിന്റെ രണ്ട് കൊമ്പുകൾക്കിടയിലായിരിക്കുമ്പോൾ അവൻ എഴുന്നേറ്റ് നാല് തവണ കുത്തുന്നു, അവൻ അൽപം മാത്രമേ അല്ലാഹുവിനെ ഓർക്കുന്നുള്ളൂ.' അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് യഥാർത്ഥമാണ്.'

Hadith Corroboration (21)

Hadith

Imam Tirmidzi : 149

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ أَشَدُّ تَعْجِيلًا لِلْعَصْرِ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ إِسْمَعِيلَ ابْنِ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ نَحْوَهُ وَوَجَدْتُ فِي كِتَابِي أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَهَذَا أَصَحُّ

'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) നിങ്ങളെക്കാൾ ഉച്ചഭക്ഷണ നമസ്കാരത്തിൽ തിടുക്കം കാണിച്ചു. അസ്ർ നമസ്കാരത്തിൽ നിങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെക്കാൾ തിടുക്കം കാണിക്കുന്നു' എന്ന് [അലി ബിൻ ഹുജ്ർ] (റ) ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞതായി [അയ്യുബ്] (ഇബ്നു അബു അവൽക്ക) (ഉമ്മു സലമ) (റ) ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞതായി [ഇസ്മാഈൽ ഇബ്നു ഉലയ്യ) ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസും [ഇബ്നു ജുറൈജിൽ] (ഇബ്നു അബു അവൽക്ക) (ഉമ്മു സലമ) (ഇബ്നു ജുറൈജിൽ) നിന്ന് [ഇസ്മാഈൽ ബിൻ ഉലയ്യ) നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്റെ പിതാവിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ, '[അലി ബിൻ ഹുജ്ർ] (ഇസ്മാഈൽ ബിൻ ഇബ്രാഹിം) (ഇബ്നു ജുറൈജിൽ) നിന്ന് എനിക്ക് പറഞ്ഞു, [ബിസിർ ബിൻ മുആദ്സ് അൽ ബഷ്രി] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞതായി ഞാൻ കണ്ടെത്തി' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; ഹദീസിലെ ഈ സനദ് ഉപയോഗിച്ച് [ഇബ്നു ജുറൈജിൽ] നിന്ന് [ഇസ്മാഈൽ ബിൻ ഉലയ്യ] ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞുതന്നിട്ടുണ്ട്. ഇത് കൂടുതൽ ആധികാരികമാണ്.

Hadith Corroboration (2)

Hadith

Imam Tirmidzi : 150

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَتَوَارَتْ بِالْحِجَابِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالصُّنَابِحِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ الْعَبَّاسِ قَدْ رُوِيَ مَوْقُوفًا عَنْهُ وَهُوَ أَصَحُّ وَالصُّنَابِحِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ صَاحِبُ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ اخْتَارُوا تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا حَتَّى قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ إِلَّا وَقْتٌ وَاحِدٌ وَذَهَبُوا إِلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ صَلَّى بِهِ جِبْرِيلُ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ

[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു എന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [യാസിദ് ബിൻ അബു ഉബൈദ്] [സലമ ബിൻ അൽ അക്വ] യിൽ നിന്ന് [ഹാതിം ബിൻ ഇസ്മാഈൽ] പറഞ്ഞു: 'സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചപ്പോൾ പ്രവാചകൻ മഗ്‌രിബ് നമസ്കാരം നമസ്കരിച്ചു, അത് കാണാനായില്ല'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ജാബിർ അഷ് ഷുനബിഹി, യാസിദ് ബിൻ ഖാലിദ്, അനസ്, റാഫി ബിൻ ഖാദിജ്, അബു അയ്യൂബ്, ഉമ്മു ഹബീബ, അബ്ബാസ് ബിൻ അബ്ദുൽ മുത്തല്ലിബ്, ഇബ്നു അബ്ബാസ് എന്നിവരുടെ ഹദീസുകളും ഉണ്ട്. അൽ അബ്ബാസിന്റെ ഹദീസ് മൗഖൂഫ് രീതിയിൽ അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇത് കൂടുതൽ ആധികാരികമാണ്. അതേസമയം, ആഷ് ഷുനബിഹി പ്രവാചകൻ ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിനെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല, അദ്ദേഹം അബൂബക്കർ റദ്‌ലിയഅല്ലാഹു അൻഹുവിന്റെ സുഹൃത്തായിരുന്നു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'സലമ ബിൻ അൽ അഖ്‌വയുടെ ഹദീസ്' ആധികാരികമാണ്, പ്രവാചകൻ (സ) യുടെ സ്വഹാബികളിൽ നിന്നും അവർക്ക് ശേഷമുള്ള താബിഈനുകളിൽ നിന്നുമുള്ള മിക്ക പണ്ഡിതന്മാരും സ്വീകരിച്ച അഭിപ്രായമാണിത്. മഗ്‌രിബ് നമസ്കാരം വേഗത്തിലാക്കുകയും അത് അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും ചെയ്യാനാണ് അവർ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. ചില ശാസ്ത്ര വിദഗ്ധർ 'മഗ്‌രിബ് നമസ്കാരത്തിന് ഒരു സമയം മാത്രമേയുള്ളൂ' എന്ന് പറയുന്നതുവരെ. ജിബ്‌രീൽ നയിച്ചപ്പോൾ പ്രവാചകൻ (സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം) പറഞ്ഞ ഹദീസാണ് അവർ പിന്തുടരുന്നത്. ഇബ്‌നു അൽ മുബാറക്കും സയാഫിയും സ്വീകരിച്ച അഭിപ്രായമാണിത്.

Hadith Corroboration (8)

Hadith

Imam Tirmidzi : 151

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَأَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ بِوَقْتِ هَذِهِ الصَّلَاةِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّيهَا لِسُقُوطِ الْقَمَرِ لِثَالِثَةٍحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ هُشَيْمٌ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ وَحَدِيثُ أَبِي عَوَانَةَ أَصَحُّ عِنْدَنَا لِأَنَّ يَزِيدَ بْنَ هَارُونَ رَوَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ نَحْوَ رِوَايَةِ أَبِي عَوَانَةَ

[മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ മാലിക് ബിൻ അബു ആസ്യ സിവാരിബ്] പറഞ്ഞു; [അബു ബിസിർ] [ബസ്സിർ ബിൻ സാബിത്] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [അൻ നുഅ്മാൻ ബിൻ ബസ്സിർ] [അബു അവാന] പറഞ്ഞു; 'മൂന്നാം രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രൻ അസ്തമിച്ചപ്പോൾ ഈ പ്രാർത്ഥന നടത്തിയ സമയം എനിക്ക് നന്നായി അറിയാം, റസൂലുല്ലാഹ് ശല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം ആണ് ഈ പ്രാർത്ഥന നിർവഹിച്ചത്' എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. [അബുബക്കർ മുഹമ്മദ് ബിൻ അബാൻ] പറഞ്ഞു; [അബു അവാന] യിൽ നിന്ന് [അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ മഹ്ദി] ഹദീസിലെന്നപോലെ ഈ സനദോടെ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; ' [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [അനുഅ്മാൻ ബിൻ ബസ്സിർ] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [അബു ബിസിർ] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [അൻ നുഅ്മാൻ ബിൻ ബസ്സിർ] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹുസൈം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [അൻ നുഅ്മാൻ ബിൻ ബസ്സിർ] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹുസൈം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [അബു ബിസിർ] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹൂസൈം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [അൻ നുഅ്മാൻ ബിൻ ബസ്സിർ] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹൂസൈം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹൂസൈം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [അൻ നുഅ്മാൻ ബിൻ ബസ്സിർ] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹൂസൈം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹൂസൈം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹൂസൈം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [അൻ നുഅ്മാൻ ബിൻ ബസ്സിർ] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലിം] [ഹൂസൈം] [ഹബീബ് ബിൻ സാലി ഞങ്ങളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അബൂ അവാനയുടെ ഹദീസാണ് കൂടുതൽ ആധികാരികമായത്, കാരണം [യാസിദ് ബിൻ ഹാറൂൺ] അബൂ അവാനയുടെ ചരിത്രം പോലെ [അബൂ ബിസിറിൽ] നിന്ന് [സിയുബയിൽ] നിന്ന് ഇത് ഉദ്ധരിച്ചു.

Hadith

Imam Tirmidzi : 152

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُؤَخِّرُوا الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ أَوْ نِصْفِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ رَأَوْا تَأْخِيرَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

[ഹന്നദ്] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [ഉബൈദുള്ള ബിൻ ഉമർ] എഴുതിയതിൽ നിന്ന് [അബു ഹുറൈറ] പറഞ്ഞതിൽ നിന്ന് [അബു ഹുറൈറ] പറഞ്ഞതിൽ നിന്ന് [അബ്ദ] പറഞ്ഞതിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'എന്റെ ജനങ്ങൾക്ക് ഒരു ഭാരമല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, വൈകുന്നേരത്തെ പ്രാർത്ഥന മൂന്നാം മണിയോ അർദ്ധരാത്രിയോ വരെ അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ അവരോട് കൽപ്പിക്കുമായിരുന്നു'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ ജാബിർ ബിൻ സമ്ര, ജാബിർ ബിൻ അബ്ദുല്ല, അബു ബർസ, ഇബ്നു അബ്ബാസ്, അബു സഈദ് അൽ ഖുദ്രി, സൈദ് ബിൻ ഖാലിദ്, ഇബ്നു ഉമർ എന്നിവരുടെ നിവേദനങ്ങളും ഉണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു ഹുറൈറയുടെ ഈ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്. പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെയും താബിഇന്റെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും കൂട്ടാളികളിൽ നിന്നുള്ള മിക്ക ശാസ്ത്രജ്ഞരും ഈ അഭിപ്രായം തിരഞ്ഞെടുത്തു. അവസാനത്തെ വൈകുന്നേരത്തെ പ്രാർത്ഥന അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് -ക്രമീകരിച്ചതാണെന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു. അഹ്മദും ഇസ്ഹാഖും ഈ അഭിപ്രായമാണ് സ്വീകരിച്ചത്'.

Hadith Corroboration (174)

Hadith

Imam Tirmidzi : 153

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ قَالَ أَحْمَدُ وَحَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ هُوَ الْمُهَلَّبِيُّ وَإِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ جَمِيعًا عَنْ عَوْفٍ عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَرْزَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ النَّوْمَ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَكْثَرُ الْأَحَادِيثِ عَلَى الْكَرَاهِيَةِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي النَّوْمِ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ فِي رَمَضَانَ وَسَيَّارُ بْنُ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ

[അഹ്മദ് ബിൻ മാനി'] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [ഹുസൈം] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [ഔഫിനെ] അറിയിച്ചതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. [അഹ്മദ്] പറഞ്ഞു; [അബ്ബാദ് ബിൻ അബ്ബാദിനെ] - അതായത് അൽ മുഹല്ലബി- എന്നും [ഇസ്മാഈൽ ബിൻ ഉലയ്യ] - [ഔഫ്] - [സയ്യാർ ബിൻ സലാമ] - അദ്ദേഹം അബു അൽ മിൻഹാൽ അർ റിയാഹി- എന്നും [അബു ബർസ] - അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം ഇഷായ്ക്ക് മുമ്പും ശേഷവും ഉറങ്ങാൻ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നില്ല'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ 'ഐഷ', അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ മസ്ഊദ്, അനസ്' എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അബു ബർസയുടെ ഹദീസ് ഹസാൻ ആധികാരികമാണ്. മിക്ക ശാസ്ത്രജ്ഞരും ഇഷായ്ക്ക് മുമ്പും ശേഷവും സംസാരിക്കാൻ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു, മറ്റു ചിലർ ആശ്വാസം നൽകുന്നു. അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ അൽ മുബാറക് പറഞ്ഞു; 'മിക്ക ഹദീസുകളും ഇത് അസ്വീകാര്യമാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. റമദാൻ മാസത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ഉറങ്ങാൻ അനുവദിക്കുന്നതിൽ ചിലർ ഇളവ് നൽകിയെങ്കിലും. സയാർ ബിൻ സലാമ അബു അൽ മിൻഹാൽ അർ റിയാഹി ആയിരുന്നു.

Hadith

Imam Tirmidzi : 154

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَوْسِ بْنِ حُذَيْفَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ جُعْفِيٍّ يُقَالُ لَهُ قَيْسٌ أَوْ ابْنُ قَيْسٍ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ فِي قِصَّةٍ طَوِيلَةٍ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ فِي السَّمَرِ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَكَرِهَ قَوْمٌ مِنْهُمْ السَّمَرَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ فِي مَعْنَى الْعِلْمِ وَمَا لَا بُدَّ مِنْهُ مِنْ الْحَوَائِجِ وَأَكْثَرُ الْحَدِيثِ عَلَى الرُّخْصَةِ قَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا سَمَرَ إِلَّا لِمُصَلٍّ أَوْ مُسَافِرٍ

[അഹ്മദ് ബിൻ മാനി'] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [അൽ അമസിയിൽ നിന്ന്] [ഇബ്രാഹിമിൽ നിന്ന്] [അൽഖമയിൽ നിന്ന്] [ഉമർ ബിൻ അൽ ഖത്താബിൽ നിന്ന്] [അബു മുആവിയ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം ഒരിക്കൽ അബൂബക്കറുമായി മുസ്ലീങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു, ഞാൻ രണ്ടുപേരോടൊപ്പവും ആയിരുന്നപ്പോൾ'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അബ്ദുല്ല ബിൻ അമ്രു, അമ്രു ബിൻ ഹുദ്‌സൈഫ, ഇമ്രാൻ ബിൻ ഹുഷൈൻ എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചരിത്രവുമുണ്ട്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഉമറിന്റെ ഹദീസ് ഹസൻ ആധികാരികമാണ്. [അൽ ഹസൻ ബിൻ ഉബൈദുള്ള] [ഇബ്രാഹിമിൽ നിന്ന്] [അൽഖമയിൽ നിന്ന്] [ഖൈസ് അല്ലെങ്കിൽ ഇബ്നു ഖൈസ്] എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജുഫിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരാളിൽ നിന്ന് [ഉമർ] പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് [ഉമർ] ഈ ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഈ ഹദീസ് ഒരു നീണ്ട കഥയിലാണ്. ഇശാ നമസ്കാരത്തിനു ശേഷം സംസാരിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിധിയെക്കുറിച്ച് പ്രവാചകന്റെ സ്വഹാബികളിൽ നിന്നും, അനുയായികളിൽ നിന്നും (തബിഈൻ) പിൻഗാമികളിൽ നിന്നുമുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ ഭിന്നാഭിപ്രായക്കാരായിരുന്നു. അവരിൽ ചിലർ ഇശാ നമസ്കാരത്തിന് ശേഷം സംസാരിക്കുന്നത് മക്‌റൂഹ് (നിഷിദ്ധം) ആയി കണക്കാക്കി, മറ്റുള്ളവർ അത് അറിവിന്റെ പരിധിയിലാണെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ ആവശ്യമാണെങ്കിൽ അനുവാദം നൽകി. മിക്ക ഹദീസുകളും അത്തരം അനുവാദങ്ങൾ നൽകുന്നു. "പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവരോ യാത്ര ചെയ്യുന്നവരോ ഒഴികെ സംസാരിക്കുന്നത് അനുവദനീയമല്ല" എന്ന് പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതായി നിവേദനം ചെയ്യുന്നു.

Hadith

Imam Tirmidzi : 155

حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ عَمَّتِهِ أُمِّ فَرْوَةَ وَكَانَتْ مِمَّنْ بَايَعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا

[അബു അമ്മാർ അൽ ഹുസൈൻ ബിൻ ഹുറൈത്സ്] പറഞ്ഞു; [അൽ ഫദ്ൽ ബിൻ മൂസ] [അബ്ദുല്ല ബിൻ ഉമർ അൽ ഉമരി] യിൽ നിന്ന് [അൽ ഖാസിം ബിൻ ഗന്നം] തന്റെ അമ്മായി [ഉമ്മു ഫർവ്വ] യിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് - അവർ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിനോട് വിശ്വസ്തത പുലർത്തിയ ആളുകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു - അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കർമ്മം ഏതാണ്?' എന്ന് ഒരിക്കൽ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിനോട് ചോദിച്ചു,' അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു; 'കാലാരംഭത്തിലെ പ്രാർത്ഥന'.

Hadith Corroboration (9)

Hadith

Imam Tirmidzi : 156

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا عَلِيُّ ثَلَاثٌ لَا تُؤَخِّرْهَا الصَّلَاةُ إِذَا آنَتْ وَالْجَنَازَةُ إِذَا حَضَرَتْ وَالْأَيِّمُ إِذَا وَجَدْتَ لَهَا كُفْئًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ

[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു എന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അബ്ദുള്ള ബിൻ വഹ്ബ്] [സഈദ് ബിൻ അബ്ദുല്ല അൽജുഹാനി] [മുഹമ്മദ് ബിൻ ഉമർ ബിൻ അലി ബിൻ അബു താലിബ്] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] [അലി ബിൻ അബു താലിബ്] [നബി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: 'മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുക, സമയമാകുമ്പോൾ നമസ്കാരം അവസാനിപ്പിക്കരുത്, ശരീരം വന്നാൽ - നിങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമെന്ന് തോന്നുകയാണെങ്കിൽ ഒരു വിധവയെ വിവാഹം കഴിക്കുക-'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഗരീബ് ഹസന്റെ നിലവാരത്തിലുള്ളതാണ്'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 157

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمَدَنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ رِضْوَانُ اللَّهِ وَالْوَقْتُ الْآخِرُ عَفْوُ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ فَرْوَةَ لَا يُرْوَى إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَاضْطَرَبُوا عَنْهُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ

[അഹ്മദ് ബിൻ മാനി'] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [യഅഖൂബ് ബിൻ അൽ വാലിദ് അൽ മദനി] [അബ്ദുല്ല ബിൻ ഉമർ] [നാഫി'] [ഇബ്നു ഉമർ] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'റസൂലുള്ളാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹം പ്രാർത്ഥനാ സമയത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലാണ്, അല്ലാഹുവിന്റെ പാപമോചനം കാലാവസാനത്തിലാണ്'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് ഗരീബ് തലത്തിലുള്ളതാണ്, ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ സുഹൃത്തും പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് ഇത് ഇതുപോലെയാണ് ഉദ്ധരിച്ചത്'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ അധ്യായത്തിൽ അലി, ഇബ്നു ഉമർ, 'ഐസ്യ, ഇബ്നു മസ്ഊദ്' എന്നിവർ ഉദ്ധരിക്കുന്ന ഹദീസുകളും ഉണ്ട്. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഉമ്മു ഫർവ്വയുടെ ഹദീസ് അബ്ദുല്ല ബിൻ ഉമർ അൽ ഉമരിയുടെ ഹദീസിൽ നിന്ന് മാത്രമേ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളൂ, അതേസമയം ഹദീസ് വിദഗ്ദ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അദ്ദേഹം - അബ്ദുല്ല ബിൻ ഉമർ അൽ ഉമരി - ഒരു ദുർബല വ്യക്തിയായിരുന്നു, കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഹദീസ് നിവേദിച്ച നിവേദകർക്ക് പരസ്പരം ധാരാളം വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ അനുഭവപ്പെട്ടു - അതേസമയം അദ്ദേഹം ഷാദൂഖ് - സത്യസന്ധനായിരുന്നു -. ഇമാം യഹ്‌യ ബിൻ സഈദ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനഃപാഠത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 158

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِابْنِ مَسْعُودٍ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الصَّلَاةُ عَلَى مَوَاقِيتِهَا قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْمَسْعُودِيُّ وَشُعْبَةُ وَسُلَيْمَانُ هُوَ أَبُو إِسْحَقَ الشَّيْبَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ هَذَا الْحَدِيثَ

[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു; [മർവാൻ ബിൻ മുആവിയ അൽ ഫസാരി] [അബു യാഫൂർ] [അൽ വാലിദ് ബിൻ അൽ ഐസർ] [അബു അംറു അസി സ്യാബാനി] [അബു അംറു അസ്യ് സ്യാബാനി] [അബു യാ'ഫൂർ] [അൽ വാലിദ് ബിൻ അൽ 'ഐസർ] [അബു അംറു അസി സ്യാബാനി] [അബു അംറു അസി സ്യാബാനി] [അബു അംഊദ്] നോട് ഒരാൾ 'ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കർമ്മം ഏതാണ്' എന്ന് ചോദിച്ചതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഞാൻ ഒരിക്കൽ റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിനോട് അതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു, അപ്പോൾ അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു; 'സമയത്തിനനുസരിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുക,' ഞാൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു, 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, പിന്നെ എന്താണ്?' അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു; 'നിങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് നന്മ ചെയ്യുക,' ഞാൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു, 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, പിന്നെ എന്താണ്?' അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗത്തിൽ ജിഹാദ് ചെയ്യുക'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് യഥാർത്ഥമാണ്.' ഈ ഹദീസ് [അൽ മസ്ഊദി], [സുഅ്ബ], [സുലൈമാൻ] - അതായത് അബു ഇസ്ഹാഖ് അസ്യ് സ്സൈബാനി - [അൽ വാലിദ് ബിൻ അൽ 'ഐസർ]' യിലെ മറ്റുള്ളവരും ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Hadith

Imam Tirmidzi : 159

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةً لِوَقْتِهَا الْآخِرِ مَرَّتَيْنِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى فَضْلِ أَوَّلِ الْوَقْتِ عَلَى آخِرِهِ اخْتِيَارُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَلَمْ يَكُونُوا يَخْتَارُونَ إِلَّا مَا هُوَ أَفْضَلُ وَلَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الْفَضْلَ وَكَانُوا يُصَلُّونَ فِي أَوَّلِ الْوَقْتِ قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ عَنْ الشَّافِعِيِّ

[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞു എന്ന് നമ്മോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [ഖാലിദ് ബിൻ യാസിദ്] [സഈദ് ബിൻ അബു ബിലാൽ] [ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ ഉമർ] [ആയിസ] യിൽ നിന്ന് [അൽ ലൈത്സ്] നമ്മോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'നബി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം തന്റെ കാലാവസാനത്തിൽ അല്ലാഹു മരണമടയുന്നതുവരെ തുടർച്ചയായി രണ്ടുതവണ നമസ്കരിച്ചിട്ടില്ല'. അബൂ ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഇതൊരു ഹദീസാണ്, അതിന്റെ ഡിഗ്രികളിൽ ഗരീബും സനദും തുടർച്ചയായി ഇല്ല'. ഷാഫി പറഞ്ഞു; 'കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതിന്റെ ശ്രേഷ്ഠത കാണിക്കുന്ന ഒരു കാര്യം, പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം, അബൂബക്കർ, ഉമർ എന്നിവർ അത് തിരഞ്ഞെടുത്തു, അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ അത് ചെയ്തു, പ്രധാന കാര്യം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും അവർ തിരഞ്ഞെടുത്തില്ല. അവർ ഒരിക്കലും പ്രധാന കാര്യം ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല, അവർ എപ്പോഴും കാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അബു അൽ വാലിദ് അൽ മക്കി ഷാഫിയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളോട് അങ്ങനെ പറഞ്ഞു'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 160

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُوَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَنَوْفَلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ أَيْضًا عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

[ഖുതൈബ] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അൽ ലൈത്സ് ബിൻ സഅദ്] [നാഫി'യിൽ നിന്ന്] [ഇബ്നു ഉമർ] നിന്ന് [ഇബ്നു ഉമർ] നബി (സ) യിൽ നിന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'സായാഹ്ന പ്രാർത്ഥന - ജമാഅത്തായി - നഷ്ടപ്പെടുന്നവർ കുടുംബവും സ്വത്തും നഷ്ടപ്പെടുന്നവരെപ്പോലെയാണ്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഇബ്നു ഉമറിന്റെ ഈ ഹദീസ് ആധികാരികമാണ്. ഈ ഹദീസ് [അസ് സുഹ്രി] [സലിം] തന്റെ പിതാവ് [ഇബ്നു ഉമർ] ൽ നിന്ന്, പ്രവാചകൻ [സ) യിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്'.

Hadith Corroboration (31)