Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 141
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُصَلِّي الصُّبْحَ فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ قَالَ الْأَنْصَارِيُّ فَيَمُرُّ النِّسَاءُ مُتَلَفِّفَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ مَا يُعْرَفْنَ مِنْ الْغَلَسِو قَالَ قُتَيْبَةُ مُتَلَفِّعَاتٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَقَيْلَةَ بِنْتِ مَخْرَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَهُ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَسْتَحِبُّونَ التَّغْلِيسَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ
беҙгә [Ҡотәйбә] [Мәлик бин Әнәс] әйтте; һәм беҙгә [Әл Ансари] әйтте; беҙгә һөйләне [Мә'н] әйтте; беҙгә [Мәлик] [Йәхья бин Сәғиттән] [Әмрә] [Ғәйсиә]-нән һөйләне, ул әйтте; — Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм иртәнге намаҙҙы уҡыны, шунан ҡатындар -өйгә китте. Әл Ансари әйтте; — Ҡатын-ҡыҙҙар янынан йөйһөҙ туҡыма менән ҡапланған килеш үтеп китте, шуға күрә уларҙы танырлыҡ түгел. Ә Ҡотәйбә уны муталаффит һүҙе менән телгә ала - туҡыма менән ҡапланған -'. Ул әйтте; «Был бүлектә Ибн Ғүмәр, Әнәс һәм Ҡәйлә бинт Мәхрәмәнән дә тарих бар». Әбү Иса әйтте; Ғәйсиәнең хәҙистәре хәсән сахих. [Әз Зөһри] ҙә уны [Уруахтан] [Ғәйсиә]нән шулай итеп риүәйәт иткән. Был фекерҙе пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән Әбү Бәкер, Ғүмәр һәм уларҙан һуңғыларҙан күп ғалимдар ҡабул иткән. Был фекерҙә Сәфиғи, Әхмәт һәм Исхаҡ та бар. Улар ҡараңғы төшкәндә үк иртәнге намаҙҙы уҡырға ярата».
Hadith
Imam Tirmidzi : 142
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ هُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَسْفِرُوا بِالْفَجْرِ فَإِنَّهُ أَعْظَمُ لِلْأَجْرِقَالَ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ أَيْضًا عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ وَجَابِرٍ وَبِلَالٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ الْإِسْفَارَ بِصَلَاةِ الْفَجْرِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ مَعْنَى الْإِسْفَارِ أَنْ يَضِحَ الْفَجْرُ فَلَا يُشَكَّ فِيهِ وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ مَعْنَى الْإِسْفَارِ تَأْخِيرُ الصَّلَاةِ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Ғәбдәх] - атап әйткәндә, Ибн Сөләймән - [Мөхәммәт бин Исхаҡтан] [Ғәшим бин Ғүмәр бин Ҡатадаҙан] [Мәхмүт бин Ләбидтән] [Рәфи бин Хәҙиждән] һөйләне; «Мин Аллаһ Рәсүленең: «Иртәнге намаҙҙы көндөң бер аҙ һуңыраҡ булғанда уҡы, сөнки был һиңә күберәк сауаптар бирер», — тигәнен ишеттем. Ул әйтте; «[Сөғбә] һәм [Әтс Цаури] был хәҙисте [Мөхәммәт бин Исхаҡтан] риүәйәт иткән». Ул әйтте; «Был хәҙисте лә [Мөхәммәт бин Әжлән] [Әшим бин Ғүмәр бин Ҡатадахтан] риүәйәт иткән». Ул әйтте; «Был бүлектә Әбү Бәрзә Әл Әсләми һәм Джәбир һәм Билалдан да тарих бар». Әбү Иса әйтте; «Рәфи бин Хәҙидждең хәҙисе» — сахих Хәсән хәҙистәре. Һәм пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән бер генә ғалим түгел, иртәнге намаҙ бер аҙ яҡтыраҡ булғанда уҡыла тигән фекерҙә. Суфьян Ац Цаури ҙа ошо фекерҙә. Сәфиғи, Әхмәт һәм Исхаҡ, исфарҙың мәғәнәһе – таң яҡты булғанда, тигәндәр. Һүҙ ҙә юҡ, исфар ашау – намаҙ аҙағы, тип әйтмәйҙәр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 143
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ أَحَدًا كَانَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَلَا مِنْ عُمَرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَخَبَّابٍ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ شُعْبَةُ فِي حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ مِنْ أَجْلِ حَدِيثِهِ الَّذِي رَوَى عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَأَلَ النَّاسَ وَلَهُ مَا يُغْنِيهِ قَالَ يَحْيَى وَرَوَى لَهُ سُفْيَانُ وَزَائِدَةُ وَلَمْ يَرَ يَحْيَى بِحَدِيثِهِ بَأْسًا قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَعْجِيلِ الظُّهْرِ
беҙгә [Ханнад бин Ас Сари] әйткән; беҙгә [Вәки] [Суфьяндан] [Хәким бин Джүбәйерҙән] [Ибраһимдан] [Әл Әсүәдтән] [Ғәйсиә]нән һөйләне, ул әйтте; «Мин бер ҡасан да Әбү Бәкерҙе лә, хатта Ғүмәрҙе лә, Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдән башҡа төшкө намаҙҙы уҡырға ашыҡҡан кешене күргәнем юҡ». Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Джәбир бин Абдулла, Хәббәб, Әбү Бәрзә, Ибнү Мәсғүт, Зәйет бин Сабит, Әнәс һәм Джәбир бин Самра риүәйәттәре лә бар». Әбү Иса әйтте; Ғәйсиәнең хәҙистәре хәсән дәрәжәһендә. Был фекерҙе пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән һәм уларҙан һуң килгәндәр араһынан ғалимдар алған. Али Әл Мәдини тигән; Яхъя бин Сәғит әйтте; Сөйөбә Хәким бин Джүбәйер тураһында фекер алышты, сөнки ул Ибн Мәсғүдтән пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт иткән хәҙис: «Кем кешеләрҙән һорай, ә уға улар кәрәкмәй......», — тигән. Яхъя әйтте; Софьян был хәҙисте Зәйҙә риүәйәт иткән кеүек үк һөйләне, Яхъя был хәҙистә бер ниндәй ҙә проблема күрмәне, Мөхәммәт әйтте: төшкө намаҙҙы тиҙләтеү мәсьәләһендә пәйғәмбәребеҙҙән Ғәйсәнән Хәким бин Джүбәйерҙән риүәйәт ителгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 144
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهُوَ أَحْسَنُ حَدِيثٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
беҙгә [Әл Хәсән бин Али Әл Хулвани] әйтте; беҙгә хәбәр итте [Ғабдурразаҡ] тине; беҙгә [Мәғмәргә] [Әз Зөһриҙән] хәбәр итте, ул әйтте; миңә хәбәр итте [Әнәс бин Малик] әйтте; — Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм ҡояш байығас төшкө намаҙҙы уҡыны. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсән сахих, һәм был хәҙис был сүрәләге иң яҡшы хәҙис. Ә был бүлектә Джәбирҙән дә бер тарих бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 145
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَالْمُغِيرَةِ وَالْقَاسِمِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ قَالَ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ تَأْخِيرَ صَلَاةِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا الْإِبْرَادُ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ إِذَا كَانَ مَسْجِدًا يَنْتَابُ أَهْلُهُ مِنْ الْبُعْدِ فَأَمَّا الْمُصَلِّي وَحْدَهُ وَالَّذِي يُصَلِّي فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَالَّذِي أُحِبُّ لَهُ أَنْ لَا يُؤَخِّرَ الصَّلَاةَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى مَنْ ذَهَبَ إِلَى تَأْخِيرِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ هُوَ أَوْلَى وَأَشْبَهُ بِالِاتِّبَاعِ وَأَمَّا مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ أَنَّ الرُّخْصَةَ لِمَنْ يَنْتَابُ مِنْ الْبُعْدِ وَالْمَشَقَّةِ عَلَى النَّاسِ فَإِنَّ فِي حَدِيثِ أَبِي ذَرٍّ مَا يَدُلُّ عَلَى خِلَافِ مَا قَالَ الشَّافِعِيُّ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَذَّنَ بِلَالٌ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ أَبْرِدْ ثُمَّ أَبْرِدْ فَلَوْ كَانَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ لَمْ يَكُنْ لِلْإِبْرَادِ فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ مَعْنًى لِاجْتِمَاعِهِمْ فِي السَّفَرِ وَكَانُوا لَا يَحْتَاجُونَ أَنْ يَنْتَابُوا مِنْ الْبُعْدِ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әл-Ләйет] [Ибн Шиһабтан] [Сәғит бин Әл-Мөсәййиб] һәм [Әбү Сәләмә] [Әбү Һүрәйрә]-нән һөйләне, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм: «Әгәр көн бик эҫе булһа, намаҙ уҡыр өсөн һыуынғансы көтөгөҙ, сөнки эҫе эҫелек йәһәннәм йәһәннәменең һуғыуҙарынан килә», — тигән. Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Әбү Сәғиттән, Әбү Дзарҙан, Ибнү Ғүмәрҙән, Әл-Мөғирәнән, Әл-Ҡасим бин Шофвандан атаһы, Әбү Муса, Ибнү Аббас һәм Әнәстән тарих бар. Ул әйтте; «Был турала Ғүмәрҙән дә пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителгән, әммә был риүәйәт тә дөрөҫ түгел». Әбү Иса әйтте; Әбү Һөрәйрәнең хәҙистәре хәсән сахих. Ә бер төркөм ғалимдар төшкө намаҙҙы ҡояш ныҡ эҫе булғанда тамамларға ҡарар иткән. Был фекерҙә бин Әл Мөбәрәк, Әхмәт һәм Исхаҡ. Шәфиғи әйтте; — Төшкө намаҙҙы атмосфера һыуынғансы көтөүҙең рөхсәт ителеүе, әгәр ҙә мәсет кешеләрҙе эҫеләндерһә — мәсеткә барғанда — алыҫлыҡ арҡаһында. Ә инде яңғыҙы намаҙ уҡыған кешегә йәки үҙ халҡының мәсетендә намаҙ уҡыған кешегә килгәндә, ҡояш бик эҫе булһа ла, намаҙ уҡыуын дауам итһә, мин өҫтөнлөк бирер инем». Әбү Иса әйтте; «Кемдәр ҡояш эҫе булғанда төшкө намаҙҙы тамамлай, тимәк, был мөһимерәк һәм сөннәткә ярашлы». Ә Сәфиғиҙең еңеллек йәшәү урыны алыҫта һәм ауыр булған кешеләргә тәғәйенләнгән тигән фекеренә килгәндә, Әбү Дзар хәҙисендә Сәфиғи әйткәндәрҙең киреһен күрһәткән дәлил бар. Әбү Зәрр тигән; «Беҙ бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән сәйәхәттә булдыҡ, шунан Билал төшкө намаҙға намаҙға саҡырҙы, шунан пәйғәмбәребеҙ: «Эй, Билал, һыуынғансы көтө», — тине. Әгәр ҙә беҙ Шәфиғиҙең фекерен үтәһәк, тимәк, улар юлда йыйылғанға күрә, алыҫтан килгәндәре өсөн мәшәҡәтләнергә кәрәкмәй, тип көтөүҙән файҙа юҡ».
Hadith
Imam Tirmidzi : 146
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَأَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ أَبْرِدْ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْرِدْ فِي الظُّهْرِ قَالَ حَتَّى رَأَيْنَا فَيْءَ التُّلُولِ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйлән] әйткән; беҙгә [Әбү Дауыт Ат Тхаялиси] һөйләне, ул әйтте; беҙгә [Сөғбә] [Мөһәжир Әбү Әл Хәсән] [Зәйет бин Вахб] [Әбү Дзар] тарафынан хәбәр итте; «Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм сәйәхәттә булған, һәм ул ваҡытта ул Билал менән бергә булған, шунан Билал иҡәмә әйтергә теләгән, шуға күрә ул: «Һыуыҡ төшкәнсе көтөгөҙ», - тигән, шунан һуң Билал тағы ла иҡәмә иғлан итергә теләгән, шуға күрә Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм ғәләйһис-сәләм ғәләйһис-сәләм әйткән. Әбү Зәрр тигән; — Күләгәләрҙе күргәнсе, — тип, ниһайәт, Билал иҡәмәне әйтте лә, намаҙ уҡыны. Шунан һуң Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм: «Ысынлап та, яндырғыс эҫелек йәһәннәмдең һуғыуҙарынан килә, шуға күрә намаҙ уҡыу өсөн уны һыуытығыҙ», — тигән. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсәнлек дөрөҫ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 147
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا وَلَمْ يَظْهَرْ الْفَيْءُ مِنْ حُجْرَتِهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي أَرْوَى وَجَابِرٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ وَيُرْوَى عَنْ رَافِعٍ أَيْضًا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَأْخِيرِ الْعَصْرِ وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةُ وَأَنَسٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْعَصْرِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا وَبِهِ يَقُولُ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әл-Ләйет] [Ибн Шиһабтан] [Урва] [Ғәйсә]-нән [Ғәйсә]-нән [Әл-Ләйет] әйтте, тип әйтте; «Бер ваҡыт Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм икенде намаҙын уҡыған, ҡояш нурҙары бүлмәһенә ингән, бүлмәһендә күләгә булмаған». Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Әнәс, Әбү Әрүә, Джәбир һәм Рафиғ бин Хәҙиждән дә тарих бар». Ул әйтте; «Рәфиҙән дә пәйғәмбәребеҙҙән Әср намаҙын тамамлау тураһында риүәйәт ителгән, әммә был риүәйәт дөрөҫ түгел». Әбү Иса әйтте; «Ғәйсиәнең хәҙисе – хәсән сәхих хәҙис». Был фекерҙе пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән ҡайһы бер ғалим әһүлдәр һайлаған. Улар араһында Ғүмәр, Ғабдуллаһ бин Мәсғүт, Ғәйсиә, Әнәс һәм тәбиғин даирәһенән бер нисә кеше, атап әйткәндә, Әср намаҙын тиҙләтеү тураһында, һәм улар Әср намаҙын тамамлау өсөн мәкрух эшләгәндәр. Был фекерҙе шулай уҡ Абдулла бин Мөбәрәк, Сәфиғи, Әхмәт һәм Исхаҡ ҡабул иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 148
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي دَارِهِ بِالْبَصْرَةِ حِينَ انْصَرَفَ مِنْ الظُّهْرِ وَدَارُهُ بِجَنْبِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ قُومُوا فَصَلُّوا الْعَصْرَ قَالَ فَقُمْنَا فَصَلَّيْنَا فَلَمَّا انْصَرَفْنَا قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تِلْكَ صَلَاةُ الْمُنَافِقِ يَجْلِسُ يَرْقُبُ الشَّمْسَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ بَيْنَ قَرْنَيْ الشَّيْطَانِ قَامَ فَنَقَرَ أَرْبَعًا لَا يَذْكُرُ اللَّهَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
беҙгә [Ғәли бин Хөжр] әйтте; [Исмәғил бин Джәғфәр] беҙгә [Ғәлә бин Абдуррахмандан] һөйләгәнсә, төшкө намаҙҙан һуң ул [Әнәс бин Мәликте] Бәсрәләге йәшәгән урынына ҡаршы алырға ингән, ә ул ваҡытта уның йорто мәсет яғында булған. Ул әйтте; «Тороп, икенде намаҙын уҡы». Әл-Ғәлә бин Абдуррахман әйтте; — Шулай итеп, тороп намаҙ уҡыныҡ, намаҙ уҡығас, сығып киттек. Ул шунан әйтте; «Мин Аллаһ Илсеһенең: «Был ике йөҙлө доға, ҡояшты көтөп ултырыу, ҡояш шайтандың ике мөгөҙө араһында булғанда, тороп дүрт тапҡыр тешләй, һәм ул Аллаһтан бер аҙ ғына зикер итмәй». Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсәнлек дөрөҫ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 149
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ أَشَدُّ تَعْجِيلًا لِلْعَصْرِ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ إِسْمَعِيلَ ابْنِ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ نَحْوَهُ وَوَجَدْتُ فِي كِتَابِي أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْبَصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَهَذَا أَصَحُّ
беҙгә [Ғәли бин Хөжр] әйтте; беҙгә [Исмәғил ибн Үләйә] [Әйүп]тән [Ибн Әбү Әүәлкә] [Өммө Сәләмә]нән һөйләне, тип әйтте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсалләм төшкө намаҙын һеҙҙән дә ашығыраҡ уҡыны. Ә һин уға ҡарағанда әср намаҙын уҡырға ашығыраҡһың». Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис тә [Исмәғил бин Үләййәнән] [Ибн Джүрәйҙән] [Ибн Әбү Әүәлкәнән] [Өммө Сәләмәнән] шулай уҡ риүәйәт ителгән. Мин атайымдың китабында таптым: «Миңә [Исмәғил бин Ибраһимдан] [Ибн Джүрәйждән] [Ғәли бин Хөжрҙән] һөйләне, беҙгә [Бисир бин Мөғәҙ Әл-Бәшригә] һөйләне, тине; хәҙистәге кеүек был сәнәд менән беҙгә [Ибн Джүрәйждән] [Исмәғил бин Үләйә] һөйләгән. Ә был ысынбарлыҡҡа тап килә».
Hadith
Imam Tirmidzi : 150
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَتَوَارَتْ بِالْحِجَابِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالصُّنَابِحِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ الْعَبَّاسِ قَدْ رُوِيَ مَوْقُوفًا عَنْهُ وَهُوَ أَصَحُّ وَالصُّنَابِحِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ صَاحِبُ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ اخْتَارُوا تَعْجِيلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا حَتَّى قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ لِصَلَاةِ الْمَغْرِبِ إِلَّا وَقْتٌ وَاحِدٌ وَذَهَبُوا إِلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ صَلَّى بِهِ جِبْرِيلُ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Хәтим бин Исмәғил] [Йәзид бин Әбү Үбәйд] [Сәләмә бин Әл Әкүә] нән һөйләне, ул әйтте; — Пәйғәмбәребеҙ, ғәләйһис-сәләм, ҡояш байып, күренмәгәндә мәғриб намаҙын уҡыған. Ул әйтте; — Был сүрәлә шулай уҡ Джәбир Әш Шунабиһи, Йәзид бин Халид, Әнәс, Рафиғ бин Хәдидж, Әбү Әйүп, Өммө Хәбибә, Ғаббас бин Ғәбдел Мөтәлиб һәм Ибнү Аббас риүәйәттәре лә бар. Әл-Ғаббастың хәҙистәре унан мәүҡүф рәүештә риүәйәт ителгән, был дөрөҫөрәк. Шул арала Әш Шунабихи пәйғәмбәребеҙҙән бер ҡасан да хәбәр ишетмәгән, ә ул Әбү Бәкер Рәдлиаллаһу ғәнһү менән дуҫ булған. Әбү Иса әйтте; Сәләмә бин Әл Әкүәнең хәҙистәре хәсән сахих, был фекерҙе күпселек ғалимдар Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән һәм уларҙан һуңғы тәбиғиндәр араһынан ҡабул итә. Улар Мәғриб намаҙын тиҙләтеүҙе һәм уны тамамлау өсөн доға ҡылыуҙы һайлаған. Ҡайһы бер ғалимдар: «Мәғриб намаҙының бер генә ваҡыты бар», — тип әйткәнсе. Улар пәйғәмбәребеҙҙең, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм, уның етәкселегендә Джибрил етәкселек иткәндәге хәҙисенә тоғро ҡалалар. Һәм был фекерҙе Ибн Әл Мөбәрәк һәм Сәфиғи ҡабул итә.
Hadith
Imam Tirmidzi : 151
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَأَنَا أَعْلَمُ النَّاسِ بِوَقْتِ هَذِهِ الصَّلَاةِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّيهَا لِسُقُوطِ الْقَمَرِ لِثَالِثَةٍحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ هُشَيْمٌ عَنْ بَشِيرِ بْنِ ثَابِتٍ وَحَدِيثُ أَبِي عَوَانَةَ أَصَحُّ عِنْدَنَا لِأَنَّ يَزِيدَ بْنَ هَارُونَ رَوَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ نَحْوَ رِوَايَةِ أَبِي عَوَانَةَ
беҙгә [Мөхәммәт бин Ғәбдел Мәлик бин Әбү Асы Сявариб] әйтте; беҙгә [Әбү Әүәнә] [Әбү Бисырҙан] [Басир бин Сәбиттән] [Хәбиб бин Сәлим] [Ән Нуғман бин Басырҙан] һөйләне, ул әйтте; «Был намаҙ ваҡытын иң яҡшы белгән кеше мин, Рәсүлуллаһу ғәләйһис-сәләм был намаҙҙы өсөнсө төндә ай байығанда уҡыны». Беҙгә [Әбү Бәкер Мөхәммәт бин Абан] әйтелгән; беҙгә [Әбүррахман бин Мәһди] [Әбү Әүәнәнән] был сәнәд менән хәҙистәге кеүек һөйләгән. Әбү Иса әйтте; ' [Хөсәйем] был хәҙисте [Әбү Бисирҙан] [Хәбиб бин Сәлимдән] [Ән Нуғман бин Басыйырҙан] риүәйәт итте. Әммә Хөсәйем был тарихта Басыйыр бин Сабит исемен телгә алмаған. Ә беҙҙеңсә, Әбү Әүнәнең хәҙисе дөрөҫөрәк, сөнки [Йәзид бин Һарун] уны [Сөйбә]нән [Әбү Бисырҙан] Әбү Әүәнәнең тарихы кеүек риүәйәт иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 152
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُؤَخِّرُوا الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ أَوْ نِصْفِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي بَرْزَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ رَأَوْا تَأْخِيرَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Ғәбдәх] [Өбәйҙулла бин Ғүмәрҙән] [Сәғит Әл Мәҡбүриҙән] [Әбү Һүрәйрә]нән һөйләне, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Әгәр ҙә был минең халҡыма йөк булмаһа, мин уларға, ысынлап та, аҡшам намаҙын өсөнсө йәки төн уртаһына тиклем тамамларға ҡушыр инем», — тигән. Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Джәбир бин Самра, Джәбир бин Абдулла, Әбү Бәрзә, Ибн Аббас, Әбү Сәғит Әл Худри, Зәйет бин Халид һәм Ибнү Ғүмәр риүәйәттәре лә бар». Әбү Иса әйтте; — Әбү Һүрәйрәнең был хәҙисе хәсән сахих. Был фекерҙе күпселек ғалимдар Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән, тәбиғиндәрҙән һәм уларҙан башҡалар араһынан һайлай. Улар һуңғы киске намаҙҙы тамамлау -бойороҡ- тип раҫлай. Был фекерҙе Әхмәт менән Исхаҡ та ҡабул иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 153
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ قَالَ أَحْمَدُ وَحَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ هُوَ الْمُهَلَّبِيُّ وَإِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ جَمِيعًا عَنْ عَوْفٍ عَنْ سَيَّارِ بْنِ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَرْزَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ النَّوْمَ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَكْثَرُ الْأَحَادِيثِ عَلَى الْكَرَاهِيَةِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ فِي النَّوْمِ قَبْلَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ فِي رَمَضَانَ وَسَيَّارُ بْنُ سَلَامَةَ هُوَ أَبُو الْمِنْهَالِ الرِّيَاحِيُّ
беҙгә [Әхмәт бин Мәни] әйткән; беҙгә һөйләне [Хөсәйем] әйтте; беҙгә хәбәр итте [Ауф]. [Әхмәт] әйтте; Һәм беҙгә [Ғаббад бин Аббад] -йәғни Әл-Мөхәлләби- һәм [Исмәғил бин Үләййә] беҙгә [Әүф]-тән [Сәййәр бин Сәләмә] -ул Әбү Әл-Минхал Әр Рияхи-, [Әбү Бәрзә]-нән һөйләне, тине; «Пәйғәмбәребеҙ, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм, Ишәғәткә тиклем һәм унан һуң йоҡларға яратмаған». Ул әйтте; — Был сүрәлә шулай уҡ Ғәйсиә, Ғабдулла бин Мәсғүт һәм Әнәстән дә тарих бар. Әбү Иса әйтте; Әбү Бәрзәнең хәҙистәре хәсән сахих. Күпселек ғалимдар Иша алдынан йоҡларға, унан һуң һөйләшергә кәңәш итә, ә икенселәр еңеллек бирә. Ә Ғабдулла бин Әл Мөбәрәк әйтте: — Күпселек хәҙистәр бының ҡабул ителмәҫлек икәнен күрһәтә. Ҡайһы берҙәре Рамаҙлан айында йоҡо намаҙҙары алдынан йоҡлау рөхсәт ителгәнлеге тураһында йәлләү бирһә лә. Ә Сәййәр бин Сәләмә – Әбү Әл Минхәл Әр Рияһиғ.
Hadith
Imam Tirmidzi : 154
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَوْسِ بْنِ حُذَيْفَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ جُعْفِيٍّ يُقَالُ لَهُ قَيْسٌ أَوْ ابْنُ قَيْسٍ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ فِي قِصَّةٍ طَوِيلَةٍ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ فِي السَّمَرِ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَكَرِهَ قَوْمٌ مِنْهُمْ السَّمَرَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ وَرَخَّصَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ فِي مَعْنَى الْعِلْمِ وَمَا لَا بُدَّ مِنْهُ مِنْ الْحَوَائِجِ وَأَكْثَرُ الْحَدِيثِ عَلَى الرُّخْصَةِ قَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا سَمَرَ إِلَّا لِمُصَلٍّ أَوْ مُسَافِرٍ
беҙгә [Әхмәт бин Мәни] әйткән; беҙгә [Әбү Мөғәвиә] [Әл-Әл-Әмәсиҙән] [Ибраһимдан] [Әлҡәмәнән] [Ғүмәр бин Әл-Хәтсхабтан] һөйләне, ул әйтте; — Бер ваҡыт Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм Әбү Бәкер менән мосолмандар проблемалары тураһында әңгәмә ҡорҙо, ә мин улар икеһе менән бергә инем. Ул әйтте; — Был бүлектә шулай уҡ Ғабдулла бин Әмру, Әмру бин Хөдзайфа һәм Ғимран бин Хөшәйәндең тарихы ла бар. Әбү Иса әйтте; Ғүмәрҙең хәҙистәре хәсән сахих. [Әл Хәсән бин Үбәйҙуллаһ] был хәҙисте [Ибраһимдан] [Әлҡәмә]нән [Ғүмәрҙән] [Ҡәйес йәки Ибн Ҡаис] тип аталған Пәйғәмбәребеҙҙән [Ҡәйес йәки Ибн Ҡаис] тип аталған [Ғүмәр] пәйғәмбәребеҙҙән [Ибраһимдан] һөйләгән, һәм был хәҙис оҙон хикәйәлә. Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән сыҡҡан ғалимдар, тәбиғиндәр һәм уларҙан һуң ҡанун тураһында бәхәсләшкән кешеләр һуңғы аҡшам намаҙынан һуң әңгәмә ҡорҙо. Ҡайһы берҙәре аҡшам намаҙынан һуң һөйләшеүҙе рөхсәт итмәй, ә икенселәре, әгәр ҙә ул һаман да белем коридорында, йәки мөһим ихтыяж булһа, еңеллек бирә. Ә күпселек хәҙистәр был еңеллекте бирә». Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителгән, ул әйткән: «Намаҙ уҡыған йәки юлсы кешеләрҙән башҡа һөйләшергә ярамай».
Hadith
Imam Tirmidzi : 155
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ عَمَّتِهِ أُمِّ فَرْوَةَ وَكَانَتْ مِمَّنْ بَايَعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا
беҙгә [Әбү Ғәммәр Әл Хөсәйен бин Һүрәйтс] әйткән; беҙгә [Әл-Фадл бин Муса] [Ғабдуллаһ бин Ғүмәр Әл-Ғүмәриҙән] [Әл-Ҡасим бин Ғәннәмдән] еңгәһе [Өммө Фәрүәхтән] - һәм ул Пәйғәмбәребеҙгә тоғролоҡ күрһәткән кешеләрҙең береһе булған - тип әйткән; — Бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙҙән: «Иң мөһим ғәмәл ниндәй?» тип яуап бирҙе: «Ваҡыт башында доға ҡылығыҙ».
Hadith
Imam Tirmidzi : 156
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا عَلِيُّ ثَلَاثٌ لَا تُؤَخِّرْهَا الصَّلَاةُ إِذَا آنَتْ وَالْجَنَازَةُ إِذَا حَضَرَتْ وَالْأَيِّمُ إِذَا وَجَدْتَ لَهَا كُفْئًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Ғабдулла бин Вахб] [Сәғит бин Абдулла Әл-Джуһани] [Мөхәммәт бин Ғүмәр бин Али бин Әбү Талиб] [атаһы] [Ғәли бин Әбү Талиб] һөйләне, тип пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм бер тапҡыр уға әйтте: «Иғтибар итегеҙ, доға ҡылыу ваҡытында түгел, тип әйтте. ул килде һәм -кейәүгә сығырға- тол ҡатынға, әгәр һеҙ был урынлы тип һанайһығыҙ-'. Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис ғәриб хәсән кимәлендә».
Hadith
Imam Tirmidzi : 157
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمَدَنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ رِضْوَانُ اللَّهِ وَالْوَقْتُ الْآخِرُ عَفْوُ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ فَرْوَةَ لَا يُرْوَى إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ الْعُمَرِيِّ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَاضْطَرَبُوا عَنْهُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَهُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Беҙгә [Әхмәт бин Мәни] әйтте; беҙгә [Йәғҡүб бин Әл Вәлид Әл Мәҙәни] [Ғабдулла бин Ғүмәрҙән] [Нафиғтан] [Ибнү Ғүмәрҙән] һөйләне, ул әйтте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм әйтте; «Аллаһтың фатихаһы намаҙ ваҡытының башында, ә Аллаһтың ярлыҡауы ваҡыттың аҙағында». Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис ғәриб кимәлендә, Ибн Ғаббастың дуҫы ла уны Пәйғәмбәребеҙҙән шулай итеп һөйләгән». Әбү Иса әйтте; — Был сүрәлә шулай уҡ Ғәли, Ибн Ғүмәр, Ғәйсиә һәм Ибн Мәсғүд риүәйәт иткән хәҙистәр ҙә бар. Әбү Иса әйтте; Ғөммө Фәрүәнең хәҙистәре Ғабдулла бин Ғүмәр Әл Ғүмәри хәҙисенән башҡа риүәйәт ителмәгән, шул уҡ ваҡытта ул - Ғабдулла бин Ғүмәр Әл Үмәри - хәҙис белгестәре фекеренсә, көсһөҙ кеше булған, ә унан хәҙисте һөйләгән риүәйәтселәр Идлтирабты кисергән - бер-береһе менән бик күп ҡапма-ҡаршылыҡтар кисергән, ҡайҙа - ҡапма-ҡаршылыҡтар булған. Имам Яхъя бин Сәғит уның ятлауы тураһында комментарий биргән».
Hadith
Imam Tirmidzi : 158
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِابْنِ مَسْعُودٍ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الصَّلَاةُ عَلَى مَوَاقِيتِهَا قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ قُلْتُ وَمَاذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْمَسْعُودِيُّ وَشُعْبَةُ وَسُلَيْمَانُ هُوَ أَبُو إِسْحَقَ الشَّيْبَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ هَذَا الْحَدِيثَ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әбү Йәғфүрҙән] [Әл Вәлид бин Әл Әл Айзарҙан] [Әл Вәлид бин Әл Айзарҙан] [Әбү Әмру Асы Сәйбәниҙән] бер кешенең [Ибн Мәсғүдкә]: «Иң мөһим ғәмәл ниндәй?» тип әйтте; — Мин бер ваҡыт был хаҡта Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдән һорағайным, ул: «Ваҡытҡа ҡарап намаҙ уҡығыҙ», — тип яуап бирҙе, тағы һораным: «Йә, Рәсүлуллаһ, һуңынан тағы нимә?» Ул яуап бирҙе: «Ата-әсәйеңә изгелек ҡыл», — тип тағы һораным: «Эй, Аллаһ Рәсүле, һуңынан тағы нимә?» ул: «Аллаһ юлында джихад», — тип яуап бирә. Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсән сахих. Был хәҙисте [Әл Мәсғүди] һәм [Сыуба] һәм [Сөләймән] - йәғни Әбү Исхаҡ Асы Сәйбәни - һәм башҡалар [Әл Вәлид бин Әл-Айзарҙан] риүәйәт иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 159
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةً لِوَقْتِهَا الْآخِرِ مَرَّتَيْنِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْوَقْتُ الْأَوَّلُ مِنْ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى فَضْلِ أَوَّلِ الْوَقْتِ عَلَى آخِرِهِ اخْتِيَارُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَلَمْ يَكُونُوا يَخْتَارُونَ إِلَّا مَا هُوَ أَفْضَلُ وَلَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الْفَضْلَ وَكَانُوا يُصَلُّونَ فِي أَوَّلِ الْوَقْتِ قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ عَنْ الشَّافِعِيِّ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әл-Ләйет] [Хәлид бин Йәзидтән] [Сәғит бин Әбү Билалдан] [Исхаҡ бин Ғүмәрҙән] [Ғәйсиә]-нән һөйләне, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм бер ҡасан да ваҡытының аҙағында бер-бер артлы ике тапҡыр намаҙ уҡымаған, тик Аллаһ уны үлтергәнсе». Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис, уның дәрәжәләре ғәриб һәм сәнәд өҙлөкһөҙ түгел». Шәфиғи әйтте; — Заман башында доға ҡылыу — мөһим нәмә. Ә заман башындағы намаҙҙың аҙағынан өҫтөнлөгөн күрһәткән бер нәмә шунда: Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсәллам, Әбү Бәкер һәм Ғүмәр уны һайлаған, улар һәр ваҡыт заман башында уҡ шулай эшләгән, төп нәмәнән башҡа бер нәмәне лә һайламаған. Улар бер ҡасан да төп нәмәне ташламай, һәм улар һәр ваҡыт ваҡыт башында доға ҡыла'. Ул әйтте; «Әбү Әл Вәлид Әл Мәкки беҙгә Шәфиғиҙән шулай һөйләне».
Hadith
Imam Tirmidzi : 160
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُوَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَنَوْفَلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ أَيْضًا عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әл-Ләйетс бин Сәғд] [Нафиғтан] [Ибн Ғүмәрҙән] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләмдән һөйләгән, ул әйткән: «Төшкө намаҙҙы -йәмәғәтте юғалтҡан кешеләр ғаиләһен һәм мөлкәтен юғалтҡан кешеләр кеүек». Әбү Иса әйтте; — Ибн Ғүмәрҙең был хәҙисе хәсән сахих. Был хәҙисте лә [Әз Зөһри] [Сәлимдән] атаһынан [Ибнү Ғүмәрҙән], Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсәлламдан һөйләгән.
