Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්
හදීස්
Imam Tirmidzi : 121
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ
[අලි බින් හුජ්ර්] සහ [අල් හසන් බින් අරෆා] යන දෙදෙනාම අපට පවසා ඇත; [ඉස්මායිල් බින් අයියාසි] [මුසා බින් උක්බා] [නෆි] [ඉබ්නු උමර්] [නබි] තුමාගෙන්, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔසප් වීම සිදුවන කාන්තාවන් සහ ජුන්බුබ් ජනයා කුර්ආනයෙන් කිසිවක් කියවිය යුතු නැත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අලිගෙන් හදීසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'ඉබ්නු උමර්ගේ හදීස් ගැන අපි නොදනිමු, ඉස්මායිල් බින් අයියාසිගේ හදීස් හැර, මූසා බින් උක්බාගෙන්, නෆිගෙන්', ඉබ්නු උමර්ගෙන්, නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්ගෙන්, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'ජුනුබ් සහ ඔසප් වන කාන්තාවක් කුර්ආනය කියවිය යුතු නැත'. මෙය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්, තබි'ඉන් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි, බින් අල් මුබාරක්, සියාෆි'යි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් වැනි අයගේ සහචරයින් අතර සිටින බොහෝ විද්වතුන්ගේ මතයයි. ඔවුන් පවසන්නේ, 'ඔසප් වීම සිදුවන කාන්තාවන්ට සහ ජුන්බ් ජනයාට අල්-කුර්ආනයෙන් කිසිවක් කියවීමට අවසර නැත, පදයක අවසානය හෝ එක් අකුරක් හෝ ඒ හා සමාන දෙයක් හැර. කෙසේ වෙතත්, ජුන්බ් ජනයාට සහ ඔසප් වීම සිදුවන කාන්තාවන්ට තස්බිහ් -සුබ්හානල්ලාහ්- සහ තහ්ලිල් -ලා ඉලාහ ඉල්ලාලාහ්- කියවීමට පහසුව සලසයි'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මම මුහම්මද් බින් ඉස්මායිල් පවසනු අසා ඇත්ත වශයෙන්ම, හිජාස් ජනයාගෙන් සහ ඉරාක ජනයාගෙන් ඉස්මායිල් බින් අයියාසි විසින් බොහෝ නපුරු හදීස් විස්තර කර ඇත, ඔහු ඉස්මායිල් බින් අයියාසිගේ ඉතිහාසය ඔවුන්ගෙන් දුර්වල කළ බව පෙනේ, ඔහු එය තනිවම විස්තර කළේ නම්'. ඔහු පැවසීය; 'කෙසේ වෙතත්, ඉස්මායිල් බින් අයියාසිගේ හදීසය සිරියාවේ ජනතාවගෙන්'. අහමඩ් බින් හම්බාල් පැවසීය; 'ඉස්මායිල් බින් අයියාසි බකියියාට වඩා හොඳය, මන්ද බකියියාට ට්සික්කා ජනතාවගෙන් ඔහු පවසන නපුරු හදීස් තිබේ - ඔවුන් විශ්වාස කළ හැකිය -'. අබු ඊසා පැවසීය; 'අහමඩ් බින් අල් හසන් මට කතාවක් කිව්වා, ඔහු කිව්වා; 'අහමඩ් බින් හම්බාල් එහෙම කියනවා මම අහලා තියෙනවා'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 122
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
අපට [බුන්දාර්] මෙසේ පැවසීය; [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහදි] [සුෆියාන්] [මන්සූර්] [ඉබ්‍රාහිම්] [අල් අස්වද්] [අයිසියා] වෙතින් අපට මෙසේ පැවසීය: 'මම ඔසප් වන විට, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මට රෙද්දක් ඇඳීමට අණ කළ අතර, පසුව ඔහු මාව ආදරයෙන් වැළඳ ගත්තේය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ උම් සලාමා සහ මයිමුනාගේ ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අයිසියාගේ හදීස් හසන් සත්‍ය වේ. මෙය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ තබිඉන්ගේ සහචරයින් අතර බොහෝ විද්වතුන්ගේ මතයයි. මෙම මතය සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද දරනු ලැබේ'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 123
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا
[අබ්බාස් අල් 'අන්බාරි] සහ [මුහම්මද් බින් අබ්දුල් අ'ලා] අපට පවසා ඇත; [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහදි] අපට පවසා ඇත; [මුආවියා බින් සාලිහ්] [හරාම් බින් මුආවියා] [අල් 'අලා` බින් අල් හාරිත්] ගෙන් [අබ්දුල්ලා බින් සාද්] ගෙන් අපට පවසා ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් ඔසප් වන කාන්තාවක් සමඟ ආහාර ගැනීම ගැන විමසුවෙමි, එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇය සමඟ ආහාර ගන්න'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ 'අයිෂා සහ අනාස්' ගෙන් ද වාර්තාවක් ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබ්දුල්ලා බින් සාද් විසින් විස්තර කරන ලද මෙම හදීසය හසන් ගරිබ් ය. මෙය බහුතර විද්වතුන්ගේ මතයයි, ඔසප් වන කාන්තාවක් සමඟ ආහාර ගැනීම හොඳ බව ඔවුන්ගේ අදහසයි. කෙසේ වෙතත්, ඉතිරි පිරිසිදු කිරීමේ ජලය පිළිබඳව ඔවුන් වෙනස් වේ, ඔවුන්ගෙන් සමහරක් සහන ලබා දෙන අතර තවත් සමහරු එය මක්රූහ් ලෙස සලකති'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 124
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ
[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත; [තාබිත් බින් උබයිද්] [අල් කාසිම් බින් මුහම්මද්] වෙතින් [උබයිදා බින් හුමයිඩ්] [අල් අ'මාසි] වෙතින් [අල් කාසිම් බින් මුහම්මද්] වෙතින් අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; ' [අයිස්යා] මට මෙසේ පැවසීය, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ වරක් මට මෙසේ පැවසූහ: 'මස්ජිදයෙන් කුඩා පැදුරක් ගන්න' යනුවෙන් අයිස්යා පැවසීය; 'එවිට මම මෙසේ කීවෙමි; 'මට ඔසප් වීම සිදුවෙමින් පවතී' යනුවෙන් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔබේ ඔසප් රුධිරය ඔබේ අතේ නැත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉබ්නු උමර් සහ අබු හුරෙයිරාගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අයිස්යාහ්ගේ හදීස් හසාන් සත්‍ය වේ. මෙය බොහෝ විද්‍යාඥයින්ගේ මතය වන අතර, ඔවුන් මේ කාරණය සම්බන්ධයෙන් වෙනස් වන බව අපි නොදනිමු. එනම්, ඔසප් වන කාන්තාවන්ට පල්ලිය ඇතුළතින් යමක් ලබා ගත හැකි බවයි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 125
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ
[බන්දාර්] අපට පවසා ඇත; [යාහ්යා බින් සයිද්] සහ [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහදි] සහ [බහ්ස් බින් අසාද්] ඔවුන් අපට පවසා ඇත; [හකීම් අල් අට්ස්රාම්] වෙතින් [අබු තමිමහ් අල් හුජයිමි] වෙතින් [අබු හුරයිරා] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙතින් [හම්මාද් බින් සලාමා] අපට පවසා ඇත: 'යමෙක් ඔසප් වන කාන්තාවක් සමඟ සංසර්ගයේ යෙදෙන්නේ නම්, හෝ ගුද මාර්ගයෙන් කාන්තාවක් සමඟ ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදෙන්නේ නම්, නැතහොත් ෂාමන් කෙනෙකු වෙත යන්නේ නම්, ඔහු මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත හෙළිදරව් කරන ලද දේ ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'හකීම් අල් අට්ස්රාම්ගේ හදීස්, අබු තමිමහ් අල් හුජයිමි, අබු හුරයිරා වෙතින් හැර අපි මෙම හදීසය නොදනිමු. විද්‍යාඥයින්ට අනුව, මෙම හදීසයේ එකම අර්ථය බරක් ලෙසය. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ගෙන් වාර්තා වී ඇති පරිදි, උන් වහන්සේ මෙසේ පැවසූහ: 'ඔසප් වීම සිදුවන කාන්තාවක් සමඟ ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදෙන ඕනෑම අයෙකු ඩිනාර් එකකින් දානය දිය යුතුය'. ඔසප් වීම සිදුවන කාන්තාවක් වෙත පැමිණීම අවිශ්වාසයේ ක්‍රියාවක් නම්, ඇයට කෆාරා ලෙස දානය දීමට අණ නොකෙරේ! කෙසේ වෙතත්, මුහම්මද් මෙම හදීසයේ සනද් පැත්තෙන් දුර්වල කළේය. අබු තමිමහ් අල් හුජයිමිගේ නම තරිෆ් බින් මුජලිද් ය.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 126
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
[අලි බින් හුජ්ර්] අපට මෙසේ පැවසීය; [කුෂයිම්] සිට [මික්සාම්] සිට [ඉබ්නු අබ්බාස්] සිට [ෂාරික්] අපට වාර්තා කර ඇත්තේ [ඉබ්නු අබ්බාස්] සිට [කුෂයිම්] දක්වා [අල්ලාහ්] අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තම බිරිඳගේ ඔසප් වීමේදී ඇය වෙත පැමිණි මිනිසෙකු ගැන ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔසප් වීම ඇති තම බිරිඳ වෙත පැමිණෙන ඕනෑම අයෙකු ඇයට ඩිනාර් භාගයක් දානය කළ යුතුය'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 127
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ
[අල් හුසේන් බින් හුරෙයිට්ස්] අපට පවසා ඇත; [අල් ෆද්ල් බින් මූසා] [අබු හම්සා අස් සුක්කරි] [අබ්දුල් කරීම්] [මික්සාම්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] [නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] තුමාගෙන් අපට වාර්තා කර ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'රුධිරය රතු නම් දඩය ඩිනාර් එකක් වන අතර එය කහ නම් දඩය ඩිනාර් භාගයකි'. අබු ඊසා පැවසීය; 'ඔසප් වීම සිදුවන කාන්තාවන් සමඟ ලිංගික සංසර්ගය සඳහා දඩ මුදල් පිළිබඳ ගැටළුව ගැන කතා කරන හදීසය මවුකුෆ් සහ මර්ෆු ඉතිහාසයක් ඇති ඉබ්නු අබ්බාස් විසින් විස්තර කරන ලදී'. සමහර විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ මෙයයි. තවද මෙම මතය අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද ගන්නා ලදී. බින් අල් මුබාරක් පැවසීය; 'ඔහු තම රබ්ගෙන් සමාව අයැද සිටිය යුතුය, කෆරා නැත'. බින් අල් මුබාරක්ගේ මෙවැනි ප්‍රකාශ සයිද් බින් ජුබෙයාර් සහ ඉබ්‍රාහිම් අන් නකායි වැනි තබියීන් විද්වතුන් කිහිප දෙනෙකු විසින් ද විස්තර කරන ලදී. ලෝකයේ බොහෝ විද්වතුන් පවසන්නේ මෙයයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 128
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ
[ඉබ්නු අබු උමර්] අපට පවසා ඇත; [ෆාතිමා බින්ත් අල් මුන්ඩ්සිර්] [අස්මා බින්ත් අබු බකර්] වෙතින් [හිස්යාම් බින් උර්වා] වෙතින් [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට පවසා ඇත; 'කාන්තාවක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් ඔසප් රුධිරයෙන් පැල්ලම් වූ ඇඳුම් ගැන ඇසුවාද?' එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පිළිතුරු දුන්නේය: 'රෙදි අතුල්ලන්න, පසුව එය තෙත් කර වතුරෙන් සෝදන්න, ඉන්පසු එයින් යාච්ඤා කරන්න'. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුරෙයිරා සහ උම් කයිස් බින්ත් මිහ්ෂාන් යන අයගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'ඔසප් රුධිරය සේදීම පිළිබඳ අස්මාගේ හදීසය හසාන් සත්‍ය වේ.' රෙදි මත ආලේප කර සේදීමට පෙර යාච්ඤාව සඳහා පැළඳ සිටින රුධිරය පිළිබඳව විද්වතුන් විවිධ මත දරති. තබි'ඉන්හි සමහර විද්වතුන් පැවසුවේ; 'රුධිරය ඩිරාම් ප්‍රමාණයේ නම්, ඔහු එය සේදීමට පෙර එය පැළඳ ගන්නේ නම්, ඔහු තම යාච්ඤාව නැවත කළ යුතුය'. තවත් සමහරු මෙසේ පැවසූහ; 'රුධිරය ඩිරාම් එකක ප්‍රමාණයට වඩා විශාල නම්, ඔහු සලාතය නැවත කළ යුතුය'. මෙම මතය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි සහ බින් අල් මුබාරක් විසින් දරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, තබියීන්වරුන් සහ තවත් සමහර විද්වතුන් රුධිරය ඩිරාම් එකකට වඩා විශාල වුවද, සලාතය නැවත කළ යුතු යැයි ඉල්ලා සිටියේ නැත. මෙම මතය අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් දරන ලදී. 'රුධිරය ඩිරාම් එකක ප්‍රමාණයට වඩා අඩු වුවද එය සේදීම අනිවාර්ය වේ' යනුවෙන් සයාෆි පැවසීය. ඔහු එයට අනුගත විය.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 129
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا
[නෂ්ර් බින් අලි අල් ජහ්ද්ලමි] අපට පවසා ඇත; [සුජා' බින් අල් වලීඩ් අබු බද්ර්] [අලි බින් අබ්දුල් අල'ලා] [අබු සහ්ල්] [මුසා අල් අස්දියා] [උම්මු සලාමා] වෙතින් අපට පවසා ඇත ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාගේ කාලයේ, අලුත උපන් කාන්තාවන් දින හතළිහක් නිශ්ශබ්දව වාඩි වී සිටි අතර, කළු පැහැය නිසා අපි අපගේ මුහුණු සනා - ශාක වර්ගයකින් පින්තාරු කළෙමු'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙය ගරිබ් හදීසයකි, අපි එය අබු සහ්ල්ගේ හදීසයෙන්, උම් සලාමාගෙන් මුසා අල් අස්දියාගෙන් හැර නොදනිමු'. අබු සහ්ල්ගේ නම කතිර් බින් සියාද් ය. මෙම අවස්ථාවේදී මුහම්මද් බින් ඉස්මයිල් පැවසීය; 'අලි බින් අබ්දුල් අල'ලා සහ අබු සහ්ල් විශ්වාසවන්ත පුද්ගලයන්'. මුහම්මද් අබු සහ්ල්ගේ හදීසයෙන් හැර මෙම හදීසය දැන සිටියේ නැත. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින්, තබියීන්වරුන් සහ ඔවුන්ගෙන් පසු පැමිණි අය එකඟ වී ඇත්තේ දරු ප්‍රසූතියක් සිදු වූ කාන්තාවක් දින හතළිහක් යාඥා නොකළ හැකි බවත්, ඇය ඊට පෙර පිරිසිදු වී නොමැති නම්, ඇය ස්නානය කර යාඥා කළ යුතු බවත්ය. දින හතළිහකට පසු ඇය රුධිරය දුටුවහොත්, සමහර විද්වතුන් මෙසේ පැවසූහ: 'ඇයට දින හතළිහකට පසු යාච්ඤාවෙන් ඉවත් වීමට අවසර නැත.' සුෆියාන් අට්ස් තවුරි, බින් අල් මුබාරක්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් වැනි ෆුකාහා බහුතරයකගේ මතය මෙයයි. අල් හසන් අල් බස්රිගෙන් ද එය විස්තර කර ඇති අතර, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, දරු ප්‍රසූතියක් සිදු වූ කාන්තාවක් ඇය පිරිසිදු වී ඇති බව නොපෙනේ නම් දින පනහක් යාඥා නොකරයි.' තවද එය 'අටා බින් අබු රබා සහ අෂ් සියාබිගෙන් ද විස්තර කර ඇත; එය දින හැටකි.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 130
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ
[බුන්දාර් මුහම්මද් බින් බසිසියර්] අපට පවසා ඇත; [අබු අහමඩ්] අපට පවසා ඇත; [අනස්] අපට පවසා ඇත [ම'මර්] සිට [සුෆ්යාන්] අපට පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වරක් තම භාර්යාවන් සමඟ එක් ස්නානයක මාරුවෙන් මාරුවට ගියා'. ඔහු පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු රාෆිගෙන් ද විස්තරයක් ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වේ, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තම සියලු භාර්යාවන් සමඟ එක් ස්නානයක මාරුවෙන් මාරුවට ගියා'. අල් හසන් අල් බෂ්රි ඇතුළු බොහෝ විද්වතුන්ගේ මතය මෙයයි, යමෙකු පිරිසිදු කිරීම සිදු නොකළද - සංසර්ගය - නැවත නැවත කිරීමේ කිසිදු ගැටළුවක් නොමැති බව. [මුහම්මද් බින් යූසුෆ්] මෙම හදීසය [සුෆියාන්] ගෙන් විස්තර කළේය, -අබු උර්වා අබු අල් ඛත්තබ්ගෙන්-, [අනස්]ගෙන්, අබු උර්වාහ්-ඔහු මාමර් බින් රෂීඩ්- සහ අබු අල් ඛත්තබ් කටදා බින් දියාමාගෙන් පැවසීය. අබු ඊසා පැවසුවේ; ඔවුන්ගෙන් සමහරක් මුහම්මද් බින් යූසුෆ්ගෙන්, සුෆියාන්ගෙන්, ඉබ්නු අබු උර්වාගෙන් අබු අල් ඛත්තාබ්ගෙන් විස්තර කළහ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 131
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
[හන්නාද්] අපට විස්තර කර ඇත; [හෆ්ස් බින් ගියාත්ස්] [අෂිම් අල් අහ්වාල්] [අබු අල් මුතවක්කිල්] [අබු සායිද් අල් කුද්රි] [අබු සායිද් අල් කුද්රි] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් අපට විස්තර කර ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔබගෙන් කෙනෙකු තම බිරිඳ වෙත ගොස් එය නැවත කිරීමට කැමති නම්, ඔහු ඔවුන් අතර පිරිසිදු කිරීම සිදු කළ යුතුය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ උමර්ගෙන් ද විස්තර කර ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු සායිද් විසින් විස්තර කරන ලද මෙම හදීසය හසන් සහීහ් වේ. මෙය උමර් බින් අල් කත්තාබ්ගේ මතයයි. තවද විද්වතුන් කිහිප දෙනෙකු ද මෙම මතය දරන අතර, ඔවුන් පවසන්නේ, 'මිනිසෙකු තම බිරිඳ සමඟ සංසර්ගයේ යෙදී එය නැවත නැවත කිරීමට කැමති නම්, ඔහු පළමුව පිරිසිදු කිරීම සිදු කළ යුතුය' යනුවෙනි. අබු අල් මුතවක්කිල්ගේ නම අලි බින් දාවුද් ය. අබු සායිද් අල් කුද්රිගේ නම සාද් බින් මලික් බින් සිනාන් ය'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 132
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ
[හන්නාද් බින් අස් සාරි] අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [හිස්යාම් බින් උර්වා] වෙතින් [ඔහුගේ පියා] වෙතින් [අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් අර්කාම්] වෙතින් [අබු මුආවියා] අපට පවසා ඇත; 'ඉකාමා ප්‍රකාශ කර තිබුණි, පසුව ඔහු මිනිසෙකුගේ අත අල්ලාගෙන ඉදිරියට එන ලෙස අණ කළේය, ඔහු තම ජනතාවගේ ඉමාම් වුවද. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මම වරක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මෙසේ පවසනු අසා ඇත්තෙමි: 'යාච්ඤාව පවසා ඇත්නම්, ඔබගෙන් කෙනෙකුට වැසිකිළියට යාමට අවශ්‍ය නම්, ඔහුට පළමුව වැසිකිළියට යාමට ඉඩ දෙන්න'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ 'අයිස්යා, අබු හුරෙයිරා, ත්සෞබන් සහ අබු උමාමා' ගෙන් ඉතිහාසයක් ද ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් අර්කාම්ගේ හදීසය හසන් සත්‍ය හදීසයකි.' [මලික් බින් අනස්] සහ [යාහ්යා බින් සායිද් අල් කත්තාන්] සහ කටපාඩම් කරන්නන් - හදීස් විශේෂඥයින් කිහිප දෙනෙකු - [හිෂාම් බින් උර්වා] [ඔහුගේ පියා] [අබ්දුල්ලා බින් අල් අර්කාම්] ගෙන් විස්තර කළේ මෙයයි. [වුහයිබ්] සහ තවත් අය [හිෂාම් බින් උර්වා] [ඔහුගේ පියා] [මිනිසෙකු] [අබ්දුල්ලා බින් අල් අර්කාම්] ගෙන් විස්තර කළහ. මෙය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහ තාබියීන්වරුන්ගේ සහචරයින්ගේ පමණක් නොව. මෙම මතය අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ද දරන ලදී, ඔවුන් පැවසුවේ, 'පුද්ගලයෙකුට මළපහ කිරීමට හෝ මුත්‍රා කිරීමට ආශාවක් දැනේ නම් ඔහුට යාච්ඤාව ඉටු නොකළ යුතුය' යනුවෙනි. ඔවුන් තවදුරටත් මෙසේ පැවසූහ, 'ඔහු යාච්ඤා කිරීමට නැගී සිටියේ නම්, එය ඔහුට බාධාවක් නොවන තාක් කල් ඔහුට යාච්ඤාව බිඳ දැමීමට අවශ්‍ය නොවේ.' 'මලපහ කරන හෝ මුත්‍රා කරන තත්වයක සිටින පුද්ගලයෙකු සලාතය ඉටු කිරීමේ කිසිදු වරදක් නැත, එය සලාතයට බාධාවක් නොවන තාක් කල්' යැයි සමහර විද්වතුන් පැවසූහ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 133
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ
[අබු රාජා කුටයිබා] අපට පවසා ඇත; [මලික් බින් අනස්] [මුහම්මද් බින් උමාරා] [මුහම්මද් බින් ඉබ්‍රාහිම්] [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අවුෆ්ගේ කාන්තා වහලිය] ගෙන් අපට පවසා ඇත; ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මම වරක් [උම් සලාමා] ට මෙසේ කීවෙමි, 'ඇත්ත වශයෙන්ම, මම දිගු ඇඳුම් ඇති කාන්තාවක් වන අතර මම අපිරිසිදු ස්ථානවල ඇවිදින්නෙමි?' එවිට ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වරක් මෙසේ පැවසීය: 'රෙදි පසෙන් පසු පිරිසිදු වනු ඇත'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලාහ් බින් මස්'උද්ගෙන් ද කතාවක් තිබේ, ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මම වරක් අල්ලාහ්ගේ දූතයා සමඟ අපිරිසිදු ස්ථානයක සිටියෙමි, අපි වන්ධ්‍යාකරණය නොකළෙමු.' අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; "විද්‍යාඥයන් මෙසේ සිතනවා පමණක් නොව, ඔවුන් පවසන්නේ, 'අපිරිසිදු බිමක් මත පා තබන පුද්ගලයෙකුට පස තවමත් තෙත් වී නොමැති නම් ඔහුගේ පාද සේදීමට අවශ්‍ය නොවන බැවින්, සලකුණු ඉවත් කිරීමට ඔහුට උපදෙස් දෙනු ලැබේ' යනුවෙනි. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; '[අබ්දුල්ලා බින් අල් මුබාරක්] මෙම හදීසය [මලික් බින් අනස්] [මුහම්මද් බින් උමාරා] [මුහම්මද් බින් ඉබ්‍රාහිම්] [හුද් බින් අබ්දුර්රහ්මාන් බින් අවුෆ්ගේ වහලිය] [උම් සලාමා] වෙතින් ද විස්තර කළේය. නමුත් එහි සැකයක් ඇත, මන්ද අබ්දුර්රහ්මාන් බින් අවුෆ්ට හූද් නම් පුතෙකු නොසිටි බැවිනි. නමුත් එය ඉබ්‍රාහිම් බින් අබ්දුර්රහ්මාන් බින් අවුෆ්ගේ වහලිය වන උම් සලාමාගේ කථාවකි, මෙය සත්‍යයයි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 134
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا
අපට [අබු හෆ්ෂ් 'අම්රු බින් අලි අල් ෆලාස්] පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [යාසිද් ඉබ්නු සුරායි' අපට පවසා ඇත; [කටාදා] සිට [අස්රා] සිට [සයිද් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අබ්සා] සිට [ඔහුගේ පියා] සිට [අම්මර් බින් යසීර්] දක්වා [සයිද්] අපට පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුට මුහුණේ සහ අත්ලෙහි ටයමුම් කිරීමට නියෝග කළේය'. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ 'අයිස්යා' සහ ඉබ්නු අබ්බාස්' ගෙන් ද ඉතිහාසයක් ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම අම්මාර් හදීසය හසාන් සත්‍ය වේ. එය 'අම්මර්ගෙන් ද බොහෝ මාර්ගවලින් විස්තර කර ඇත. මෙය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සහචරයින්ගෙන් එක් අයෙකුගේ පමණක් නොව, අෂ් සියාබි, 'අතා' සහ මඛුල් වැනි තබි'යින් කවයන්ගෙන් අලි, 'අම්මාර්, ඉබ්නු අබ්බාස් සහ තවත් බොහෝ දෙනෙක් සිටියහ. "තයමුම් යනු මුහුණට සහ අත් දෙකටම එක් පහරක්" බව ඔවුහු පැවසූහ. මෙම මතය අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් දරන ලදී. ඉබ්නු උමර්, ජාබිර්, ඉබ්‍රාහිම් සහ අල් හසන් වැනි සමහර විද්වතුන් පැවසුවේ, "තයමුම් යනු මුහුණට එක් පහරක් සහ වැලමිට දක්වා අත් දෙකටම එක් පහරක්" බවයි. මෙම මතය සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි, මලික්, බින් අල් මුබාරක් සහ සියාෆි විසින් දරන ලදී. තයමුම් පිළිබඳ හදීසය, එනම් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් "මුහුණට සහ අත් දෙකටම" පැවසූ බව අම්මාර්ගෙන් තවත් ආකාරයකින් විස්තර කෙරේ. මෙම හදීසය අම්මාර්ගෙන් ද විස්තර කෙරේ, ඔහු මෙසේ පැවසීය: "අපි නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සමඟ උරහිස් සහ කිහිලි දක්වා තයමුම් කරමින් සිටියෙමු." කෙසේ වෙතත්, සමහර විද්වතුන් අම්මාර්ගේ හදීසය දුර්වල කරයි, මුහුණ සහ අත් දෙක සඳහා තයමුම් පිළිබඳ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන්, උරහිස් සහ කිහිලි දක්වා තයමුම් පිළිබඳ හදීසය ඔහුගෙන් වාර්තා වූ විට. ඉෂාක් බින් ඉබ්‍රාහිම් බින් මක්ලාද් අල් හන්සාලි මෙසේ පැවසීය; 'මුහුණේ සහ අත්ල සඳහා තයමුම් පිළිබඳ අම්මාර්ගේ හදීසය හසාන් සත්‍ය හදීසයකි. මේ අතර, 'අපි වරක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සමඟ උරහිස් සහ කිහිලි දක්වා තයමුම් කළෙමු' යනුවෙන් සඳහන් කරන අම්මාර්ගේ හදීසය මුහුණ සහ අත්ල සඳහා හදීසයට පටහැනි නොවේ. මන්ද 'අම්මර් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔවුන්ට එය කිරීමට අණ කළ බව සඳහන් නොකළ බැවිනි. නමුත් ඔහු පැවසුවේ 'අපි මෙය සහ මෙය කරන්නෙමු' යනුවෙනි. ඔහු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විමසූ විට, ඔහු තම මුහුණ සහ අත්ල පිස දමන ලෙස අණ කළේය, එබැවින් ඔහු අවසානයේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ඉගැන්වූ දේ කළේය, එනම් ඔහුගේ මුහුණ සහ අත්ල පිස දැමීමයි. මේ සඳහා සාක්ෂිය වන්නේ අම්මාර් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ටයමුම් සම්බන්ධයෙන් ෆත්වාවක් ලබා දුන් බවයි, ඔහු මෙසේ පැවසීය: '-මුහුණ සහ අත්ල පිස දැමීම'. එබැවින් මේ කාරණයේදී සාක්ෂිය වන්නේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ඉගැන්වූ දෙයයි, ඔහු මුහුණ සහ අත්ල දෙකම පිස දැමීමට ඉගැන්වූ දෙයයි. ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'මම අබු සුරා බින් අබ්දුල් කරීම් පවසන බව මට ඇසිණි; 'බස්රා නගරයේ තුන් දෙනෙකුට වඩා කටපාඩම් කිරීමට දක්ෂ කිසිවෙකු මම දැක නැත: අලි බින් අල් මදීනි, ඉබ්න් ආසි සියාද්සකුනි සහ 'අම්ර් බින් අලි අල් ෆල්ලාස්'. අබු සුරා මෙසේ පැවසීය; 'අෆ්ෆාන් බින් මුස්ලිම් 'අම්ර් බින් අලි' තුමාණන්ගෙන් හදීසයක් විස්තර කළේය.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 135
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ
[යාහ්යා බින් මූසා] අපට මෙසේ පැවසීය; [සයිද් බින් සුලෙයිමාන්] අපට මෙසේ පැවසීය; [මුහම්මද් බින් කාලිඩ් අල් කුරාසි] [දාවුද් බින් හුෂයින්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] [ඉක්රිමා] [හුසයිම්] ගෙන් [ඉබ්නු අබ්බාස්] ගෙන් [තයම්මම්] ගැන වරක් විමසූ බව අපට පවසා ඇති අතර, ඔහු මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය, 'ඇත්ත වශයෙන්ම, අල්ලාහ් තම පොතේ වදන් ගැන සඳහන් කරන විට මෙසේ පවසා ඇත: '-එබැවින් ඔබේ මුහුණ සහ ඔබේ අත් වැලමිට දක්වා සෝදන්න-', සහ අල්ලාහ් තයම්මම් ගැනද මෙසේ පැවසීය: '-එවිට ඔබේ මුහුණ සහ ඔබේ අත් අතුගා දමන්න-'. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය: '-සොරකම් කරන පිරිමින් සහ සොරකම් කරන කාන්තාවන්, ඔවුන් දෙදෙනාගේම අත් කපා දමන්න-'. එබැවින්, සුන්නාවට අනුව, අත් කපන විට එය අත්ල වන අතර, තයම්මම් හි සෝදා හරිනු ලබන්නේ මුහුණ සහ අත්ල වේ.' අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙම හදීසය සහීහ් ගරිබ්' වේ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 136
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
[අබු සායිද් අබ්දුල්ලාහ් බින් සායිද් අල් අස්යාජ්] අපට මෙසේ පැවසීය; [හෆ්ෂ් බින් ගියාත්ස්] සහ [උක්බා බින් කාලිඩ්] ඔවුන් මෙසේ පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [අබ්දුල්ලාහ් බින් සලාමා] [අම්රු බින් මුර්රා] [අල් අමාසි] සහ [ඉබ්නු අබු ලයිලා] [අලි] ගෙන් අපට මෙසේ පැවසීය; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ජුනුබ් නොවන තාක් කල් සෑම අවස්ථාවකම කුර්ආනය කියෙව්වා'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අලිගේ මෙම හදීසය සත්‍ය හදීසයකි. මෙම මතය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ තබිඉන්ගේ සහචරයින් අතර බොහෝ විද්‍යාත්මක විශේෂඥයින් විසින් ගනු ලැබේ. ඔවුන් මෙසේ පැවසීය; 'මිනිසෙකුට ශෝධනයකින් තොරව කුර්ආනය කියවිය හැකි නමුත් ඔහු පිරිසිදු නොවන්නේ නම් ඔහුට කියවිය නොහැක. මෙම මතය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් විසින් ගනු ලැබීය'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 137
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
[ඉබ්නු අබු උමර්] සහ [සයිද් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් අල් මක්සුමි] අපට මෙසේ පැවසූහ; [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් [සයිද් බින් අල් මුසයිබ්] වෙතින් [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට මෙසේ පැවසීය: 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් යාඥා කරමින් සිටියදී ගමේ අරාබි ජාතිකයෙක් පල්ලියට ඇතුළු වූ අතර, ගමේ අරාබි ජාතිකයා යාඥා කළේය. යාඥා කිරීමෙන් පසු ඔහු මෙසේ යාච්ඤා කළේය: 'ඕ අල්ලාහ්, මට සහ මුහම්මද්ට අනුකම්පා කරන්න, අප සමඟ කිසිවෙකුට ප්‍රේම නොකරන්න'. ඉන්පසු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ඔහු දෙසට හැරී මෙසේ පැවසීය: 'සැබවින්ම ඔබ පුළුල් දෙයක් පටු කර ඇත'. ඉන්පසු ඔහු පල්ලියේ මුත්‍රා කළ නිසා මිනිසුන් වහාම ඔහු වෙත ළඟා විය, නමුත් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මෙසේ පැවසීය: 'එය වතුර බාල්දියකින් වත් කරන්න' නැතහොත් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'වතුර බාල්දියකින්'. ඊට පස්සේ ඔහු ආයෙත් කිව්වා: 'ඇත්තෙන්ම, ඔබව සහනය ලබා දීමට යවන ලද අතර දුෂ්කරතා ලබා දීමට යවා නැත'. [සයිද්] කිව්වා; '[සුෆ්යාන්] කිව්වා; '[අනස් බින් මලික්] ගෙන් [යාහ්යා බින් සයිද්] මට මෙහෙම කිව්වා'. ඔහු කිව්වා; "මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද්, ඉබ්නු අබ්බාස් සහ වත්සිලා බින් අල් අස්කා ගෙන් කතාවක් ද ඇත." අබු ඊසා කිව්වා; 'මෙම හදීසය හසන් සත්‍ය වන අතර සමහර විද්‍යාඥයන් මෙම හදීසය මත පදනම්ව යහපත් ක්‍රියා කර ඇත. මෙය අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි. [යූනුස්] මෙම හදීසය [අස් සුහ්රි] ගෙන් [උබයිදුල්ලා බින් අබ්දුල්ලා] ගෙන් [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් ද විස්තර කළේය'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 138
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[හන්නාද් බින් අස් සාරි] අපට මෙසේ විස්තර කළේය; [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අල් හාරිත් බින් අයියාසි බින් අබු රබිආ] [හකීම් බින් හකීම්] - එනම් ඉබ්නු අබ්බාද් බින් හුනයිෆ් - [නෆි' බින් ජුබයිර් බින් මුතීම්] මට [ඉබ්නු අබ්බාස්] මට මෙසේ විස්තර කළේය: නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වරක් දෙවරක් මාව කබා අසලට ගෙන ගිය බව. පළමු වරට, සෙවනැලි සෙරෙප්පු පටි මෙන් වූ විට ඔහු දුහර් සලාතය යාච්ඤා කළේය. පසුව දේවල්වල සෙවනැලි සැබෑ දෙයට සමාන වූ විට ඔහු අස්ර් සලාතය යාච්ඤා කළේය. පසුව හිරු බැස යන විට සහ උපවාස කරන්නන් ඔවුන්ගේ උපවාසය අත්හරින විට ඔහු මග්රිබ් සලාතය යාච්ඤා කළේය. පසුව අහසේ රතු පැහැය අතුරුදහන් වූ විට ඔහු ඉෂා සලාතය යාච්ඤා කළේය. ඉන්පසු ඔහු අලුයම උදා වූ විට සහ උපවාස කරන්නාට ආහාර තහනම් වූ විට ඔහු සුබුහ් සලාතය යාච්ඤා කළේය. ඉන්පසු ඔහු අලුයම උදා වූ විට සහ උපවාස කරන්නාට ආහාර තහනම් වූ විට ඔහු සුබුහ් සලාතය යාච්ඤා කළේය. දෙවන වරටත්, ඔහු දහවල් සලාතය, යථාර්ථයේ තිබූ දෙයක පිළිබිඹුවක් ලෙස, ඊයේ දහවල් සලාතයේ වේලාවට හරියටම යාච්ඤා කළේය. ඉන්පසු ඔහු දහවල් සලාතය යාච්ඤා කළේ එක් එක් වස්තුවේ රූපය මුල් වස්තුවේ රූපය මෙන් දෙගුණයක් වූ විටය. ඉන්පසු ඔහු පෙර මෙන් මග්රිබ් සලාතයද, පසුව රාත්‍රියේ තුනෙන් එකක් ගත වූ විට අවසාන ඉෂා සලාතයද යාච්ඤා කළේය. ඉන්පසු පෘථිවිය මත හිරු එළිය වැටෙන විට උදෑසන සලාතය කරන්න. ඉන්පසු ජිබ්රිල් මා දෙසට හැරී මෙසේ කීවේය: 'ඕ මුහම්මද්, මෙය ඔබට පෙර සිටි නබිවරුන්ගේ කාලයයි, සලාතයේ කාලය මෙම කාල දෙක අතර වේ'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබු හුරෙයිරා, බුරයිදා, අබු මූසා, අබු මස්'උද් අල් අන්සාරි, අබු සයිද්, ජාබීර්, 'අම්රු බින් හස්ම්, අල් බාරා සහ අනස්' යන අයගේ කථා ද ඇත. එය මට වාර්තා වී ඇත [අහ්මද් බින් මූසා] පැවසීය; අපට දැනුම් දී ඇත [අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් මුබාරක්] පැවසීය; අපට වාර්තා කර ඇත [හුසේන් බින් අලි බින් හුසේන්] පැවසීය; [වහ්බ් බින් කයිසාන්] [ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්] ගෙන් [රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] තුමා මට වාර්තා කර ඇති අතර, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ජිබ්රිල් මට මඟ පෙන්වීය...... ඉන්පසු ඔහු ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසයේ අර්ථයෙන් සඳහන් කළේය. තවද ඔහු හදීසයේ 'ඊයේ මෙන් අසර් කාලයට' යනුවෙන් සඳහන් කළේ නැත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් සහීහ් ගරිබ් ය. ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසය හසන් සහීහ් හදීසයකි. මුහම්මද් මෙසේ පැවසීය; 'යාච්ඤා වේලාවන් පිළිබඳ වඩාත්ම සත්‍ය ඉතිහාසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්' තුමාගේ ජාබීර් හදීසයයි. ඔහු මෙසේ පැවසීය; යාඥා වේලාවන් සම්බන්ධ ජාබිර් හදීසය ['ආතා බින් අබු රබාහ්] සහ [අම්රු බින් ඩිනාර්] සහ [අබු අස් සුබෙයිර්] [ජාබිර් බින් අබ්දුල්ලාහ්] තුමාගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන්, වාබ් බින් කයිසන්ගේ හදීසය මෙන්ම, ජබීර්, නබි සල්ලල්ලාහුලම් තුමාගෙන්.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 139
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
[හන්නාද්] අපට සම්බන්ධයි; [මුහම්මද් ඉබ්නු ෆුඩ්ලයිල්] [අල් අ'මාෂ්] [අබු සාලිහ්] [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් අපට සම්බන්ධයි ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, සලාතයට ආරම්භයක් සහ අවසානයක් ඇත. දුහර් සලාතයේ වේලාවේ ආරම්භය හිරු බැස යන විට වන අතර එහි අවසානය අසර් සලාතයේ වේලාව ආරම්භ වේ. අසර් සලාතයේ වේලාවේ ආරම්භය එහි කාලය ආරම්භ වන අතර එහි අවසානය හිරු කහ පැහැයට හැරෙන විට වේ. මග්රිබ් සලාතයේ වේලාවේ ආරම්භය හිරු බැස යන විට වන අතර එහි අවසානය රතු පැහැය අතුරුදහන් වූ විට වේ. ඉෂා සලාතයේ වේලාවේ ආරම්භය රතු පැහැය අතුරුදහන් වී එහි අවසානය මධ්‍යම රාත්‍රියයි. සුබුහ් සලාතයේ ආරම්භය අලුයම උදාවන විට වන අතර එහි අවසානය හිරු උදාවන විට වේ.' ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදයේ අබ්දුල්ලාහ් බින් අම්ර්ගෙන් ද කථාවක් ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'තවද මුහම්මද් මෙසේ පවසනු මට ඇසිණි; 'යාච්ඤා වේලාවන් පිළිබඳව මුජාහිඩ්ගෙන් අල් අ'මාෂ්ගේ හදීසය අල් අ'මාෂ්ගෙන් මුහම්මද් බින් ෆුඩ්ලයිල්ගේ හදීසයට වඩා සත්‍ය වේ, මුහම්මද් බින් ෆුඩ්ලයිල්ගේ හදීසයේ මුහම්මද් බින් ෆුඩ්ලයිල් විසින් කරන ලද දෝෂයක් අඩංගු වේ. [අබු උසාමා] [අල් අ'මාෂ්] [මුජාහිඩ්] වෙතින් [අබු ඉෂාක් අල් ෆසාරි] අපට පවසා ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'සමහර විට එය කියනු ලැබේ; ඇත්ත වශයෙන්ම, යාච්ඤාවට ආරම්භයක් සහ අවසානයක් ඇත, පසුව ඔහු අල් අ'මාෂ්ගෙන් මුහම්මද් බින් ෆුඩ්ලයිල්ගේ හදීසය මෙන් එහි අර්ථය සමඟ සඳහන් කළේය.'
හදීස්
Imam Tirmidzi : 140
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا
[අහ්මද් බින් මානි'] සහ [අල් හසන් බින් අෂ් ෂබ්බා අල් බසාර්] සහ [අහ්මද් බින් මුහම්මද් බින් මූසා] යන අය අපට එකම අර්ථයකින් පවසා ඇත. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; '[සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි] [අල්කාමා බින් මර්ට්සාද්] [ඔහුගේ පියා] වෙතින් [සුලෙයිමාන් බින් බුරයිදා] [සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි] වෙතින් [ඉෂාක් බින් යූසුෆ් අල් අස්රාක්] අපට පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] තුමා වෙත මිනිසෙක් පැමිණ යාඥා වේලාවන් ගැන විමසූ විට, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'දෙවියන් වහන්සේ කැමති නම් අප සමඟ යාච්ඤා කරන්න එන්න'. ඉන්පසු ඔහු බිලාල්ට ඉකාමා ගන්නා ලෙස අණ කළේය. එබැවින් ඔහු අලුයම උදාවන විට ඉකාමා කළේය. ඉන්පසු ඔහු ඉකාමා නියම කළේය, හිරු බැස යන විට බිලාල් ද ඉකාමාත් කළේය, එබැවින් ඔහු මධ්‍යම රාත්‍රී යාඥා කළේය. ඉන්පසු ඔහු ඉකාමාත් නියම කළේය, බිලාල් ඉකාමාත් කළේය, හිරු සුදු සහ තවමත් ඉහළ මට්ටමක පවතින විට ඔහු දහවල් යාඥා කළේය. ඉන්පසු ඔහු හිරු කිරණ බැස යන විට මග්රිබ් යාඥාව නියම කළේය. ඉන්පසු ඔහු සවස් කාලයේ සලාතය ඉකාමාත් නියම කළේය. පසුවදා, හිරු එළිය වැටුණු විට ඔහු උදෑසන සලාතය ඉකාමාත් නියම කළේය. පසුව ඔහු දහවල් සලාතය අණ කළේය. වාතය සිසිල් සහ ප්‍රසන්න බවක් දැනෙන තුරු ඔහු බලා සිටියේය. පසුව ඔහු දහවල් සලාතය අණ කළේය. ඉතිරිව තිබූ සුළු කාලයක් තිබියදී ඔහු සලාතය ඉටු කළේය. ඉන්පසු ඔහු නැවතත් ඉකාමාත් නියම කළේය. නමුත් අහසේ රතු පැහැය පාහේ අතුරුදහන් වන තුරු ඔහු මග්රිබ් අවසන් කළේය. පසුව ඔහු ඉෂා සලාතය අණ කළේය. රාත්‍රියේ තුනෙන් එකක් ගත වූ විට ඔහු එය ඉටු කළේය. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'යාච්ඤා වේලාවන් ගැන විමසූ පුද්ගලයා කොහේද?' මිනිසා පිළිතුරු දුන්නේය, 'මම'. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'යාච්ඤා වේලාවන් මෙම වේලාවන් දෙක අතර වේ'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය හසන් ගරිබ් සත්‍ය වේ.' ඔහු මෙසේ පැවසීය; '[සයූබා] එය [අල්කාමා බින් මර්ට්සාද්] වෙතින් ද විස්තර කළේය'.
