Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 121

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ

atugambiire [Ali bin Hujr] na [Al Hasan bin Arafah] bombi bakagira ngu; atugambiire ngu [Isma’il bin Ayyasy] kuruga ahari [Musa bin Uqbah] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Ibn Umar] kuruga ahari nabi saw. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu na hadiisi kuruga ahari Ali'. Abu Isa akagira ati; ‘Titurikumanya aha hadiisi ya Ibn Umar, okwihaho kuruga omu hadiisi ya Isma’il bin Ayyasy, kuruga ahari Musa bin Uqbah, kuruga ahari Nafi’, kuruga ahari Ibn Umar, kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati ‘Omujunub n’omukazi ori omu micwe tibashemerire kushoma Qur’an’. Eki nikyo kiteekateeko ky’abanyabwengye abaingi kuruga omu banywani ba nabi sallallahu ‘alaihi wasallam, abatabi’in n’abo abakuratsireho nka Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak, Syafi’i, Ahmad na Ishaq. Nibagira ngu abakazi abari omu micwe n’abantu ba junub tibarikwikirizibwa kushoma ekintu kyona kuruga omu Qur’an, okwihaho aha muheru gw’orunyiriri, nari enyuguta emwe, n’ebindi nk’ebyo. Kwonka niziha obuhwezi abantu ba junub n’abakazi abari omu micwe kushoma tasbih -Subhanallah- na tahlil -Laa Ilaaha Illalaah-’. Abu Isa akagira ati; ‘Nkahurira Muhammad bin Ismaili arikugira ati; ‘Buzima, hadiisi nyingi mbi zigambirweho Isma’il bin Ayyasy kuruga omu bantu ba Hijaz n’abantu ba Iraq, nikireebeka ngu akakyendeeza ebyafaayo bya Isma’il bin Ayyasy kuruga aharibo, ku araabe yaagambire wenka’. Akagira ati; ‘Kwonka, hadiisi ya Isma’il bin Ayyasy neeruga omu bantu ba Syria’. Ahmad Bin Hambal akagira ati; ‘Isma’il bin Ayyasy nakira Baqiyyah, ahabw’okuba Baqiyyah aine hadiisi mbi ezi arikushoboorora kuruga omu bantu ba tsiqqah - abarikubaasa kwesigwa -’. Abu Isa akagira ati; ‘Ahmad bin Al Hasan akangambira ekigano, akagira ati; 'Nkahurira Ahmad bin Hambal arikugamba atyo'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 122

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

atugambiire [Bundar] akagira ati; atugambiire [Abdurrahman bin Mahdi] kuruga ahari [Sufyan] kuruga ahari [Mansur] kuruga ahari [Ibrahimu] kuruga ahari [Al Aswad] kuruga ahari [‘Aisyah] akagira ati; 'Ku nabaire ndi omu micwe, Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam akaragiira kujwara ekijwaro, reero yannywegyera'. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Umm Salamah na Maimunah’. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Aisyah ni hasan ey’amazima. Eki n’ekiteekateeko ky’abanyabwengye baingi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in. Ekiteekateeko eki nakyo nikikwatwaho Syafi’i, Ahmad na Ishaq’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 123

حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا

atugambiire [Abbas Al’Anbari] na [Muhammad bin Abd Al’A’la] bakagira ngu; atugambiire [Abdurahmani bin Mahdi] akagira ati; atugambiire [Mu’awiyah bin Salih] kuruga ahari [Al ‘Ala` bin Al Harith] kuruga ahari [Haram bin Mu’awiyah] kuruga ahari ishento [Abdullah bin Sa’d] akagira ati; 'Nkabuuza nabi sallallaahu 'alaihi wasallam aha by'okurya n'abakazi abari omu micwe, yagira ati: 'Murye nawe'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo bya 'Aisyah na Anas'. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi eyagambirweho Abdullah bin Sa'd n'ey'omutindo gwa hasan gharib. Eki n'ekiteekateeko ky'abakugu omu bya sayansi abaingi, baine enteekateeka ngu tihaine kibi omu kurya hamwe n'abakazi abari omu micwe. Kwonka bakaba batarikwikirizana aha maizi g’okwoga agasigaireho, abamwe bakagayorobya kandi abamwe bakagakora kubi’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 124

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ

atugambiire [Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Ubaidah bin Humaid] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Thabit bin Ubaid] kuruga ahari [Al Qasim bin Muhammad] akagira ati; ’ [‘Aisyah] akangira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam rimwe akangira ati: ‘Twara akakyeeka kakye kuruga omu muzigiti,’ ‘Aisyah akagira ati; ‘Bwanyima nkagira nti; Akagira ati: ‘Ndi omu micwe, buzima, eshagama yaawe ey’omu micwe teri omu ngaro zaawe’. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Ibn Umar na Abu Hurairah’. Abu Isa akagira ati; Hadiisi ya Aisyah ni hasan ey’amazima. Eki n’ekiteekateeko ky’abanyasayansi abaingi, kandi titurikumanya ngu nibataanisa aha nshonga egi. Nikwo kugira ngu abakazi abari omu micwe nibabaasa kutwara ekintu kuruga omunda y’omuzigiti’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 125

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ

atugambiire [Bundar] akagira ati; atugambiire [Yahya bin Sa’id] na [Abdurrahman bin Mahdi] na [Bahz bin Asad] bakagira ngu; akatugambira [Hammad bin Salamah] kuruga ahari [Hakim Al Atsram] kuruga ahari [Abu Tamimah Al Hujaimi] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari nabi saw. okushururirwa ahari Muhammad shallallahu ‘alaihi wasallam’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi titurikumanya okwihaho omu hadiisi ya Hakim Al Atsram, kuruga ahari Abu Tamimah Al Hujaimi, kuruga ahari Abu Hurairah. Kandi okurugirira ahari abanyasayansi, amakuru ga hadiisi egi gonka ni nk’omugugu. Kigambirweho kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Omuntu weena orikwija - akateerana na - omukazi ori omu micwe, ashemereire kuhayo dinari emwe’. Okwija aha mukazi ori omu micwe ku kiraabe kiri ekikorwa ky’obutaikiriza, obwo tarikwija kuragiirwa kuhayo sadaka nka kafara ye! Kwonka Muhammad akakyendeeza aha hadiisi egi kuruga aharubaju rwayo orwa sanad. Kandi eiziina rya Abu Tamimah Al Hujaimi ni Tharif bin Mujalid’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 126

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ

atugambiire [Ali bin Hujr] akagira ati; atugambiire [Sharik] kuruga [Khushaim] kuruga [Miqsam] kuruga [Ibn Abbas] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam aha mushaija owaizire omukazi we omu bwire bw’okuza omu micwe, akagira ati: ‘Omuntu weena orikwija aha mukazi we ori omu micwe amuhe sadaka n’ekicweka kya dinar’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 127

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ

atugambiire [Al Husain bin Huraits] akagira ati; akatugambira [Al Fadll bin Musa] kuruga ahari [Abu Hamzah As Sukkari] kuruga ahari [Abdul Karim] kuruga ahari [Miqsam] kuruga ahari [Ibn Abbas] kuruga ahari Nabi saw. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi erikugamba aha nshonga y'okuha sente z'okuteerana n'abakazi abari omu micwe ekagambwaho Ibn Abbas aine ebyafaayo bya mauquf na marfu'. Eki nikyo abanyasaayansi abamwe barikugira. Kandi ekiteekateeko eki nakyo kikatwarwa Ahmad na Ishaq. bin Al Mubaraka agizire ngu; 'Reka ashabe Rabb we okusaasirwa kandi tihaine kafarah'. Ebigambo nk’ebi ebyagambirwe bin Al Mubarak nabyo bikagambwaho abanyabwengye baingi aba tabi’ini, nka Sa’id bin Jubair na Ibrahim An Nakha’I. Kandi eki nikyo abanyabwengye abaingi omu nsi barikugira.

Hadith

Imam Tirmidzi : 128

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ

atugambiire [Ibn Abu Umar] akagira ati; atugambiire [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [Hsyam bin Urwah] kuruga ahari [Fathimah bint Al Mundzir] kuruga ahari [Asma bint Abu Bakr] akagira ati; 'Omukazi akabuuza nabi sallallaahu 'alaihi wasallam aha bijwaro ebiine eshagama y'okuza omu micwe?' obwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagarukamu ati: ‘Osiige ekijwaro, reero okitobeze kandi okyoze n’amaizi, bwanyima y’ekyo oshabe nakyo’. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari Abu Hurairah na Ummu Qais bint Mihshan'. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi ya Asma erikukwata aha kunaaba eshagama y'omukazi n'ey'amazima.' Abanyabwengye baine ebiteekateeko bitarikushushana aha shagama erikuza aha kijwaro kandi ekajwarwa omu kushaba etakayogiirwe. Abanyabwengye abamwe kuruga omu tabi’in bakagira ngu; ‘Eshagama ku eraabe eri nk’obuhango bwa dirham, kandi akagijwara atakagijwaire, obwo aine kugaruka omu kushaba kwe’. Obwe abandi abamwe bagizire ngu; ‘Eshagama ku eraabe eri mpango kukira obuhango bwa dirham emwe, obwo aine kugarukamu okushaba’. Ekiteekateeko eki nikikwatwaho Sufyan Ats Tsauri hamwe na Bin Al Mubarak. Kwonka abanyabwengye abandi abamwe kuruga omu ba tabi’in n’abandi bantu tibarikukihindura eky’obujunaanizibwa kugarukamu okushaba, n’obu eshagama eraabe neekira dirham. Ekiteekateeko eki nikikwatwaho Ahmad na Ishaq. Shafi’i akagira ati; ‘Oine kugiyozya n’obu eshagama yaakuba eri ahansi y’obuhango bwa dirham’. Kandi Akakihamiraho’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 129

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا

atugambiire [Nashr bin Ali Al Jahdlami] akagira ati; atugambiire [Syuja’ bin Al Walid Abu Badr] kuruga ahari [Ali bin Abdul A’la] kuruga ahari [Abu Sahl] kuruga ahari [Mussah Al Azdiah] kuruga ahari [Ummu Salamah] akagira ati; 'Omu bwire bwa nabi sallallaahu 'alaihi wasallam, abakazi abaabaire baherize kuzaara bakaba bashutama omu kasirise kumara ebiro makumi ana, tukaba tusiiga omu maisho gaitu sana - ekika ky'ekimera - ahabw'erangi erikwiragura'. Abu Isa akagira ati; ‘Egi hadiisi ya gharib, titurikugimanya kureka kuruga omu hadiisi ya Abu Sahl, kuruga ahari Mussah Al Azdiah kuruga Umm Salamah’. Kandi eiziina rya Abu Sahl ni Kathir bin Ziyad. Omu nshonga egi Muhammad bin Isma’il akagira ati; ‘Ali bin Abdul A’la na Abu Sahl n’abantu abarikwesigwa’. Kandi Muhammad akaba atarikumanya hadiisi egi okwihaho kuruga omu hadiisi ya Abu Sahl. Abanyabwengye baikirizaine ngu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, aba tabi’in n’abo abakuratsireho bakaikirizana ngu omukazi owaazaire naabaasa kureka okushaba kumara ebiro makumi ana, okwihaho yaaba yaashemeire ekyo kitakabaireho, obwo aine kwoga kandi ashabe. Ku arikureeba eshagama bwanyima y’ebiro makumi ana, obwo abanyabwengye abamwe nibagira ngu; ‘Tashemerire kuruga omu kushaba bwanyima y’ebiro makumi ana’. Eki n’ekiteekateeko ky’abanyabiragiro abaingi nka Sufyan Ats Tsauri, Bin Al Mubarak, Syafi’i, Ahmad na Ishaq. Kandi kikagambwaho n’okuruga ahari Al Hasan Al Bashri, akagira ati; ‘Buzima omukazi owaazaire tarikwija kushaba ebiro makumi ataano yaaba atarikureeba ngu ashemeire’. Kandi kikagambwaho n’okuruga ahari ‘Ata bin Abu Rabah na Ash Sya’bi; nikwo kugira ngu ebiro makumi mukaaga’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 130

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ

atugambiire [Bundar Muhammad bin Basyyar] akagira ati; atugambiire [Abu Ahmad] akagira ati; atugambiire [Sufyan] kuruga ahari [Ma’mar] kuruga ahari [Qatadah] kuruga ahari [Anas] akagira ati; 'Omurangi sallallaahu 'alaihi wasallam rimwe akaba ahindura abakazi be omu kwoga kumwe'. Akagira ati; "Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari Abu Rafi." Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi n'ey'amazima, ngu nabi sallallaahu 'alaihi wasallam akayozya abakazi be boona n'okwoga kumwe'. Eki n’ekiteekateeko ky’abakugu baingi omu bya sayansi, omuribo harimu Al Hasan Al Bashri, ngu tihaine buremeezi bwona obu omuntu arikugarukamu -okuteerana- n’obu araabe atakozire ablution’. [Muhammad bin Yusuf] akashoborora hadiisi egi kuruga ahari [Sufyan], -Abu Urwah akagira kuruga ahari Abu Al Khastab-, kuruga ahari [Anas], Abu Urwah -niwe Ma’mar bin Rasyid-, na Abu Urwah Qatadah bin Di’amah. Abu Isa akagira ati; ‘Abamwe aharibo bakagambwaho kuruga ahari Muhammad bin Yusuf, kuruga ahari Sufyan, kuruga ahari Ibn Abu Urwah kuruga ahari Abu Al Khaththab’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 131

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ

atugambiire [Hannad] akagira ati; akatugambira [Hafsh bin Ghiyats] kuruga ahari [‘Ashim Al Ahwal] kuruga ahari [Abu Al Mutawakkil] kuruga ahari [Abu Sa’id Al Khudri] kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Omwe omuriimwe ku araabe yaija aha mukazi we kandi arikwenda kukigarukamu, obwo reka akore babiri aharibo okunaaba ahagati y’eby’okurya. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Umar’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eyagambirwe Abu Sa’id n’ey’amazima. Eki n’ekiteekateeko kya Umar bin Al Khaththab. Kandi abakugu bakye munonga omu bya sayansi baine ekiteekateeko eki, nibagira ngu, ‘Omushaija ku araabe yaateerana n’omukazi we kandi arikwenda kugaruka kukikora, obwo ashemerire kubanza yaayoga’. Eiziina rya Abu Al Mutawakkil ni Ali bin Dawud. Omu bwire obwo, eiziina rya Abu Sa’id Al Khudri ni Sa’d bin Malik bin Sinan’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 132

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ

atugambiire [Hannad bin Nk’oku Sari] yaagizire; atugambiire [Abu Mu’awiyah] kuruga ahari [Hsyam bin Urwah] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abdullah bin Al Arqam] akagira ati; 'Iqamah ekaba erangiriirwe, bwanyima yakwata omukono gw'omushaija yamuragiira kwija omu maisho, n'obu araabe yaabaire ari imam w'abantu be. Bwanyima akagira ati; 'Obwire obumwe nkahurira nabi sallallaahu 'alaihi wasallam arikugira ati: 'Eshaara yaaba egambirwe, kandi omwe omuriimwe arikwenda kuza omu kinaabiro, obwo abanze agyende omu kinaabiro'. Akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari 'Aisyah, Abu Hurairah, Tsauban na Abu Umamah'. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi ya Abdullah bin Al Arqam ni hadiisi y'amazima eya hasan. Oku nikwo [Malik bin Anas] na [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] hamwe na bakye munonga omu bakwatsire omu mutwe - abakugu omu bya hadiisi - baashoboroire kuruga ahari [Hsyam bin Urwah] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abdullah bin Al Arqam]’. [Wuhaib] kandi okwihaho ekyo nawe akashoboorora kuruga ahari [Hsyam bin Urwah] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [omushaija] kuruga ahari [Abdullah bin Al Arqam]. Eki n’ekiteekateeko ky’omwe wenka ahari banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in. Ekiteekateeko eki nakyo nikikwatwaho Ahmad na Ishaq, nibagira ngu, ‘Hatagira owaashaba yaaba naahurira aine ekyetengo ky’okusheeshasheesha nari okusheeshasheesha.’ Bagaruka bagira ngu ‘ku araabe ayemereire kushaba, taine kusazamu okushaba kwe kasita kutamuteganisa’. Abahangu omu bya sayansi abamwe nibagira ngu, ‘Tihariho kabi omuntu kushaba yaaba naayenda kusheeshasheesha nari kusheeshasheesha, kasita kitarikuteganisa okushaba kwe’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 133

حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ

atugambiire [Abu Raja` Qutaibah] akagira ati; atugambiire [Malik bin Anas] kuruga ahari [Muhammad bin Umarah] kuruga ahari [Muhammad bin Ibrahim] kuruga ahari [omuhuuku wa Abdurrahman bin Auf omukazi] akagira ati; 'Obwire obumwe nkagambira [Umm Salamah] nti, Buzima ndi omukazi oine ebijwaro biraingwa, kandi nintambura omu myanya erimu oburofa?' bwanyima akagira ati; 'Omurangi sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Omwenda nigwija kuba gushemeire n'itaka bwanyima yaagwo'. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Abdullah bin Mas’ud, akagira ati; 'Obwire obumwe nkaba ndi n'omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam omu mwanya ogurimu oburofa, kandi tukaba tutakora okunaaba.' Abu Isa akagira ati; "Abanyasayansi tibarikuteekateeka batyo bonka, nibagira ngu 'Omuntu orikuteera aha itaka eririmu oburofa tarikwetenga kunaaba ebigyere bye okwihaho oburofa bwaba bukyaine amaizi, n'ahabw'ekyo naahaburwa kwihaho obubonero.' Abu Isa akagira ati; ’ [Abdullah bin Al Mubarak] nawe akashoborora hadiisi egi kuruga ahari [Malik bin Anas] kuruga ahari [Muhammad bin Umarah] kuruga ahari [Muhammad bin Ibrahim] kuruga ahari [omuhuuku wa Hud bin Abdurrahman bin Auf omukazi] kuruga ahari [Ummu Salamah]. Kwonka hakaba hariho okubanganisa omuri ekyo, ahabwokuba Abdurrahman bin Auf akaba ataine mutabani orikwetwa Hud. Kwonka egyo n’ebyafaayo by’omuhuuku omukazi owabaire ari owa Ibrahim bin Abdurrahman bin Auf kuruga Umm Salamah, kandi aga n’amazima’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 134

حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا

akatugambira [Abu Hafsh ‘Amru bin Ali Al Falas] akagira ati; atugambiire [Yazid Ibn Zurai’] akagira ati; atugambiire [Sa’id] kuruga [Qatadah] kuruga [Azrah] kuruga [Sa’id bin Abdurrahman bin Abza] kuruga [ishe] kuruga [’Ammar bin Yasir] akagira ati; 'Nabi akamuragiira kukora tayamum aha maisho n'aha biganja by'emikono'. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari ‘Aisyah na Ibn Abbas’. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Ammar n’eya hasan ey’amazima. Kandi kigambirweho kuruga ahari ‘Ammar kuruga omu mihanda mingi. Eki n’ekiteekateeko ky’omwe wenka ahari banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Omuri abo hakaba harimu Ali, ‘Ammar, ‘Ibn Abbas n’abandi baingi kuruga omu nshonda za tabi’in nka Ash Sya’bi, ‘Atha` na Makhul. Nibagira ngu, ‘Tayamum n’okuteera kimwe omu maisho n’omu biganja byombi’. Ekiteekateeko eki kikatwarwa Ahmad na Ishaq. Kandi abamwe aha bamanyi omu bya sayansi nka Ibn Umar, Jabir, Ibrahim na Al Hasan bakagira ngu, ‘Tayamum n’okuteera kimwe omu maisho n’okuteera kimwe omu ngaro zombi kuhika aha bikumu’. Ekiteekateeko eki kikatwarwa Sufyan Ats Tsauri, Malik, Bin Al Mubarak na Syafi’i. Hadiisi egi erikukwata ahari tayamum, nikwo kugira ngu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati, ‘ahabw’amaisho n’ebiganja by’emikono,’ nayo ekagambwa kuruga ahari Ammar omu muringo ogundi. Hadiisi egi nayo ekagambwaho kuruga ahari Ammar, ngu akagira ati; 'Itwe rimwe hamwe na nabi sallallaahu 'alaihi wasallam tukakora tayammum kuhika aha mabega n'omu bibero'. Kwonka abanyabwengye abamwe nibakyendeeza aha hadiisi ya Ammar kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, aha bikwatiraine n’okutaho tayamum aha maisho n’aha biganja by’emikono, obwo hadiisi ya tayammum aha mabega n’aha bibero nayo yaagambirweho kuruga ahariwe. Ishaq bin Ibrahim bin makhlad al hanzhali akagira ati; Hadiisi ya Ammar erikukwata ahari tayammum aha maisho n’ebiganja by’emikono ni hadiisi eri hasan ey’amazima. Omubwire obwo, hadiisi ya Ammar erikugira ngu, ‘Itwe rimwe na nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam tukakora tayamum kuhika aha mabega n’ebibero,’ terikuhakanisa hadiisi y’omu maisho n’ebiganja. Ahabw’okuba ‘Ammar taragambire ngu nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akabaragiira kukora ekyo. Kwonka akagira ngu, ‘Nitukora eki n’eki’ kwonka. Ku yashabire nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yamuragiira ngu asiimure omu maisho ge n’ebiganja bye, n’ahabw’ekyo akahendera akozire eki nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam yamwegyeise, nikwo kusiimura omu maisho ge n’ebiganja bye. Obuhame bw’eki n’obu ‘Ammar yaahaire fatwa kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam aha bikwatiraine na tayamum, ngu akagira ati: ‘-okusiimura- omu maisho n’ebiganja by’emikono’. Mbwenu omu nshonga egi enshonga n’ekyo ekyayegyesiibwe nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akegyesa okusiimura omu maisho n’ebiganja by’emikono’. Akagira ati: ‘Nkahurira Abu Zuru’a bin Abdul Karim arikugira ati; ‘Tinkareebaga omu rurembo Basira omuntu weena orikumanya kukwaata omu mutwe kukira abantu bashatu; Ali bin Al Madini, Ibnu Asy Syadzakuni hamwe na ‘Amru Bin Ali Al Fallas’. Abu Zura akagira ati; 'Affan bin Muslim akashoborora hadiisi kuruga ahari 'Amru bin Ali'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 135

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ

Atugambiire [Yahya bin Musa] akagira ati; atugambiire [Sa’id bin Sulaiman] akagira ati; akatugambira [Husyaim] kuruga ahari [Muhammad bin Khalid Al Qurasyi] kuruga ahari [Daud bin Hushain] kuruga ahari [Ikrimah] kuruga ahari [Ibn Abbas] ngu rimwe akabuuzibwa aha bya tayammum, bwanyima akagarukamu ati, ‘Buzima, Allah akagira omu kitabo kye obu yaabaire naagamba aha kushemeza omu maisho: ‘-N’ahabw’ekyo wa elbo emikono yaawe ahaiguru the, ‘-N’ahabw’ekyo wa’. aha bikwatiraine na tayammum: '-Reero oshukyeere omu maisho n'omu ngaro zaawe-'. Reero ati: '-Abashaija abarikwiba n'abakazi abarikwiba, mubateme emikono bombi-'. Nahabwekyo, kurugirira ahari Sunnah, baaba nibashara engaro n’ebiganja by’emikono, kandi ekirikunaabwa omu Tayammum n’omu maisho n’ebiganja.’ Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’eya sahih gharib’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 136

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

atugambiire [Abu Sa’id Abdullah bin Sa’id Al Asyaj] akagira ati; atugambiire [Hafsh bin Ghiyats] na [Uqbah bin Khalid] bakagira ngu; atugambiire [Al A’masy] na [Ibn Abu Laila] kuruga ahari [Amru bin Murrah] kuruga ahari [Abdullah bin Salamah] kuruga ahari [Ali] akagira ati; 'Rasulullah akashoma Qur'an omu mugisha gwona, kasita yaabaire atari junub'. Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi eya Ali n’ey’amazima. Enteekateeka egi neetwarwa abahangu baingi omu bya sayansi kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam na tabi’in. Bakagira bati; ‘Omushaija nabaasa kushoma Qur’an ataine kushaba, kwonka tarikubaasa kushoma yaaba ashemeire. Ekiteekateeko eki kikatwarwa Sufyan Ats Tsauri, Syafi’i, Ahmad na Ishaq’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 137

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ

atugambiire [Ibn Abu Umar] na [Sa’id bin Abdurrahman Al Makhzumi] bakagira ngu; atugambiire [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Sa’id bin Al Musayyib] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati; 'Omuharabu w'omukyaro akataaha omu muzigiti obu nabi sallallaahu 'alaihi wasallam yaabaire naashaba, omuharabu w'omukyaro bwanyima akashaba. Bwanyima y’okushaba akashaba ati, ‘Ai Allah, nsaasire nyowe na Muhammad, kandi otakunda omuntu weena ori naitwe’. Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwanyima akahindukira yamugira ati: ‘Buzimazima ofunzire ekintu kihango’. Bwanyima y’ekyo akasheeshasheesha omu muzigiti kugira ngu abantu ahonaaho bamuhikireho, kwonka nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Kishukyeere n’ekiibo ky’amaizi,’ nari akagira ati: ‘n’ekiibo ky’amaizi’. Bwanyima y’ekyo akagaruka yagira ati: ‘Buzima, mukatumwa kuha obusingye kandi timwatumwa kuha oburemeezi’. [Sa’idi] akagira ati; ’ [Sufyani] akagira ati; ‘Akangambira [Yahya bin Sa’id] kuruga ahari [Anas bin Malik] nk’oku’. Akagira ati; "Omu shuura egi harimu n'ebyafaayo kuruga ahari Abdullah bin Mas'ud, Ibnu Abbas na Watsilah bin Al Asqa." Abu Isa akagira ati; ‘Hadiisi egi n’ey’amazima, kandi abanyasayansi abamwe bakozire ebikorwa birungi barikwegamira ahari hadiisi egi. Eki n’ekiteekateeko kya Ahmad na Ishaq. [Yunus] nawe akashoboorora hadiisi egi kuruga ahari [Az Zuhri] kuruga ahari [Ubaidullah bin Abdullah] kuruga ahari [Abu Hurairah]’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 138

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

atugambiire [Hannad bin Nk’oku Sari] yaagizire; atugambiire [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] kuruga ahari [Abdurrahman bin Al Harith bin Ayyasy bin Abu Rabi’ah] kuruga ahari [Hakim bin Hakim] - nikwo kugira ngu Ibnu Abbad bin Hunaif - akagira ati; amanyiise [Nafi’ bin Jubair bin Muth’im] akagira ati; akampa obutumwa [Ibnu Abbas] ngu nabi akagira ati: ‘Jibril ‘Alaihis Salam rimwe akanyebembera nka Imam aha rubaju rwa Kaaba emirundi ebiri. Omurundi gw’okubanza, akashaba omu kasheeshe obu ebicuucu byabaire biri nk’ebikwato by’enkaito. Bwanyima akashaba eshaara y’omu mwabazyo obu ekishushani ky’ekintu kyabaire nikishushana n’ekintu kyenyine. Reero okushaba kwa maghrib eizooba ku ririkurenga kandi abasiibire bakasiiba. Reero oshabe Isha erangi erikutukura omu iguru ku eraahweho. Bwanyima y’ekyo akashaba eshaara y’omu kasheeshe obu omushekye gwaba nigujwa kandi eby’okurya byahinduka haram aha muntu orikusiiba. Omurundi gwa kabiri, akashaba okushaba kw’omu kasheeshe, ekishushani ky’ekintu nk’oku kyabaire kiri omu mazima, ahabw’obwire bwonka obw’okushaba kw’omu mwabazyo nyomwebazyo. Bwanyima akashaba eshaara y’omu mwabazyo obu ekishushani kya buri kintu kyabaire kiri emirundi ebiri ahari eky’okubanza. Bwanyima akashaba okushaba kwa Maghrib nk’oku yaabaire naakora enyima, bwanyima yashaba okushaba kwa Isha okwahamuheru obu ekicweka kya kashatu ky’ekiro kyaheza. Reero okore okushaba kw’omu kasheeshe eizooba ryaba nirijwara ensi. Bwanyima y'ekyo Jibril akahindukira yangira ati; ‘Iwe Muhammad, obu n’obwire bwa baanabi abakubandiize, kandi obwire bw’okushaba buri ahagati y’obwire obu bwombi’. Abu Isa akagira ati; 'Omu shuura egi harimu n'ebitebyo kuruga ahari Abu Hurairah, Buraidah, Abu Musa, Abu Mas'ud Al Ansari, Abu Sa'id, Jabir, 'Amru bin Hazm, Al Bara na Anas'. Kigambirwe ahariinye [Ahmad bin Musa] akagira ati; atumanyiise [Abdullah bin Al Mubarak] akagira ati; atuhaire ripooti [Husein bin Ali bin Husain] akagira ati; akampa obutumwa [Wahb bin Kaisan] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] kuruga ahari Rasulullah, akagira ati: ‘Jibril akanyebembera...... bwanyima yagamba nk’oku kiri omu hadiisi ya Ibn Abbas n’amakuru. Kandi taragambire omu hadiisi ngu, ‘Ahabw’obwire bwa asr nk’obwa nyomwebazyo’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi n'eya hasan sahih gharib. Kandi hadiisi ya Ibn Abbas ni hadiisi ya hasan sahih. Muhamadi akagira ati; 'Ebyafaayo ebihikire munonga ebirikukwata aha bwire bw'okushaba ni hadiisi ya Jabir kuruga ahari nabi sallallaahu 'alaihi wasallam'. Akagira ati; 'Hadiisi ya Jabir erikukwata aha bwire bw'okushaba ekagambwaho ['Atha bin Abu Rabah] na [Amru bin Dinar] na [Abu Az Zubair] kuruga ahari [Jabir bin Abdullah] kuruga ahari Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam, nk'oku hadiisi ya Wahb bin kailamihin yaabaire eri, kuruga ahari Japhella 'kaisala'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 139

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ

atugambiire [Hannad] akagira ati; atugambiire [Muhammad Ibn Fudlail] kuruga [Al A’masy] kuruga [Abu Salih] kuruga [Abu Hurairah] akagira ati; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Buzima okushaba kwine obwire bw'okutandika n'obwire bw'okuhendera. Okutandika kw’obwire bw’okushaba omu kasheeshe n’obu eizooba ririkurenga kandi obwire bw’okuhendera n’obu obwire bwa Asr bwataaha. Okutandika kw’obwire bw’okushaba Asr n’obu obwire bwahika kandi okuhendera n’eizooba ryahinduka rya kyenju. Obwire bw’okutandika kw’okushaba kwa Maghrib n’obu eizooba ririkurenga kandi obwire bw’okuhendera n’obu erangi erikutukura erikuba ehweireho. Obwire bwa Isha nibutandika obu erangi erikutukura erikuba ehweireho kandi obwire bw’okuhendera buri ahagati y’ekiro. Kandi okutandika kw’okushaba kw’omu kasheeshe n’obu omushekye gurikuruga, kandi okuhendera kwakwo n’eizooba ryaruga’. Akagira ati; ‘Omu shuura egi harimu n’ebyafaayo kuruga ahari Abdullah bin Amru. Abu Isa akagira ati; ‘Kandi nkahurira Muhammad arikugira ati; 'Hadiisi ya Al A'masy kuruga Mujahid omuby'obwire bw'okushaba n'ey'amazima kukira hadiisi ya Muhammad bin Fudlail kuruga Al A'masy, obwo hadiisi ya Muhammad bin Fudlail erimu enshobi ezakozirwe Muhammad bin Fudlail. Atugambiire [Abu Usamah] kuruga ahari [Abu Ishaq Al Fazari] kuruga ahari [Al A’masy] kuruga ahari [Mujahid]’. Akagira ati; ‘Obwire obumwe nikigambwaho; Omu mazima okushaba kwine obwire bw’okutandika n’okuhendera, bwanyima akagamba aha hadiisi ya Muhammad bin Fudlail kuruga Al A’masy n’amakuru gaayo.

Hadith

Imam Tirmidzi : 140

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا

atugambiire [Ahmad bin Mani’] na [Al Hasan bin Ash Shabbah Al Bazzar] na [Ahmad bin Muhammad bin Musa] n’amakuru gamwe. Bakagira bati; 'Batugambiire [Ishaq bin Yusuf Al Azraq] kuruga ahari [Sufyan Ats Tsauri] kuruga ahari [Alqamah bin Martsad] kuruga ahari [Sulaiman bin Buraidah] kuruga ahari [ishe] akagira ati; 'Omushaija akaija ahari nabi sallallaahu 'alaihi wasallam yaabuuza aha bwire bw'okushaba, atyo yagira ati: 'Ija oshabe naitwe -Ruhanga yaayenda-'. Bwanyima aragiira Bilal kutwara iqamah. N’ahabw’ekyo akakora iqamah omushekye ku gwahikire. Bwanyima aragiira iqamah, Bilal nawe akakora iqamah eizooba ryaba niriyesigamira, n’ahabw’ekyo akashaba eshaara z’omu kasheeshe. Bwanyima aragiira iqamah, Bilal yakora iqamah kandi yashaba eshaara y'omu mwabazyo obu eizooba ryabaire ryeru kandi rikiri ahaiguru. Bwanyima akaragiira okushaba kwa Maghrib obu omushana gw’eizooba gwaba nigurenga. Bwanyima akaragiira iqamah y’okushaba kwa mwabazyo obu erangi erikutukura omu iguru yaabaire ehweireho. Kandi eizooba eryakuratsireho, akaragiira okushaba kw’omu kasheeshe iqamah obu eizooba ryabaire nirijwa. Bwanyima akaragiira ngu bashabe omu ihangwe, kandi yaagumizamu arinda okuhitsya obu empeho yaahuriire neefuka kandi neeshemeza. Bwanyima akaragiira okushaba kw’omu mwabazyo, kandi yaashaba obwo hatsigaireyo obwire bukye. Bwanyima akagaruka yaaragiira iqamah, kwonka yaahendera maghrib kuhisya obu erangi erikutukura omu iguru yaabaire eri haihi kubura. Bwanyima akaragiira okushaba kwa Isha, kandi akakukora kimwe kya kashatu ky’ekiro kyaheza kuhinguraho. Bwanyima y’ekyo akagira ati: ‘Omuntu owaabuuzire aha bwire bw’okushaba ari nkahi?’ omushaija akagarukamu ati, 'Ninye'. Bwanyima akagira ati: ‘Obwire bw’okushaba buri ahagati y’obwire obu bwombi’. Abu Isa akagira ati; 'Hadiisi egi n'eya hasan gharib ey'amazima.' Akagira ati; ‘[Syu’bah] nawe akakishoboorora kuruga ahari [Alqamah bin Martsad]’.