Imam Tirmidzi : 121
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ
y' a fɔ an ye [Ali bin Hujr] ni [Al Hasan bin Arafah] fila bɛɛ ko ; y'a fɔ an ye ko [Isma'il bin Ayyasy] ka bɔ [Musa bin Uqbah] ka bɔ [Nafi'] ka bɔ [Ibn Umar] ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam la, a ko: 'muso minnu bɛ kalolabɔ kɛ ani junub mɔgɔw man kan ka foyi kalan Kuranɛ kɔnɔ'. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisi dɔ fana bɛ yen min bɔra Ali fɛ'. Abu Isa ko; 'An t'a dɔn Ibn Umar ka hadisi ko la, fo Isma'il bin Ayyas ka hadis, ka bɔ Musa bin Uqbah fɛ, ka bɔ Nafi' fɛ, ka bɔ Ibn Umar fɛ, ka bɔ kira sallallaahu 'alaihi wasallam fɛ, a ko: 'Junub ni kalolabɔ muso man kan ka Kuranɛ kalan'. O ye dɔnnikɛla fanba ka hakilina ye ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam, tabi’in ka taamaɲɔgɔnw cɛma, tabi’in ani u kɔfɛmɔgɔw i n’a fɔ Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak, Syafi’i, Ahmad ani Ishaq. U b’a fɔ ko: ‘Muso minnu bɛ kalolabɔ kɛ ani junubw, olu man kan ka foyi kalan Kuranɛ kɔnɔ, fo ni aya laban, walima sɛbɛn kelen, ani o ɲɔgɔnnaw. Nka, u bɛ nɔgɔya di junub mɔgɔw ni kalolabɔ musow ma ka tasbih -Subhanallah- ani tahlil -Laa Ilaaha Illalaah-' kalan. Abu Isa ko; 'Ne ye Muhamadu bin Isma'il ka kuma mɛn; 'Tiɲɛ na, hadisi jugu caman fɔra Isma'il bin Ayyasy fɛ ka bɔ Hijaz mɔgɔw fɛ ani Irak jamanadenw fɛ, a bɛ iko a ye Isma'il bin Ayasy ka tariku barika dɔgɔya ka bɔ u la, n'a y'a lakali a kelen na'. A ko; 'Nka, Isma'il bin Ayyas ka hadisi bɔra Siri jamanadenw de la'. Ahmad bin Hambal ko; 'Isma'il bin Ayyas ka fisa ni Baqiyyah ye, bawo Baqiyyah bɛ ni hadisi juguw ye a bɛ minnu lakali tsiqqah mɔgɔw fɛ - minnu bɛ se ka da u la -'. Abu Isa ko; 'Ahmad bin Al Hasan ye maana dɔ fɔ n ye, a ko; 'N ye Ahmad bin Hambal ka kuma mɛn'.
Imam Tirmidzi : 122
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
y'a fɔ an ye [Bundar] ko; a y’a fɔ an ye [Abdurrahman bin Mahdi] ka bɔ [Sufyan] ka bɔ [Mansur] ka bɔ [Ibrahim] ka bɔ [Al Aswad] ka bɔ [’Aisyah] la a ko; 'Ni ne tun bɛ kalola la, Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam ye yamaruya di n ma ko n ka fini don, o kɔfɛ a ye n minɛ'. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen ka Bɔ Ummu Salamah ni Maimunah'. Abu Isa ko; 'Aisyah ka hadisi ye hasan lakika ye. Nin ye dɔnnikɛla caman ka hakilina ye ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam ni tabi'in ka taamaɲɔgɔnw cɛma. O hakilina in fana bɛ Syafi'i, Ahmad ani Ishaq' bolo.
Imam Tirmidzi : 123
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا
[Abbas Al ‘Anbari] ni [Muhammad bin Abd Al A’la] y’a fɔ an ye; [Abdurrahman bin Mahdi] y’a fɔ an ye; [Mu’awiyah bin Salih] y’a fɔ an ye ka bɔ [Al ‘Ala` bin Al Harith] fɛ ka bɔ [Haram bin Mu’awiyah] fɛ ka bɔ a facɛ denkɛ [Abdullah bin Sa’d] fɛ a ko; 'Ne ye kira sallallaahu alahi wasallam ɲininka dumuni kɛli la ni muso ye min bɛ kalolabɔ la, o de la a ko: 'dumuni kɛ n'a ye'. A ko; ‘Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakali dɔ fana bɛ yen min bɔra ‘Aisha ni Anas’ fɛ. Abu Isa ko; 'Nin hadisi min lakali Abdulayi bin Sa'd fɛ, o ye hasan gharib ye. Nin ye dɔnnikɛla fanba ka hakilina ye, u ka hakilina ye ko dumuni kɛli ni kalolabɔ muso ye, o ka ɲi. Nka, u tɛ kelen ye wuluwulu ji tɔ la, dɔw bɛ nisɔndiya di dɔw ma k’a jate makrooh’.
Imam Tirmidzi : 124
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ
y'a fɔ an ye [Qutaibah] ko; a y’a fɔ an ye [Ubaidah bin Humaid] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Thabit bin Ubaid] ka bɔ [Al Qasim bin Muhammad] la a ko; ' ['Aisyah] ko n ma, 'Allah ka ciden sallallaahu alaihi wasallam y'a fɔ n ye siɲɛ kelen ko : 'I ka matarafa fitinin dɔ ta misiri kɔnɔ,' 'Aisyah ko; ‘O kɔ, ne ko; A ko: ‘Tiɲɛ na, i ka kalolabɔ joli tɛ i bolo’. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen min bɔra Ibn Umar ni Abu Hurairah fɛ'. Abu Isa ko; 'Aisyah ka hadisi ye hasan lakika ye. Nin ye dɔnnikɛla fanba hakilina ye, wa an t’a dɔn k’u tɛ kelen ye nin ko in kan. O ye ko kalolabɔ musow bɛ se ka fɛn dɔ ta ka bɔ misiri kɔnɔ’.
Imam Tirmidzi : 125
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ
y'a fɔ an ye [Bundar] ko; a y' a fɔ an ye [Yahya bin Sa'id] ni [Abdurrahman bin Mahdi] ani [Bahz bin Asad] u ko ; a y’a fɔ an ye [Hammad bin Salamah] ka bɔ [Hakim Al Atsram] ka bɔ [Abu Tamimah Al Hujaimi] ka bɔ [Abu Hurairah] ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam la, a ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ye cɛnimusoya kɛ ni muso ye min bɛ kalolabɔ la, walima ka cɛnimusoya kɛ ni muso ye ka bɔ kɔnɔbara la, walima ka taa shaman fɛ o tuma na, a ma da a la ko min jiginna Muhamadu shallallahu 'alaihi wasallam' ye a ka baara ye. Abu Isa ko; 'An tɛ nin hadisi in dɔn fo Hakim Al Atsram ka hadisi, ka bɔ Abu Tamimah Al Hujaimi fɛ, ka bɔ Abu Hurairah fɛ. Wa dɔnnikɛlaw ka fɔ la, nin hadisi in kɔrɔ kelenpe ye i n’a fɔ doni. A fɔra kira sallallaahu alahi wasallam fɛ, a ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ nana - ka cɛnimusoya kɛ ni - kalolabɔ muso ye, o ka kan ka sadaka di ni dinari kelen ye’. Ni ka na muso ma min bɛ kalolabɔ la, o ye dannabaliya wale ye, o tuma na, a tɛna yamaruya ka saraka di a ka kafara ye! Nka, Muhamadu ye nin hadisi in barika dɔgɔya ka bɔ a sanad fan fɛ. Wa Abu Tamimah Al Hujaimi tɔgɔ ye ko Tharif bin Mujalid'.
Imam Tirmidzi : 126
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
y'a fɔ an ye [Ali bin Hujr] ko; ye kunnafoni di an ma [Sharik] ka bɔ [Khushaim] ka bɔ [Miqsam] ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam fɛ cɛ dɔ kan min nana a muso fɛ a ka kalolabɔ waati la, a ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ nana a muso fɛ min bɛ kalola, o ka kan ka dɛmɛ di a ma ni dinari tilancɛ ye’.
Imam Tirmidzi : 127
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ
y’a fɔ an ye [Al Husain bin Huraits] ko; ye kunnafoni di an ma [Al Fadll bin Musa] ka bɔ [Abu Hamzah As Sukkari] ka bɔ [Abdul Karim] ka bɔ [Miqsam] ka bɔ [Ibn Abbas] ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam fɛ, a ko: ‘Ni joli bilennen don o tuma na alaman ye dinari kelen ye, ni a ye jɛman ye o tuma na alaman ye dinari tilancɛ ye’. Abu Isa ko; 'Hadisi min bɛ kuma alaman ko kan cɛnimusoya kɛli la ni musow ye minnu bɛ kalolabɔ la, Ibn Abbas de y'o lakali ni mauquf ni marfu tariku ye'. Dɔnniyakɛla dɔw b’o fɔ. Wa o hakilina in fana Tàra Ahmad ni Ishaq fɛ. bin Al Mubarak ko; 'A ka yafa ɲini a ka Rabb fɛ, kafara tɛ yen'. Nin kuma sugu minnu fɔra bin Al Mubarak fɛ, olu fana fɔra tabi’in dɔnnikɛla damadɔ fɛ, i n’a fɔ Sa’id bin Jubair ani Ibrahim An Nakha’I. Wa nin ye diɲɛ dɔnnikɛla fanba ka kuma ye.
Imam Tirmidzi : 128
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ
y' a fɔ an ye [Ibn Abu Umar] ko; a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ka bɔ [Hisyam bin Urwah] ka bɔ [Fathimah bint Al Mundzir] ka bɔ [Asma bint Abu Bakr] ko; 'Muso dɔ ye kira sallallaahu alahi wasallam ɲininka finiw ko la minnu nɔgɔlen don ni kalolabɔ joli ye wa?' o kɔfɛ Rasulullah sallallaahu alahi wasallam y’a jaabi ko : ‘Aw bɛ finimugu mugumugu, o kɔ aw k’a ɲigi k’a ko ni ji ye, o kɔfɛ, aw bɛ delili kɛ n’a ye’. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen min bɔra Abu Hurairah ni Umm Qais bint Mihshan fɛ'. Abu Isa ko; 'Asma ka hadisi min bɛ kalolabɔ joli ko la, o ye hasan lakika ye.' Dɔnnibaaw ka hakilinaw tɛ kelen ye joli ko la min bɛ don fini kan, wa a bɛ don delili kama sani a ka ko. Tabi'in dɔnnikɛla dɔw ko; 'Ni joli bonya bɛ se dirham ma, n'a y'a don ka sɔrɔ k'a ko, o tuma na, a ka kan ka segin a ka delili kan'. K'a sɔrɔ dɔw y'a Fɔ ko; 'Ni joli ka bon ni dirham bonya ye, o tuma na, a ka kan ka segin delili kan'. O hakilina in tùn bɛ Sufyan Ats Tsauri ni bin Al Mubarak bolo. Nka, dɔnnikɛla wɛrɛ dɔw bɔra tabiw cɛma ani dɔw ma a ɲini ka segin seli kan, hali ni joli ka ca - ka bon - ka tɛmɛ dirham kan. O hakilina in tùn bɛ Ahmad ni Ishaq bolo. Syafi'i ko; ‘Wajibiya don k’a ko hali ni joli ka dɔgɔ ni dirham hakɛ ye’. Wa a y'a nɔrɔ o la'.
Imam Tirmidzi : 129
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا
y' a fɔ an ye [Nashr bin Ali Al Jahdlami] ko; a y’a fɔ an ye [Syuja’ bin Al Walid Abu Badr] ka bɔ [Ali bin Abdul A’la] ka bɔ [Abu Sahl] ka bɔ [Mussah Al Azdiah] ka bɔ [Ummu Salamah] la a ko; 'Nabi sallallaahu alahi wasallam ka waati la, muso minnu tun ye den sɔrɔ sisan, olu tun sigilen bɛ u makun na tile binaani kɔnɔ, an y'an ɲɛda penta ni sana ye - jiri sugu dɔ - k'a sababu kɛ a kulɛri nɛrɛma ye'. Abu Isa ko; 'Nin ye gharib hadisi ye, an t'a dɔn fo Abu Sahl ka hadisi, ka bɔ Mussah Al Azdiah fɛ ka bɔ Ummu Salamah'. Wa Abu Sahl tɔgɔ ye ko Kathir bin Ziyad. O ko in na, Muhamadu bin Isma'il ko; 'Ali bin Abdul A'la ni Abu Sahl ye mɔgɔ dannamɔgɔ ye'. Wa Muhamadu tun tɛ o hadisi dɔn fo Abu Sahl ka hadisi. Dɔnnibaaw bɛnna a kan ko kira sallallaahu alahi wasallam ka taamaɲɔgɔnw, tabi'in ani mɔgɔ minnu nana u kɔfɛ, olu bɛnna a kan ko muso min ye den sɔrɔ, o tɛ se ka delili kɛ tile binaani kɔnɔ, fo n'a kɛra saniyalen ye ka kɔn o ɲɛ, o cogo la, a ka kan ka ko ka delili kɛ. Ni a ye joli ye tile binaani kɔfɛ, o tuma na fɛ, dɔnnikɛla dɔw ko: ‘A man kan ka bɔ delili la tile binaani kɔfɛ.’ O ye fuqaha fanba hakilina ye i n’a fɔ Sufyan Ats Thauri, bin Al Mubarak, Syafi’i, Ahmad ani Ishaq. Wa a fana lakalilen don Al Hasan Al Basri fɛ, a ko: ‘Tiɲɛ na, muso min ye den sɔrɔ, o tɛ delili kɛ tile bi duuru kɔnɔ n’a m’a ye ko a kɛra saniyalen ye.’ Wa a fana lakalilen don ka bɔ ‘Ata bin Abu Rabah ni Ash Sya’bi fɛ; o ye tile biwɔɔrɔ ye.'
Imam Tirmidzi : 130
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ
y' a fɔ an ye [Bundar Muhammad bin Basysyar] ko ; y' a fɔ an ye [Abu Ahmad] ko; a y' a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Ma'mar] ka bɔ [Qatadah] ka bɔ [Anas] ko; 'Nabi sallallaahu alahi wasallam ye ɲɔgɔn falen-falen siɲɛ kelen n'a musow ye ji kelen na'. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakali dɔ fana bɛ yen ka bɔ Abu Rafi fɛ''. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan sahih ye, ko kira sallallaahu alahi wasallam ye ɲɔgɔn falen-falen n'a musow bɛɛ ye ji kelen na'. Nin ye dɔnnikɛla caman ka hakilina ye, olu dɔw ye Al Hasan Al Bashri ye, ko gɛlɛya tɛ mɔgɔ ka segin-ka-bɔnye la - cɛnimusoya - hali n’a ma wuluwulu kɛ’. [Muhammad bin Yusuf] ye nin hadisi in lakali ka bɔ [Sufyan] fɛ, -Abu Urwah y’a fɔ ka bɔ Abu Al Khaththab- fɛ, ka bɔ [Anas] fɛ, Abu Urwah -a ye Ma’mar bin Rashid ye-, ani Abu Al Khaththab Qatadah bin Di’amah fɛ. Abu Isa ko; ‘U dɔw ye lakali kɛ ka bɔ Muhammad bin Yusuf fɛ, ka bɔ Sufyan fɛ, ka bɔ Ibn Abu Urwah fɛ ka bɔ Abu Al Khaththab fɛ’.
Imam Tirmidzi : 131
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
[Hannad] ye lakali kɛ an ye; [Hafs bin Ghiyats] ye lakali kɛ an ye ka bɔ [‘Ashim Al Ahwal] fɛ ka bɔ [Abu Al Mutawakkil] fɛ ka bɔ [Abu Sa’id Al Khudri] fɛ ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, a ko: ‘Ni aw dɔ taara a muso fɛ, a b’a fɛ ka segin o kan, o tuma na, a ka wusu kɛ u ni ɲɔgɔn cɛ’. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakali dɔ fana bɛ yen ka Bɔ Umar fɛ'. Abu Isa ko; 'Nin hadisi min lakalilen don Abu Sa'id fɛ, o ye hasan sahih ye. O ye Umar bin Al Khaththab ka hakilina ye. Wa dɔnnikɛla damadɔ fana tɛ o hakilina in minɛ, u b’a fɔ ko ‘ni cɛ ye cɛnimusoya kɛ n’a muso ye, n’a b’a fɛ ka segin o kan tugun, o tuma na, a ka wusu kɛ fɔlɔ’. Abu Al Mutawakkil tɔgɔ ye ko Ali bin Dawud. K'a sɔrɔ Abu Sa'id Al Khudri tɔgɔ ye Sa'd bin Malik bin Sinan'.
Imam Tirmidzi : 132
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ
y’a fɔ an ye [Hannad bin As Sari] y’a fɔ; a y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] ka bɔ [Hisyam bin Urwah] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Abdullah bin Al Arqam] fɛ a ko; 'Iqamah tun fɔra, o kɔfɛ a ye cɛ dɔ bolo minɛ k'a yamaruya a ka na ɲɛfɛ, hali n'a tun ye a ka mɔgɔw ka alimami ye. O kɔ, a ko; 'Ne ye kira sallallaahu alahi wasallam mɛn siɲɛ kelen ko: 'ni delili kɛra, ni aw dɔ b'a fɛ ka taa ɲɛgɛn na, o tuma na, a ka taa ɲɛgɛn na fɔlɔ'. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen ka Bɔ 'Aisyah, Abu Hurairah, Tsauban ani Abu Umamah' la. Abu Isa ko; 'Abdulayi bin Al Arqam ka hadisi ye hasan hadisi lakika ye. Nin ye cogo ye [Malik bin Anas] ni [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] ani hakilijagabɔlaw damadɔw - hadisi dɔnbagaw - ye lakali kɛ ka bɔ [Hisham bin Urwah] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Abdullah bin Al Arqam fɛ [Wuhaib] ni mɔgɔ wɛrɛw fana ye lakali kɛ ka bɔ [Hisham bin Urwah] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [cɛ dɔ fɛ] ka bɔ [Abdullah bin Al Arqam] fɛ. Nin ye kira sallallaahu alahi wasallam ni tabi'in ka sahaba kelen dɔrɔn ka hakilina ye. O hakilina in tun bɛ Ahmad ni Ishaq fana bolo, u ko : ‘Mɔgɔ man kan ka delili kɛ ni a y’a ye ko a nege bɛ a la ka nɔgɔ bɔ walima ka koli kɛ.’ U ko fana ko: 'Ni a wulila ka delili kɛ, a man kan k'a ka delili tiɲɛ ni o ma a bali.' Dɔnnibaaw dɔw y’a fɔ ko: ‘Foyi tɛ mɔgɔ ka delili kɛ k’a sɔrɔ a bɛ nɔgɔ walima koli cogo la, ni o ma a bali delili la.’
Imam Tirmidzi : 133
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ
y'a fɔ an ye [Abu Raja` Qutaibah] ko; a y' a fɔ an ye [Malik bin Anas] ka bɔ [Muhammad bin Umarah] ka bɔ [Muhammad bin Ibrahim] ka bɔ [Abdurrahman bin Auf ka jɔnmuso] la a ko ; 'Ne y'a fɔ [Umm Salamah] ye siɲɛ kelen ko: 'Tiɲɛ na, ne ye muso ye min ka finiw ka jan, wa ne bɛ taama yɔrɔ nɔgɔlenw na?' o kɔ, a ko; 'Nabi sallallaahu alahi wasallam y'a fɔ siɲɛ kelen ko : 'fini bɛna saniya ni dugukolo ye a kɔfɛ'. A ko; ‘Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen ka bɔ Abdulayi bin Mas’ud fɛ, a ko; 'Ne tun bɛ Allah ka ciden sallallaahu alahi wasallam fɛ siɲɛ kelen yɔrɔ nɔgɔlen dɔ la, an ma wudugu kɛ.' Abu Isa ko; "Dɔnnikɛlaw tɛ miiri dɔrɔn nin cogo la, u b'a fɔ ko : 'Mɔgɔ min bɛ senna dugukolo nɔgɔlen kan, o man kan k'a senkɔniw ko fo ni nɔgɔ bɛ ɲigin hali bi, o de kama a bɛ ladilikan di a ma ko a ka taamasiɲɛw bɔ.' Abu Isa ko: ' [Abdullah bin Al Mubarak] fana ye nin hadisi in lakali ka bɔ [Malik bin Anas] fɛ ka bɔ [Muhammad bin Ibrahim] fɛ ka bɔ [Hud bin Abdurrahman bin Auf ka jɔnmuso] fɛ ka bɔ [Ummu Salamah] fɛ, bawo Abdurrahman bin Auf tun tɛ ni denkɛ ye min tɔgɔ ye ko Hud ka bɔ Ibrahima bin Abdurrahman bin Auf ka jɔnmuso la ka bɔ Ummu Salamah, wa nin ye tiɲɛ ye'.
Imam Tirmidzi : 134
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا
ye lakali kɛ an ye [Abu Hafsh ‘Amru bin Ali Al Falas] ko; y' a fɔ an ye [Yazid Ibn Zurai'] ko; a y'a fɔ an ye [Sa'id] ka bɔ [Qatadah] ka bɔ [Azrah] ka bɔ [Sa'id bin Abdurrahman bin Abza] ka bɔ [a fa] ka bɔ ['Ammar bin Yasir] ko; 'Nabi sallallaahu alaihi wasallam ye yamaruya di a ma ko a ka tayamum kɛ ɲɛda ni bolokɔfɛfɛnw kan'. A ko; ‘Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen ka bɔ ‘Aisyah ni Ibn Abbas’ fɛ. Abu Isa ko; 'Nin Ammar hadisi in ye hasan lakika ye. A fana lakalilen don ka bɔ ‘Ammar la ka bɔ sira caman kan. Nin ye kira sallallaahu alahi wasallam ka taamaɲɔgɔn kelen dɔrɔn ka hakilina ye. Olu dɔw ye Ali, ‘Ammar, Ibn Abbas ani mɔgɔ caman wɛrɛw ye minnu bɔra tabi’in sɛrɛkiliw la i n’a fɔ Ash Sya’bi, ‘Atha` ani Makhul. U ko: "Tayammum ye sɔgɔsɔgɔninjɛ kelen ye ɲɛda ni bolokɔni fila bɛɛ la." O hakilina in Tàra Ahmad ni Ishaq fɛ. Wa dɔnnikɛla dɔw i n'a fɔ Ibn Umar, Jabir, Ibrahim ani Al Hasan y'a fɔ ko "Tayammum ye sɔgɔsɔgɔninjɛ kelen ye ɲɛda la ani sɔgɔsɔgɔninjɛ kelen ye bolokɔni fila bɛɛ la fo ka se kɔkiliw ma." O hakilina in Tàra Sufyan Ats Tsauri, Malik, bin Al Mubarak ani Syafi'i fɛ. Hadisi min bɛ tayammum ko la, n'o ye ko kira sallallaahu alahi wasallam ko "ɲɛda ni bolokɔni fila bɛɛ kama", o fana bɛ lakali ka bɔ Ammar cogo wɛrɛ la. Nin hadisi in fana lakalilen don Ammar, ko a ko: "An tun bɛ kira sallallaahu alahi wasallam fɛ ka tayammum kɛ fo ka se kamankunw ni kɔkiliw ma." Nka, dɔnnikɛla dɔw bɛ Ammar ka hadisi barika dɔgɔya ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam fɛ, tayammum ko la ɲɛda ni bolokɔni fila bɛɛ kama, k’a sɔrɔ a fana lakalilen don a fɛ tayammum hadis fo ka se a kamankunw ni kɔkiliw ma. Ishaq bin Ibrahim bin Makhlad Al Hanzhali ko; 'Ammar ka hadisi min bɛ tali kɛ tayammum kan ɲɛda ni bolokɔniw kama, o ye hadisi ye min ye hasan lakika ye. O waati kelen na, Ammar ka hadisi min b’a fɔ ko ‘An ni kira sallallaahu alahi wasallam ye tayamum kɛ siɲɛ kelen fo ka se a kamankunw ni kɔkiliw ma,’ o tɛ sɔsɔ ni hadisi ye ɲɛda ni bolokɔniw ko la. Sabula ‘Ammar ma a fɔ ko kira sallallaahu alahi wasallam ye yamaruya di u ma k’o kɛ. Nka a y'a Fɔ dɔrɔn ko : 'An bɛ nin Kɛ ni nin ye'. Tuma min na a ye kira sallallaahu alahi wasallam ɲininka, a ye yamaruya di a ma ko a k’a ɲɛda ni a bolokɔninw ko, o de la a labanna ka kira sallallaahu alahi wasallam ka kalan kɛ min ye, n’o ye k’a ɲɛda ni a bolokɔninw ko. O dalilu ye min ye ‘Ammar ye fatwa di kira sallallaahu alahi wasallam fɛ tayamum ko la, ko a ko: ‘-ka- bolow ɲɛda ni u bolokɔniw ko’. O la nin ko in na dalilu ye min ye kira sallallaahu alahi wasallam ye min kalan, a ye ɲɛda ni bolokɔni fila bɛɛ ko’. A ko : 'Ne ye Abu Zur'ah bin Abdul Karim ka kuma mɛn; 'Ne ma deli ka mɔgɔ ye Basrah dugu kɔnɔ min ka fisa ni mɔgɔ saba ye hakilijagabɔ la: Ali bin Al Madini, Ibn Asy Syadzakuni ani 'Amr bin Ali Al Fallas'. Abu Zur'ah ko; 'Affan bin Muslim ye hadisi dɔ lakali ka bɔ 'Amr bin Ali' fɛ.
Imam Tirmidzi : 135
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ
y’a fɔ an ye [Yahya bin Musa] ko; y' a fɔ an ye [Sa'id bin Sulaiman] ko; a y’a fɔ an ye [Husyaim] ka bɔ [Muhammad bin Khalid Al Qurasyi] ka bɔ [Daud bin Hushain] ka bɔ [Ikrimah] ka bɔ [Ibn Abbas] la ko siɲɛ kelen ɲininkali kɛra a la tayammum ko la, o kɔfɛ, a y’a jaabi ko: ‘Tiɲɛ na, Allah y’a fɔ a ka gafe kɔnɔ ni a bɛ wusu kofɔ: ‘-o la, aw k’aw ɲɛda ni aw bolow ko fo ka se kɔkiliw ma-,’ ani Allah fana y’a fɔ tayammum ko la: '-O kɔ, i ɲɛda ni i bolow ko-'. O kɔ, a ko: '-Cɛ minnu bɛ sonyali kɛ ani muso minnu bɛ sonyali kɛ, u fila bɛɛ bolo tigɛ-'. O la, Sunna ka fɔ la, ni bolow tigɛra o ye bolokɔfɛfɛnw ye, wa min bɛ ko Tayammum la, o ye ɲɛda ni bolokɔniw ye.' Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye gharib lakika ye'.
Imam Tirmidzi : 136
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
y' a fɔ an ye [Abu Sa'id Abdulayi bin Sa'id Al Asyaj] ko; a y' a fɔ an ye [Hafsh bin Ghiyats] ni [Uqbah bin Khalid] u ko; a y' a fɔ an ye [Al A'masy] ani [Ibn Abu Laila] ka bɔ ['Amru bin Murrah] ka bɔ [Abdullah bin Salamah] ka bɔ [Ali] a ko; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ye Kuranɛ kalan cogo bɛɛ la, ni a tun tɛ junub ye'. Abu Isa ko; 'Ali ka nin hadisi in ye hadisi lakika ye. O hakilina in bɛ ta dɔnnikɛla caman fɛ ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam ni tabi’in ka taamaɲɔgɔnw cɛma. U ko; 'Cɛ bɛ se ka Kuranɛ kalan k'a sɔrɔ a ma wulu kɛ, nka a tɛ se ka kalan fo n'a saniyalen don.' O hakilina in Tàra Sufyan Ats Tsauri, Syafi'i, Ahmad ani Ishaq' fɛ.
Imam Tirmidzi : 137
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
y' a fɔ an ye [Ibn Abu Umar] ni [Sa'id bin Abdurrahman Al Makhzumi] k' u ko ; a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Sa’id bin Al Musayyib] ka bɔ [Abu Hurairah] la a ko; 'Dugu Arabu dɔ donna misiri kɔnɔ tuma min na kira sallallaahu alahi wasallam tun bɛ delili kɛ, dugu Arabu ye delili kɛ o kɔfɛ. Delili kɛlen kɔ a ye delili kɛ ko: ‘Ala, hinɛ ne ni Muhamadu la, i kana mɔgɔ si kanu an fɛ’. O kɔfɛ, kira sallallaahu alahi wasallam y’a ɲɛsin a ma k’a fɔ ko: ‘Tiɲɛ na i ye fɛn dɔ dɔgɔya min ka bon’. O kɔfɛ a ye koli kɛ misiri kɔnɔ walasa mɔgɔw gɛrɛla a la o yɔrɔnin bɛɛ, nka kira sallallaahu alahi wasallam ko : 'a mugu ni ji daga ye,' walima a ko : 'ni ji daga ye'. O kɔ fɛ a y'a Fɔ tugun ko : 'Tiɲɛ na, i Cina ka nɔgɔya Di, i ma Ci ka gɛlɛyaw Di'. [Sa'id] ko; ' [Sufyan] ko; 'A y'a fɔ n ye [Yahya bin Sa'id] ka bɔ [Anas bin Malik] fɛ nin cogo la'. A ko; "Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen ka bɔ Abdulayi bin Mas'ud fɛ, Ibnu Abbas fɛ ani Watsilah bin Al Asqa fɛ." Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan lakika ye, wa dɔnnikɛla dɔw ye wale ɲumanw kɛ ka da nin hadisi in kan. Nin ye Ahmad ni Ishaq ka hakilina ye. [Yunus] fana ye nin hadisi in lakali ka bɔ [Az Zuhri] fɛ ka bɔ [Ubaidullah bin Abdullah] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ’.
Imam Tirmidzi : 138
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[Hannad bin As Sari] ye lakali kɛ an ye; [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] ka bɔ [Abdurrahman bin Al Harith bin Ayyasy bin Abu Rabi’ah] ka bɔ [Hakim bin Hakim] - o kɔrɔ ye ko Ibn Abbad bin Hunaif - ye lakali kɛ ne ye [Nafi’ bin Jubair bin Muth’im] ye lakali kɛ ne ye [Ibn Abbas] ko kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Gabriel 'Alaihis Salam ye n ɲɛminɛ siɲɛ kelen Kaaba kɛrɛ fɛ siɲɛ fila. A siɲɛ fɔlɔ la, a ye Dhuhr delili kɛ tuma min na biɲɛw tun bɛ i n’a fɔ sanbara sirilanw. O kɔ, a ye Asr delili kɛ tuma min na fɛnw dulonnenw tun bɛ i n’a fɔ fɛn sɛbɛ. O kɔ, a ye Magrib seli kɛ tuma min na tile binna ani sunɔgɔbagaw y’u ka sunɔgɔ tiɲɛ. O kɔfɛ, a ye Isha delili kɛ tuma min na sankolo kulɛri bilenman tununna. O kɔ fɛ a ye Subuh delili Kɛ ni dugujɛ ye, dumuni Kɛra dabilalen ye sunɔgɔtigi ma. A siɲɛ filanan na, a ye tilelafana delili kɛ, o ye fɛn dɔ jiracogo ye i n’a fɔ a bɛ cogo min na tiɲɛ na, kunun wulada delili waati tigitigi kama. O kɔfɛ, a ye wulada delili kɛ tuma min na fɛn kelen-kelen bɛɛ ja tun bɛ fɛn fɔlɔ ta siɲɛ fila. O kɔ fɛ, a ye Magrib delili Kɛ i n'a fɔ fɔlɔ, o kɔ fɛ Isha delili laban Kɛra ni su tila sabanan tɛmɛna. O kɔ, sɔgɔmada delili kɛ tuma min na tile bɛ yeelen bɔ dugukolo kan. O kɔ fɛ Jibril y'i ɲɛsin n ma k'a fɔ ko; 'E Muhamadu, nin ye kiraw ka waati ye ka kɔn i ɲɛ, wa delili waati bɛ nin waati fila ninnu cɛ'. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakalitaw fana bɛ yen minnu bɔra Abu Hurairah, Buraidah, Abu Musa, Abu Mas'ud Al Ansari, Abu Sa'id, Jabir, 'Amru bin Hazm, Al Bara ani Anas fɛ'. A fɔra ne ye [Ahmad bin Musa] ko; ye an ladɔnniya [Abdullah bin Al Mubarak] ko; ye kunnafoni di an ma [Husain bin Ali bin Husain] ko; ye kunnafoni di ne ma [Wahb bin Kaisan] ka bɔ [Jabir bin Abdullah] fɛ ka bɔ Rasulullah sallallaahu alahi wasallam fɛ, a ko: ‘Jibril ye ne ɲɛminɛ...... o kɔfɛ a y’a fɔ i n’a fɔ Ibn Abbas ka hadisi kɔnɔ cogo min na ni kɔrɔ ye. Wa a ma a fɔ hadisi kɔnɔ ko ‘For asr waati i n’a fɔ kunun’. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan sahih gharib ye. Wa Ibn Abbas ka hadisi ye hasan sahih hadisi ye. Muhamadu ko; 'Tariki lakika min ka bon kosɛbɛ ka ɲɛsin delili waatiw ma, o ye Jabir hadisi ye min bɔra kira sallallaahu alahi wasallam fɛ'. A ko; 'Jabir ka hadisi min ɲɛsinnen bɛ delili waatiw ma, o lakalira [Atha bin Abu Rabah] fɛ ani [Amru bin Dinar] ani [Abu Az Zubair] fɛ ka bɔ [Jabir bin Abdullah] fɛ ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam fɛ, i n'a fɔ hadisi Wahb bin kaisan, ka bɔ Jabir fɛ, ka bɔ kira sallallaahu 'alaihi wasallam fɛ'.
Imam Tirmidzi : 139
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
[Hannad] ye lakali kɛ an ye; [Muhammad Ibn Fudlail] ye lakali kɛ an ye ka bɔ [Al A’mash] fɛ ka bɔ [Abu Salih] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ a ko; 'Allah ka ciden (s.a.w) ko: 'Tiɲɛ na, delili daminɛ ni laban bɛ yen.' Dhuhr seli waati daminɛ ye tile bintɔ ye ani a laban ye Asr seli waati daminɛ ye. Asr seli waati daminɛ ye a waati daminɛ ye ani a laban ye tile bɛ kɛ jɛman ye. Magrib delili waati daminɛ ye tile bintɔ ye ani a laban ye waati bilenman tununna. Isha delili waati daminɛ ye waati ye min ɲɛ bilenman tununna, a laban bɛ kɛ su tilancɛ ye. Wa Subuh delili daminɛ ye tile bɔ waati ye, a laban ye tile bɔ waati ye.’ A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakali dɔ fana bɛ yen ka bɔ Abdulayi bin Amr fɛ. Abu Isa ko; 'Wa n ye Muhamadu ka kuma mɛn; 'Al A'mash ka hadisi min bɔra Mujahid fɛ ka ɲɛsin delili waatiw ma, o ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ Muhammad bin Fudlail ka hadisi kan min bɔra Al A'mash fɛ, k'a sɔrɔ Muhammad bin Fudlail ka hadisi kɔnɔ, fili dɔ bɛ yen min kɛra Muhammad bin Fudlail fɛ. A y’a fɔ an ye [Abu Usamah] ka bɔ [Abu Ishaq Al Fazari] fɛ ka bɔ [Al A’mash] fɛ ka bɔ [Mujahid] fɛ '. A ko; ‘Tuma dɔw la, a bɛ fɔ; Tiɲɛ na, delili daminɛ ni laban bɛ yen, o kɔfɛ a y’a fɔ i n’a fɔ Muhammad bin Fudlail ka hadisi min bɔra Al A’mash la o cogo la n’a kɔrɔ ye.
Imam Tirmidzi : 140
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا
ye [Ahmad bin Mani’] ni [Al Hasan bin Ash Shabbah Al Bazzar] ani [Ahmad bin Muhammad bin Musa] fɔ an ye ni kɔrɔ kelen ye. U ko; 'A y'a fɔ an ye [Ishaq bin Yusuf Al Azraq] ka bɔ [Sufyan Ats Tsauri] ka bɔ [Alqamah bin Martsad] ka bɔ [Sulaiman bin Buraidah] ka bɔ [a fa] fɛ a ko; 'Cɛ dɔ nana kira sallallaahu alahi wasallam fɛ ka delili waatiw ɲininka, o de y'a fɔ ko: 'Aw ka na delili kɛ n'an ye -Ni Ala sɔnna-'. O kɔ, a ye yamaruya di Bilal ma ko a ka iqamah ta. O la, a ye iqamah kɛ tuma min na dugujɛ bɔra. O kɔ, a ye iqamah yamaruya, Bilal fana iqamah ni tile bɛ jɔ, o de la a ye tilelafana seli kɛ. O kɔ, a ye iqamah yamaruya, Bilal ye iqamah kɛ ani a ye wulada seli kɛ tuma min na tile tun finman don ani a tun ka bon hali bi. O kɔ, a ye yamaruya di ko Magrib delili ka kɛ ni tile yeelen binna. O kɔ, a ye wulada seli iqamah yamaruya tuma min na sankolo kulɛri bilenman tununna. Wa o dugujɛ, a ye sɔgɔmada seli iqamah yamaruya ni tile bɔra. O kɔ, a ye tilelafana delili yamaruya, a tora ka kɔnɔni kɛ fo fiɲɛ ka nɛnɛ ani ka diya. O kɔ, a ye wulada delili yamaruya, a ye delili kɛ k’a sɔrɔ waati dɔɔnin dɔrɔn tora. O kɔ fɛ, a ye iqamah yamaruya tugun, nka a ye maghrib ban fo sankolo kulɛri bilenman tun bɛ ɲini ka tunun. O kɔ, a ye Isha delili yamaruya, a y’o kɛ ni su tila sabanan tɛmɛna. O kɔfɛ, a ko: ‘Mɔgɔ min ye ɲininkali kɛ delili waatiw la, o bɛ min?’ cɛ y'a jaabi ko : 'Ne de don'. O kɔ, a ko: ‘Delili waatiw bɛ nin waati fila ni ɲɔgɔn cɛ’. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan gharib lakika ye.' A ko; '[Syu'bah] fana y'a lakali ka bɔ [Alqamah bin Martsad] fɛ'.