Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
y’a fɔ an ye [Qutaibah bin Sa’id] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Awanah] ka bɔ [Simak bin Harb], ani a y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Israil] ka bɔ [Simak] ka bɔ [Mush’ab bin Sa’d] ka bɔ [Ibn Umar] fɛ ka bɔ kira sallallaahu alahi wa Sallam fɛ, a ko: ‘Delili kɛra k’a sɔrɔ saniya tɛna sɔn, wa saraka minnu bɛ bɔ fɛn sonyalenw na, olu tɛna sɔn’. Hannad y’a fɔ a ka hadisi kɔnɔ ko ‘nɔgɔlen’. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye tiɲɛ ye ani a ka fisa ni bɛɛ ye nin tilayɔrɔba in kɔnɔ'. Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisiw fana bɛ yen ka bɔ Abu Al Malih fɛ ka bɔ a fa fɛ ani Abu Hurairah ni Anas fɛ. Wa Abu Al Malih bin Usamah tɔgɔ ye ko Amir, a bɛ fɔ fana ko Zaid bin Usamah bin Umair Al Hudzali’.
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
y’a fɔ an ye [Ishaq bin Musa Al Ansari] ko, a y’a fɔ an ye [Ma’n bin Isa Al Qazzaz] ko, a y’a fɔ an ye [Malik bin Anas]. Ka bɔ sira wɛrɛ la; ani a ye lakali kɛ an ye [Qutaibah] ka bɔ [Malik] fɛ ka bɔ [Suhail bin Abu Salih] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ a ko, Rasulullah sallallaahu alahi wa Sallam ko: ‘Ni silamɛ, walima dannabaa ye wusu kɛ, o tuma na, a bɛ a ɲɛda ko, o tuma jurumu minnu bɛ a ɲɛda la ɲɛ yeli kosɔn, olu bɛ bɔ ni ji ye, walima ni jifilen laban , walima o ɲɔgɔnna dɔ . Ni a ye a tɛgɛw ko, jurumu minnu bɛ bɔ a bolo la, olu bɛna bɔ ni ji ye, walima ni ji laban ye fo ka bɔ a la k’a sɔrɔ jurumu fitinin ma kɛ’. Abu Isa ko; 'Nin ye hasan sahih hadisi ye, n'o ye hadisi ye min lakalilen don Malik fɛ ka bɔ Suhail fɛ ka bɔ a fa fɛ ka bɔ Abu Hurairah fɛ ani Abu Salih, Suhail fa fɛ, n'o ye Abu Salih As Samman ye, wa a tɔgɔ tun ye Dzakwan ye. Abu Hurairah yɛrɛ bɛ sɔsɔli la hali bi a tɔgɔ ko la; dɔw ko Abdu Syamsi , dɔw ko Abdulayi bin Amru ani nin cogo la , Muhamadu bin Isma'il ko ; ‘O de ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ tɔw bɛɛ kan’. Abu Isa ko; nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakali dɔ fana bɛ yen ka bɔ Usman bin Affan, Thauban, Ash Shunabihi, Umar bin Abasah, Salman, Abdulah bin Amru, ani Ash Shunabihi fɛ minnu ye lakali kɛ Abu Bakr Ash Shiddiq fɛ, nka a m’o mɛn k’a ɲɛsin Allah ka ciden Shallahu ‘alaihi wa Sallam ma. A tɔgɔ tun ye Abdurrahman bin Usailah ye, k’a sɔrɔ a tɔgɔla tɔgɔ tun ye Abu Abdullah ye, a taara kira sallallaahu alahi wa Sallam kunbɛn, k’a sɔrɔ kira sallaahu alaihi wa Sallam yɛrɛ tun sara k’a sɔrɔ a tun bɛ taama na hali bi. A ye hadisi caman lakali ka bɔ kira Shallahu alahi wa Sallam fɛ. Ash Shunabi Ibnul A'sar Al Ahmasi tun ye kira Shallahu 'alaihi wa Sallam teri ye, a tun bɛ wele fana ko Ash Shunabihi. A ye hadisi min lakali, o ye; a ko ; N ye kira sallallaahu alahi wa Sallam mɛn ko: ‘Tiɲɛ na, ne bɛna Ummah caya, o la aw kana ɲɔgɔn faga abada ne kɔfɛ’.
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
fɔra an ye [Qutaibah] ni [Hannad] ni [Mahmud bin Ghailan] u ko; ye a fɔ an ye [Waki'] ka bɔ [Sufyan] fɛ. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- A y’a fɔ an ye [Muhammad bin Basyar] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrahman bin Mahdi] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] fɛ ka bɔ [Muhammad Ibnul Hanafiah] fɛ ka bɔ [Ali] fɛ ka bɔ kira sallaahu ‘alaihi wa Sallam fɛ, a ko: ‘Delili kun ye saniya ye, a dagalen ye takbir ye ani halal ye foli ye'. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ tɔw bɛɛ kan, wa a ka fisa ni tɔw bɛɛ ye nin tilayɔrɔba in kɔnɔ.' Abdulayi bin Muhammad bin Aqil ye mɔgɔ sɛbɛ ye, nka dɔnnikɛla dɔw bɛ yen minnu bɛ kuma a hakilijagabɔ kan. Abu Isa ko; 'Ne ye Muhamadu bin Isma'il ka kuma mɛn; 'Ahmad bin Hanbal, Ishaq bin Ibrahim ani Al Humaidi, u bɛ postulate kɛ ni Abdulayi bin Muhammad bin Aqil ka hadisi ye. Muhamadu ko; ‘Waati surunyana’. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen min bɔra Jabir ni Abu Sa'id fɛ'.
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
y' a fɔ an ye [Abu Bakr Muhammad bin Zanjawih Al Baghdadi] wa a ma kɛ kelen dɔrɔn ye , a ko ; a y’a fɔ an ye [Husain bin Muhammad] ko, a y’a fɔ an ye [Sulaiman bin Qarn] ka bɔ [Abu Yahya Al Qattat] fɛ ka bɔ [Mujahid] fɛ ka bɔ [Jabir bin Abdullah] Radliaallahu ‘anhuma fɛ, a ko, Rasulullah Shallahu ‘alaihi wa Sallam ko: ‘Sankolo kun ye delili ye, k’a sɔrɔ delili kun ye wusu ye’.
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
y' a fɔ an ye [Qutaibah] ni [Hannad] u ko ; a y'a fɔ an ye [Waki'] ka bɔ [Syu'bah] ka bɔ [Abdul Aziz bin Shuhaib] ka bɔ [Anas bin Malik] a ko, kira sallallaahu 'alaihi wa Sallam tun bɛ taa ɲɛgɛn kɔnɔ tuma min na a ko: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA -E Allah, tiɲɛ na, ne bɛ dogo ɲini I fɛ-'. Shu'bah ko; 'Waati wɛrɛ la a ko: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Ne bɛ dogoyɔrɔ ɲini I fɛ ka bɔ jinɛ cɛmanw ni jinɛ musow la- walima AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Ne bɛ dogoyɔrɔ ɲini I fɛ ka bɔ jinɛ cɛmanw ni jinɛ musow la-'. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, lakalifɛnw fana bɛ yen minnu bɔra Ali, Zaid bin Arqam, Jabir ani Ibnu Mas'ud fɛ'. Abu Isa ko; 'Anas bin Isa ka hadisi ye tiɲɛ ye ani a ka fisa ni tɔw bɛɛ ye nin tilayɔrɔba in kɔnɔ.' O waati kelen na, Zaid bin Arqam ka hadisi kɔnɔ, ɲagami bɛ sanad kɔnɔ. O hadisi in fana lakalira Hisyam Ad Dastuwa`i ni Sa'id bin Abu Arubah fɛ ka bɔ Qatadah. Sa'id ko a bɔra Al Qasim bin 'Auf Asy Syaibani fɛ ka bɔ Zaid bin Arqam fɛ. Ani Hisyam Ad Dastuwa`i ka bɔ Zaid bin Arqam ka Qatadah la, k’a sɔrɔ Syu’bah ni Ma’mar y’a lakali ka bɔ An Nadlr bin Anas ka Qatadah la. Syu'bah y'a Fɔ Zaid bin Arqam fɛ. Ma'mar ko a bɔra An Nadlr bin Anas fɛ ka bɔ a fa fɛ, ka bɔ kira sallallaahu alahi wa Sallam fɛ. Abu Isa ko; 'Ne ye Muhamadu ɲininka nin tariku in na, o de la a y'a jaabi ko : 'A bɛ se ka kɛ hali bi ko Qatadah ye lakali kɛ u fila bɛɛ fɛ'.
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
y’a fɔ an ye [Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri] ko, a y’a fɔ an ye [Hammad bin Zaid] ka bɔ [Abdul Aziz bin Shuhaib] ka bɔ [Anas bin Malik] ko; 'Nabi sallallaahu alaihi wa Sallam, a donna ɲɛgɛn kɔnɔ tuma min na, a ko: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA MINAL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -E Allah, ne bɛ dogo ɲini I fɛ ka bɔ jinɛ cɛman ni muso la-'. Abu Isa ko; 'Nin ye Hasan ka hadisi lakika ye'.
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
y'a fɔ an ye [Muhammad bin Isma'il] ko, a y'a fɔ an ye [Malik bin Isma'il] ka bɔ [Isra'il bin Yunus] ka bɔ [Yusuf bin Abu Burdah] ka bɔ [a fa] la ka bɔ [Aisyah] Radliaallahu 'anha, a ko 'Ni kira sallallaahu alaihi wa Sallam bɔra ɲɛgɛn na, a ye kalan kɛ ko: 'GHUFRAANAKA -Ne jigi bɛ I ka yafa kan-'. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in bɛ Hasan Gharib ka jɔyɔrɔ la, an t'a Dɔn fo n'a Bɔra Israɛl ka hadisi dɔ la, ka Bɔ Yusuf bin Abu Burdah fɛ, k'a sɔrɔ Abu Burdah bin Abu Musa tɔgɔ ye 'Amir bin Abdullah bin Qais Al Asy'ari ye. Wa an t'a dɔn nin tilayɔrɔba in kɔnɔ fo Aisyah Radliaallahu anha ka hadisi min bɔra kira sallallaahu alaihi wa Sallam fɛ.
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
y'a fɔ an ye [Sa'id bin Abdurrahman Al Makhzumi] ko, a y'a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ ['Atho` bin Yazid Al Laitsi] ka bɔ [Abu Ayyub Al Anshari] a ko, Allah ka ciden sallallaahu 'alaihi wa Sallam ko: ' Ni aw ye nɔgɔ kɛ o tuma na aw kana aw ɲɛsin Qibla ma walima aw kana aw kɔ tigɛli kɛ a la, a kɛra nɔgɔ bɔli walima nɔgɔ bɔli. fitinin. Nka i ɲɛsin kɔrɔn fɛ walima tilebin fɛ’. Abu Ayyub ko; 'An sera Siri tuma min na, an y'a sɔrɔ u ka ɲɛgɛnw jɔlen bɛ Qibla fan fɛ, o de la an y'an kɔdon u la ka yafa ɲini Allah fɛ'. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen ka bɔ Abdulayi bin Al Harith bin Jaz`i Az Zubaidi ni Ma'qil bin Abu Al Haitsam -a bɛ fɔ fana ko Ma'qil bin Abu Umamah-, Abu Hurairah ani Suhail bin Hanif'. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisi min lakalilen don Abu Ayyub fɛ, o de ka fisa ni tiɲɛ ye.' Abu Ayyub tɔgɔ ye Khalid bin Zaid, ka sɔrɔ Az Zuhri tɔgɔ ye Muhammad bin Muslim bin Ubaidullah bin Syihab Az Zuhri, a tɔgɔla tɔgɔ ye Abu Bakr'. Abu Al Walid Al Makki ko; Abu Abdulayi Muhamadu bin bin Idris Asy Syafi'i ko; 'Nabi sallaahu alahi wasallam ka kuma kɔrɔ kelenpe min ye ko 'aw kana Qibla ɲɛsin walima ka aw kɔ don a la ni aw bɛ nɔgɔ bɔ walima ni aw bɛ koli kɛ', o bɛ yɔrɔ dafalen na. O waati kelen na, n’i bɛ boon datugulen dɔ kɔnɔ, nɔgɔya bɛ yen ka ɲɛsin Qibla fan fɛ. Nin ye Ishaq bin Ibrahim fana ka kuma ye. O waati kelen na, Ahmad bin Hanbal Rahimahullah ko; "Nabila sallaahu alaihi wa Sallam ka lafiya ni a bɛ nɔgɔ walima koli kɛ, o kɛra dɔrɔn k'a kɔdon a la, k'a sɔrɔ a ɲɛda ma Sɔn hali bi."(Alimankan na) A bɛ iko Alimami Ahmad ma danfara don Qibla ɲɛda ɲɛnabɔli cɛ kungo kɔnɔ walima boon datugulen dɔ kɔnɔ.
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
y' a fɔ an ye [Muhamɛdi bin Basyar] ni [Muhamɛdi bin Al Mutsanna] fila bɛɛ ko ; a y’a fɔ an ye [Wahb bin Jarir] ko, a y’a fɔ an ye [n fa] ka bɔ [Muhammad bin Ishaq] ka bɔ [Aban bin Salih] ka bɔ [Mujahid] ka bɔ [Jabir bin Abdullah] la a ko; Nabila, hɛrɛ ni dugawu ka kɛ a kan, a ye a bali ka Qibla ɲɛsin a ma ni a bɛ taa sugunɛ kɛ, nka ne y’a ye san kelen sanni a ka sa ka ɲɛsin Qibla sira ma.' Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen ka bɔ Abu Qatadah, Aisyah ani Ammar bin Yasir’ fɛ. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, Jabir ye hadisi min lakali, o ye hasan gharib ye'.
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Wa nin hadisi in lakalira [Ibn Lahi’ah] fɛ, ka bɔ [Abu Zubair] fɛ, ka bɔ [Jabir] fɛ, ka bɔ [Abu Qatadah] fɛ, ko a ye kira sallallaahu ‘alaihi wa Sallam ye siɲɛ kelen a bɛ koli kɛ ka ɲɛsin Qibla sira ma. [Qutaibah] y’o fɔ an ye, a ko; 'Ibn Lahi'ah y'a fɔ an ye'. Wa Jabir ka hadisi min lakalira ka bɔ kira sallaahu alahi wa Sallam fɛ, o ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ Ibn Lahi’ah ka hadisi kan, bawo Ibn Lahi’ah tun ye mɔgɔ barikama ye ka kɛɲɛ ni hadisi dɔnbagaw ye, Alimami Yahya bin Sa’id Al Qaththan ani mɔgɔ wɛrɛw minnu y’a kɔrɔ fɔ ka bɔ u hakili la
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
y' a fɔ an ye [Hannad] ko , a y' a fɔ an ye [Abdah bin Sulaiman] ka bɔ [Ubaidullah bin Umar] ka bɔ [Muhammad bin Yahya bin Habban] ka bɔ a facɛ denkɛ - [Wasi' bin Habban] - ka bɔ [Ibn Umar] la a ko 'Don dɔ la, ne wulila ka taa Hafshah ka so sanfɛla la, o kɔfɛ, ne ye kira sallaahu alahi wa sallam ye a bɛ ka nɔgɔ bɔ k'a sɔrɔ a ɲɛsinnen bɛ Siri fan fɛ n'a kɔ bɛ Kaaba la.' Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan lakika ye jɔyɔrɔ la'.
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
y’a fɔ an ye [Ali Bin Hujr] ko, a y’a fɔ an ye [Sharik] ka bɔ [Al Miqdam bin Syuraih] ka bɔ [a fa] la ka bɔ [Aisyah] a ko; 'Mɔgɔ o mɔgɔ y'a fɔ aw ye ko kira sallallaahu alahi wa Sallam ye koli kɛ a jɔlen na, aw kana da a la, bawo a ma koli fo n'a sigilen don'. A ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisiw fana bɛ yen minnu bɔra Umar teriw fɛ, Buraidah ani Abdurrahman bin Hasanah'. Abu Isa ko; ‘Aisyah ka hadisi ye min ka fisa ani min ye tiɲɛ ye nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, k’a sɔrɔ Umar ka hadisi lakalilen don ka bɔ Abdul Karim bin Abul Mukhariq ka hadisi la, ka bɔ Nafi’ fɛ, ka bɔ Ibn Umar fɛ, ka bɔ Umar fɛ, a ko 'Nabi sallallaahu alahi wa Sallam ye n ye siɲɛ kelen n bɛ koli kɛ ka jɔ, o kɔfɛ a ko : 'E Umar, i kana koli kɛ ka wuli ka wuli, o la o kɔfɛ n ma koli kɛ ka wuli tugun abada'. Abu Isa ko; Mɔgɔ kelen min ye nin hadisi in kɔrɔ fɔ, o ye Abdul Karim bin Abul Mukhariq ye, wa a tun ye mɔgɔ barikama ye ka kɛɲɛ ni hadisi dɔnbagaw ka fɔ ye. Abu Ayyub As Sikhtiyani fana ye fanga dɔgɔya ka baro kɛ o kan'. Ubaidullah ye lakali kɛ ka bɔ Nafi’ fɛ, ka bɔ Ibn Umar fɛ, a ko; Umar Radliaallahu 'anhu ko; 'Ne ma deli ka sugunɛ kɛ ka jɔ kabini ne donna silamɛya la'. Wa nin hadisi in ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ Abdul Karim ka hadisi kan, k’a sɔrɔ Buraidah ka hadisi min bɛ nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, o tɛ mahfudz -wuli-' ye. O waati kelen na, sugunɛ dabilacogo kɔrɔ bɛ tali kɛ jogoɲumanya la, a tɛ tali kɛ dankarili la. A lakalilen don Abdulayi bin Mas'ud fɛ, a ko; ‘Tiɲɛ na, o ye kɛcogo jugu ye n’i bɛ koli kɛ ka jɔ’.
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Abu Wa`il] ka bɔ [Hudzaifah] ko; kira sallaahu alaihi wa Sallam taara jama ka nɔgɔbɔyɔrɔ dɔ la siɲɛ kelen, o kɔfɛ a ye koli kɛ k’a jɔ. N taara n yɛrɛ Bɔ a la, nka a ye n Weele tiɲɛ na fo n ka Kɛ a kɛrɛ fɛ, o kɔ fɛ a ye sutura Kɛ k'a ka khuf' ko. Abu Isa ko; ‘Ne ye [Al Jarud] ka kuma mɛn; ‘Ne ye [Waki’] mɛn ka nin hadisi in fɔ ka bɔ [Al A’masy] fɛ, o kɔfɛ Waki’ ko; 'Nin ye hadisi lakika ye min lakalilen don kira Shallahu 'alaihi wa Sallam fɛ khuf ko la. Wa n y’a mɛn fana ko Abu Ammar Al Husain bin Huraib y’a fɔ ko; 'N ye Waki mɛn', o kɔfɛ a y'o fɔ'. Abu Isa ko; 'I n'a fɔ nin [Mansur] ni [Ubaidah Adl Dlabbi] ye lakali kɛ ka bɔ [Abu Wa`il] fɛ ka bɔ [Hudzaifah] fɛ, i n'a fɔ Al A'masy y'a lakali cogo min na'. [Hammad bin Abu Sulaiman] ani [Ashim bin Bindah] fana ye lakali kɛ ka bɔ [Abu Wa`il] fɛ, ka bɔ [Al Mughirah bin Syu’bah] fɛ, ka bɔ kira sallaahu ‘alaihi wa Sallam fɛ. O waati kelen na, Abu Wa'il ka hadisi min bɔra Hudzaifah, o ye hadisi lakika ye. Dɔnniyakɛla dɔw y’a nɔgɔya ka koli kɛ k’a to jɔlen na. Abu Isa ko; 'Ibrahin An Nakha'i ye lakali kɛ ka bɔ Abida bin 'Amru As Salmani fɛ, ani 'Abidah ye Tabi`in dɔnnikɛla kɔrɔ ye'. A fɔra ko Abida y’a fɔ siɲɛ kelen ko; 'Ne ye silamɛya don san fila ka kɔn kira sallaahu alahi wa Sallam ka saya ɲɛ'. O waati kelen na, Ubaidah Adl Dlabbi tun ye Ibrahima teri ye, n’o ye Ubaidah bin Mu’attib Adl Dlabbi ye, min tɔgɔ tun ye ko Abu Abdul Karim’.
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
y’a fɔ an ye [Qutaibah bin Sa’id] ko, a y’a fɔ an ye [Abdussalam bin Harb Al Mula`i] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Anas] a ko; 'Ni kira sallallaahu alahi wa Sallam tun b'a fɛ k'a yɛrɛ lafiya a ma a ka fini kɔrɔta fo a bɛ ɲini ka maga duguma'. Abu Isa ko; 'O cogo la [Muhammad bin Rabi'ah] ye nin hadisi in lakali ka bɔ [Al A'masy] fɛ, ka bɔ [Anas] fɛ'. K’a sɔrɔ [Waki’] ni [Abu Yahya Al Himmani] ye lakali kɛ ka bɔ [Al A’masy] fɛ, a ko; ' [Ibn Umar] ko; 'Ni kira sallallaahu alahi wa Sallam tun b'a fɛ k'a yɛrɛ lafiya a ma a ka fini kɔrɔta fo a bɛ ɲini ka maga duguma'. Wa nin hadisi fila in ye mursal ye. A fɔra fana ko Al A’masy ma mɛn Anas fɛ, wa a ma kira sallallaahu alahi wa Sallam ka taamaɲɔgɔn si fɛ. A ye Anas bin Malik ye, o kɔ, a ko; ‘Ne ye Anas ye a bɛ ka delili kɛ,’ o kɔfɛ, a ye kuma fɔ ka bɔ a fɛ delili ko la. O waati kelen na, Al A'mash tɔgɔ tun ye Sulaiman bin Mihran Abu Muhammad Al Kahili ye, wa a tun ye Bani Kahili ka jɔn kɔrɔ ye. Al A'mash ko; 'Ne fa tun bɛ den sɔrɔ min tun bɛ kɔnɔbara la hali bi o waati la, Masruq ye min ciyɛn ta.'
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
y’a fɔ an ye [Muhammad bin Abu Umar Al Makki] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyainah] ka bɔ [Ma’mar] ka bɔ [Yahya bin Abu Katsir] ka bɔ [Abdullah bin Abu Qatadah] ka bɔ [a fa] ko; 'Nabi sallaahu alahi wa Sallam ye cɛ bali ka maga a cɛya ni a kininbolo la'. Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔw fana bɛ yen minnu bɔra Aisyah, Salman, Abu Hurairah ani Suhail bin Hanif fɛ. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan lakika ye.' O waati kelen na, Abu Qatadah Al Ansari tɔgɔ ye ko Al Harith Ar Rib'i. Dɔnniya dɔnnikɛlaw ka fɔ la, nin hadisi in waleyali ye ko a bɛ se ka kɛ ka istinja` -cebok- kɛ ni kininbolo ye'.
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Ibrahim] ka bɔ [Abdurrahman bin Yazid] la a ko: ‘Yala i ka kira sallallaahu alaihi wa Sallam ye fɛn bɛɛ kalan aw ye fo ka se nɔgɔ bɔli ma wa?’. [Salman] y’a jaabi ko : ‘O ye tiɲɛ ye, a y’an bali ka Qibla ɲɛsin ni nɔgɔbɔ walima koli bɛ kɛ, ka istinja` kɛ ni kininbolo ye, ka istinja` kɛ ni kabakurun saba ma se, ani ka istinja` kɛ ni baganw ka nɔgɔ walima kolow ye’. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, tariku dɔ fana bɛ yen ka bɔ Aisyah fɛ, Khuzaimah bin Thabit fɛ, Jabir fɛ, Khallad Ibn As Sa`ib fɛ, ka bɔ a fa fɛ'. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, Salman ka hadisi ye hasan lakika ye, nin ye dɔnnikɛla fanba hakilina ye ka bɔ kira sallallaahu alahi wa sallam ka taamaɲɔgɔnw cɛma ani mɔgɔ minnu nana a kɔfɛ. U dalen b’a la ko istinja’ kɛli ni kabakurun ye, o bɛ bɔ hali ni mɔgɔ ma a kɛ ni ji ye, fo ni kabakurun sera ka nɔgɔ bɔ. O hakilina in fana bɛ Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi’i, Ahmad ani Ishaq’ bolo.
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
y' a fɔ an ye [Hannad] ni [Qutaibah] fila bɛɛ ko ; a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Isra’il] ka bɔ [Abu Ishaq] ka bɔ [Abu Ubaidah] ka bɔ [Abdullah] la a ko, kira sallallaahu ‘alaihi wa Sallam bɔra ka taa a yɛrɛ lafiya, a y’a fɔ o kɔfɛ ko : ‘Kabakurun saba sɔrɔ n ye,’ Abu Ubaid ko 'O la, n nana ni kabakurun fila ni baganw ka nɔgɔ jalen kelen ye, a ye kabakurun fila ta dɔrɔn ka baganw ka nɔgɔ fili o kɔfɛ a ko : 'Tiɲɛ na, baganw ka nɔgɔ nɔgɔlen don'. Abu Isa ko; ‘Nin ye [Qais bin Ar Rabi’] ye nin hadisi in lakali ka bɔ [Abu Ishaq] fɛ, ka bɔ [Abu Ubaidah] fɛ, ka bɔ [Abdullah] fɛ i n’a fɔ Hadis min lakalilen don Israil fɛ. [Ma'mar] ni ['Ammar bin Ruzaiq] fana ye lakali kɛ ka bɔ [Abu Ishaq] fɛ, ka bɔ [Alqamah] fɛ, ka bɔ [Abdullah fɛ]. [Zuhair] ye lakali kɛ ka bɔ [Abu Ishaq] fɛ, ka bɔ [Abdurrahman Ibnul Aswad] fɛ, ka bɔ a fa fɛ - [Al Aswad bin Yazid] -, ka bɔ [Abdullah fɛ]. Nka, nin hadisi in bɛ ni ɲagami ye a kɔnɔ. A y’a fɔ an ye Muhammad bin Basysiyar Al Abdi ko, a y’a fɔ an ye Muhammad bin Ja’far ko, a ye Syu’ba fɔ an ye ka bɔ ‘Amru bin Murrah a ko; 'I hakili bɛ fɛn dɔ la ka bɔ Abdulayi fɛ wa?' a y'a jaabi ko : 'Ayi'. Abu Isa ko; 'Ne ye Abdulayi bin Abdurrahman ɲininka; Lakali jumɛn de ye tiɲɛ ye kosɛbɛ Abu Ishaq ka hadisi kɔnɔ?' nka a ma foyi jaabi. Wa ne fana ye Muhamadu ɲininka, nka a fana ma jaabi foyi di'. A kɛra i n’a fɔ a y’a ye ko Zuhair ka hadisi min bɔra Abu Ishaq fɛ, ka bɔ Abdurrahman Ibnul Aswad fɛ, ka bɔ a fa fɛ, ka bɔ Abdulayi fɛ, o bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na, o kɔfɛ a y’o bila gafe kɔnɔ min tɔgɔ ye ko Al Jami Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, ne hakili la, min ye tiɲɛ ye kosɛbɛ, o ye Israɛl ni Qais ka hadisi ye ka bɔ Abu Ishaq fɛ, ka bɔ Abu Ubaidah fɛ, ka bɔ Abdulayi fɛ. Sabula Israɛl ye mɔgɔ ye min barika ka bon ani min bɛ Abu Ishaq ka hadisi to a hakili la ka tɛmɛ tɔw kan. O barika bonyana Qais bin Ar Rabi fɛ''. Abu Isa ko; 'Ne ye Abu Musa Muhammad Ibnul Mutsanna ka kuma mɛn; N y’a mɛn Abdurrahman bin Mahdi ko; 'A ma tunun ne fɛ i n'a fɔ a tununna ne fɛ cogo min na Sufyan Ats Tsauri ka hadisi la, ka bɔ Abu Ishaq fɛ fo ni fɛn min bɛ ne bolo Israɛl la, bawo a y'o lakali ni fɛn ye min dafalen don ka tɛmɛ o kan'. Abu Isa ko; 'Zuhair ka tariku min bɔra Abu Ishaq fɛ, o tɛ ten, bawo a y'a mɛn laban na'. A ko; 'Ne ye Ahmad Ibnul Hasan At Turmudzi ka kuma mɛn; 'Ne ye Ahmad bin Hanbal ka kuma mɛn; 'Ni i ye hadisi mɛn Za`ida ni Zuhair fɛ o tuma na i ka da a la, hali n'i ma a mɛn mɔgɔ wɛrɛ fɛ, fo hadisi min bɔra Abu Ishaq fɛ, k'a sɔrɔ Abu Ishaq tɔgɔ ye 'Amru bin Abdullah As Sabi'i Al Hamdani ye, ani Abu Ubaidah bin Abdullah bin Mas'ud m'a mɛn a fa fɛ, wa a tɔgɔ fana bɛ ten lakodonbali'.
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
y’a fɔ an ye [Hannad] ko, a y’a fɔ an ye [Hafsh bin Ghiyats] ka bɔ [Dawud bin Abu Hind] ka bɔ [Ash Sya’bi] ka bɔ [Alqamah] ka bɔ [Abdullah bin Mas’ud] a ko, Rasulullah shallahu ‘alaihi wa Sallam ko: ‘Aw kana aw ka laadalakow kɛ ni baganw nɔgɔ ni kolo ye, bawo tiɲɛ na, u ye aw balimaw ka dumuni ye ka bɔ jinn'. Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisiw fana bɛ yen minnu bɔra Abu Hurairah, Salman, Jabir ani Ibn Umar’ fɛ. Abu Isa ko; ' [Isma'il bin Ibrahim] ani ka fara o kan, a ye nin hadisi in lakali ka bɔ [Dawud bin Abu Hind] fɛ, ka bɔ [Ash Sya'bi] fɛ, ka bɔ [Alqamah] fɛ, ka bɔ [Abdullah] fɛ, ko a tun bɛ kira sallallaahu 'alaihi wa Sallam fɛ Laylatul Qadar su fɛ... hadisi ka jan. Ash Sya'bi ko, kira sallallaahu alahi wa Sallam ko: 'aw kana dumuni kɛ ni nɔgɔ ni kolo ye bawo tiɲɛ na, o ye dumuni ye aw balimaw fɛ ka bɔ jinɛw la'. A bɛ iko Ismail ye hadisi min lakali, o ye tiɲɛ ye ka tɛmɛ Hafsh bin Ghiyats ye min lakali. Dɔnnibaaw bɛ o hadisi in de waleya. Wa hadisi kɔnɔ, hadisi wɛrɛ bɛ yen min lakalira Jabir ni Ibn Umar Radliaallahu ‘anhuma’ fɛ.
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
y' a fɔ an ye [Qutaibah] ani [Muhammad bin Abdul Malik bin Abu Asy Syawarib Al Bashri] fila bɛɛ ko ; a y' a fɔ an ye [Abu Awanah] ka bɔ [Qotadah] ka bɔ [Mu'adzah] ka bɔ [Aisyah] ko; 'Aw ka yamaruya di aw cɛw ma u k'u yɛrɛ saniya ni ji ye, ne bɛ maloya u la, tiɲɛ na, Allah ka ciden sallallaahu alahi wa Sallam y'o kɛ'. Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisiw fana bɛ yen minnu bɔra Jarir bin Abdulayi Al Bajali teriw fɛ, Anas ani Abu Hurairah. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan lakika ye, wa Ahlul Ilmiw bɛ nin hadisi in kɛ, u b'a sugandi ka saniya ni ji ye hali n'u hakili la ko a bɛnnen don ka saniya ni kabakurunw ye, wa u b'a fɛ ka saniya ni ji ye bawo u b'a ye ko o nafa ka bon kosɛbɛ. O hakilina in Tàra Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi'i, Ahmad ani Ishaq' fɛ.
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
y’a fɔ an ye [Muhammad bin Basyar] ko, a y’a fɔ an ye [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] ka bɔ [Muhammad bin ‘Amru] ka bɔ [Abu Salamah] ka bɔ [Al Mughirah bin Syu’bah] la a ko; 'Ne tun bɛ kira sallahu alaihi wa Sallam fɛ taama dɔ la, o kɔfɛ kira sallahu alaihi wa Sallam y'a yɛrɛ lafiya ka taa yɔrɔ wɛrɛ la'. Abu Isa ko; 'Nin tilayɔrɔba in kɔnɔ, hadisiw fana bɛ yen minnu bɔra teriw Abdurrahman bin Abu Qurad fɛ, Abu Qatadah, Jabir fɛ, Yahya bin Ubaid fɛ ka bɔ a fa fɛ, Abu Musa fɛ, Ibn Abbas fɛ ani a terikɛ Bilal bin Harith fɛ'. Abu Isa ko; 'Nin hadisi in ye hasan lakika ye, wa a lakalilen don fana ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam fɛ, ko a y'a ka sugunɛ datugu ni a bɛ koli kɛ i n'a fɔ so bɛ datugu cogo min na. Wa Abu Salamah tɔgɔ ye ko Abdulayi bin Abdurrahman bin ‘Auf Az Zuhri’.