Imam Tirmidzi : 121
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَيْئًا مِنْ الْقُرْآنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْجُنُبُ وَلَا الْحَائِضُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ
дийцина вайга [Ӏали бин Хьужра] а, [Ал Хьасан бин Ӏарафата] а шиммо а аьлла; дийцина вайга, [ИсмаьӀил бин Айяси] [Муса бин Укъба] тӀера [НафиӀ] тӀера [Ибн Ӏумар] тӀера Пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам тӀера, цо аьлла: «Хьайд долчу зударша а, джунубхоша а Къуръан тӀера хӀумма а ма деша деза». Цо элира; 'ХӀокху декъехь Ӏелин хьадис а ду'. Абу Ӏийсас элира; 'Ибн Ӏумаран хьадисах лаьцна вайна хууш дац, Исмаил бин Айясий хьадисера бен, Муса бин Ӏукъбагара, НафиӀера, Ибн Ӏумарера, Пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам, цо аьлла: "Жунуб а, хьайд йолчу зудчо а Къуръан деша ца деза". Иштта хета дукхахболчу Ӏелам-наха, Пайхамаран асхьабашна юкъара, табиӀинашна юкъара, царел тӀаьхьа хиллачарна юкъара Суфьян Ац ЦӀаурий, бин Аль-Мубарак, СяфиӀий, Ахьмад, Исхьакъ. Цара олу: «Хьайд долчу зударшна а, джунубхошна а магийна дац Къуръан тӀера цхьа а хӀума деша, цхьана аятийн чаккхе бен, я цхьа элп, иштта кхидерш а бен». Амма цара аьтто бо джунуб нахана а, хьайд долчу зударшна а тасбихь -СубхьанаЛлахӀ- а, тахлил -Лаа ИлаахӀа ИллалахӀ-' деша. Абу Ӏийсас элира; — Мухьаммад бин ИсмаьӀила олуш хезира суна; «Бакъдолуш, дуккха а вон хьадисаш дийцина ИсмаӀил бин Айясийс Хьиджазан охӀлунах а, Иракъера охӀлунах а, ИсмаьӀил бин Айясийс истори цаьргара гӀелйина аьлла хетало, нагахь санна цо иза цхьаммо дийцинехь». Цо элира; «Бакъду, ИсмаьӀил бин Айясий хьадис Шемарчу охӀлунера ду». Ахьмад бин Хьамбала аьлла; «ИсмаӀил бин Айясий Бакъиййатал гӀоле ву, хӀунда аьлча Бакъиййатехь вон хьадисаш ду, цо цикъкъа нахера - тешам хила йиш йолчу - дуьйцуш долу». Абу Ӏийсас элира; Ахьмад бин Ал Хьасана дийцира соьга цхьа дийцар, цо элира; — Ахьмад бин Хьамбала иштта олуш хезира суна.
Imam Tirmidzi : 122
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مِنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حِضْتُ يَأْمُرُنِي أَنْ أَتَّزِرَ ثُمَّ يُبَاشِرُنِيقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَمَيْمُونَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
дийцина тхуна [Бундар] аьлла; дийцина вайга [Ӏабдуррахьман бин МахӀдис] [Суфьян] тӀера [Мансур] тӀера [ИбрахӀим] тӀера [Аль-Асвадера] [ӀайсихӀ] тӀера цо аьлла; «Со хьайд долчу хенахь РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам омра дира соьга кӀади лелае аьлла, тӀаккха цо со хьаьстира». Цо элира; «ХӀокху декъехь Умм Саламатера а, Маймунатера а истори ю». Абу Ӏийсас элира; Ӏайсатан хьадис хьасан сахьих ду. Иштта ду Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, табиӀин а асхьабашна юкъара дуккха а Ӏелам-нехан ойла. И ойла йолуш бу СяфиӀий а, Ахьмад а, Исхьакъ а.
Imam Tirmidzi : 123
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَرَامِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ فَقَالَ وَاكِلْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِمُوَاكَلَةِ الْحَائِضِ بَأْسًا وَاخْتَلَفُوا فِي فَضْلِ وَضُوئِهَا فَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُهُمْ وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ فَضْلَ طَهُورِهَا
дийцина вайга [Ӏаббас Аль-Анбарис] а, [Мухьаммад бин Ӏабд-Аль-АӀла] а цара аьлла; дийцина вайга [Ӏабдуррахьман бин МахӀдис] аьлла; дийцина вайга [МуӀавийа бин Солихьа] [Ал ӀалаӀ бин Аль Хьарис] тӀера [Хьарам бин МуӀавийа] шен ден вешера [ӀабдуллахӀ бин СаӀдера] цо аьлла; — Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам хаьттира ас хьайд долчу зударшца яа хӀума яарх лаьцна, тӀаккха цо элира: «Цуьнца яа хӀума яа». Цо элира; — ХӀокху декъехь «Ӏайсатан а, Анасан а» истори а ю. Абу Ӏийсас элира; «ХӀара хьадис ӀабдуллахӀ бин СаӀда дийцинарг хьасан гӀарибан даржехь ду. Иштта хета дукхахболчу Ӏилманан говзанчашна, уьш хьесапехь бу, хьайд долчу зударшца цхьаьна яа хӀума яарх хӀумма а дац аьлла. Амма лийчаран хи дисина хиларх лаьцна барт ца хилла церан, цхьаболчара аттачу доккхуш, цхьаболчара вон дина’.
Imam Tirmidzi : 124
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ ثابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَتْ لِي عَائِشَةُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِينِي الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ قُلْتُ إِنِّي حَائِضٌ قَالَ إِنَّ حَيْضَتَكِ لَيْسَتْ فِي يَدِكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ اخْتِلَافًا فِي ذَلِكَ بِأَنْ لَا بَأْسَ أَنْ تَتَنَاوَلَ الْحَائِضُ شَيْئًا مِنْ الْمَسْجِدِ
дийцина тхуна [Къутайбас] аьлла; дийцина вайга [Убайда бин Хьумайда] [Аль-АӀмаси] тӀера [Сабит бин Убайда] тӀера [Аль-Къасим бин Мухьаммадера] цо аьлла; ' [Ӏайсата] элира соьга: «АллахӀан элчано цкъа соьга элира: «Маьждиг чуьра жима матта схьаэца», - элира Ӏайсата; — ТӀаккха ас элира; «Со хьайдехь ву», - элира цо: «Бакъдолуш, хьан хьайдехь долу цӀий хьан карахь дац». Цо элира; «ХӀокху декъехь Ибн Ӏумарера а, Абу ХӀурайрера а истори ю». Абу Ӏийсас элира; Ӏайсатан хьадис хьасан сахьих ду. Иштта хета дукхахболчу Ӏилманчашна, вайна хууш дац уьш цу тӀехь вовшех къаьсташ хилар. Аьлча а, хьайд долчу зударша маьждигна чуьра хӀума схьаэца мегаш хилар».
Imam Tirmidzi : 125
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَبَهْزُ بْنُ أَسَدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَادُ بْنُ سَلَمَةِ عَنْ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَكِيمٍ الْأَثْرَمِ عَنْ أَبِي تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى التَّغْلِيظِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَتَى حَائِضًا فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِينَارٍ فَلَوْ كَانَ إِتْيَانُ الْحَائِضِ كُفْرًا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِالْكَفَّارَةِ وَضَعَّفَ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَأَبُو تَمِيمَةَ الْهُجَيْمِيِّ اسْمُهُ طَرِيفُ بْنُ مُجَالِدٍ
дийцина тхуна [Бундар] аьлла; дийцина вайга [Яхья бин СаӀида] а, [Ӏабдуррахьман бин МахӀдига] а, [Бахьз бин Асада] а цара аьлла; дийцина вайга [Хьаммад бин Салама] [Хьаким Аль-Ацрам] тӀера [Абу Тамимат Ал-Хьуджайми] тӀера [Абу ХӀурайрат] тӀера Пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам, цо аьлла: «Хьалха хьайд долчу зудчуьнца эвхьаза гӀуллакх хилларг, я хьайд йолчу зудчуьнца эвхьаза гӀуллакх хилларг, я шен анусехь хиллачу зудчуьнца эвхьаза гӀуллакх хилларг, я шен анусехь хиллачу зудчуьнца эвхьаза гӀуллакх хилларг. отведен к Мухьаммаду шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллям'. Абу Ӏийсас элира; «ХӀаким Аль-Ацраман хьадисера бен, Абу Тамимат Аль-Хьуджаймигара, Абу ХӀурайратера хьадисера бен ца девза вайна хӀара хьадис. Ткъа Ӏилманчаша дийцарехь, оцу хьадисан маьӀна дукъ санна бен дац. Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дийцина ду, цо аьлла: «Хьайд долчу зудчуьнга веъначо - цхьана динарца сагӀа дала деза». Нагахь санна хьайд долчу зудчунна тӀе вар куфран Ӏамал елахь, тӀаккха цуьнга шен кафарат санна сагӀа далар тӀедуьллур дац! Амма Мухьаммада гӀелдира и хьадис шен санад агӀорхьара. Ткъа Абу Тамима Аль Хьуджайми цӀе Сариф бин Муджалид ю.
Imam Tirmidzi : 126
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّجُلِ يَقَعُ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ يَتَصَدَّقُ بِنِصْفِ دِينَارٍ
дийцина вайга [Ӏали бин Хьужра] аьлла; вайга [Шарика] [Хушаймера] [Миксамера] [Ибн Ӏаббасера] [Ибн Ӏаббасера] пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дийцина, шен зудчунна тӀе хьайд долчу хенахь веанчу цхьана стагах лаьцна, цо элира: «Шен хьайд йолчу зудчунна тӀе веъначо ах динар ахча а луш, сагӀа ло цунна».
Imam Tirmidzi : 127
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ دَمًا أَحْمَرَ فَدِينَارٌ وَإِذَا كَانَ دَمًا أَصْفَرَ فَنِصْفُ دِينَارٍقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْكَفَّارَةِ فِي إِتْيَانِ الْحَائِضِ قَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَمَرْفُوعًا وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ يَسْتَغْفِرُ رَبَّهُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ قَوْلِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ بَعْضِ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ عُلَمَاءِ الْأَمْصَارِ
дийцина вайга [Ал Хьусайн бин ХӀурайс] аьлла; вайга [Ал Фадлл бин Мусас] [Абу Хьамза Ас Суккари] [Ӏабдул Карим] [Миксам] [Ибн Ӏаббас] пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дийцина, цо аьлла: «Нагахь санна цӀий цӀен делахь, гӀуда цхьа динар ду, нагахь санна иза шарделла делахь, гӀуда хьалф ду». Абу Ӏийсас элира; «Хьайд долчу зударшца эвхьаза гӀуллакх лелорна гӀуданаш тохарх лаьцна дуьйцу хьадис Ибн Ӏаббаса дийцина, маукъуфан а, марфунан а истори а йолуш». Иштта дуьйцу цхьаболчу Ӏилманчаша. Ткъа и ойла а эцна Ахьмада а, Исхьакъа а. бин Аль Мубарак аьлла; «Шен Раббе къинтӀера довла, кафарат дац». Иштта бин Ал Мубарака дийцина хӀара санна долу дешнаш масех табиӀин Ӏеламнаха а дийцина, масала, СаӀид бин Джубайрас а, ИбрахӀим Ан НахаӀис а. Ткъа иштта ду дуьненан дукхах болчу Ӏеламнаха аьлларг.
Imam Tirmidzi : 128
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الثَّوْبِ يُصِيبُهُ الدَّمُ مِنْ الْحَيْضَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُتِّيهِ ثُمَّ اقْرُصِيهِ بِالْمَاءِ ثُمَّ رُشِّيهِ وَصَلِّي فِيهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ قَيْسِ بْنتِ مِحْصَنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَسْمَاءَ فِي غَسْلِ الدَّمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الدَّمِ يَكُونُ عَلَى الثَّوْبِ فَيُصَلِّي فِيهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهُ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِذَا كَانَ الدَّمُ مِقْدَارَ الدِّرْهَمِ فَلَمْ يَغْسِلْهُ وَصَلَّى فِيهِ أَعَادَ الصَّلَاةَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الدَّمُ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَلَمْ يُوجِبْ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ وَإِنْ كَانَ أَكْثَرَ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ يَجِبُ عَلَيْهِ الْغَسْلُ وَإِنْ كَانَ أَقَلَّ مِنْ قَدْرِ الدِّرْهَمِ وَشَدَّدَ فِي ذَلِكَ
дийцина вайга [Ибн Абу Ӏумара] аьлла; дийцина вайга [Суфьян бин Уйайна] [Хьисам бин Урвах] [ФатӀима бинт Аль Мундзир] [Асма бинт Абу Бакр] аьлла; «Цхьана зудчо хаьттина Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам беттан цӀийца дӀаьвше духарх лаьцна?» тӀаккха РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам жоп делира: «Каде хьакха, тӀаккха хьакха, хица дила, цул тӀаьхьа цуьнца доӀа де». Цо элира; «ХӀокху декъехь иштта Абу ХӀурайрара а, Умм Къайс бинт Михшанера а истори ю». Абу Ӏийсас элира; «Асматан беттан цӀий диларх лаьцна долу хьадис хьасан ду». Ӏеламнаха тайп-тайпана ойланаш йо кӀади тӀе а доьжна, дӀадилале ламазна лелош долчу цӀийх лаьцна. ТабиӀинера цхьаболчу Ӏеламнаха аьлла; «Нагахь санна цӀий дирхам барамехь делахь, цо иза дилале хьалха дӀадоьхкича, тӀаккха ламаз юха дан деза цо». Цхьаболчара бохучу хенахь; «Нагахь санна цӀий цхьана дирхаман барамал доккха делахь, тӀаккха ламаз юха дан деза цо». И ойла йолуш ву Суфьян Ац Цаурий а, бин Аль Мубарак а. Амма табиӀинашна юкъара а, кхечу нахана юкъара а болчу кхечу цхьаболчу Ӏелам-наха ламаз юха дар важиб ца дина, цӀий дирхӀамел доккха доллушехь. Иштта ойла йолуш ву Ахьмад а, Исхьакъ а. ШафиӀис аьлла; — ЦӀий дирхӀамал кӀезиг делахь а, дила деза ахь иза. Ткъа Иза цунах дӀатесна'.
Imam Tirmidzi : 129
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا فَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَاسْمُ أَبِي سَهْلٍ كَثِيرُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى ثِقَةٌ وَأَبُو سَهْلٍ ثِقَةٌ وَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَهْلٍ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى أَنَّ النُّفَسَاءَ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِلَّا أَنْ تَرَى الطُّهْرَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَغْتَسِلُ وَتُصَلِّي فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ فَإِنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَيُرْوَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ خَمْسِينَ يَوْمًا إِذَا لَمْ تَرَ الطُّهْرَ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيِّ سِتِّينَ يَوْمًا
дийцина вайга [Нашр бин Ӏали Аль-Джахдламис] аьлла; дийцина вайга [Сюджаъ бин Аль Валид Абу Бадр] [Ӏали бин Ӏабдул Ӏала] [Абу СахӀл] [Мусса Ал Аздиах] [Умму Салама] тӀера цо аьлла; — Элчанан заманахь, хӀинцца бер дина зударий шовзткъа дийнахь тийна Ӏаш хилла, оха яххьаш сан - ораматан тайпа - Ӏаьржа бос бахьанехь хьаькхна хилла'. Абу Ӏийсас элира; «ХӀара гӀариб хьадис ду, Абу Сахьлан хьадисера бен ца хаьа вайна иза, Умм Саламатера Мусса Ал Аздиах». Ткъа Абу Сахьлин цӀе Касир бин Зияд ю. Цу хьолехь Мухьаммад бин ИсмаьӀила аьлла; 'Ӏали бин Ӏабдул Ӏала а, Абу Сахл а тешаме нах бу'. Ткъа Мухьаммадна и хьадис Абу Сахьлин хьадисера бен ца хаьара. Ӏеламнехан барт хилла, Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам асхьабийн а, табиӀинийн а, царел тӀаьхьа болчеран а барт хилла, бер динчу зудчунна шовзткъа дийнахь ламаз дита мегар ду, цул хьалха иза цӀанъелла яцахь, тӀаккха лийча а, ламаз дан а деза. Шовзткъа де даьлча цунна цӀий гича, тӀаккха цхьаболчу Ӏелам-наха аьлла; 'Шовзткъа де даьлча ламаз дита ца деза'. Иштта хета дукхахболчу юристашна, масала, Суфьян Ац Цаурина а, бин Аль Мубаракна а, СяфиӀина а, Ахьмадана а, Исхьакъана а. Ткъа иза а дийцина ду Аль-Хьасан Ал-Башригара, цо элира; «Бакъдолуш, бер динчу зудчо пхийтта дийнахь ламаз дийр дац, нагахь санна цунна ша цӀена хилар ца гича». Ткъа иза иштта дийцина ду Ӏаса бин Абу РабахӀигара а, Аш СяӀбигара а; нийса аьлча шовзткъа де'.
Imam Tirmidzi : 130
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي غُسْلٍ وَاحِدٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَنْ لَا بَأْسَ أَنْ يَعُودَ قَبْلَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ هَذَا عَنْ سُفْيَانَ فَقَالَ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبُو عُرْوَةَ هُوَ مَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ وَأَبُو الْخَطَّابِ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي عُرْوَةَ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ وَهُوَ خَطَأٌ وَالصَّحِيحُ عَنْ أَبِي عُرْوَةَ
дийцина вайга [Бундар Мухьаммад бин Басысяр] аьлла; дийцина вайга [Абу Ахьмада] аьлла; дийцина вайга [Суфьяна] [МаӀмар] тӀера [Къатадатера] [Анас] тӀера аьлла; 'Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам цкъа шен зударий цхьана лийчарехь дӀасаберзийра'. Цо элира; – ХӀокху декъехь Абу Рафигара истори а ю». Абу Ӏийсас элира; «ХӀара хьадис хьасан нийса ду, Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен массо а зударий цхьана лийчарца лийчина хилар». Иштта хета дуккха а Ӏилманан говзанчашна, царна юкъахь Аль-Хьасан Аль-Башрина а, цхьаммо лийчар ца динашехь, юха а -эвхьаза гӀуллакх лелорца- цхьа а проблема яц'. [Мухьаммад бин Юсуфа] дийцина хӀара хьадис [Суфьанера], -Абу Урвас аьлла Абу Ал ХатсхӀабера-, [Анасера], Абу Урвах -иза ву МаӀмар бин Расийд-, Абу Ал Хатсхаб Къатадах бин ДиӀаматера. Абу Ӏийсас элира; «Царех цхьаболчара дийцина Мухьаммад бин Юсуфера, Суфьянера, Ибн Абу Урвахера Абу Аль-ХатсхӀабера».
Imam Tirmidzi : 131
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ بَيْنَهُمَا وُضُوءًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ و قَالَ بِهِ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَعُودَ فَلْيَتَوَضَّأْ قَبْلَ أَنْ يَعُودَ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
дийцина тхуна [Ханнад] аьлла; дийцина вайга [Хьафш бин ГӀийаца] [Ӏашим Ал-Ахьвал] тӀера [Абу Ал-Мутаваккилера] [Абу СаӀид Ал-Худри] тӀера Пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам, цо аьлла: «Нагахь санна шух цхьаъ шен зудчунна тӀе а веана, иза юха дан лаахь, тӀаккха цаьршиннах шиъ лийча дойла цу юккъехь». Цо элира; — ХӀокху декъехь Ӏумарера истори а ю». Абу Ӏийсас элира; «Абу СаӀида дийцина хӀара хьадис хьасан ду. Иштта хета Ӏумар бин Аль-ХатсхӀабна. Ткъа Ӏилманан говзанчашлахь дикка кӀезиг бу и ойла лелош, цара боху: «Нагахь санна стага шен зудчуьнца эвхьаза гӀуллакх динехь, юха а иза дан лаахь, тӀаккха хьалха лийча деза». Абу Аль Мутаваккилан цӀе Ӏали бин Дауд ю. Цу юкъана Абу СаӀид Аль Худрин цӀе СаӀд бин Малик бин Синанъ ю.
Imam Tirmidzi : 132
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ قَالَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمْ الْخَلَاءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلَاءِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَرْقَمِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَالَا إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلَا يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنْ الصَّلَاةِ
дийцина вайга [Ханнад бин Ас Сари] аьлла; дийцина вайга [Абу МуӀавията] [Хьисам бин УрвахӀера] [шен дега] [ӀабдуллахӀ бин Аль-Аркъамера] цо аьлла; Ӏикъамат дӀакхайкхийна хилла, тӀаккха цхьана стеган куьг схьа а лаьцна, хьалхавала аьлла, омра дина цо, шен къоман имам ша воллушехь. ТӀаккха цо элира; — Цкъа Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам олуш хезира суна: «Нагахь санна ламаз дина делахь, шух цхьаъ хьаштагӀа ваха лууш велахь, тӀаккха иза хьалха хьаштагӀа ваха». Цо элира; «ХӀокху декъехь иштта истори ю Ӏайсатера а, Абу ХӀурайрера а, Цаубанера а, Абу Умаматера а». Абу Ӏийсас элира; — ӀабдуллахӀ бин Аль Аркъаман хьадис хьасан нийса хьадис ду. Иштта дийцина [Малик бин Анаса] а, [Яхья бин СаӀид Аль-Къатсана] а, дагахь латточарех дикка кӀезиг болчу наха а – хьадисийн говзанчаша – [Хьисям бин УрвахӀера] [шен дега] [ӀабдуллахӀ бин Аль-Аркъамера] [ӀабдуллахӀ бин Аль-Аркъамера]». [Вухьайба], цул совнаха, [Хьисам бин УрвахӀера] [шен дега] [стагах] [ӀабдуллахӀ бин Аль-Аркъамера] дийцина. Иштта ойла ю Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, табиӀин а асхьабех цхьанна хилла ца Ӏаш. И ойла ю Ахьмадан а, Исхьакъан а, цара боху: «Цхьаммо а ламаз ма дойла, нагахь санна шена хьацар дӀадаккха я хьацар дӀадаккха лаам белахь». Цара юха а элира: «Нагахь санна иза ламаз дан хьалагӀаьттина велахь, ламаз юхатоха ца оьшу цо, цо шена новкъарло ца йичхьана». Цхьаболчу Ӏилманан говзанчашна хетарехь, «стагана шен хьацар я хьацар хьакха дезачу хенахь ламаз дар хӀумма а дац, ламазна новкъарло ца хилчахьана».
Imam Tirmidzi : 133
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَإِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَتَوَضَّأُ مِنْ الْمَوْطَإِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِيءَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالَ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهَذَا الصَّحِيحُ
дийцина вайга [Абу Раджа` Къутайбас] аьлла; дийцина вайга [Малик бин Анас] [Мухьаммад бин Ӏумара] [Мухьаммад бин ИбрахӀим] [Ӏабдуррахьман бин Ауфан зудчун лай] цо аьлла; «Ас цкъа элира [Умм Саламате]: «Баккъалла а, со зуда ю, шен духар деха долуш, боьхачу меттигашкахь лелаш?». тӀаккха цо аьлар; — Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла цкъа: «Каде цӀена хир ю цул тӀаьхьа лаьттаца». Цо элира; — ХӀокху декъехь ӀабдуллахӀ бин МасӀудан истори а ю, цо элира; — Цкъа Делан Элчанца саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам боьхачу меттехь вара со, ткъа оха лийчар ца дира. Абу Ӏийсас элира; "Ӏилманчаша иштта ойла йина ца Ӏаш, цара олу: "Боьхачу лаьтта тӀе ког баьккхинчу стага шен когийн бух била ца беза, боьхалла хӀинца а шера яцахь, цундела цунна хьехар до, лараш дӀаяха". Абу Ӏийсас элира; ' [ӀабдуллахӀ бин Аль-Мубарак] иштта дийцина хӀара хьадис [Малик бин Анасера] [Мухьаммад бин Ӏумара] [Мухьаммад бин ИбрахӀим] [ХӀуд бин Ӏабдуррахьман бин Ауфан зудчун лай] [Умму Саламат] тӀера. Амма цу тӀехь шеко яра, хӀунда аьлча Ӏабдуррахьман бин Ӏафан Хьуд цӀе йолу кӀант ца хилла. Амма иза Умм Саламатера ИбрахӀим бин Ӏабдуррахьман бин Ауфан хиллачу зудчун лайн истори ю, иза бакъдерг ду».
Imam Tirmidzi : 134
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَزْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالْآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لِأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلَالَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلَّاسِ قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا
вайга дийцина [Абу Хьафш Ӏамру бин Ӏали Аль Фалас] аьлла; дийцина вайга [Язид Ибн Зурайъ] аьлла; дийцина вайга [СаӀида] [Къатада] тӀера [Азра] тӀера [СаӀид бин Ӏабдуррахьман бин Абза] тӀера [шен дас] тӀера [Ӏаммар бин Ясирера] аьлла; «Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам омра дина цуьнга юьхь тӀехь а, куьйган пӀелгаш тӀехь а тайамум де аьлла». Цо элира; «ХӀокху декъехь Ӏайсатера а, Ибн Ӏаббасера а истори ю». Абу Ӏийсас элира; — ХӀара Аммар хьадис хьасан нийса ду. Иштта Ӏаммарера дийцина ду дуккха а некъаш тӀера. Иштта ойла ю Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам асхьабех цхьанна хилла ца Ӏаш. Царна юкъахь вара Ӏали, Ӏаммар, Ибн Ӏаббас, кхин а дуккха а табиӀинийн гонашкара, масала, Аш СяӀби, Ӏатха, Махул. Цара олу: «Тайамум юьхь тӀе а, шина пӀелгана а цхьа тохар ду». И ойла схьаэцна Ахьмада а, Исхьакъа а. Ткъа цхьаболчу Ӏилманан говзанчаша, масала, Ибн Ӏумара, Жабира, ИбрахӀима, Аль-Хьасана аьлла: «Тайамум юьхь тӀе цхьа тохар ду, шина пӀелгана логашка кхаччалц цхьа тохар ду». И ойла эцна Суфьян Ац Цаурис а, Малика а, бин Аль Мубарак а, СяфиӀис а. Тайамумах лаьцна долу хӀара хьадис, Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам «юьхьна а, куьйган пӀелгашна а» аьлла хилар а, кхечу кепара дийцина ду Аммарера. ХӀара хьадис Ӏаммарера а дийцина ду, цо элира аьлла; «Оха цкъа Пайхамарца саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламца цхьаьна белшаш тӀе а, хьаьжкӀашна тӀекхаччалц тайаммум дира». Амма цхьаболчу Ӏеламнаха Пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Ӏаммаран хьадис гӀелдо, юьхь тӀехь а, пӀелгаш тӀехь а тайамум дарх лаьцна, белшашна а, пӀелгашна а тайамм даран хьадис а цуьнгара дийцина хилча. Исхьакъ бин ИбрахӀим бин Махлад Аль Ханжали аьлла; Ӏаммаран юьхь тӀе а, пӀелгашна а тайаммум дарх лаьцна долу хьадис хьасан нийса долу хьадис ду. Цу юкъана, Аммаран хьадис: «Оха цкъа Пайхамарца саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламца белшашна а, хьаьжкӀашна а тӀекхаччалц тайамум дира» аьлла долу хьадис, юьхь тӀе а, пӀелгашна а лерина долчу хьадисаца нислуш дац. ХӀунда аьлча, Ӏаммара ца хьахийна Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам царна иштта омра дина аьлла. Амма цо хӀинцца элира: «Оха хӀара а, хӀара а до». Цо Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хаьттича, цо омра дина цуьнга шен юьхь а, куьйган пӀелгаш а дӀадохка аьлла, цундела чакхвелира иза Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шена Ӏамийнарг деш, масала, шен юьхь а, куьйган пӀелгаш а дӀадохуш. Цунна тоьшалла ду Ӏаммара Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам тайамумах лаьцна фатва делларг, цо аьлларг: «-юьхь а, куьйган пӀелгаш а дӀадохкар». Цундела оцу гӀуллакхехь аргумент ю Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Ӏамийнарг, юьхь а, куьйган пӀелгаш а дӀадаха Ӏамийнарг». Цо элира: «Суна хезира Абу ЗурӀат бин Ӏабдул-Карима олуш; — Басра гӀалахь кхаа стагал дика дагахь Ӏамо стаг ца гина суна; Али бин Аль Мадини, Ибну Асы Сядзакуни и 'Амру бин Али Аль Фаллас'. Абу ЗурӀата аьлла; Аффан бин Муслима дийцина Ӏамру бин Ӏелера хьадис.
Imam Tirmidzi : 135
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ دَاودَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ التَّيَمُّمِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فِي كِتَابِهِ حِينَ ذَكَرَ الْوُضُوءَ{ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ }وَقَالَ فِي التَّيَمُّمِ{ فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ }وَقَالَ{ وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا }فَكَانَتْ السُّنَّةُ فِي الْقَطْعِ الْكَفَّيْنِ إِنَّمَا هُوَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ يَعْنِي التَّيَمُّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَذِيٌّ صَحِيحٌ
Дийцина вайга [Яхья бин Мусас] аьлла; дийцина вайга [СаӀид бин Сулаймана] аьлла; дийцина вайга [Хьусайма] [Мухьаммад бин Халид Аль-Къурасий] [Дауд бин Хьушайн] [Икрима] [Ибн Ӏаббасе], шега цкъа хаьттина хилла тайаммумах лаьцна, тӀаккха цо жоп делира: «Баккъалла а, АллахӀа аьлла Шен жайни тӀехь лийчар хьахош юьхь тӀе а, АллахӀа хьан куьг хьала а аьлла: '-Со хьан куьг хьала а аьлла: '-Со хьан куьг хьала' тайаммумах лаьцна: '-Цундела хьайн юьхь а, куьйгаш а дӀа а хьаькхна-'. ТӀаккха цо элира: «-Къола деш болчу божарша а, къола деш болчу зударша а, шиннан а куьйгаш дӀадаха-'. Цундела, суннатехь, куьйгаш хадочу хенахь иза куьйган пӀелгаш ду, ткъа Тайаммумехь дилинарг юьхь а, пӀелгаш а ду». Абу Ӏийсас элира; «ХӀара хьадис сахьихь гӀариб ду».
Imam Tirmidzi : 136
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَعُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْرِئُنَا الْقُرْآنَ عَلَى كُلِّ حَالٍ مَا لَمْ يَكُنْ جُنُبًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ قَالُوا يَقْرَأُ الرَّجُلُ الْقُرْآنَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ وَلَا يَقْرَأُ فِي الْمُصْحَفِ إِلَّا وَهُوَ طَاهِرٌ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
дийцина вайга [Абу СаӀид ӀабдуллахӀ бин СаӀид Аль Асяжас] аьлла; дийцина тхуна [Хьафш бин ГӀайатс] а, [Укъба бин Халид] а цара аьлла; дийцина вайга [Аль-АӀмасий] а, [Ибн Абу Лайла] а [Ӏамру бин Мурра] [ӀабдуллахӀ бин Саламат] [Ӏали] тӀера цо аьлла; «РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Къуръан дешна хӀора аьттонехь, ша джунуб ца хилчахьана». Абу Ӏийсас элира; — ХӀара Ӏелин хьадис нийса хьадис ду. И ойла схьаэцна дуккха а Ӏилманан говзанчаша Пайхамаран асхьабашна юкъара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, табиӀинш а. Цара элира; — Стага Къуръан деша мегар ду, лийчар доцуш, амма деша мегар дац, ша цӀена вацахь. И ойла эцна Суфьян Ац Цаурис а, СяфиӀийс а, Ахьмада а, Исхьакъас а.
Imam Tirmidzi : 137
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَدَخَلَ أَعْرَابِيٌّ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ دَلْوًا مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَقَالَ سَعِيدٌ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى يُونُسُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
дийцина вайга [Ибн Абу Ӏумара] а, [СаӀид бин Ӏабдуррахьман Аль Махзуми] а цара аьлла; дийцина вайга [Суфьян бин Уйайна] [Аз Зухри] тӀера [СаӀид бин Аль Мусайиб] тӀера [Абу ХӀурайра] тӀера цо аьлла; 'Цхьа юьртара Ӏаьрби маьждиг чу вахана Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам ламаз деш волуш, юьртара Ӏаьрбо тӀаккха ламаз дина. Ламаз дина ваьлча цо доӀа дира: «Я АллахӀ, къинхетам бехьа сох а, Мухьаммадах а, тхоьца цхьа а ма веза Ахьа». Цул тӀаьхьа Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам цунна тӀе а вирзина элира: «Бакъдолуш, ахь цхьа шуьйра хӀума готтадина». Цул тӀаьхьа цо маьждиг чохь хьацар дира, нах сихха шена тӀегӀерта, амма Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам аьлла: «Хи ведарца дӀадоьду», я цо аьлла: «Хи ведарца». Цул тӀаьхьа юха а элира цо: «Бакъдолуш, шу паргӀато ян ваийтина ву, халонаш ян ваийтина вацара». [СаӀийда] элира; — [Суфьяна] элира; «Соьга [Яхья бин СаӀида] [Анас бин Маликера] иштта дийцина». Цо элира; «ХӀокху декъехь иштта ӀабдуллахӀ бин МасӀудера а, Ибну Ӏаббасера а, ВасилахӀ бин Ал-Аскъагара а истори ю». Абу Ӏийсас элира; «ХӀара хьадис хьасан сахьихь ду, оцу хьадисана тӀе а тевжаш, цхьаболчу Ӏилманчаша дика Ӏамалш а йина». Иштта хета Ахьмадан а, Исхьакъан а. Иштта [Юнуса] дийцина хӀара хьадис [Аз Зухри] тӀера [УбайдуллахӀ бин ӀабдуллахӀ] [Абу ХӀурайра] тӀера».
Imam Tirmidzi : 138
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ فِي الْأُولَى مِنْهُمَا حِينَ كَانَ الْفَيْءُ مِثْلَ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ كُلُّ شَيْءٍ مِثْلَ ظِلِّهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ وَأَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى الْفَجْرَ حِينَ بَرَقَ الْفَجْرُ وَحَرُمَ الطَّعَامُ عَلَى الصَّائِمِ وَصَلَّى الْمَرَّةَ الثَّانِيَةَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ لِوَقْتِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ أَسْفَرَتْ الْأَرْضُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَبُرَيْدَةَ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ لِوَقْتِ الْعَصْرِ بِالْأَمْسِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدٌ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي الْمَوَاقِيتِ حَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ فِي الْمَوَاقِيتِ قَدْ رَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
дийцина вайга [Ханнад бин Ас Сари] аьлла; дийцина вайга [Ӏабдуррахьман бин Абу Аз Зинада] [Ӏабдуррахьман бин Аль Хьарис бин Айяси бин Абу РабиӀат] [Хьаким бин Хьаким] - нийса аьлча Ибну Ӏаббад бин Хьунаиф - аьлла; хаам бина суна [НафиӀ бин Джубайр бин МусӀим] аьлла; дийцина соьга [Ибну Ӏаббасе], Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам элира аьлла: «Джибрил ӀалайхӀис Салам цкъа КаӀбатан агӀор имам санна хьалхавелира со шозза. Дуьххьара делкъан ламаз дина цо, ӀиндагӀаш сандал санна долчу хенахь. ТӀаккха делкъа ламаз дира цо, цхьана хӀуманан сурт бакъдолчух тера хилча. Цул тӀаьхьа малхбуза ламаз малх чубузуш, марха кхобучара марха дохуш. ТӀаккха стиглахь цӀен бос дӀабаьллачу хенахь Ӏиша ламаз де. Цул тӀаьхьа Ӏуьйра ламаз дира цо, Ӏуьйра хьалаяьлча, марха кхобучунна юург хьарам хилча. ШолгӀа а, делкъа ламаз дира цо, цхьана хӀуманан сурт, иза бакъдолчехь ма-хиллара, нийсса селхана делкъа ламазан хенаца. ТӀаккха делкъа ламаз дира цо, хӀора хӀуманан сурт хьалхалерчу хӀуманал шозза сов хилча. Цул тӀаьхьа хьалха санна малхбуза ламаз дира цо, тӀаккха буьйсанан кхоалгӀа дакъа дӀадаьлча тӀаьххьара Ӏиса ламаз дира цо. ТӀаккха Ӏуьйра ламаз де ахь, лаьтта тӀе малх кхеттачу хенахь. Цул тӀаьхьа соьгахьа а вирзина, Жибрила элира; «ХӀай Мухьаммад, хьол хьалха хиллачу пайхамарийн хан ю хӀара, ламазан хан оцу шина хенана юккъехь ю». Абу Ӏийсас элира; «ХӀокху декъехь иштта ду Абу ХӀурайрас, Бурайдас, Абу Мусас, Абу МасӀуд Ал-Ансари, Абу СаӀидан, Жабиран, Ӏамру бин Хьазман, Ал-Баран, Анасан хьадисаш». Соьга хаам бина [Ахьмад бин Мусас] аьлла; вайна хаам бина [ӀабдуллахӀ бин Аль-Мубарак] аьлла; тхуна хаам бина [Хьусайн бин Ӏали бин Хьусайн] аьлла; дийцина соьга [Вахб бин Къайсана] [Джабир бин ӀабдуллахӀ] РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламера, цо элира: «Джибрила со дӀавигира...... тӀаккха цо хьахийра Ибн Ӏаббасан хьадисехь санна маьӀна долуш. Ткъа цо хьадисехь ца хьахийна: «Селхана санна аср хан хиларна». Абу Ӏийсас элира; — Хьасан сахьихь гӀариб ду хӀара хьадис. Ткъа Ибн Ӏаббасан хьадис хьасан сахьихь хьадис ду. Мухьаммада элира; «Ламазан хенашца доьзна уггаре а нийса истори ю Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам» аьлла долу Жабиран хьадис. Цо элира; «Ламазан хенашца доьзна долу Джабиран хьадис дийцина [Атха бин Абу Рабах] а, [Амру бин Динар] а, [Абу Аз Зубайра] а [Джабир бин ӀабдуллахӀ] пайхамарера саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам, иштта хьадис Вахб бин Абу Рабах вас, от Джабирала, от Джабирала, из.
Imam Tirmidzi : 139
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الظُّهْرِ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَآخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُ الْعَصْرِ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ صَلَاةِ الْعَصْرِ حِينَ يَدْخُلُ وَقْتُهَا وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَصْفَرُّ الشَّمْسُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْمَغْرِبِ حِينَ تَغْرُبُ الشَّمْسُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ حِينَ يَغِيبُ الْأُفُقُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ يَنْتَصِفُ اللَّيْلُ وَإِنَّ أَوَّلَ وَقْتِ الْفَجْرِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَإِنَّ آخِرَ وَقْتِهَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ فِي الْمَوَاقِيتِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ كَانَ يُقَالُ إِنَّ لِلصَّلَاةِ أَوَّلًا وَآخِرًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
дийцина тхуна [Ханнад] аьлла; дийцина вайга [Мухьаммад Ибн Фудлаила] [Аль-АӀмаси] тӀера [Абу Солихь] тӀера [Абу ХӀурайра] тӀера цо аьлла; РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллама аьлла: «Бакъдолуш, ламазан шен юьхьанцара хан а ю, чекхйолу хан а ю». Делкъа ламазан хан йолалуш йолу хан малх чубузучу хенахь ю, ткъа чаккхенан хан аср хан чуяьлча ю. Аср ламазан хан йолалуш хан тӀекхаьчча ю, чаккхе малх шарбеллачу хенахь ю. Малхбуза ламазан хан йолалуш малх чубузучу хенахь ю, ткъа чаккхенан хан цӀиэ бос дӀабаьллачу хенахь ю. Иша хан йолалуш цӀен бос дӀабаьлла, чаккхенан хан буьйса юккъе яьлча ю. Ткъа Ӏуьйра ламазан юьхь Ӏуьйре схьакхетча ю, цуьнан чаккхе малх схьакхетча ю». Цо элира; — ХӀокху декъехь ӀабдуллахӀ бин Ӏамругара истори а ю. Абу Ӏийсас элира; — Ткъа суна хезира Мухьаммада олуш; МуджахӀидера Аль-АӀмасийс ламазан хенашца долу хьадис нийса ду Ал-АӀмасийчуьра Мухьаммад бин Фудлайлан хьадисел а, ткъа Мухьаммад бин Фудлайлан хьадисехь Мухьаммад бин Фудлайла дина гӀалаташ ду. Дийцина тхуна [Абу Усамата] [Абу Исхьакъ Ал-Фазарига] [Ал-АӀмасий] [МуджахӀидера]'. Цо элира; — Цкъацкъа хьахош а ду; Ма-дарра аьлча, ламазан юьхь а, чекхйолу а хан ю, тӀаккха цо хьахийна Ал-АӀмаси тӀера Мухьаммад бин Фудлайлан хьадис шен маьӀница.
Imam Tirmidzi : 140
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَالْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ أَقِمْ مَعَنَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ حِينَ طَلَعَ الْفَجْرُ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ مِنْ الْغَدِ فَنَوَّرَ بِالْفَجْرِ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالظُّهْرِ فَأَبْرَدَ وَأَنْعَمَ أَنْ يُبْرِدَ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعَصْرِ فَأَقَامَ وَالشَّمْسُ آخِرَ وَقْتِهَا فَوْقَ مَا كَانَتْ ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ إِلَى قُبَيْلِ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ ثُمَّ أَمَرَهُ بِالْعِشَاءِ فَأَقَامَ حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ أَنَا فَقَالَ مَوَاقِيتُ الصَّلَاةِ كَمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ أَيْضًا
дийцина вайга [Ахьмад бин МаниӀ] а, [Ал Хьасан бин Аш Шаббах Аль Баззар] а, [Ахьмад бин Мухьаммад бин Муса] а цхьана маьӀнехь. Цара элира; «Дийцина тхуна [Исхьакъ бин Юсуф Аль-Азракъ] [Суфьян Ац Цаурий] [Алкъама бин Марцад] [Сулайман бин Бурайда] [шен де] аьлла; «Цхьа стаг веана Пайхамар волчу, саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам, ламазан хенаш хаьттина, тӀаккха цо элира: «Схьавола, тхоьца ламаз де -Дала мукъ лахь-». ТӀаккха Билале икъамат эца аьлла омра дира цо. Цундела цо икъамат дира Ӏуьйре хьалаяьлча. ТӀаккха цо икъамат омра дира, Билала а икъамат дира малх лестачу хенахь, цундела делкъа ламазаш дира цо. ТӀаккха цо икъамат омра дира, Билалас икъамат дира, делкъа ламаз дира цо, малх кӀайн а болуш, хӀинца а лекха а болуш. Цул тӀаьхьа малхбузан зӀаьнарш чубузучу хенахь малхбуза ламаз дан омра дира цо. Цул тӀаьхьа стиглахь болу цӀен бос дӀабаьллачу хенахь маьркӀаж ламазан икъамат де аьлла омра дира цо. Ткъа шолгӀачу дийнахь Ӏуьйра ламазан икъамат де аьлла омра дира цо, малх серлабаьллачу хенахь. ТӀаккха делкъа ламаз дан омра дира цо, хӀаваъ шелделла а, товш а хетталц дӀахӀоьттира иза. ТӀаккха делкъа ламаз дар омра дира цо, ламаз дира цо йисина хан кӀезиг йолуш. ТӀаккха юха а икъамат де аьлла омра дира цо, амма стиглахь цӀен бос дӀабала герга хиллалц маьркӀаж чекхдаьккхира цо. ТӀаккха Ӏиша ламаз омра дира цо, буьйсанан кхоалгӀа дакъа дӀадаьлча дира цо иза. Цул тӀаьхьа цо элира: «Ламазан хенаш хаьттинарг мичахь ву?». стага жоп делира: «Со ву». ТӀаккха цо элира: «Ламазан хенаш оцу шина хенан юккъехь ю». Абу Ӏийсас элира; — ХӀара хьадис хьасан гӀариб сахьих ду. Цо элира; «[СюӀба́та] а дийцина иза [Алкъамат бин Марцадера]».