Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 101
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ فَعَلْتُهُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاغْتَسَلْنَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي [ابو موسيٰ محمد بن المثنيٰ] چيو آهي؛ اسان کي ٻڌايو آهي [الوليد بن مسلم] [الاوزاعي] کان [عبدالرحمن بن القاسم] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيه] چيو ته: 'جيڪڏهن ختنو ختنو سان ملندو آهي ته غسل ڪرڻ واجب آهي. مون هڪ ڀيرو رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ ڪيو، پوءِ اسان جنابت جو غسل ڪيو. هن چيو ته: 'هن باب ۾ ابو هريره، عبدالله بن عمر ۽ رافع بن خديج کان به هڪ تاريخ آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 102
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ وَجَبَ الْغُسْلُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَعَائِشَةُ وَالْفُقَهَاءِ مِنْ التَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا الْتَقَى الْخِتَانَانِ وَجَبَ الْغُسْلُ
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [واقعي] ٻڌايو آهي [سفيان] کان [علي بن زيد] کان [سعيد بن المسيب] کان [عيسيہ] چيو آهي ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جيڪڏهن ختنو ختنو کان وڌيڪ هجي ته غسل واجب آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي حديث 'عيسيٰ حسن صحيح آهي'. هن چيو ته؛ 'هي حديث عيسيہ کان ڪيترن ئي طريقن سان نقل ڪئي وئي آهي، يعني حديث، 'جيڪڏهن ختنو ختنو کان وڌيڪ هجي ته غسل واجب آهي'. اهو نبي صلي الله عليه وسلم جي اصحابن مان گهڻن عالمن جو رايو آهي، جهڙوڪ ابوبڪر، عمر، عثمان، علي ۽ عيسيہ. تابعين فقهائن ۽ انهن کان پوءِ وارن ماڻهن جهڙوڪ سفيان عثصوري، سيافعي، احمد ۽ اسحاق مان پڻ. انهن چيو ته؛ 'جيڪڏهن ختنو ختنو سان ملندو آهي ته غسل ڪرڻ واجب آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 103
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَإِنَّمَا كَانَ الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ رُخْصَةً فِي أَوَّلِ الْإِسْلَامِ ثُمَّ نُهِيَ عَنْهَاحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا كَانَ الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ فِي أَوَّلِ الْإِسْلَامِ ثُمَّ نُسِخَ بَعْدَ ذَلِكَ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَرَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى أَنَّهُ إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ فِي الْفَرْجِ وَجَبَ عَلَيْهِمَا الْغُسْلُ وَإِنْ لَمْ يُنْزِلَا
اسان کي [احمد بن منيع] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالله بن المبارڪ] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [يونس بن يزيد] ٻڌايو آهي [عز زهري] کان [سحل بن سعد] کان [عبي بن ڪعب] ٻڌايو آهي ته؛ 'غسل جي پاڻي جو وجود ڇو ته مني اصل ۾ اسلام جي شروعاتي ڏينهن ۾ هڪ راحت هئي، ان کان پوءِ ان کي منع ڪيو ويو'. اسان کي [احمد بن منيع] ٻڌايو آهي ته؛ اسان کي [عبدالله بن المبارڪ] ٻڌايو آهي ته؛ اسان کي [معمر] کي [عز زهري] کان هن سند سان ٻڌايو آهي، جيئن حديث ۾ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي، پاڻي جو وجود ان ڪري آهي جو پاڻي صرف اسلام جي شروعات ۾ هو، ان کان پوءِ ان کي منع ڪيو ويو'. اهڙي طرح، ڪافي ماڻهن هن حديث کي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن کان بيان ڪيو آهي، جن ۾ ابي بن ڪعب ۽ رافع بن خديج شامل آهن. ڪيترائي سائنسدان هن حديث تي عمل ڪن ٿا؛ جيڪڏهن ڪو ماڻهو پنهنجي زال کي پنهنجي عضو تناسل ۾ گڏ ڪري ته پوءِ ان تي غسل ڪرڻ واجب آهي جيتوڻيڪ مني نه نڪرندي هجي.
حديث
Imam Tirmidzi : 104
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْجَحَّافِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ فِي الِاحْتِلَامِقَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَمْ نَجِدْ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا عِنْدَ شَرِيكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو الْجَحَّافِ اسْمُهُ دَاوُدُ بْنُ أَبِي عَوْفٍ وَيُرْوَى عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَحَّافِ وَكَانَ مَرْضِيًّا قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَالزُّبَيْرِ وَطَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [علي بن حجر] چيو آهي ته؛ اسان کي [شرڪ] [ابو الحجاف] کان [عڪرمه] کان [ابن عباس] کان وعظ ڪيو آهي ته؛ 'خواب ۾ پاڻي جي ڪري پاڻي سان غسل ڪيو ويندو آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'مون الجرود کي چوندي ٻڌو؛ 'مون وکيع کي چوندي ٻڌو؛ 'اسان کي هي حديث شرڪ کان سواءِ نه ملي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابو الجحف جو نالو داؤد بن ابو عوف هو'. هي حديث سفيان عطسوري کان به روايت ڪئي وئي آهي. هن چيو؛ 'اسان ابو الجحف کي ٻڌايو آهي، هو هڪ معزز شخص آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾ عثمان بن عفان، علي بن ابو طالب، الزبير، طلحه، ابو ايوب ۽ ابو سعيد کان به پيغمبر صلي الله عليه وسلم کان روايتون آهن؛ ته هن چيو؛' 'غسل جو پاڻي مني جي پاڻي جي ڪري آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 105
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ الْخَيَّاطُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ هُوَ الْعُمَرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلَا يَذْكُرُ احْتِلَامًا قَالَ يَغْتَسِلُ وَعَنْ الرَّجُلِ يَرَى أَنَّهُ قَدْ احْتَلَمَ وَلَمْ يَجِدْ بَلَلًا قَالَ لَا غُسْلَ عَلَيْهِ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ تَرَى ذَلِكَ غُسْلٌ قَالَ نَعَمْ إِنَّ النِّسَاءَ شَقَائِقُ الرِّجَالِقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ حَدِيثَ عَائِشَةَ فِي الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلَا يَذْكُرُ احْتِلَامًا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ فِي الْحَدِيثِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ إِذَا اسْتَيْقَظَ الرَّجُلُ فَرَأَى بِلَّةً أَنَّهُ يَغْتَسِلُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِنَّمَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْغُسْلُ إِذَا كَانَتْ الْبِلَّةُ بِلَّةَ نُطْفَةٍ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ وَإِذَا رَأَى احْتِلَامًا وَلَمْ يَرَ بِلَّةً فَلَا غُسْلَ عَلَيْهِ عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ
اسان کي [احمد بن مني] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [حماد بن خالد الخياط] ٻڌايو آهي [عبدالله بن عمر] کان - يعني العمري - [عبيدالله بن عمر] کان - [القاسم بن محمد] کان - [عيسيه] کان، هن چيو ته: 'الله جي رسول صلي الله عليه وسلم کان هڪ ڀيري هڪ اهڙي ماڻهوءَ بابت پڇيو ويو جيڪو گهميو هجي پر کيس خواب ڏسڻ ياد نه هجي، ته هن جواب ڏنو: 'ان کي غسل ڪرڻ گهرجي'. ۽ ان کان هڪ ماڻهوءَ بابت به پڇيو ويو جيڪو خواب ڏسي رهيو آهي پر ڪجهه به گهميو نه رهيو آهي - مني -، ته هن جواب ڏنو: 'ان کي غسل ڪرڻ جي ضرورت ناهي'. ام سلمه پڇيو، 'يا الله جا رسول، جيڪڏهن ڪا عورت اهڙو خواب ڏسي، ته ڇا ان کي به غسل ڪرڻ گهرجي؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها، ڇاڪاڻ ته عورتون مردن جون ڀائر آهن'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'جنهن هي حديث بيان ڪئي، يعني عائشه جي حديث هڪ اهڙي ماڻهوءَ بابت جنهن ڪجهه گهميو ڏٺو، پر کيس ياد نه هو ته هن خواب ڏٺو هو، اهو عبدالله بن عمر هو جيڪو عبيدالله بن عمر مان هو. جڏهن ته، يحييٰ بن سعيد حديث جي يادگيري جي لحاظ کان عبدالله بن عمر کي ڪمزور ڪيو. هي نبي صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ تابعين مان ڪيترن ئي عالمن جو رايو آهي؛ ته جيڪڏهن ڪو ماڻهو جاڳي ۽ ڪا گندي شيءِ ڏسي ته ان تي غسل ڪرڻ واجب آهي. هي رايو سفيان عثصوري ۽ احمد به ورتو هو. ۽ تابعين مان ڪجهه عالمن چيو ته جيڪڏهن رطوبت مني هجي ته غسل ڪرڻ واجب آهي. هي شافعي ۽ اسحاق جو رايو آهي. جيڪڏهن ڪو ماڻهو خواب ڏسي ٿو پر ڪا گندي شيءِ - مني - نه ڏسي ته ان تي غسل ڪرڻ واجب ناهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 106
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو السَّوَّاقُ الْبَلْخِيُّ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَلِيٍّ قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمَذْيِ فَقَالَ مِنْ الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَمِنْ الْمَنِيِّ الْغُسْلُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْمِقْدَادِ بْنِ الْأَسْوَدِ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ مِنْ الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَمِنْ الْمَنِيِّ الْغُسْلُ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي [محمد بن عمرو عاص سواق بلخي] چيو آهي؛ اسان کي [حسيم] [يزيد بن ابو زياد] کان بيان ڪيو آهي، ۽ هن چيو آهي؛ اسان کي [محمود بن غيلان] چيو آهي؛ اسان کي [حسين الجعفي] [زيدة] کان [يزيد بن ابو زياد] کان [عبدالرحمن بن ابو ليليٰ] کان [علي] کان بيان ڪيو آهي، هن چيو آهي ته: مون رسول الله ﷺ کان مادي بابت پڇيو، ته پاڻ فرمايائون: 'مذي مان نڪرڻ لاءِ وضو ضروري آهي، ۽ مني مان نڪرڻ لاءِ غسل ضروري آهي'. هن چيو ته: 'هن باب ۾ المقداد بن الاسود ۽ ابي بن ڪعب کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي.' هي حديث علي بن ابو طالب کان، رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ٻئي طريقي سان پڻ نقل ڪئي وئي آهي، يعني حديث، "مذي جي خارج ٿيڻ سان وضو ضروري آهي، ۽ مني جي خارج ٿيڻ سان غسل ضروري آهي." هي نبي صلي الله عليه وسلم جي اصحابن، سندس تابعين ۽ انهن کان پوءِ ايندڙن مان گھڻن عالمن جو رايو آهي. هي رايو سفيان، سيافعي، احمد ۽ اسحاق پاران پڻ اختيار ڪيو ويو.
حديث
Imam Tirmidzi : 107
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُبَيْدٍ هُوَ ابْنُ السَّبَّاقِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ كُنْتُ أَلْقَى مِنْ الْمَذْيِ شِدَّةً وَعَنَاءً فَكُنْتُ أُكْثِرُ مِنْهُ الْغُسْلَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَأَلْتُهُ عَنْهُ فَقَالَ إِنَّمَا يُجْزِئُكَ مِنْ ذَلِكَ الْوُضُوءُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ بِمَا يُصِيبُ ثَوْبِي مِنْهُ قَالَ يَكْفِيكَ أَنْ تَأْخُذَ كَفًّا مِنْ مَاءٍ فَتَنْضَحَ بِهِ ثَوْبَكَ حَيْثُ تَرَى أَنَّهُ أَصَابَ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَلَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فِي الْمَذْيِ مِثْلَ هَذَا وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَذْيِ يُصِيبُ الثَّوْبَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا يُجْزِئُ إِلَّا الْغَسْلُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يُجْزِئُهُ النَّضْحُ و قَالَ أَحْمَدُ أَرْجُو أَنْ يُجْزِئَهُ النَّضْحُ بِالْمَاءِ
[حناد] اسان سان بيان ڪيو؛ [عبده] اسان سان [محمد بن اسحاق] کان [سعيد بن عبيد] کان بيان ڪيو - يعني ابن الصباح، [پنهنجي پيءُ] کان [سحل بن حنيف] کان، جنهن چيو ته: 'مون کي ٿڪاوٽ جي ڪري اڪثر مذي نڪرندي آهي، تنهنڪري مان اڪثر ان جي ڪري غسل ڪندو آهيان. پوءِ مون کيس ٻڌايو ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ان بابت پڇيو، ته هن جواب ڏنو: 'توهان لاءِ وضو ڪرڻ ڪافي آهي.' پوءِ مون ٻيهر پڇيو، 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، متاثر ٿيل ڪپڙي بابت ڇا؟' هن جواب ڏنو: 'توهان لاءِ کجيءَ جي مقدار ۾ پاڻي کڻڻ ڪافي آهي، پوءِ ان کي متاثر ٿيل حصي تي ڇِڙڪايو.' ابو عيسيٰ چيو: 'هي حديث حسن صحيح آهي. ۽ اسان کي محمد بن اسحاق جي مذي بابت حديث کان سواءِ خبر ناهي. عالم اڃا تائين مذي بابت اختلاف رکن ٿا جيڪو ڪپڙي تي لڳندو آهي، انهن مان ڪجهه چون ٿا: 'غسل ڪرڻ ضروري آهي.' هي شافعي ۽ اسحاق جو رايو آهي. ٻين چيو ته، "ان تي پاڻي ڇٽڪارڻ ڪافي آهي." احمد چيو ته، "مون کي اميد آهي ته ان تي پاڻي ڇٽڪارڻ ڪافي آهي."
حديث
Imam Tirmidzi : 108
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ ضَافَ عَائِشَةَ ضَيْفٌ فَأَمَرَتْ لَهُ بِمِلْحَفَةٍ صَفْرَاءَ فَنَامَ فِيهَا فَاحْتَلَمَ فَاسْتَحْيَا أَنْ يُرْسِلَ بِهَا وَبِهَا أَثَرُ الِاحْتِلَامِ فَغَمَسَهَا فِي الْمَاءِ ثُمَّ أَرْسَلَ بِهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ لِمَ أَفْسَدَ عَلَيْنَا ثَوْبَنَا إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَنْ يَفْرُكَهُ بِأَصَابِعِهِ وَرُبَّمَا فَرَكْتُهُ مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصَابِعِي قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا فِي الْمَنِيِّ يُصِيبُ الثَّوْبَ يُجْزِئُهُ الْفَرْكُ وَإِنْ لَمْ يُغْسَلْ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى أَبُو مَعْشَرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ وَحَدِيثُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [ابو معاويه] ٻڌايو آهي [العماسي] کان [ابراهيم] کان [همام بن الحارث] کان، هن چيو ته: 'هڪ مهمان عيسيه جي گهر آيو، پوءِ عيسيه ان کي پيلي ڪمبل سان سمهڻ لاءِ چيو، تنهنڪري هو ان ڪمبل سان سمهيو. مهمان کي خواب آيو، ۽ هو ڪمبل واپس ڪرڻ ۾ شرمسار ٿيو ڇاڪاڻ ته ان تي مني هئي، تنهن ڪري هن ان کي پاڻي ۾ ٻوڙيو. ان کان پوءِ ئي هن عيسيه کي واپس ڪيو. تنهن ڪري [عيسيه] چيو، 'هن اسان جو ڪپڙو ڇو خراب ڪيو - گلو ڪيو؟ جيتوڻيڪ اهو ڪافي هو ته هن پنهنجي آڱرين سان نشانن کي ڇڪيو، مون هڪ ڀيرو پنهنجي آڱرين سان رسول الله ﷺ جو ڪپڙو ڇڪيو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. هي نبي ﷺ جي ڪيترن ئي اصحابن، تابعين ۽ انهن کان پوءِ فقهائن مان ماڻهن جو رايو آهي.' جيئن سفيان عثصوري، سيافعي، احمد ۽ اسحاق. اهي ڪپڙي تي مني جي باري ۾ چون ٿا ته، 'ان لاءِ اهو ڪافي آهي ته ان کي ڇڪي ڇڏي، جيتوڻيڪ هو ان کي نه ڌوئي'. اهو ئي طريقو آهي جيڪو [منصور] کان [حمام بن الحارث] کان [عيسيه] کان روايت ڪيو ويو آهي. جيئن الامسيءَ جي تاريخ. ۽ [ابو معسير] هي حديث [ابراهيم] کان [الاسود] کان [عيسيه] کان بيان ڪئي آهي. ۽ الامسيءَ جي حديث وڌيڪ مستند آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 109
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا غَسَلَتْ مَنِيًّا مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ عَائِشَةَ أَنَّهَا غَسَلَتْ مَنِيًّا مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْفَرْكِ لِأَنَّهُ وَإِنْ كَانَ الْفَرْكُ يُجْزِئُ فَقَدْ يُسْتَحَبُّ لِلرَّجُلِ أَنْ لَا يُرَى عَلَى ثَوْبِهِ أَثَرُهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ الْمَنِيُّ بِمَنْزِلَةِ الْمُخَاطِ فَأَمِطْهُ عَنْكَ وَلَوْ بِإِذْخِرَةٍ
[احمد بن منيع] اسان کي ٻڌايو آهي؛ [ابو معاويه] اسان کي [عمرو بن ميمون بن مهران] کان [سليمان بن يسار] کان [عائشه] تائين ٻڌايو آهي ته هن هڪ ڀيرو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڪپڙن تي مني جا نشان ڌوتا هئا. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي. هن باب ۾ ابن عباس کان به هڪ روايت آهي. جڏهن ته عائشه جي حديث؛ ته هن هڪ ڀيرو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڪپڙن تي مني جا نشان ڌوتا هئا، ڇڪڻ جي حديث جي خلاف نه آهي. ڇاڪاڻ ته جيتوڻيڪ ڇڪڻ ڪافي آهي، ڪڏهن ڪڏهن هڪ ماڻهو پسند نٿو ڪري ته سندس ڪپڙن تي نشان اڃا تائين نظر اچن. ابن عباس چيو؛ 'مني ٿلهو وانگر آهي، تنهنڪري ان کي اذخر - ڪاٺ - سان به هٽائڻ گهرجي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 110
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُ وَهُوَ جُنُبٌ وَلَا يَمَسُّ مَاءً حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفِيانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَغَيْرِهِ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَتَوَضَّأُ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ وَقَدْ رَوَى عَنْ أَبِي إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ وَيَرَوْنَ أَنَّ هَذَا غَلَطٌ مِنْ أَبِي إِسْحَقَ
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [ابوبڪر بن عياسي] ٻڌايو آهي [العماسي] کان [ابو اسحاق] کان [الاسود] کان [عيسيه] چيو آهي ته؛ 'رسول الله ﷺ هڪ ڀيرو جنابت جي حالت ۾ سمهي رهيا هئا، ۽ پاڻي کي هٿ نه لڳايو'. اسان کي [واقعي] ٻڌايو آهي [سفيان] کان [ابو اسحاق] کان اهڙي طرح. ابو عيسيٰ چيو؛ 'اهي سعيد بن المسيب ۽ ٻين جا لفظ آهن'. هي حديث صرف هڪ شخص نه، الاسود کان، عيسيه کان، نبي ڪريم ﷺ کان روايت ڪئي آهي؛ ته هو سمهڻ کان اڳ وضو ڪندو آهي. ۽ هي ابو اسحاق جي حديث کان وڌيڪ صحيح آهي جيڪا الاسود مان آهي. هي حديث ابو اسحاق کان سيوعنه، عثصوري ۽ انهن کان سواءِ ٻين به روايت ڪئي آهي. ۽ انهن سمجهيو ته هي ابو اسحاق جي غلطي هئي.
حديث
Imam Tirmidzi : 111
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَأَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمَّارٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا إِذَا أَرَادَ الْجُنُبُ أَنْ يَنَامَ تَوَضَّأَ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ
اسان کي [محمد بن المتصنيٰ] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [يحييٰ بن سعيد] ٻڌايو آهي [عبيدالله بن عمر] کان [نافع] کان [ابن عمر] کان [عمر] ته هن هڪ ڀيري رسول الله ﷺ کان پڇيو ته ڇا اسان مان ڪو جنابت جي حالت ۾ سمهي سگهي ٿو؟ جواب ڏنو؛ 'ها، جيستائين هو وضو ڪري'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ عمار، عائشه، جابر، ابو سعيد ۽ ام سلمه کان به روايتون آهن'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'عمر جي حديث هن باب ۾ بهترين ۽ سڀ کان وڌيڪ صحيح آهي، هي راءِ سفيان عطس التسري، بن المبارڪ، احمد ۽ اسحاق ورتي هئي. انهن چيو ته؛ 'جيڪڏهن ڪو جنبي سمهڻ چاهي ٿو ته ان کي وضو ڪرڻ گهرجي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 112
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقِيَهُ وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ فَانْبَجَسْتُ أَيْ فَانْخَنَسْتُ فَاغْتَسَلْتُ ثُمَّ جِئْتُ فَقَالَ أَيْنَ كُنْتَ أَوْ أَيْنَ ذَهَبْتَ قُلْتُ إِنِّي كُنْتُ جُنُبًا قَالَ إِنَّ الْمُسْلِمَ لَا يَنْجُسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ حُذَيْفَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَعْنَى قَوْلِهِ فَانْخَنَسْتُ يَعْنِي تَنَحَّيْتُ عَنْهُ وَقَدْ رَخَّصَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي مُصَافَحَةِ الْجُنُبِ وَلَمْ يَرَوْا بِعَرَقِ الْجُنُبِ وَالْحَائِضِ بَأْسًا
اسان کي [اسحاق بن منصور] ٻڌايو آهي، اسان کي [يحيى بن سعيد القثان] ٻڌايو آهي، اسان کي [حميد اث ثويل] ٻڌايو آهي، [بڪر بن عبدالله المزاني] کان، [ابو رافع] کان، [ابو هريره] کان ته رسول الله ﷺ جن سان ملاقات ڪئي جڏهن هو جنابت جي حالت ۾ هو. ابو هريره چيو: 'پوءِ مان لڪي ويس ۽ غسل ڪيو، پوءِ مان ٻيهر آيس'. هن پڇيو: 'تون ڪٿي آهين؟' يا هن چيو: 'تون ڪٿي وڃي رهيو آهين؟' مون جواب ڏنو: 'يقيناً مان جنابت جي حالت ۾ آهيان،' هن چيو: 'مسلمان ناپاک نه آهن'. هن چيو: 'هن باب ۾ حذیفہ ۽ ابن عباس کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو: 'ابو هريره جي هي حديث حسن صحيح آهي. 'مان لڪندو آهيان' جي معنيٰ 'مان ان کان پري رهندو آهيان' آهي. ۽ اهو صرف عالم نه آهن جيڪي جنابت وارن ماڻهن سان هٿ ملائڻ جي جائزيت بابت رعايت ڏين ٿا، ۽ اهي جنابت وارن ماڻهن يا حيض وارين عورتن جي پسيني جي حوالي سان ڪا به ممانعت نٿا ڏسن.
حديث
Imam Tirmidzi : 113
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ بِنْتُ مِلْحَانَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ تَعْنِي غُسْلًا إِذَا هِيَ رَأَتْ فِي الْمَنَامِ مِثْلَ مَا يَرَى الرَّجُلُ قَالَ نَعَمْ إِذَا هِيَ رَأَتْ الْمَاءَ فَلْتَغْتَسِلْ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قُلْتُ لَهَا فَضَحْتِ النِّسَاءَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا رَأَتْ فِي الْمَنَامِ مِثْلَ مَا يَرَى الرَّجُلُ فَأَنْزَلَتْ أَنَّ عَلَيْهَا الْغُسْلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سُلَيْمٍ وَخَوْلَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ
اسان کي [ابن ابو عمر] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [سفيان بن عينة] ٻڌايو آهي [هشام بن عروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [زينة بنت ابو سلمه] کان [ام سلمه] چيو ته؛ 'ام سليم بنت ملحان رسول الله ﷺ جي خدمت ۾ آئي ۽ چيو: 'يا رسول الله، بيشڪ الله سچ کان شرم نٿو ڪري، ڇا عورت تي به غسل ڪرڻ واجب آهي جيڪڏهن هوءَ مرد وانگر خواب ڏسي؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها، جيڪڏهن هو پاڻي ڏسي ته ان کي غسل ڪرڻو پوندو'. ام سلمه چيو؛ 'مون ام سليم کان پڇيو، 'توهان عورتن جا راز ظاهر ڪيا آهن، اي ام سليم!' ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. هي اڪثريت فقهائن جو رايو آهي؛ ته جيڪڏهن ڪا عورت مرد وانگر خواب ڏسي، جيستائين ان مان پاڻي نه نڪري، ته ان کي غسل ڪرڻ گهرجي.' هي راءِ سفيان عثصوري ۽ سيافعي به اختيار ڪئي هئي. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ ام سليم، خوله، عائشه ۽ انس جي تاريخ پڻ آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 114
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حُرَيْثٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْرُبَّمَا اغْتَسَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْجَنَابَةِ ثُمَّ جَاءَ فَاسْتَدْفَأَ بِي فَضَمَمْتُهُ إِلَيَّ وَلَمْ أَغْتَسِلْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ بِإِسْنَادِهِ بَأْسٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ وَالتَّابِعِينَ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا اغْتَسَلَ فَلَا بَأْسَ بِأَنْ يَسْتَدْفِئَ بِامْرَأَتِهِ وَيَنَامَ مَعَهَا قَبْلَ أَنْ تَغْتَسِلَ الْمَرْأَةُ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [واقعي] [حورث] کان [عاشق] کان [مصروق] کان [عيسيه] ٻڌايو آهي ته: 'رسول الله ﷺ جنبي غسل ڪيو ۽ پوءِ پنهنجي جسم کي گرم ڪرڻ لاءِ آيا، تنهنڪري مون غسل نه ڪيو هو ته مون کيس ڀاڪر پائي ورتو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن حديث ۾ ڪو حرج ناهي. هي ڪيترن ئي سائنس جي ماهرن جو رايو آهي، نبي ڪريم ﷺ جي اصحابن ۽ تابعين مان، اهي چون ٿا: 'جيڪڏهن ڪو مرد غسل ڪري چڪو آهي، ته پوءِ ڪو به حرج ناهي ته هو پنهنجي زال کي پنهنجي جسم کي گرم ڪري ۽ ان سان غسل ڪرڻ کان اڳ سمهي'. هي سفيان عطسوري، سيافعي، احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 115
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ طَهُورُ الْمُسْلِمِ وَإِنْ لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ عَشْرَ سِنِينَ فَإِذَا وَجَدَ الْمَاءَ فَلْيُمِسَّهُ بَشَرَتَهُ فَإِنَّ ذَلِكَ خَيْرٌو قَالَ مَحْمُودٌ فِي حَدِيثِهِ إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ وَضُوءُ الْمُسْلِمِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي عَامِرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَلَمْ يُسَمِّهِ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ أَنَّ الْجُنُبَ وَالْحَائِضَ إِذَا لَمْ يَجِدَا الْمَاءَ تَيَمَّمَا وَصَلَّيَا وَيُرْوَى عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ كَانَ لَا يَرَى التَّيَمُّمَ لِلْجُنُبِ وَإِنْ لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ وَيُرْوَى عَنْهُ أَنَّهُ رَجَعَ عَنْ قَوْلِهِ فَقَالَ يَتَيَمَّمُ إِذَا لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي [محمد بن بصير] ۽ [محمود بن غيلان] ٻڌايو ويو آهي، انهن چيو؛ اسان کي [ابو احمد الزبيري] چيو؛ اسان کي [سفيان] [خالد الحززاء] کان [ابو قلابه] کان [عمرو بن بجدان] کان [ابوذر] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'سٺي مٽي مسلمان لاءِ پاڪائي جو ذريعو آهي جيتوڻيڪ ان کي ڏهه سال پاڻي نه پيتو هجي. تنهن ڪري جيڪڏهن ان وٽ پاڻي هجي ته ان کي پنهنجي چمڙي تي ملائي ڇو ته اهو بهتر آهي'. محمود پنهنجي حديث ۾ چيو ته، 'سٺي مٽي مسلمان لاءِ پاڪائي جو اوزار آهي'. هن چيو؛ 'هن باب ۾ ابو هريره، عبدالله بن عمرو ۽ عمران بن حُشين کان به هڪ تاريخ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'اهڙي طرح، صرف هڪ شخص خالد الحززاء کان ابو قلابه کان، عمرو بن بجدان کان ابوذر کان روايت نه ڪئي آهي'. [ايوب] هي حديث [ابو قلابه] کان [عامر قبيلي جي هڪ شخص] کان [ابو ذر] کان روايت ڪئي، پر هن پنهنجو نالو نه ٻڌايو. هن چيو ته؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. اهو ئي آهي جيڪو اڪثر فقهاء چون ٿا؛ جيڪڏهن ڪنهن شخص کي جنب ۽ حيض واري حالت ۾ پاڻي نه ملي ته ان کي تيمم ڪرڻ گهرجي ۽ پوءِ نماز پڙهڻ گهرجي.' ابن مسعود کان پڻ روايت آهي؛ ته جنب پاڻي نه ملڻ جي باوجود تيمم نٿو ڪري سگهي. پر ان کان روايت آهي؛ ته هن پنهنجي راءِ واپس ورتي، پوءِ چيو ته؛ 'جيڪڏهن پاڻي نه ملي ته هو تيمم نٿو ڪري سگهي'. هي راءِ سفيان عثصوري، مالڪ، سيافعي، احمد ۽ اسحاق پاران ورتي وئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 116
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدَةُ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أُسْتَحَاضُ فَلَا أَطْهُرُ أَفَأَدَعُ الصَّلَاةَ قَالَ لَا إِنَّمَا ذَلِكَ عِرْقٌ وَلَيْسَتْ بِالْحَيْضَةِ فَإِذَا أَقْبَلَتْ الْحَيْضَةُ فَدَعِي الصَّلَاةَ وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاغْسِلِي عَنْكِ الدَّمَ وَصَلِّيقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ فِي حَدِيثِهِ وَقَالَ تَوَضَّئِي لِكُلِّ صَلَاةٍ حَتَّى يَجِيءَ ذَلِكَ الْوَقْتُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ أَنَّ الْمُسْتَحَاضَةَ إِذَا جَاوَزَتْ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا اغْتَسَلَتْ وَتَوَضَّأَتْ لِكُلِّ صَلَاةٍ
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [واقع] ۽ [عبده] ۽ [ابو معاويه] [هشام بن عروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيه] ٻڌايو آهي ته؛ فاطمه بنت حبيسي رسول الله ﷺ وٽ آئي، پوءِ هن چيو: 'يا رسول الله! مون کي استحاضه رت وهندو آهي، جيستائين مان نجس نه ٿي وڃان. پوءِ ڇا مان نماز ڇڏي سگهان ٿو؟' هن چيو: 'نه، اهو صرف بيماري جو رت آهي، حيض جو رت نه. جيڪڏهن حيض جو خون اچي ته نماز ڇڏي ڏيو، جڏهن اهو ختم ٿئي ته غسل ڪريو ۽ رت ڌوئو، ان کان پوءِ نماز پڙهو.' ابو معاويه پنهنجي حديث ۾ چيو آهي ته، 'هر نماز لاءِ وضو ڪريو جيستائين اهو وقت نه اچي'. هن چيو ته؛ 'هن باب ۾ ام سلمه کان به هڪ روايت آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'عيسيه جي حديث حسن صحيح آهي.' هي صرف نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ سندن پوئلڳن مان ڪنهن هڪ عالم جو رايو ناهي. هي رايو سفيان عث ثوري، مالڪ، ابن المبارڪ ۽ سيافيءَ جو به هو: ته عورت کي پنهنجي حيض جي ختم ٿيڻ تائين انتظار ڪرڻ گهرجي، ۽ هر نماز کان پوءِ غسل ڪرڻ گهرجي ۽ وضو ڪرڻ گهرجي.
حديث
Imam Tirmidzi : 117
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُ فِيهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ وَتَتَوَضَّأُ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَتَصُومُ وَتُصَلِّيحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شُرَيْكٌ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ قَدْ تَفَرَّدَ بِهِ شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقُلْتُ عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ جَدُّ عَدِيٍّ مَا اسْمُهُ فَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ اسْمَهُ وَذَكَرْتُ لِمُحَمَّدٍ قَوْلَ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّ اسْمَهُ دِينَارٌ فَلَمْ يَعْبَأْ بِهِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ إِنْ اغْتَسَلَتْ لِكُلِّ صَلَاةٍ هُوَ أَحْوَطُ لَهَا وَإِنْ تَوَضَّأَتْ لِكُلِّ صَلَاةٍ أَجْزَأَهَا وَإِنْ جَمَعَتْ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ أَجْزَأَهَا
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [شرڪ] ٻڌايو آهي [ابو اليقزان] کان [عدي بن ثابت] کان [منهنجي پيءُ] کان [پنهنجي ڏاڏي] کان، نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان؛ ته پاڻ آرام ڪندڙ عورتن بابت فرمايو: 'انهن کي حيض جي ڏينهن ۾ نماز ڇڏڻ گهرجي، ان کان پوءِ غسل ڪرڻ گهرجي ۽ هر نماز ۾ وضو ڪرڻ گهرجي، روزا رکڻ گهرجن ۽ نماز پڙهڻ گهرجي'. [علي بن حجر] اسان کي ٻڌايو ته [شرڪ] اسان کي هڪ حديث ٻڌائي جيڪا معنيٰ ۾ ساڳي هئي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث صرف شرڪ طرفان بيان ڪئي وئي آهي، ابو اليقزان طرفان نه.' هن چيو؛ 'مون محمد کان هن حديث بابت پڇيو، مون چيو، 'عدي بن ثابت، پنهنجي پيءُ کان، پنهنجي ڏاڏي کان، پنهنجي ڏاڏي جو نالو ڇا هو؟' پر محمد کي سندس نالو خبر نه هئي. پوءِ مون محمد کي يحييٰ بن معين جا لفظ ٻڌايا ته هن جو نالو دينار آهي، پر هن ان تي ڌيان نه ڏنو. احمد ۽ اسحاق استخاره ڪندڙ عورت بابت چيو ته، 'جيڪڏهن هوءَ هر نماز جي وقت غسل ڪري ٿي ته اهو ان لاءِ وڌيڪ احتياط آهي، جيڪڏهن هوءَ هر نماز جي وقت وضو ڪري ٿي ته اهو ان لاءِ صحيح آهي، ۽ جيڪڏهن هوءَ ٻه نمازون هڪ غسل سان گڏ ڪري ٿي ته اهو ان لاءِ پڻ صحيح آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 118
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامَرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَمِّهِ عِمْرَانَ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أُمِّهِ حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ قَالَتْكُنْتُ أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْتَفْتِيهِ وَأُخْبِرُهُ فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِ أُخْتِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَمَا تَأْمُرُنِي فِيهَا قَدْ مَنَعَتْنِي الصِّيَامَ وَالصَّلَاةَ قَالَ أَنْعَتُ لَكِ الْكُرْسُفَ فَإِنَّهُ يُذْهِبُ الدَّمَ قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَتَلَجَّمِي قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَاتَّخِذِي ثَوْبًا قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ إِنَّمَا أَثُجُّ ثَجًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَآمُرُكِ بِأَمْرَيْنِ أَيَّهُمَا صَنَعْتِ أَجْزَأَ عَنْكِ فَإِنْ قَوِيتِ عَلَيْهِمَا فَأَنْتِ أَعْلَمُ فَقَالَ إِنَّمَا هِيَ رَكْضَةٌ مِنْ الشَّيْطَانِ فَتَحَيَّضِي سِتَّةَ أَيَّامٍ أَوْ سَبْعَةَ أَيَّامٍ فِي عِلْمِ اللَّهِ ثُمَّ اغْتَسِلِي فَإِذَا رَأَيْتِ أَنَّكِ قَدْ طَهُرْتِ وَاسْتَنْقَأْتِ فَصَلِّي أَرْبَعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً أَوْ ثَلَاثًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَأَيَّامَهَا وَصُومِي وَصَلِّي فَإِنَّ ذَلِكِ يُجْزِئُكِ وَكَذَلِكِ فَافْعَلِي كَمَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَكَمَا يَطْهُرْنَ لِمِيقَاتِ حَيْضِهِنَّ وَطُهْرِهِنَّ فَإِنْ قَوِيتِ عَلَى أَنْ تُؤَخِّرِي الظُّهْرَ وَتُعَجِّلِي الْعَصْرَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ حِينَ تَطْهُرِينَ وَتُصَلِّينَ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا ثُمَّ تُؤَخِّرِينَ الْمَغْرِبَ وَتُعَجِّلِينَ الْعِشَاءَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فَافْعَلِي وَتَغْتَسِلِينَ مَعَ الصُّبْحِ وَتُصَلِّينَ وَكَذَلِكِ فَافْعَلِي وَصُومِي إِنْ قَوِيتِ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ أَعْجَبُ الْأَمْرَيْنِ إِلَيَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الرَّقِّيُّ وَابْنُ جُرَيْجٍ وَشَرِيكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَمِّهِ عِمْرَانَ عَنْ أُمِّهِ حَمْنَةَ إِلَّا أَنَّ ابْنَ جُرَيجٍ يَقُولُ عُمَرُ بْنُ طَلْحَةَ وَالصَّحِيحُ عِمْرَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ إِذَا كَانَتْ تَعْرِفُ حَيْضَهَا بِإِقْبَالِ الدَّمِ وَإِدْبَارِهِ وَإِقْبَالُهُ أَنْ يَكُونَ أَسْوَدَ وَإِدْبَارُهُ أَنْ يَتَغَيَّرَ إِلَى الصُّفْرَةِ فَالْحُكْمُ لَهَا عَلَى حَدِيثِ فَاطِمَةَ بِنْتِ أَبِي حُبَيْشٍ وَإِنْ كَانَتْ الْمُسْتَحَاضَةُ لَهَا أَيَّامٌ مَعْرُوفَةٌ قَبْلَ أَنْ تُسْتَحَاضَ فَإِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ وَتَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ وَتُصَلِّي وَإِذَا اسْتَمَرَّ بِهَا الدَّمُ وَلَمْ يَكُنْ لَهَا أَيَّامٌ مَعْرُوفَةٌ وَلَمْ تَعْرِفْ الْحَيْضَ بِإِقْبَالِ الدَّمِ وَإِدْبَارِهِ فَالْحُكْمُ لَهَا عَلَى حَدِيثِ حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ وَكَذَلِكَ قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ و قَالَ الشَّافِعِيُّ الْمُسْتَحَاضَةُ إِذَا اسْتَمَرَّ بِهَا الدَّمُ فِي أَوَّلِ مَا رَأَتْ فَدَامَتْ عَلَى ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا فَإِذَا طَهُرَتْ فِي خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا أَوْ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا أَيَّامُ حَيْضٍ فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ أَكْثَرَ مِنْ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا فَإِنَّهَا تَقْضِي صَلَاةَ أَرْبَعَةَ عَشَرَ يَوْمًا ثُمَّ تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ ذَلِكَ أَقَلَّ مَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَهُوَ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي أَقَلِّ الْحَيْضِ وَأَكْثَرِهِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَقَلُّ الْحَيْضِ ثَلَاثَةٌ وَأَكْثَرُهُ عَشَرَةٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَأْخُذُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَرُوِيَ عَنْهُ خِلَافُ هَذَا و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ أَقَلُّ الْحَيْضِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَأَكْثَرُهُ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالْأَوْزَاعِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَأَبِي عُبَيْدٍ
اسان کي [محمد بن بصير] چيو آهي؛ اسان کي [ابو عامر العقادي] چيو آهي؛ اسان کي [زهير بن محمد] ٻڌايو آهي [عبدالله بن محمد بن عقيل] کان [ابراهيم بن محمد بن طلحه] پنهنجي چاچي [عمران بن طلحه] کان سندس ماءُ [حمنہ بنت جحسي] کان، هن چيو ته: مون کي تمام گهڻو حيض جو خون آيو هو، تنهن ڪري مان رسول الله ﷺ وٽ ويس ته انهن کي خبر ڏيان ۽ انهن کان فتويٰ گهران. مون ان کي پنهنجي ڀيڻ زينب بنت جحسي جي گهر ۾ ڏٺو، پوءِ مون چيو: 'يا رسول الله! بيشڪ مون کي تمام گهڻو رت وهي رهيو آهي، ان مون کي نماز ۽ روزو رکڻ کان روڪيو آهي، تنهنڪري توهان مون کي هن معاملي ۾ ڇا حڪم ڏيو ٿا؟' هن چيو: 'مون کي ڪجهه ڪپهه ڏيو، ڇاڪاڻ ته اهو رت کي ڇڪي ڇڏيندو،' هن چيو؛ 'ان کان وڌيڪ رت آهي؟' هن چيو؛ 'انهي کان وڌيڪ خون آهي؟' هن چيو؛' "ان کي اهڙي شيءِ سان چمڪيو جيڪا رت کي نڪرڻ کان روڪي،" هن چيو؛ "رت تمام ڳرو هو". هن چيو؛ "ڪپڙو کڻو،" هن چيو؛ "رت وڌيڪ ڳرو ۽ ڳرو آهي،" نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ "مان توکي ٻن شين جو حڪم ڏيندس، جيڪو به ڪر، اهو ڪافي آهي. ۽ جيڪڏهن تون ٻنهي جي طاقت رکين ٿو ته پوءِ تون بهتر ڄاڻين ٿو." هن چيو؛ "يقيناً، اهو شيطان جو ڌڪ آهي، تنهن ڪري الله جي علم مطابق ڇهه يا ست ڏينهن حيض ۾ رهه، ان کان پوءِ غسل ڪر. جيڪڏهن توکي لڳي ٿو ته تون پاڪ ۽ پاڪ آهين ته پوءِ چوويهه راتيون يا ٽيويهه ڏينهن ۽ راتيون نماز پڙهه، روزا رک ۽ نماز پڙهه ڇو ته اهو تنهنجي لاءِ ڪافي آهي. ساڳئي طرح، حيض وارين عورتن وانگر ڪر ۽ پنهنجي حيض ۽ پاڪائي جي دور ۾ پاڻ کي پاڪ ڪر. جيڪڏهن تون ظهر جي نماز ختم ڪرڻ ۽ ظهر جي نماز جلدي پڙهڻ جي طاقت رکين ٿي، پوءِ جڏهن تون پاڪ هجين ته غسل ڪر، پوءِ ظهر جي نماز ۽ ظهر جي نماز پڙهه." ان کان پوءِ، توهان مغرب جي نماز ختم ڪريو ۽ عشاء جي نماز کي جلدي پڙهو، پوءِ غسل ڪريو ۽ ٻئي نمازون گڏ ڪريو پوءِ اهو ڪريو. جيڪڏهن توهان صبح جو غسل ڪيو ته پوءِ اهو ڪريو. تنهن ڪري، اهو ڪريو. ۽ جيڪڏهن توهان کي طاقت آهي ته روزو رکو. ان کان پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'اهي ٻه شيون آهن جيڪي مون کي سڀ کان وڌيڪ پسند آهن'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي. [عبيدالله بن عمرو الرقي] ۽ [ابن جريج] ۽ [سيارق] [عبدالله بن محمد بن عقيل] کان [ابراهيم بن محمد بن طلحه] کان سندس چاچي [عمران] کان سندس ماءُ [حمنه] تائين روايت ڪئي آهي. بس اهو آهي ته ابن جريج عمر بن طلحه جو نالو ذڪر ڪيو. سچ پچ عمران بن طلحه آهي. هن چيو؛ 'مون محمد کان هن حديث بابت پڇيو، تنهنڪري هن پڇيو، 'حديث حسن صحيح'. ساڳئي طرح احمد بن حنبل سان، هن چيو، 'هي حديث حسن صحيح آهي.' احمد ۽ اسحاق هڪ اهڙي عورت بابت چيو آهي جيڪا مستحاضه آهي ته، 'جيڪڏهن هوءَ پنهنجي حيض کي ڄاڻي ٿي………. تنهن ڪري قانون فاطمه بنت ابو حبيسي جي حديث ۾ بيان ڪيو ويو آهي. جيڪڏهن استحاضه ڪندڙ عورت کي استحاضه کان اڳ جا ڏينهن معلوم آهن، ته پوءِ ان کي پنهنجي حيض جي ڏينهن ۾ نماز پڙهڻ ڇڏي ڏيڻ گهرجي. پوءِ هو هر نماز کان پوءِ غسل ڪري ۽ وضو ڪري، پوءِ هو نماز پڙهي سگهي ٿو. جيڪڏهن رت اڃا تائين نڪرندو رهي ۽ ان کي ڏينهن معلوم نه هجن، يا رت جي اچڻ ۽ وڃڻ سان حيض جي خبر نه هجي، ته پوءِ ان لاءِ مناسب قانون حمنه بنت جحسي جي حديث آهي. ابو عبيد به ائين چيو. شافعي چيو؛ 'جيڪڏهن ڪنهن عورت کي استحاضه ٿئي، ته ان جو رت هميشه پهريون ڀيرو ڏسڻ سان وهندو رهي ۽ ائين ئي جاري رهي، ته پوءِ ان کي انهن وقتن جي وچ ۾ پندرهن ڏينهن تائين نماز ڇڏڻ گهرجي. بهرحال، جيڪڏهن هوءَ پندرهن ڏينهن يا ان کان اڳ پاڪ آهي، ته ان ۾ سندس حيض جا ڏينهن شامل آهن. جيڪڏهن عورت پندرهن ڏينهن کان وڌيڪ رت ڏسي ٿي، ته پوءِ ان کي چوڏهن ڏينهن جي نماز جي قضا ڪرڻ گهرجي.' "پوءِ ان کان پوءِ هن عورتن جي مختصر ترين حيض جي دور ۾ نماز ڇڏي ڏني، يعني هڪ ڏينهن ۽ هڪ رات." ابو عيسيٰ چيو؛ 'عالمن جو مختصر ترين ۽ ڊگهي حيض جي دور بابت رايو مختلف آهي. ڪجهه عالمن جو چوڻ آهي ته؛ 'تيز ترين حيض ٽي ڏينهن آهي ۽ سڀ کان ڊگهو ڏهه ڏينهن آهي'. هي سفيان عثصوري، بن المبارڪ ۽ ڪوفه جي رهواسي جو رايو آهي. ۽ ڪجهه ٻين عالمن جهڙوڪ عطا بن ابو رباح چيو ته، 'تيز ترين وقت هڪ ڏينهن ۽ هڪ رات آهي، ۽ سڀ کان ڊگهو پندرهن ڏينهن آهي. هي مالڪ، العوزاعي، سيافعي، احمد، اسحاق ۽ ابو عبيد جو رايو آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 119
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْاسْتَفْتَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ ابْنَةُ جَحْشٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي أُسْتَحَاضُ فَلَا أَطْهُرُ أَفَأَدَعُ الصَّلَاةَ فَقَالَ لَا إِنَّمَا ذَلِكَ عِرْقٌ فَاغْتَسِلِي ثُمَّ صَلِّي فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ لِكُلِّ صَلَاةٍقَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ اللَّيْثُ لَمْ يَذْكُرْ ابْنُ شِهَابٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ أُمَّ حَبِيبَةَ أَنْ تَغْتَسِلَ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَكِنَّهُ شَيْءٌ فَعَلَتْهُ هِيَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَيُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ اسْتَفْتَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ جَحْشٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمُسْتَحَاضَةُ تَغْتَسِلُ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَرَوَى الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ
اسان کي قتيبه چيو آهي؛ اسان کي الليث چيو آهي ته [ابن شهاب] عروه کان عائشه کان ۽ عائشه کان ته هن چيو ته؛ ام حبيبه بنت جحسي رسول الله صلي الله عليه وسلم کان فتويٰ گهري، هن چيو ته؛ 'يقيناً، مون کي استحاضه ٿي، جنهن ڪري مان نجس ٿي ويس، پوءِ ڇا مان نماز ڇڏي ڏيان؟' هن چيو؛ 'نه، اهو صرف بيماري جو رت آهي، توهان کي غسل ڪرڻ گهرجي ۽ نماز پڙهڻ گهرجي'. تنهن ڪري ام حبيبه هميشه نماز لاءِ وڃڻ وقت غسل ڪندي هئي.' قتيبه چيو؛ 'الليث چيو؛ 'ابن شهاب اهو ذڪر نه ڪيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم ام حبيبه کي هر نماز پڙهڻ وقت غسل ڪرڻ جو حڪم ڏنو هو، پر اهو ڪجهه هو جيڪو هوءَ عام طور تي ڪندي هئي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث الزهري کان عمرو کان، عائشه کان، هن چيو ته؛' 'ام حبيبه بنت جحسي رسول الله صلي الله عليه وسلم کان فتويٰ گهري.' ۽ ڪجهه عالمن چيو ته جيڪي عورتون استحاضت ۾ آهن انهن کي هر نماز کان اڳ غسل ڪرڻ گهرجي.' [العوزي] [عروه] کان ۽ [عمره] [عائشه] کان روايت ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 120
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مُعَاذَةَأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ عَائِشَةَ قَالَتْ أَتَقْضِي إِحْدَانَا صَلَاتَهَا أَيَّامَ مَحِيضِهَا فَقَالَتْ أَحَرُورِيَّةٌ أَنْتِ قَدْ كَانَتْ إِحْدَانَا تَحِيضُ فَلَا تُؤْمَرُ بِقَضَاءٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ أَنَّ الْحَائِضَ لَا تَقْضِي الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ لَا اخْتِلَافَ بَيْنَهُمْ فِي أَنَّ الْحَائِضَ تَقْضِي الصَّوْمَ وَلَا تَقْضِي الصَّلَاةَ
اسان کي [قتيبه] چيو آهي؛ اسان کي [حماد بن زيد] [ايوب] کان [ابو قلابه] کان [معاذه] تائين ٻڌايو آهي ته هڪ عورت [عائشه] کان پڇيو، هن چيو: 'ڇا اسان مان ڪو حيض جي دوران پنهنجي نماز قضا ڪري؟' پوءِ هن جواب ڏنو، 'ڇا توهان حروريه - خوارج- آهيو؟ يقيناً، اسان ۾ - نبي جي زالن - اهڙيون آهن جن کي حيض ايندو آهي، پر انهن کي ان جي قضا ڪرڻ جو حڪم نه ڏنو ويو آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي، اهڙا به آهن جن ان کي عائشه کان روايت ڪيو آهي، هن طريقي سان نه؛ ته حيض واري عورت کي پنهنجي نماز جي قضا ڪرڻ جي ضرورت ناهي. هي فقهاء جي اڪثريت جو رايو آهي، ۽ انهن ۾ ڪو به اختلاف ناهي ته حيض واري عورت روزن جي قضا ڪري ۽ نماز جي قضا نه ڪري.'
