Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
اسان کي [قتيبه بن سعيد] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [ابو عوانه] [سمڪ بن حرب] کان بيان ڪيو آهي، ۽ اسان کي [حناد] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [واقع] [اسرائيل] [سمڪ] کان [مشعب بن سعد] کان [ابن عمر] کان، رسول الله ﷺ کان، پاڻ فرمايو: 'پاڪ ٿيڻ کان سواءِ ڪا به نماز قبول نه ٿيندي، ۽ نه ئي چوري ڪيل مال مان صدقه قبول ٿيندو'. حناد پنهنجي حديث ۾ 'ناپاڪ' جو ذڪر ڪيو آهي. ابو عيسيٰ چيو آهي؛ 'هي حديث هن باب ۾ سڀ کان وڌيڪ صحيح ۽ بهترين آهي'. هن باب ۾ ابو المليح کان سندس پيءُ ۽ ابو هريره ۽ انس کان به حديثون آهن. ۽ ابو المليح بن اسامه جو نالو عامر آهي، جنهن کي زيد بن اسامه بن عمير الحزلي به سڏيو ويندو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
اسان کي [اسحاق بن موسيٰ الانصاري] چيو آهي؛ اسان کي [معن بن عيسيٰ القزاز] چيو آهي؛ اسان کي [مالڪ بن انس] بيان ڪيو آهي. ٻئي رستي کان؛ ۽ اسان کي [قطيبه] [مالڪ] کان [سهيل بن ابو صالح] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو هريره] کان روايت ڪئي آهي ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جڏهن ڪو مسلمان يا مومن وضو ڪري ٿو، پوءِ پنهنجو چهرو ڌوئي ٿو، ته سندس اکين جا گناهه پاڻيءَ سان يا پاڻيءَ جي آخري قطري سان يا ان جهڙي ڪنهن شيءِ سان نڪرندا. جيڪڏهن هو پنهنجا هٿ ڌوئي ٿو، ته سندس هٿن جا گناهه پاڻيءَ سان يا پاڻيءَ جي آخري قطري سان نڪرندا جيستائين هو بغير ڪنهن گناهه جي ٻاهر نه اچي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ حسن صحيح حديث آهي، يعني اها حديث جيڪا مالڪ سهيل کان سندس پيءُ کان ابو هريره ۽ ابو صالح کان، سهيل جي پيءُ، يعني ابو صالح السمّان کان روايت ڪئي آهي، ۽ سندس نالو دزڪوان هو. ابو هريره پاڻ اڃا تائين سندس نالي بابت اختلاف رکي ٿو؛ ڪجهه چون ٿا عبدالصيامسي، ڪجهه چون ٿا عبدالله بن عمرو ۽ هن طرح، محمد بن اسماعيل چيو؛ 'اهو سڀ کان وڌيڪ صحيح آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ هن باب ۾ عثمان بن عفان، ثوبان، اش شنابي، عمر بن عبسه، سلمان، عبدالله بن عمرو، ۽ اش شنابي کان به هڪ روايت آهي، جن ابو بڪر اش شديق کان روايت ڪئي، پر هن ان کي سڌو سنئون رسول الله صلي الله عليه وسلم کان نه ٻڌو. سندس نالو عبدالرحمان بن عصيلہ هو، جڏهن ته سندس لقب ابو عبدالله هو، هو رسول الله صلي الله عليه وسلم سان ملڻ لاءِ سفر ڪيو، جڏهن ته پاڻ رسول الله صلي الله عليه وسلم سفر دوران فوت ٿي چڪا هئا. هن رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ڪيتريون ئي حديثون روايت ڪيون آهن. اشنابي بن الاعصر الاحماسي رسول الله صلي الله عليه وسلم جو دوست هو، کيس اشنابي به سڏيو ويندو هو. هن جيڪا حديث بيان ڪئي آهي اها آهي؛ هن چيو؛ مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي چوندي ٻڌو آهي؛ 'يقيناً، مان ماڻهن کي وڌائيندس، تنهن ڪري مون کان پوءِ ڪڏهن به هڪ ٻئي کي نه ماريو'.
حديث
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
اسان کي [قتيبه] ۽ [حناد] ۽ [محمود بن غيلان] ٻڌايو ويو آهي؛ اسان کي [واقع] کي [سفيان] کان ٻڌايو آهي. - ٻئي طريقي سان ذڪر ڪيو ويو آهي - اسان کي [محمد بن بصيار] چيو آهي؛ اسان کي [عبدالرحمن بن مهدي] چيو آهي؛ اسان کي [سفيان] کان [عبدالله بن محمد بن عقيل] کان [محمد بن الحنفيه] کان [علي] کان رسول الله ﷺ کان، هن چيو ته؛ 'نماز جي ڪنجي پاڪائي آهي، ان جي منع تڪبير آهي ۽ ان جو حلال سلام آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي حديث هن باب ۾ سڀ کان وڌيڪ صحيح ۽ بهترين آهي. عبدالله بن محمد بن عقيل هڪ ايماندار ماڻهو آهي، پر ڪجهه سائنسدان آهن جيڪي هن جي حفظ بابت ڳالهائيندا آهن. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'مون محمد بن اسماعيل کي چوندي ٻڌو آهي؛' 'احمد بن حنبل، اسحاق بن ابراهيم ۽ الحميدي، اهي عبدالله بن محمد بن عقيل جي حديث سان عقيدو رکن ٿا. محمد چيو؛ 'وقت ويجهو آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾ جابر ۽ ابو سعيد کان به هڪ تاريخ آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
اسان کي [ابوبڪر محمد بن زنجويه البغدادي] ٻڌايو آهي ۽ صرف هڪ نه، هن چيو؛ اسان کي [حسين بن محمد] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [سليمان بن قرن] ٻڌايو آهي [ابو يحييٰ القطات] کان [مجاهد] کان [جابر بن عبدالله] رضي الله عنهما کان، هن چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: جنت جي ڪنجي نماز آهي، جڏهن ته نماز جي ڪنجي وضو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
اسان کي [قطيبه] ۽ [حناد] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [واقعي] [صيوبة] کان [عبدالعزيز بن شُهيب] کان [انس بن مالڪ] ٻڌايو آهي ته: جڏهن رسول الله ﷺ غسل خاني ۾ داخل ٿيڻ وارا هئا ته فرمايائون: 'اللهم انّي اعوذ بِكا - اي الله، بيشڪ مان تو ۾ پناهه گهران ٿو-'. شعبه چيو؛ 'ٻئي ڀيري هن چيو: 'اعوذ بِكا مِنَ الخُبْتِسِ والخُبِسِ - مان تو ۾ نر شيطانن ۽ مادي شيطانن کان پناهه گهران ٿو-'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾ علي، زيد بن ارقم، جابر ۽ ابن مسعود کان به روايتون آهن'. ابو عيسيٰ چيو؛ ' 'انس بن عيسيٰ جي حديث هن باب ۾ سڀ کان وڌيڪ صحيح ۽ بهترين آهي. ساڳئي وقت، زيد بن ارقم جي حديث ۾، سند ۾ مونجهارو آهي. هي حديث هشام عد دستوئي ۽ سعيد بن ابو عروبه قتاده کان به روايت ڪئي آهي. سعيد چيو ته اهو القاسم بن عوف عيسي شيباني کان زيد بن ارقم کان آهي. ۽ هشام عد دستوئي زيد بن ارقم جي قتاده کان، جڏهن ته سيوبا ۽ معمر ان کي عن نضلر بن انس جي قتاده کان بيان ڪيو آهي. سيوبا ان کي زيد بن ارقم کان ذڪر ڪيو آهي. معمر چيو ته اهو عن نضلر بن انس کان سندس پيءُ کان، رسول الله صلي الله عليه وسلم کان. ابو عيسيٰ چيو؛ 'مون محمد کان هن تاريخ بابت پڇيو، ته هن جواب ڏنو، 'اهو اڃا تائين ممڪن آهي ته قتاده انهن ٻنهي کان روايت ڪئي هجي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [احمد بن عبدالله عادل دلبي البشري] ٻڌايو آهي، اسان کي [حماد بن زيد] ٻڌايو آهي، [عبدالعزيز بن شعيب] کان، [انس بن مالڪ] چيو آهي ته: 'جڏهن رسول الله ﷺ بيت الخلاء ۾ داخل ٿيندا هئا ته چوندا هئا: 'اللهم اني اعوذ بكا منال خبطسي والخبائطس - اي الله، مان توهان کان نر ۽ مادي شيطانن کان پناهه گهران ٿو-'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
اسان کي [محمد بن اسماعيل] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [مالڪ بن اسماعيل] [اسرائيل بن يونس] کان [يوسف بن ابو برده] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيٰ] رضي الله عنها کان، هن چيو ته: 'جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم غسل خاني مان نڪرندا هئا، تڏهن پڙهندا هئا: 'غفرانڪ - مون کي تنهنجي بخشش جي اميد آهي -'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن غريب جي درجي جي آهي، اسان ان بابت نٿا ڄاڻون سواءِ ان جي ته اهو هڪ اسرائيلي حديث مان آهي، يوسف بن ابو برده کان، جڏهن ته ابو برده بن ابو موسيٰ جو نالو عامر بن عبدالله بن قيس العسيري آهي. ۽ اسان هن باب ۾ حضرت عيسيٰ رضي الله عنها جي حديث کان سواءِ ٻيو ڪجهه به نٿا ڄاڻون، رسول الله صلي الله عليه وسلم کان.'
حديث
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
اسان کي [سعيد بن عبدالرحمان المخزومي] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [سفيان بن عينة] بيان ڪيو آهي [عز زهرى] کان [عثوع بن يزيد الليثي] کان [ابو ايوب الانشاري] بيان ڪيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'جيڪڏهن توهان پاخانو ڪريو ٿا ته قبلي ڏانهن منهن نه ڪريو ۽ نه ئي ان ڏانهن پٺي ڪريو، پاخانو ڪريو يا پيشاب ڪريو. پر اوڀر يا اولهه ڏانهن منهن ڪريو'. ابو ايوب چيو ته: 'جڏهن اسان شام پهتاسين ته اسان انهن جا غسل خانا قبلي جي طرف منهن ڪري ٺهيل ڏٺا، تنهنڪري اسان انهن کان منهن موڙيو ۽ الله کان معافي گهري'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هن باب ۾ عبدالله بن الحارث بن جزئي الزبيدي ۽ معقل بن ابو الحيثم - جن کي معقل بن ابو امامه به چيو ويندو آهي -، ابو هريره ۽ سهيل بن حنيف کان به هڪ تاريخ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛' 'هن باب ۾ ابو ايوب جي بيان ڪيل حديث بهترين ۽ سڀ کان وڌيڪ صحيح آهي. ابو ايوب جو نالو خالد بن زيد آهي، جڏهن ته الزهري جو نالو محمد بن مسلم بن عبيدالله بن صيحاب الزهري آهي، سندس لقب ابو بڪر آهي. ابو الوليد المڪي چيو؛ ابو عبدالله محمد بن ادريس عيسي سيافعي چيو؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم جي لفظن جو واحد مطلب 'قبلي ڏانهن منهن نه ڪريو يا پاخانو يا پيشاب ڪرڻ وقت ان ڏانهن پٺي نه ڦيرايو' کليل جڳهه ۾ آهي. دریں اثنا، جيڪڏهن توهان بند عمارت ۾ آهيو، ته قبلي جي طرف منهن ڪرڻ ۾ سهولت آهي. اهو اسحاق بن ابراهيم به چيو. دریں اثنا، احمد بن حنبل رحمه الله چيو؛ "رسول الله صلي الله عليه وسلم جو پاخانو يا پيشاب ڪرڻ وقت اجازت صرف ان ڏانهن پٺي ڪرڻ هئي، جڏهن ته ان کي منهن ڏيڻ اڃا تائين جائز ناهي." اهو ائين آهي جيئن امام احمد صحرا ۾ قبلي ڏانهن منهن ڪرڻ يا بند عمارت ۾ فرق نه ڪيو.
حديث
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [محمد بن بصير] ۽ [محمد بن المثنيٰ] ٻنهي چيو؛ اسان کي [وهب بن جرير] چيو؛ اسان کي [منهنجي پيءُ] کان [محمد بن اسحاق] کان [ابان بن صالح] کان [مجاهد] کان [جابر بن عبدالله] تائين ٻڌايو، هن چيو ته: رسول الله ﷺ پيشاب ڪرڻ جي ڪوشش ڪندي قبلي جي طرف منهن ڪرڻ کان منع ڪئي هئي، پر مون کيس وفات کان هڪ سال اڳ قبلي جي طرف منهن ڪندي ڏٺو. هن باب ۾ ابو قتاده، عائشه ۽ عمار بن ياسر کان به هڪ روايت آهي. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هن باب ۾ جابر جي بيان ڪيل حديث حسن غريب آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
۽ هي حديث [ابن لحية]، [ابو زبير] کان، [جابر] کان، [ابو قتاده] کان روايت ڪئي آهي؛ ته هن هڪ ڀيرو رسول الله ﷺ کي قبلي ڏانهن منهن ڪري پيشاب ڪندي ڏٺو. [قطيبه] اسان کي اهو ٻڌايو آهي، هن چيو؛ 'ابن لحية اسان کي ٻڌايو آهي'. ۽ جابر جي حديث جيڪا رسول الله ﷺ کان روايت ڪئي وئي آهي، ابن لحية جي حديث کان وڌيڪ صحيح آهي، ڇاڪاڻ ته ابن لحية حديث جي ماهرن، امام يحيى بن سعيد القثان ۽ ٻين جي مطابق هڪ ڪمزور شخص هو، جن ان کي پنهنجي حافظي مان تفسير ڪيو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [عبده بن سليمان] [عبيدالله بن عمر] کان [محمد بن يحيى بن حبان] پنهنجي چاچي [وصع بن حبان] کان - [ابن عمر] کان بيان ڪيو آهي ته: 'هڪ ڏينهن مان حفشه جي گهر جي ڇت تي چڙهيس، پوءِ مون ڏٺو ته رسول الله ﷺ شام جي طرف منهن ڪري ڪعبي ڏانهن پٺي ڪري رفع حاجت ڪري رهيا هئا'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن جي لحاظ کان صحيح آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [شرڪ] [المقدم بن سيوريه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيٰ] تائين تبليغ ڪئي آهي، هن چيو ته: 'جيڪو توهان کي ٻڌائي ته رسول الله ﷺ بيٺي پيشاب ڪيو، ان تي يقين نه ڪريو، ڇاڪاڻ ته هن ويٺي کان سواءِ پيشاب نه ڪيو'. هو چوي ٿو؛ 'هن باب ۾ عمر جي دوستن، بريده ۽ عبدالرحمان بن حسنه کان به حديثون آهن'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'عيسيٰ جي حديث هن باب ۾ بهترين ۽ سڀ کان وڌيڪ صحيح آهي، جڏهن ته عمر جي حديث عبدالڪريم بن ابي المخارق جي حديث کان، نافع کان، ابن عمر کان، عمر کان، هن چيو ته: 'نبي ڪريم ﷺ هڪ ڀيرو مون کي بيٺي پيشاب ڪندي ڏٺو، پوءِ فرمايائون: 'اي عمر، بيٺي پيشاب نه ڪر،' تنهن ڪري مون ڪڏهن به بيٺي پيشاب نه ڪيو'. ابو عيسيٰ چيو؛ هن حديث جي تشريح ڪندڙ واحد شخص عبدالڪريم بن ابوالمخارق هو، ۽ حديث جي ماهرن جي مطابق هو هڪ ڪمزور شخص هو. ابو ايوب الصخياني به ان کي ڪمزور ڪيو آهي ۽ ان تي بحث ڪيو آهي. عبيدالله نافع کان ابن عمر کان روايت ڪئي آهي ته عمر رضي الله عنه چيو ته مون اسلام قبول ڪرڻ کان پوءِ ڪڏهن به بيٺو پيشاب نه ڪيو آهي. ۽ هي حديث عبدالڪريم جي حديث کان وڌيڪ صحيح آهي، جڏهن ته بريده جي هن باب ۾ حديث محفض جاڳڻ نه آهي. دریں اثنا، بيهڻ سان پيشاب ڪرڻ جي منع جو مطلب آداب سان لاڳاپيل آهي، ممنوع ممانعت نه آهي. عبدالله بن مسعود کان روايت ڪئي ته هن چيو ته: 'حقيقت ۾، اهو خراب اخلاق آهي جيڪڏهن توهان بيٺا پيشاب ڪريو ٿا'.
حديث
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
اسان کي حنّاد بيان ڪيو؛ اسان کي واقِي عماسي اهڙيءَ طرح [منصور] ۽ [عبيده عادل دلبي] [ابو وائل] حذيفه کان روايت ڪئي آهي، جيئن امام عاصي روايت ڪئي آهي. [حماد بن ابو سليمان] ۽ [عاشم بن بل] پڻ [ابو وائل] کان، [المغيره بن سيبه] کان، رسول الله ﷺ کان روايت ڪئي آهي. ان کان علاوه حذيفه کان ابو وائل جي حديث تمام معتبر حديث آهي. ڪجهه سائنسدانن بيهڻ وقت پيشاب ڪرڻ آسان بڻائي ڇڏيو آهي. ابو عيسي چيو؛ ابراهيم عن نخعي عبيده بن عمرو سلماني کان روايت ڪئي آهي ۽ عابده بزرگ تابعي عالم آهي. روايت آهي ته هڪ دفعي عابده چيو؛ مون رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم جي وفات کان ٻه سال اڳ اسلام قبول ڪيو. ان دوران عبيده عادل دلبي ابراهيم جو دوست هو، يعني عبيده بن معطيب عادل دلبي، جنهن جو لقب ابو عبدالڪريم هو.
حديث
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
اسان کي [قتيبه بن سعيد] بيان ڪيو آهي؛ اسان کي [عبد السلام بن حرب الملائي] [العماسي] کان [انس] کان ٻڌايو آهي ته هن چيو ته: 'جڏهن رسول الله ﷺ قضا ڪرڻ چاهيندا هئا ته پنهنجو ڪپڙو نه کڻندا هئا جيستائين اهو زمين کي نه ڇهندو هو'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'اهڙيءَ طرح [محمد بن ربيعة] هي حديث [العماسي] کان [انس] کان بيان ڪئي آهي. جڏهن ته [واقعي] ۽ [ابو يحييٰ الهماني] [العماسي] کان روايت ڪئي آهي ته هن چيو ته؛ '[ابن عمر] چيو ته: 'جڏهن رسول الله ﷺ قضا ڪرڻ چاهيندا هئا ته پنهنجو ڪپڙو نه کڻندا هئا جيستائين اهو زمين کي نه ڇهندو هو'. ۽ اهي ٻئي حديثون مرسل آهن. اهو به چيو ويندو آهي ته امامعاص انس کان نه ٻڌي ۽ نه ئي رسول الله ﷺ جي ڪنهن به اصحابي کان. هن انس بن مالڪ کي ڏٺو، پوءِ چيو: 'مون انس کي نماز پڙهندي ڏٺو،' پوءِ ان کان نماز بابت ذڪر ڪيو. ساڳئي وقت، العماسي جو نالو سليمان بن مهران ابو محمد الڪهلي هو، ۽ هو بني قاهلي جو اڳوڻو غلام هو. العماسي چيو: 'منهنجي پيءُ کي هڪ ٻار هو جيڪو اڃا پيٽ ۾ هو پوءِ مسروق کي اهو ورثي ۾ مليو.'
حديث
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
اسان کي [محمد بن ابو عمر المڪي] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [سفيان بن عينة] ٻڌايو آهي [معمار] کان [يحيى بن ابو ڪثير] کان [عبدالله بن ابو قتاده] کان [پنهنجي پيءُ] چيو آهي ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم مرد کي پنهنجي ساڄي هٿ سان پنهنجي جنسي عضون کي ڇهڻ کان منع ڪيو آهي'. هن باب ۾ عائشه، سلمان، ابو هريره ۽ سهيل بن حنيف جون روايتون پڻ آهن. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي.' ساڳئي وقت، ابو قتاده الانصاري جو نالو الحارث الربيعي آهي. سائنسي ماهرن جي مطابق، هن حديث جو اطلاق اهو آهي ته ساڄي هٿ سان استنجاء - سيبوڪ - ڪرڻ جائز آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابو معاويه] ٻڌايو آهي [العماسي] کان [ابراهيم] کان [عبدالرحمن بن يزيد] چيو آهي ته؛ 'ڇا توهان جي نبي ﷺ توهان کي هر شيءِ سيکاري هئي ته ڪيئن پاخانو ڪجي؟' [سلمان] جواب ڏنو، 'اهو صحيح آهي، هن اسان کي پاخانو يا پيشاب ڪرڻ وقت قبلي ڏانهن منهن ڪرڻ، ساڄي هٿ سان استنجاء ڪرڻ، ٽن پٿرن کان گهٽ سان استنجاء ڪرڻ، ۽ جانورن جي گوبر يا هڏن سان استنجاء ڪرڻ کان منع ڪيو هو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾ عيسيه، خزيمه بن ثابت، جابر، خلد بن السائب کان سندس پيءُ کان هڪ تاريخ پڻ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾، سلمان جي حديث حسن صحيح آهي، هي نبي ﷺ جي اصحابن ۽ انهن مان گهڻن عالمن جو رايو آهي جيڪي ان کان پوءِ آيا.' انهن جو عقيدو آهي ته پٿر سان استنجاء ڪرڻ ڪافي آهي جيتوڻيڪ ڪو ماڻهو ان کي پاڻي سان نه ڪري، جيستائين پٿر مٽي کي هٽائڻ جي قابل هجي. اهو رايو عطاسوري، ابن المبارڪ، عاصي سيافعي، احمد ۽ اسحاق جو پڻ آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
اسان کي [حناد] ۽ [قتيبه] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [واقعي] [اسرائيل] کان [ابو اسحاق] کان [ابو عبيده] کان [عبدالله] کان بيان ڪيو آهي، هن چيو ته: رسول الله ﷺ قضا ڪرڻ لاءِ ٻاهر نڪتا، پوءِ فرمايائون: 'مون کي ٽي پٿر ڳوليو،' ابو عبيد چيو؛ 'پوءِ مان ان لاءِ ٻه پٿر ۽ هڪ سڪل جانور جو ڇيڻو کڻي آيس، هن صرف ٻه پٿر کنيا ۽ جانور جو ڇيڻو اڇلايو ۽ چيو: 'بيشڪ جانور جو ڇيڻو پليت آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن طرح [قيس بن ربيع] هي حديث [ابو اسحاق] کان، [ابو عبيده] کان، [عبدالله] کان بيان ڪئي آهي جيئن اسرائيل جي روايت ڪيل حديث آهي. [معمار] ۽ [عمار بن رزيق] پڻ [ابو اسحاق] کان، [علقمه] کان، [عبدالله] کان روايت ڪئي آهي. [زهير] [ابو اسحاق] کان، [عبدالرحمن بن الاسود] کان، پنهنجي پيءُ کان - [الاسود بن يزيد] کان، [عبدالله] کان روايت ڪئي آهي. بهرحال، هن حديث ۾ مونجهارو آهي. اسان کي محمد بن بصيار العبدي کان ٻڌايو آهي؛ اسان کي محمد بن جعفر چيو آهي؛ اسان کي صيوبة عمرو بن مرہ کان ٻڌايو آهي، هن چيو: 'ڇا توهان کي عبدالله کان ڪجهه ياد آهي؟' هن جواب ڏنو، 'نه'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'مون عبدالله بن عبدالرحمان کان پڇيو؛ ابو اسحاق جي حديث ۾ ڪهڙي روايت سڀ کان وڌيڪ صحيح آهي؟' پر هن ڪجهه به جواب نه ڏنو. ۽ مون محمد کان به پڇيو، پر هن به ڪو جواب نه ڏنو'. اهو ائين هو جيئن هن ڏٺو ته زهير جي حديث ابو اسحاق کان، عبدالرحمن بن الاسود کان، پنهنجي پيءُ کان، عبدالله کان، هڪجهڙائي هئي، پوءِ هن ان کي ڪتاب الجامي ۾ رکيو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن باب ۾، منهنجي خيال ۾، سڀ کان وڌيڪ صحيح حديث اسرائيل ۽ قيس جي آهي جيڪا ابو اسحاق کان، ابو عبيده کان، عبدالله کان. ڇاڪاڻ ته اسرائيل اهڙو آهي جيڪو ٻين کان وڌيڪ مضبوط ۽ ابو اسحاق جي حديث کي ياد ڪري ٿو. ان کي قيس بن الربيع طرفان مضبوط ڪيو ويو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'مون ابو موسيٰ محمد بن المثنيٰ کي چوندي ٻڌو؛ مون عبدالرحمان بن مهدي کي چوندي ٻڌو؛ 'اهو مون کان گم نه ٿيو آهي جيئن اهو مون کان گم ٿيو آهي سفيان عطسوري جي حديث مان، ابو اسحاق کان سواءِ ڪجهه جيڪو مان اسرائيل کي پڪڙيان ٿو، ڇاڪاڻ ته هن ان کي ڪنهن وڌيڪ ڪامل شيءِ سان بيان ڪيو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابو اسحاق کان زهير جي تاريخ اهڙي ناهي، ڇاڪاڻ ته هن ان کي آخر ۾ ٻڌو'. هن چيو؛ 'مون احمد بن الحسن الترمذي کي چوندي ٻڌو؛ 'مون احمد بن حنبل کي چوندي ٻڌو؛' 'جيڪڏهن توهان زيدة ۽ زهير کان حديث ٻڌو ٿا ته پڪ ڪريو، جيتوڻيڪ توهان اها ڪنهن ٻئي کان نه ٻڌي آهي، سواءِ ابو اسحاق جي حديث جي، جڏهن ته ابو اسحاق جو نالو عمرو بن عبدالله السبيعي الحمداني آهي، ۽ ابو عبيده بن عبدالله بن مسعود پنهنجي پيءُ کان نه ٻڌي هئي، ۽ سندس نالو پڻ نامعلوم آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
اسان کي [حناد] چيو آهي؛ اسان کي [حفش بن غياث] ٻڌايو آهي [داؤد بن ابو هند] کان [عاش سيابي] کان [علقمه] کان [عبد الله بن مسعود] کان، هن چيو ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي؛ 'پنهنجا رسم جانور جي گوبر ۽ هڏين سان نه ڪريو، ڇو ته حقيقت ۾ اهو توهان جي جنن ڀائرن جو کاڌو آهي'. هن باب ۾ ابو هريره، سلمان، جابر ۽ ابن عمر کان به حديثون آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ ' [اسماعيل بن ابراهيم] ۽ ٻين هن حديث کي [داؤد بن ابو هند] کان، [عاش سيابي] کان، [علقمه] کان، [عبد الله] کان روايت ڪيو آهي؛ ته هو ليلة القدر جي رات رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ هو... حديث ڊگهي آهي. اش سيابي چيو ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'مٽي ۽ هڏين سان نماز نه پڙهو، ڇو ته اهي توهان جي جن ڀائرن جو کاڌو آهن'. اهو ائين آهي جيئن اسماعيل جي بيان ڪيل حديث حفش بن غياث جي بيان ڪيل حديث کان وڌيڪ صحيح آهي. عالم هن حديث تي عمل ڪن ٿا. ۽ حديث ۾ هڪ ٻي حديث آهي جيڪا جابر ۽ ابن عمر رضي الله عنهما روايت ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [قطيبه] ۽ [محمد بن عبدالملڪ بن ابو عيسي سيواريب البشري] ٻنهي چيو؛ اسان کي [ابو عوانه] [قطاده] کان [معذزہ] کان [عيسيه] ٻڌايو آهي ته؛ 'پنهنجن مڙسن کي حڪم ڪريو ته پاڻ کي پاڻي سان پاڪ ڪن، مون کي انهن کان شرم اچي ٿي، بيشڪ الله جي رسول صلي الله عليه وسلم اهو ڪيو هو'. هن باب ۾ جرير بن عبدالله البجلي جي دوستن، انس ۽ ابو هريره کان به حديثون آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث حسن صحيح آهي، ۽ اهل علم هن حديث تي عمل ڪن ٿا، اهي پاڻي سان پاڪ ڪرڻ کي ترجيح ڏين ٿا جيتوڻيڪ اهي پٿر سان پاڪ ڪرڻ کي صحيح سمجهن ٿا، ۽ اهي پاڻي سان پاڪ ڪرڻ کي ترجيح ڏين ٿا ڇاڪاڻ ته اهي ان کي وڌيڪ اهم سمجهن ٿا. هي راءِ سفيان عطسوري، ابن المبارڪ، سيافعي، احمد ۽ اسحاق پاران ورتي وئي هئي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالوهاب عتص ثقفي] ٻڌايو آهي [محمد بن عمرو] کان [ابو سلمه] کان [المغيره بن صيوبة] ٻڌايو آهي ته: 'مان هڪ سفر ۾ رسول الله ﷺ سان گڏ هوس، پوءِ رسول الله ﷺ قضا ڪئي ۽ ٻئي هنڌ هليا ويا'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هن باب ۾ دوستن عبدالرحمان بن ابو قراد، ابو قتاده، جابر، يحيى بن عبيد کان سندس پيءُ، ابو موسيٰ، ابن عباس ۽ دوست بلال بن حارث کان به حديثون آهن.' ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي حديث حسن صحيح آهي، ۽ رسول الله ﷺ کان به روايت ڪئي وئي آهي؛ ته هو پيشاب ڪرڻ وقت پيشاب کي اهڙي طرح ڍڪيندو هو جيئن گهر ڍڪيندو آهي. ۽ ابو سلمه جو نالو عبدالله بن عبدالرحمان بن عوف الزهري آهي.'
