Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 101

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ فَعَلْتُهُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاغْتَسَلْنَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މޫސާ މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި؛ އެއީ އަޅުގަނޑުމެން [އަލް ވަލީދު ބިން މުސްލިމް] އަށް [އަލް އައުޒާޢީ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަލް ޤާސިމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢައިޝާ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ޚިތާނުކުރުން ޚިތާނުކުރުމާ ދިމާވެއްޖެނަމަ ދެން ފެންވަރާލުން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ.' އަޅުގަނޑު އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އެކަން ކުރީމެވެ، ދެން އަހަރެމެން ޖުނޫބަށް ފެންވަރާލީމެވެ.' އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި މައުޟޫޢުގައި އަބޫ ހުރައިރާއާއި، ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރާއި، ރާފިޢު ބިން ޚަދީޖުގެ އަރިހުން ވެސް ރިވާވެގެންވެއެވެ.'

Hadith Corroboration (34)

Hadith

Imam Tirmidzi : 102

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ وَجَبَ الْغُسْلُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَعَلِيٌّ وَعَائِشَةُ وَالْفُقَهَاءِ مِنْ التَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا الْتَقَى الْخِتَانَانِ وَجَبَ الْغُسْلُ

[ހަންނާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ ބިން ޒައިދު] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔިބު] ގެ އަރިހުން [ޢަޢީޝާ] ގެ އަރިހުން އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރައްވާފައި ވެއެވެ: ޚިތާނުކުރުން ޚިތާނުކުރުމަށްވުރެ ބޮޑުވެއްޖެނަމަ ފެންވަރާލުން ފަރުޟުވެގެންދެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އައިޝާގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ޙަދީޘް ޢާއިޝާގެ ކިބައިން އެތައް ގޮތަކުން ރިވާވެގެންވެއެވެ، އެއީ ޚިތާނުކުރުން ޚިތާނުކުރުމަށްވުރެ ބޮޑުވެއްޖެނަމަ، ފެންވަރާލުން ފަރުޟުވެގެންދެއެވެ’ މި ޙަދީޘެވެ. މިއީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން، އަބޫބަކުރު، ޢުމަރު، ޢުޘްމާން، ޢަލީ އަދި ޢާއިޝާ ފަދަ ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔެވެ. ހަމައެހެންމެ ފުޤަހާ ތަބީޢީންގެ ތެރެއިންނާއި އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ސުފްޔާން އަތުތައުރީ، ޞައްފާޢީ، އަޙްމަދު އަދި އިސްޙާޤު ފަދަ މީހުންނެވެ. އެމީހުން ބުނީ؛ 'ޚިތާނުކުރުން ޚިތާނުކުރުމާ ދިމާވެއްޖެނަމަ ދެން ފެންވަރާލުން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ'.

Hadith Corroboration (34)

Hadith

Imam Tirmidzi : 103

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَإِنَّمَا كَانَ الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ رُخْصَةً فِي أَوَّلِ الْإِسْلَامِ ثُمَّ نُهِيَ عَنْهَاحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا كَانَ الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ فِي أَوَّلِ الْإِسْلَامِ ثُمَّ نُسِخَ بَعْدَ ذَلِكَ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَرَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى أَنَّهُ إِذَا جَامَعَ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ فِي الْفَرْجِ وَجَبَ عَلَيْهِمَا الْغُسْلُ وَإِنْ لَمْ يُنْزِلَا

[އަޙްމަދު ބިން މާނީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢަބްދުالله ބިން އަލް މުބާރަކް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޔޫނުސް ބިން ޔަޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ޞަޙްލު ބިން ސަޢުދު] ގެ އަރިހުން [ޢުބައި ބިން ކަޢުބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'ފެނުގެ ސަބަބުން -ފެންވަރާ- ވުޖޫދުގައި ހުރުމަކީ -ސެމީ- އަސްލު އިސްލާމްދީނުގެ ކުރީކޮޅު ލުއިވުމެއް، އޭގެ ފަހުން އެއީ ޙަރާމް ކަމެއް'. [އަޙްމަދު ބިން މާނީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢަބްދުالله ބިން އަލް މުބާރަކް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [މާޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން، މި ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭން އާއި އެކުގައެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙް، ފެނުގެ ސަބަބުން ފެން އުފެދުމަކީ ހަމައެކަނި އިސްލާމްދީނުގެ ކުރީކޮޅު، އޭގެ ފަހުން އެކަން ޙަރާމް ކުރެވުނު ކަމެއް'. މިގޮތަށް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ އަރިހުން މި ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ މަދުބަޔަކު ނޫނެވެ. ގިނަ ޢިލްމުވެރިން މި ޙަދީޘް ޢަމަލުކުރައްވަނީ، ފިރިހެނަކު އޭނާގެ އަނބިމީހާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން އެއްކޮށްފިނަމަ، ދެން މަނި ނުނިކުމެ ނަމަވެސް ފެންވަރާލުން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ.

Hadith Corroboration (17)

Hadith

Imam Tirmidzi : 104

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْجَحَّافِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَإِنَّمَا الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ فِي الِاحْتِلَامِقَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَمْ نَجِدْ هَذَا الْحَدِيثَ إِلَّا عِنْدَ شَرِيكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو الْجَحَّافِ اسْمُهُ دَاوُدُ بْنُ أَبِي عَوْفٍ وَيُرْوَى عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَحَّافِ وَكَانَ مَرْضِيًّا قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَالزُّبَيْرِ وَطَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْمَاءُ مِنْ الْمَاءِ

[ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޝަރީކު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އަލް ހައްޖާފް] ގެ އަރިހުން [އިކްރީމާ] އިން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'ހުވަފެނުގައި ފެން -ފެންވަރާ- ފެން -މަނި- ގެ ސަބަބުން ހުރުން'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން އަޑުއެހިން އަލް ޖަރޫދު ބުނި ވާހަކަ؛ 'އަހަރެން އަޑުއެހީ ވާކީ' ބުނި؛ 'ޝަރީކުގެ އަރިހުން މެނުވީ މި ޙަދީޘް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނުފެނުނެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ އަލް ޖަހަފްގެ ނަމަކީ ދާއޫދު ބިން އަބޫ އައުފް' އެވެ. މި ޙަދީޘް ވެސް ރިވާވެގެންވަނީ ސުފްޔާން އައްތައުރީގެ އަރިހުންނެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަބޫ އަލް ޖަހަފް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، އޭނާއަކީ ހިތްހަމަޖެހިފައިވާ މީހެއް'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ބާބުގައި ވެސް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ޢުޘްމާން ބިން ޢައްފާނާއި، ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބާއި، އަޒްޒުބައިރާއި، ތަލްޙާއާއި، އަބޫ އައްޔޫބާއި، އަބޫ ސަޢީދުގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ.

Hadith Corroboration (55)

Hadith

Imam Tirmidzi : 105

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ الْخَيَّاطُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ هُوَ الْعُمَرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلَا يَذْكُرُ احْتِلَامًا قَالَ يَغْتَسِلُ وَعَنْ الرَّجُلِ يَرَى أَنَّهُ قَدْ احْتَلَمَ وَلَمْ يَجِدْ بَلَلًا قَالَ لَا غُسْلَ عَلَيْهِ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ تَرَى ذَلِكَ غُسْلٌ قَالَ نَعَمْ إِنَّ النِّسَاءَ شَقَائِقُ الرِّجَالِقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ حَدِيثَ عَائِشَةَ فِي الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلَا يَذْكُرُ احْتِلَامًا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ فِي الْحَدِيثِ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ إِذَا اسْتَيْقَظَ الرَّجُلُ فَرَأَى بِلَّةً أَنَّهُ يَغْتَسِلُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ إِنَّمَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْغُسْلُ إِذَا كَانَتْ الْبِلَّةُ بِلَّةَ نُطْفَةٍ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ وَإِذَا رَأَى احْتِلَامًا وَلَمْ يَرَ بِلَّةً فَلَا غُسْلَ عَلَيْهِ عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އަޙްމަދު ބިން މާނީ'] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމަދު ބިން ޚާލިދު އަލް ޚައްއްޔާތު] [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން -އެބަހީ އަލް އުމަރީ- [ޢުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [އަލްޤާސިމް ބިން މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން [ޢާއިޞަޙް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވާފައި ވެއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އެއްފަހަރަކު ތެމިގެން ދިޔަ މީހެއްގެ ވާހަކަ ސުވާލު ކުރި ނަމަވެސް ހުވަފެން ދެކެމުން ދިޔަ ކަމެއް ހަނދާން ނެތުމުން ޖަވާބު ދިނީ: 'އޭނާ ފެންވަރަން ޖެހޭނެ' ކަމަށެވެ. އަދި ހުވަފެނުގައި ވެސް މީހަކު ހުވަފެން ދެކެމުން ދިޔަ ނަމަވެސް އެއްވެސް އެއްޗެއް ތެމިފައި ނުވާ ވާހަކަ -މަނި- ކަމަށް ސުވާލު ކުރުމުން އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އޭނާ ފެންވަރަން ނުޖެހޭނެ' ކަމަށެވެ. އުއްމު ސަލާމާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އާދެ، އަންހެނުންނަކީ އަޚުންގެ ހަމަހަމަ ބަޔަކަށް ވާތީ' އެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘް، އެއީ ތެތް އެއްޗެއް ފެނުނު ނަމަވެސް އޭނާއަށް ހުވަފެނެއް ފެނުނުކަން ހަނދާނެއް ނެތް މީހެއްގެ ވާހަކަ ޢާއިޝާގެ ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވި ބޭކަލަކީ، އުބަދީދުالله ބިން ޢުމަރުގެ އަރިހުން ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރެވެ. ނަމަވެސް ޙަދީޘް ހިތުދަސްކުރުމުގެ ގޮތުން ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު ވަނީ ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު ބަލިކަށިކޮށްދެއްވާފައެވެ. މިއީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ކިބައިން ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔެއް ކަމުގައިވާ، ފިރިހެނަކު ހޭލައިގެން އެއްޗެއް ތެތްވެއްޖެނަމަ ފެންވަރާލުން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ.' މި ރައުޔު ވެސް ނެގީ ސުފްޔާން އަތު ސައުރީ އާއި އަހުމަދު އެވެ. އަދި ތާބިޢީންގެ ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ފެންވަރަން ވާޖިބުވަނީ އެ ތެތްކަމަކީ މަނި ކަމުގައިވާނަމަ ކަމަށެވެ. މިއީ ޝާފިޢީ އާއި އިސްޙާޤުގެ ރައުޔެވެ. މީހަކު ހުވަފެނުގައިވެސް ތެތް އެއްޗެއް ނުފެނިއްޖެނަމަ - މަނި - ދެން ފެންވަރާލުމަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް ވާޖިބެއް ނޫނެވެ.'

Hadith Corroboration (40)

Hadith

Imam Tirmidzi : 106

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو السَّوَّاقُ الْبَلْخِيُّ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَلِيٍّ قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمَذْيِ فَقَالَ مِنْ الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَمِنْ الْمَنِيِّ الْغُسْلُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْمِقْدَادِ بْنِ الْأَسْوَدِ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ مِنْ الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَمِنْ الْمَنِيِّ الْغُسْلُ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޢަމްރޫ އަސް ސައްވާޤު އަލް ބަލްޚީ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ [ޔަޒީދު ބިން އަބޫ ޒިޔާދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙުސައިމް] ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށާއި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [މަޙްމޫދު ބިން ޣައިލާން] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙުސައިން އަލް ޖުޢުފީ] [ޒަޢިދާ] އިން [ޔާޒީދު ބިން އަބޫ ޒިޔާދު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ލައިލާ] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'އަހަރެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި މާޒީއާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދެއްވީ: 'މަޟީން ނުކުތުމަށް ވުޟޫ ކުރަން ޖެހޭ، އަދި މަނި ނިކުތުމަށް ފެންވަރާލުން ލާޒިމު' އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި އަލް މިޤްދާދު ބިން އަލް އަސްވާދާއި އުބައި ބިން ކަޢާބުގެ ތާރީޚެއް ވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ. މި ޙަދީޘް ވެސް ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބުގެ އަރިހުން، ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އެހެން ގޮތަކުން ވެސް ރިވާވެގެންވެއެވެ. މިއީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަހުލުވެރިންނާއި، އެބައިމީހުންގެ ފަހުން އައި މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔެވެ. މި ރައުޔު ސުފްޔާނާއި، ޞައްފާޢީ، އަޙްމަދު، އަދި އިސްޙާޤުވެސް ގެންގުޅުއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (59)

Hadith

Imam Tirmidzi : 107

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُبَيْدٍ هُوَ ابْنُ السَّبَّاقِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ كُنْتُ أَلْقَى مِنْ الْمَذْيِ شِدَّةً وَعَنَاءً فَكُنْتُ أُكْثِرُ مِنْهُ الْغُسْلَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَأَلْتُهُ عَنْهُ فَقَالَ إِنَّمَا يُجْزِئُكَ مِنْ ذَلِكَ الْوُضُوءُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ بِمَا يُصِيبُ ثَوْبِي مِنْهُ قَالَ يَكْفِيكَ أَنْ تَأْخُذَ كَفًّا مِنْ مَاءٍ فَتَنْضَحَ بِهِ ثَوْبَكَ حَيْثُ تَرَى أَنَّهُ أَصَابَ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَلَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فِي الْمَذْيِ مِثْلَ هَذَا وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَذْيِ يُصِيبُ الثَّوْبَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا يُجْزِئُ إِلَّا الْغَسْلُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يُجْزِئُهُ النَّضْحُ و قَالَ أَحْمَدُ أَرْجُو أَنْ يُجْزِئَهُ النَّضْحُ بِالْمَاءِ

[ހަންނާދު] އަޅުގަނޑުމެންނާ ގުޅިފައިވެއެވެ؛ [އަބްދާ] އަޅުގަނޑުމެންނާ [މުޙައްމަދު ބިން އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން އުބައިދު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ - އެއީ އިބްނު އަސް ސައްބާޤު، [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [ޞަޙީލު ބިން ޙުނައިފް] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން ގިނައިން މަދީ ދޫކުރަނީ ވަރުބަލިކަމުގެ ސަބަބުން، އެހެންވީމަ ގިނައިން ފެންވަރަނީ އެކަމުގެ ސަބަބުން.' ދެން އަޅުގަނޑު ކިޔައިދީ، އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލު ކުރުމުން ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އެކަމުގެ އަސަރު ކުރާ ފޮތިގަނޑަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އޭނާ ވިދާޅުވީ، 'އަތްތިލަ ސައިޒުގެ ފެން ނަގައި، ދެން އެ ފެން ޖެހިފައިވާ ބައިގައި އުނގުޅާލުމުން ފުދޭނެ' ކަމަށެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. އަދި މުޙައްމަދު ބިން އިސްޙާޤުގެ މަޛްހަމާބެހޭ ޙަދީޘުން މެނުވީ އެ ޙަދީޘް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ފޮތިގަނޑަށް ވަންނަ މަދީއާ މެދު އަދިވެސް ޢިލްމުވެރިން ޚިޔާލުތަފާތުވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ވިދާޅުވަނީ: 'ފެންވަރު ކުރަން ޖެހޭ' ކަމަށެވެ. މިއީ ޝާފިޢީ އާއި އިސްޙާޤުގެ ރައުޔެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ބުނީ "އެއަށް ފެން އުނގުޅާލުމުން ފުދޭނެ" ކަމަށެވެ. އަހުމަދު ވިދާޅުވީ "އަޅުގަނޑު އުންމީދު ކުރަނީ ފެން އުނގުޅާލުމުން ފުދޭނެ ކަމަށް" ކަމަށެވެ.

Hadith Corroboration (59)

Hadith

Imam Tirmidzi : 108

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ ضَافَ عَائِشَةَ ضَيْفٌ فَأَمَرَتْ لَهُ بِمِلْحَفَةٍ صَفْرَاءَ فَنَامَ فِيهَا فَاحْتَلَمَ فَاسْتَحْيَا أَنْ يُرْسِلَ بِهَا وَبِهَا أَثَرُ الِاحْتِلَامِ فَغَمَسَهَا فِي الْمَاءِ ثُمَّ أَرْسَلَ بِهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ لِمَ أَفْسَدَ عَلَيْنَا ثَوْبَنَا إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَنْ يَفْرُكَهُ بِأَصَابِعِهِ وَرُبَّمَا فَرَكْتُهُ مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصَابِعِي قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا فِي الْمَنِيِّ يُصِيبُ الثَّوْبَ يُجْزِئُهُ الْفَرْكُ وَإِنْ لَمْ يُغْسَلْ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى أَبُو مَعْشَرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ وَحَدِيثُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ

[ހަނާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ؛ [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢުމާސީ] އިން [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޙައްމާމް ބިން އަލް ޙަރީޘް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. 'އައިޝާގެ ގެއަށް މެހެމާނަކު އައީ، ދެން އައިޝާ ބުނީ ރީނދޫ ކުލައިގެ ބްލެންކެޓެއް ހިފައިގެން ނިދަން، އެހެންވެ އޭނާ ނިދާލީ އެ ބްލެންކެޓާއެކު.' މެހެމާނަށް ތެތް ހުވަފެނެއް ފެނުމުން، އޭގައި މަނި އަސަރެއް ހުރުމުން ރަޖާ އަނބުރާ ދޭން ލަދުގަނެ، ފެނުގައި ފޮރުވާލިއެވެ. އެއަށްފަހު އެކަނި އައިޝާއަށް އެކަން އަނބުރާ ދިނެވެ. ދެން [އައިޝާ] ވިދާޅުވީ، 'އޭނާ ހަލާކުކުރީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ - އަހަރެމެންގެ ހެދުންތައް ތެތްކޮށްލީ؟ އިނގިލީން ނިޝާން އުނގުޅަން ފުދޭވަރަކަށް އަހަރެން އިނގިލިތަކުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ފޮތިގަނޑު އުނގުޅަމުން ދިޔައީމެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. މިއީ ފިޤުހުވެރިންގެ ތެރެއިން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބައެއް ޞަޙާބީންނާއި ޠާބިޢީންނާއި އެއުރެންނަށް ފަހުގެ މީހުންގެ ރައުޔެވެ. ސުފްޔާން އައްތައުރީ، ޝާފިޢީ، އަޙްމަދު އަދި އިސްޙާޤު ފަދައެވެ. އެމީހުން ފޮތިގަނޑުގައި އަތްލާ މަނިއާ ގުޅޭގޮތުން ބުނީ، 'ނުދޮންނަ ނަމަވެސް އޭނާއަށް އެ މަނި އުނގުޅާލުމުން ފުދޭނެ' ކަމަށެވެ. މިއީ [ޢައިޝާ] ގެ އަރިހުން [ޙައްމާމް ބިން އަލްޙަރީޘް] ގެ އަރިހުން [މަންޝޫރު] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ކަމެކެވެ. އަލް އަޢުމާޝްގެ ރިވާޔަތެއް ފަދައިންނެވެ. އަދި [އަބޫ މަޢުޝަރު] މި ޙަދީޘް [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން [ޢާއިޝާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އަލް އަޢުމާޝްގެ ޙަދީޘް މާ ޞައްޙައެވެ'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 109

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا غَسَلَتْ مَنِيًّا مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ عَائِشَةَ أَنَّهَا غَسَلَتْ مَنِيًّا مِنْ ثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْفَرْكِ لِأَنَّهُ وَإِنْ كَانَ الْفَرْكُ يُجْزِئُ فَقَدْ يُسْتَحَبُّ لِلرَّجُلِ أَنْ لَا يُرَى عَلَى ثَوْبِهِ أَثَرُهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ الْمَنِيُّ بِمَنْزِلَةِ الْمُخَاطِ فَأَمِطْهُ عَنْكَ وَلَوْ بِإِذْخِرَةٍ

[އަޙްމަދު ބިން މާނީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [ޢަމްރު ބިން މައިމޫން ބިން މިޙްރާން] ގެ އަރިހުން [ޢަޢީޝާ] ގެ އަރިހުން [ޢަމްރު ބިން މައިމޫން ބިން މިޙްރާން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ހެދުމުގައި މަނި ނިޝާންތައް ދޮވެވަޑައިގެންނެވި ކަމަށެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ.' މި ބާބުގައި އިބްނު ޢައްބާސްގެ ރިވާޔަތެއްވެސް ވެއެވެ. އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ހެދުމުގައި މަނި ނިޝާންތައް ދޮވެލި ކަމަށް ޢާއިޝާގެ ޙަދީޘަކީ ކުނި އުކާލުމުގެ ޙަދީޘާ ފުށުއަރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ ސްކްރޭޕް ކުރުމުން ފުދޭ ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ފިރިހެނަކު އޭނާގެ ހެދުމުގައި ހުރި ނިޝާންތައް އަދިވެސް ފެންނަން ހުރިނަމަ ކަމުނުދެއެވެ. އިބްނު އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މަނިއަކީ ސްނޯޓް ފަދަ އެއްޗެއް ކަމުން އިދްކިރު - ލަކުޑި - އިން ވެސް އެ މަނި ނައްތާލަން ޖެހެއެވެ.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 110

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُ وَهُوَ جُنُبٌ وَلَا يَمَسُّ مَاءً حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفِيانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَغَيْرِهِ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَتَوَضَّأُ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ وَقَدْ رَوَى عَنْ أَبِي إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ وَيَرَوْنَ أَنَّ هَذَا غَلَطٌ مِنْ أَبِي إِسْحَقَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ހަންނާދު] ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އައްޔަސީ] [އަލް އަޢްމާސީ] އިން [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ ކިބައިން [އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން [ޢައިޞަޙް] ގެ ކިބައިން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެއްފަހަރަކު ޖުނޫބުގައި ނިދާފައި ވާއިރު، ފެނުގައި އަތް ނުލައްވައެވެ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވާކީޢު] [ސުފްޔާން] ގެ ކިބައިން [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ ކިބައިން އެގޮތަށް ކިޔައިދީފައިވެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މިއީ ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔިބު އާއި އެހެނިހެން ބޭފުޅުންގެ ބަސްފުޅެވެ'. މި ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ ހަމައެކަނި އެންމެ މީހަކު ނޫން، އަލް އަސްވާދުގެ އަރިހުން، ޢާއިޞަޙުގެ އަރިހުން، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން، ނިދުމުގެ ކުރިން ވުޟޫ ކުރެއްވި ކަމުގައެވެ. އަދި މިއީ އަލް އަސްވާދުގެ ކިބައިން އަބޫ އިސްޙާޤުގެ ޙަދީޘަށްވުރެ ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ. މި ޙަދީޘް އަބޫ އިސްޙާޤުގެފާނުގެ އަރިހުން ޞައްޔޫނާ، އަތުއްޞައުރީ އަދި އެބޭފުޅުން ނޫން އެހެން ބޭފުޅުންވެސް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި މިއީ އަބޫ އިސްޙާޤު ހެދި ގޯހެއް ކަމުގައި އެބައިމީހުން ދެކެއެވެ.

Hadith

Imam Tirmidzi : 111

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَأَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمَّارٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا إِذَا أَرَادَ الْجُنُبُ أَنْ يَنَامَ تَوَضَّأَ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ

[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުއްތަނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] [ޢުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ނަފީޢު] ގެ އަރިހުން [ޢިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: އާދެ، ވުޟޫ ކުރާހާ ހިނދަކު.' އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މިކަމުގައި ޢައްމާރާއި، ޢާޢިޝާއާއި، ޖާބިރުއާއި، އަބޫ ސަޢީދާއި، އުއްމު ސަލާމާގެ އަރިހުން ވެސް ރިވާވެގެންވެއެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އުމަރުގެފާނުގެ ޙަދީޘަކީ މިކަމުގައި އެންމެ ރަނގަޅު އަދި އެންމެ ޞައްޙަ ޙަދީޘް، މި ރައުޔު ނެގީ ސުފްޔާން އައްތައުސްރީއާއި ބިން އަލް މުބާރަކާއި އަޙްމަދާއި އިސްޙާޤެވެ. އެމީހުން ބުނީ؛ 'ޖުނޫބު މީހަކު ނިދަން ބޭނުންނަމަ ވުޟޫ ކުރަން ޖެހޭނެ.'

Hadith Corroboration (80)

Hadith

Imam Tirmidzi : 112

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقِيَهُ وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ فَانْبَجَسْتُ أَيْ فَانْخَنَسْتُ فَاغْتَسَلْتُ ثُمَّ جِئْتُ فَقَالَ أَيْنَ كُنْتَ أَوْ أَيْنَ ذَهَبْتَ قُلْتُ إِنِّي كُنْتُ جُنُبًا قَالَ إِنَّ الْمُسْلِمَ لَا يَنْجُسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ حُذَيْفَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَعْنَى قَوْلِهِ فَانْخَنَسْتُ يَعْنِي تَنَحَّيْتُ عَنْهُ وَقَدْ رَخَّصَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي مُصَافَحَةِ الْجُنُبِ وَلَمْ يَرَوْا بِعَرَقِ الْجُنُبِ وَالْحَائِضِ بَأْسًا

[އިޝާޤު ބިން މަންޝޫރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ؛ [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު އަލްޤަޘްޠާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ހުމައިދު އާތު ތަވީލް] [ބަކުރު ބިން ޢަބްދުالله އަލް މުޒާނީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ރާފީޢު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނާ ބައްދަލުކުރެއްވީ ޖުނޫބުގެ ޙާލަތުގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ދެން ފޮރުވިގެން ފެންވަރާލީ، ދެން އެނބުރި އައީ'. އޭނާ ސުވާލުކުރީ: 'ކޮބާތަ؟' ނުވަތަ އޭނާ ބުނީ: 'ތިޔަ ދަނީ ކޮންތާކަށް ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ، 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެން މިހުރީ ޖުނޫބުގެ ޙާލަތެއްގައި،' އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'މުސްލިމަކީ ނަޖިހެއް ނޫނެވެ'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި ހުދުއިފާ އާއި އިބްނު ޢައްބާސްގެ ރިވާޔަތެއް ވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަބޫ ހުރައިރާގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. 'އަހަރެން ފޮރުވީ' ގެ މާނައަކީ 'އަހަރެން އޭނާއާ ދުރުގައި ހުންނަން' އެވެ. އަދި ޖުނޫބު މީހަކާ އަތް ދިއްކުރުން ހުއްދަ ކަމާމެދު ލުޔެއް ދެއްވީ ހަމައެކަނި ޢިލްމުވެރިޔަކު ނޫނެވެ.

Hadith Corroboration (17)

Hadith

Imam Tirmidzi : 113

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ بِنْتُ مِلْحَانَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ تَعْنِي غُسْلًا إِذَا هِيَ رَأَتْ فِي الْمَنَامِ مِثْلَ مَا يَرَى الرَّجُلُ قَالَ نَعَمْ إِذَا هِيَ رَأَتْ الْمَاءَ فَلْتَغْتَسِلْ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قُلْتُ لَهَا فَضَحْتِ النِّسَاءَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا رَأَتْ فِي الْمَنَامِ مِثْلَ مَا يَرَى الرَّجُلُ فَأَنْزَلَتْ أَنَّ عَلَيْهَا الْغُسْلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سُلَيْمٍ وَخَوْلَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ

[އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޒައިނަތު ބިން އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން [އުއްމު ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އުންމު ސުލައިމް ބިންތު މިލްހާން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ހަމަކަށަވަރުން الله ޙަޤީޤަތާއިމެދު ލަދުވެތިވެވަޑައިނުގަންނަވައެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އާނ، ފެން ފެނިއްޖެނަމަ ދެން ފެންވަރަން ޖެހޭނެ'. އުއްމު ސަލާމާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން އުއްމު ސުލައިމް އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ އުންމް ސުލައިމް، އަންހެނުންގެ ސިއްރުތައް ހާމަކޮށްދެއްވީ!' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. މިއީ ގިނަ ފިޤުހުވެރިންގެ ރައުޔެއް، ފިރިހެނަކު ހުވަފެން ދެކޭ ފަދައިން އަންހެނަކު ހުވަފެން ދެކޭނަމަ، ފެން ދޫކުރާންދެން، ދެން ފެންވަރަން ޖެހޭނެއެވެ. މި ރައުޔު ވެސް ނެގީ ސުފްޔާން އައްތައުރީ އާއި ޝާފިޢީޢެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި އުއްމު ސުލައިމް، ޚައުލާ، 'އައިޝާ އަދި އަނަސް' ގެ ރިވާޔަތްތައް ވެސް ވެއެވެ.

Hadith Corroboration (40)

Hadith

Imam Tirmidzi : 114

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حُرَيْثٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْرُبَّمَا اغْتَسَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْجَنَابَةِ ثُمَّ جَاءَ فَاسْتَدْفَأَ بِي فَضَمَمْتُهُ إِلَيَّ وَلَمْ أَغْتَسِلْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ بِإِسْنَادِهِ بَأْسٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ وَالتَّابِعِينَ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا اغْتَسَلَ فَلَا بَأْسَ بِأَنْ يَسْتَدْفِئَ بِامْرَأَتِهِ وَيَنَامَ مَعَهَا قَبْلَ أَنْ تَغْتَسِلَ الْمَرْأَةُ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

[ހަނާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ؛ [ވާކީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [ހުރައިތު] އިން [އަޝް ޝަޢުބީ] އިން [މަސްރޫޤު] އިން [އައިޝަތު] އިން އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖުނޫބުގައި ފެންވަރާފައި ދެން އޭނާ އައީ ހޫނުވާން، އެހެންކަމުން އަހަރެން ފެންވަރާފައި ނުވާއިރު އޭނާގެ ގައިގައި ބައްދާލީ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ސިލްސިލާގައި އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނެތެވެ. މިއީ ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔު، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނާއި ޠާބިޢީންގެ ތެރެއިން ކަމަށް އެބޭކަލުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 'ފިރިހެނަކު ފެންވަރާފައި ވާއިރު، ފެންވަރާލުމުގެ ކުރިން އަނބިމީހާއާ އެކު ހޫނުވެ، އަނބިމީހާއާ އެކު ނިދުމަކީ ގޯހެއް ނޫނެވެ'. މިއީ ސުފްޔާން އައްތައުރީއާއި، ޝާފިޢީއާއި، އަޙްމަދާއި، އިސްޙާޤުގެ ރައުޔެވެ.

Hadith

Imam Tirmidzi : 115

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ طَهُورُ الْمُسْلِمِ وَإِنْ لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ عَشْرَ سِنِينَ فَإِذَا وَجَدَ الْمَاءَ فَلْيُمِسَّهُ بَشَرَتَهُ فَإِنَّ ذَلِكَ خَيْرٌو قَالَ مَحْمُودٌ فِي حَدِيثِهِ إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ وَضُوءُ الْمُسْلِمِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي عَامِرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَلَمْ يُسَمِّهِ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ أَنَّ الْجُنُبَ وَالْحَائِضَ إِذَا لَمْ يَجِدَا الْمَاءَ تَيَمَّمَا وَصَلَّيَا وَيُرْوَى عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ كَانَ لَا يَرَى التَّيَمُّمَ لِلْجُنُبِ وَإِنْ لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ وَيُرْوَى عَنْهُ أَنَّهُ رَجَعَ عَنْ قَوْلِهِ فَقَالَ يَتَيَمَّمُ إِذَا لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

[މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އާއި [މަޙްމޫދު ބިން ޣައިލާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އެމީހުން ބުނީ؛ [އަބޫ އަޙްމަދު އަޒް ޒުބައިރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޚާލިދު އަލް ހަޟްދާ`] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޤިލާބާ] ގެ އަރިހުން [ޢަމްރޫ ބިން ބުޖްދާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ދަރުރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާއަށް ފެން ފެނިއްޖެނަމަ ހަންގަނޑުގައި ފޮހެލަންވީ އެއީ ރަނގަޅު ކަމެއް ކަމުންނެވެ'. މަޙްމޫދު އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި ފާހަގަކުރައްވާފައިވަނީ، 'ރަނގަޅު ދޮންވެލިއަކީ މުސްލިމަކަށް ޠާހިރުވުމުގެ ވަސީލަތް' ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ބާބުގައި އަބޫ ހުރައިރާ އާއި ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ އާއި ޢިމްރާން ބިން ޙުސައިންގެ ރިވާޔަތެއް ވެސް ވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މިފަދައިން ޚާލިދު އަލް ހަޟްދާގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ދިޔައީ އެންމެ މީހަކު ނޫން` އަބޫ ޤިލާބާގެ ކިބައިން، 'އަބޫ ދަރުރުގެ އަރިހުން އަމްރޫ ބިން ބުޖްދާން' ގެ އަރިހުން. [އައްޔޫބު] މި ޙަދީޘް [އަބޫ ޤިލާބާ] ގެ އަރިހުން [ބަނޫ ޢާމިރުގެ މީހެއްގެ] ކިބައިން [އަބޫ ޛައްރު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ނަމަވެސް، އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅު ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މިއީ ގިނަ ފިޤުހުވެރިންގެ ރައުޔެއް، ޖުނޫބުވެ ޙައިޟުވާ މީހަކު ފެން ނުލިބިއްޖެނަމަ ތަޔައްމުމުކޮށް ދެން ނަމާދުކުރުން.' އަދި އިބްނު މަސްޢޫދުގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވަނީ، ޖުނޫބުވެފައިވާ މީހަކަށް ފެން ނުލިބުނަސް ތަޔައްމުމުކުރުމުގެ ހުއްދައެއް ނެތްކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ޚިޔާލު އަނބުރާ ގެންދެވި، އަދި ވިދާޅުވީ؛ 'ފެން ނުލިބިއްޖެނަމަ ތަޔައްމުމް ކުރުމުގެ ހުއްދައެއް ނެތެވެ.' މި ރައުޔު ނެގީ ސުފްޔާން އައްތައުރީ، މާލިކު، ޝާފިޢީ، އަޙްމަދު އަދި އިސްޙާޤެވެ.

Hadith Corroboration (56)

Hadith

Imam Tirmidzi : 116

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدَةُ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أُسْتَحَاضُ فَلَا أَطْهُرُ أَفَأَدَعُ الصَّلَاةَ قَالَ لَا إِنَّمَا ذَلِكَ عِرْقٌ وَلَيْسَتْ بِالْحَيْضَةِ فَإِذَا أَقْبَلَتْ الْحَيْضَةُ فَدَعِي الصَّلَاةَ وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاغْسِلِي عَنْكِ الدَّمَ وَصَلِّيقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ فِي حَدِيثِهِ وَقَالَ تَوَضَّئِي لِكُلِّ صَلَاةٍ حَتَّى يَجِيءَ ذَلِكَ الْوَقْتُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ أَنَّ الْمُسْتَحَاضَةَ إِذَا جَاوَزَتْ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا اغْتَسَلَتْ وَتَوَضَّأَتْ لِكُلِّ صَلَاةٍ

[ހަނާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ؛ [ވާކީޢު] އާއި [ޢަބްދާޙް] އަދި [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [ޙިޝާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢާއިޝަތު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ފާތިމަތު ބިންތު ޙުބައިޝް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން ޠާހިރު ނުވާހާ ހިނދަކު އިސްތިހާދުން ލޭ އޮހޮރެމުން މިދަނީއެވެ. ފަހެ އަހަރެންނަށް ނަމާދު ދޫކޮށްލުން ހުއްދަ ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ޙައިޟުގެ ލޭ އައިސްފިނަމަ ދެން ނަމާދު ދޫކޮށްލާފައި، ނިމުމުން ދެން ފެންވަރާލާފައި ލޭ ސާފުކޮށްލުމަށްފަހު ނަމާދު ކުރާށެވެ.' އަބޫ މުޢާވިޔަތު އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ކޮންމެ ނަމާދެއްގައި އެވަގުތު އަންނަންދެން ވުޟޫ ކުރައްވާށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އުއްމު ސަލާމާގެ ކިބައިން މި މައުޟޫޢުގެ ރިވާޔަތެއް ވެސް ވެއެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޢާއިޝަތުގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މިއީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަޞްޙާބީންނާއި ތާބީޢީންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔެއް ނޫނެވެ. މި ރައުޔަކީ ވެސް ސޫފިޔާން އަތުއްސައުރީ އާއި މާލިކާއި ބިން އަލް މުބާރަކް އަދި ޝާފިޢީ، އަންހެނަކު ޕީރިއަޑް ދުވަސްތައް ހޭދަކޮށް، ނަމާދު ކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ފެންވަރާ ވުޟޫ ކުރުން ކަމަށް ވެސް ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ.

Hadith Corroboration (156)

Hadith

Imam Tirmidzi : 117

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ تَدَعُ الصَّلَاةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُ فِيهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ وَتَتَوَضَّأُ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَتَصُومُ وَتُصَلِّيحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شُرَيْكٌ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ قَدْ تَفَرَّدَ بِهِ شَرِيكٌ عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقُلْتُ عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ جَدُّ عَدِيٍّ مَا اسْمُهُ فَلَمْ يَعْرِفْ مُحَمَّدٌ اسْمَهُ وَذَكَرْتُ لِمُحَمَّدٍ قَوْلَ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّ اسْمَهُ دِينَارٌ فَلَمْ يَعْبَأْ بِهِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ إِنْ اغْتَسَلَتْ لِكُلِّ صَلَاةٍ هُوَ أَحْوَطُ لَهَا وَإِنْ تَوَضَّأَتْ لِكُلِّ صَلَاةٍ أَجْزَأَهَا وَإِنْ جَمَعَتْ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ بِغُسْلٍ وَاحِدٍ أَجْزَأَهَا

[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޝަރީކު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އަލް ޔަޤްޒާން] ގެ އަރިހުން [އަދީ ބިން ތާބިތު] ގެ އަރިހުން [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ކާފަ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، ޙައިޟުވާ އަންހެނަކާ ބެހޭގޮތުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. [ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ޝަރީކު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވީ މާނައެއްގައި އެއްގޮތް ޙަދީޘަކުންނެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވީ ހަމައެކަނި ޝާރިކު، އަބޫ އަލް ޔަޤްޒާން ނޫން'. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ 'އަހަރެން މި ޙަދީޘާ ބެހޭގޮތުން މުޙައްމަދާއި ސުވާލުކުރީމެވެ، އަހަރެން ބުނީމެވެ، އަދީ ބިން ތާބިތު، އޭނާގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން، އޭނާގެ ކާފަގެ އަރިހުން، އޭނާގެ ކާފަގެ ނަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟' އެކަމަކު މުޙައްމަދަށް އޭނާގެ ނަން ނޭނގުނެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު މުޙައްމަދުގެފާނުގެ އަރިހަށް ޔަޙްޔާ ބިން މާޢީންގެ ނަމަކީ ދީނާރު ކަމަށް ބުނި ވާހަކަ ދެއްކި ނަމަވެސް އެކަމަށް ސަމާލުކަމެއް ނުދެއްވިއެވެ'. އަޙްމަދާއި އިސްޙާޤު އިސްތިހާދު ކުރާ އަންހެނަކާ ބެހޭގޮތުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، 'ކޮންމެ ނަމާދު ވަގުތެއްގައި ފެންވަރާނަމަ ދެން އެއީ އޭނާއަށް މާ ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭ ކަމެއް، ކޮންމެ ނަމާދު ގަޑިއެއްގައި ވުޟޫ ކުރާނަމަ އެއީ އޭނާއަށް ޞައްޙަ ކަމެއް، އަދި ދެނަމާދާ އެއް ފެންވަރާ އެއްކޮށްފިނަމަ އެއީ އޭނާއަށް ވެސް ޞައްޙަ ކަމެއް' ކަމަށެވެ.

Hadith Corroboration (156)

Hadith

Imam Tirmidzi : 118

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامَرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَمِّهِ عِمْرَانَ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أُمِّهِ حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ قَالَتْكُنْتُ أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْتَفْتِيهِ وَأُخْبِرُهُ فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِ أُخْتِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَمَا تَأْمُرُنِي فِيهَا قَدْ مَنَعَتْنِي الصِّيَامَ وَالصَّلَاةَ قَالَ أَنْعَتُ لَكِ الْكُرْسُفَ فَإِنَّهُ يُذْهِبُ الدَّمَ قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَتَلَجَّمِي قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَاتَّخِذِي ثَوْبًا قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ إِنَّمَا أَثُجُّ ثَجًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَآمُرُكِ بِأَمْرَيْنِ أَيَّهُمَا صَنَعْتِ أَجْزَأَ عَنْكِ فَإِنْ قَوِيتِ عَلَيْهِمَا فَأَنْتِ أَعْلَمُ فَقَالَ إِنَّمَا هِيَ رَكْضَةٌ مِنْ الشَّيْطَانِ فَتَحَيَّضِي سِتَّةَ أَيَّامٍ أَوْ سَبْعَةَ أَيَّامٍ فِي عِلْمِ اللَّهِ ثُمَّ اغْتَسِلِي فَإِذَا رَأَيْتِ أَنَّكِ قَدْ طَهُرْتِ وَاسْتَنْقَأْتِ فَصَلِّي أَرْبَعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً أَوْ ثَلَاثًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَأَيَّامَهَا وَصُومِي وَصَلِّي فَإِنَّ ذَلِكِ يُجْزِئُكِ وَكَذَلِكِ فَافْعَلِي كَمَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَكَمَا يَطْهُرْنَ لِمِيقَاتِ حَيْضِهِنَّ وَطُهْرِهِنَّ فَإِنْ قَوِيتِ عَلَى أَنْ تُؤَخِّرِي الظُّهْرَ وَتُعَجِّلِي الْعَصْرَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ حِينَ تَطْهُرِينَ وَتُصَلِّينَ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا ثُمَّ تُؤَخِّرِينَ الْمَغْرِبَ وَتُعَجِّلِينَ الْعِشَاءَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فَافْعَلِي وَتَغْتَسِلِينَ مَعَ الصُّبْحِ وَتُصَلِّينَ وَكَذَلِكِ فَافْعَلِي وَصُومِي إِنْ قَوِيتِ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ أَعْجَبُ الْأَمْرَيْنِ إِلَيَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الرَّقِّيُّ وَابْنُ جُرَيْجٍ وَشَرِيكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَمِّهِ عِمْرَانَ عَنْ أُمِّهِ حَمْنَةَ إِلَّا أَنَّ ابْنَ جُرَيجٍ يَقُولُ عُمَرُ بْنُ طَلْحَةَ وَالصَّحِيحُ عِمْرَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ إِذَا كَانَتْ تَعْرِفُ حَيْضَهَا بِإِقْبَالِ الدَّمِ وَإِدْبَارِهِ وَإِقْبَالُهُ أَنْ يَكُونَ أَسْوَدَ وَإِدْبَارُهُ أَنْ يَتَغَيَّرَ إِلَى الصُّفْرَةِ فَالْحُكْمُ لَهَا عَلَى حَدِيثِ فَاطِمَةَ بِنْتِ أَبِي حُبَيْشٍ وَإِنْ كَانَتْ الْمُسْتَحَاضَةُ لَهَا أَيَّامٌ مَعْرُوفَةٌ قَبْلَ أَنْ تُسْتَحَاضَ فَإِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ وَتَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ وَتُصَلِّي وَإِذَا اسْتَمَرَّ بِهَا الدَّمُ وَلَمْ يَكُنْ لَهَا أَيَّامٌ مَعْرُوفَةٌ وَلَمْ تَعْرِفْ الْحَيْضَ بِإِقْبَالِ الدَّمِ وَإِدْبَارِهِ فَالْحُكْمُ لَهَا عَلَى حَدِيثِ حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ وَكَذَلِكَ قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ و قَالَ الشَّافِعِيُّ الْمُسْتَحَاضَةُ إِذَا اسْتَمَرَّ بِهَا الدَّمُ فِي أَوَّلِ مَا رَأَتْ فَدَامَتْ عَلَى ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَدَعُ الصَّلَاةَ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا فَإِذَا طَهُرَتْ فِي خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا أَوْ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا أَيَّامُ حَيْضٍ فَإِذَا رَأَتْ الدَّمَ أَكْثَرَ مِنْ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا فَإِنَّهَا تَقْضِي صَلَاةَ أَرْبَعَةَ عَشَرَ يَوْمًا ثُمَّ تَدَعُ الصَّلَاةَ بَعْدَ ذَلِكَ أَقَلَّ مَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَهُوَ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي أَقَلِّ الْحَيْضِ وَأَكْثَرِهِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَقَلُّ الْحَيْضِ ثَلَاثَةٌ وَأَكْثَرُهُ عَشَرَةٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَأْخُذُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَرُوِيَ عَنْهُ خِلَافُ هَذَا و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ أَقَلُّ الْحَيْضِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَأَكْثَرُهُ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالْأَوْزَاعِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَأَبِي عُبَيْدٍ

[މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ [އަބޫޢަމީރު އަލް ޢަޤާދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޒުހައިރު ބިން މުޙައްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [ޢަބްދުالله ބިން މުޙައްމަދު ބިން ޢަޤީލް] ގެ އަރިހުން [އިބްރާހިމް ބިން މުޙައްމަދު ބިން ތަލްޙާ] ގެ އަރިހުން އޭނާގެ ދޮންބައްޕަ [އިމްރާން ބިން ތަލްޙާ] ގެ އަރިހުން އޭނާގެ މަންމަ [ޙަމްނާ ބިންތު ޖަޙްޝް] ގެ އަރިހުން އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ބޮޑަށް މައްސަރު ލޭ އޮހޮރުވާތީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް ދިޔައީ އެކަލޭގެފާނަށް އެކަން އަންގަވައި ފަތުވާއެއް އެދުމަށެވެ. އަހަރެންގެ ކޮއްކޮ ޒައިނަބު ބިންތު ޖަހުޝްގެ ގެއިން އޭނާ ފެނުމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެންނަށް ވަރަށް ގިނައިން މައްސަރު ލޭ އަންނަނީ، އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން އަހަރެންނަށް ނަމާދުކުރުމާއި ރޯދަ ހިފުމަށް ހުރަސްއެޅިފައިވާތީ، މިކަމާ މެދު ކަލޭ އަހަންނަށް އަމުރުކުރަނީ ކޮން އަމުރެއް ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ: 'އަހަންނަށް ކޮޓަން ދެއްވާށެވެ، ސަބަބަކީ އެއީ ލޭ ނައްތާލާނެ އެއްޗަކަށް ވާތީ،' އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެއަށްވުރެ ލޭ ގިނަ ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'ލޭ ނުނިކުމެވޭނެ އެއްޗަކުން ކްލެމްޕް ކުރާށެވެ،' އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ލޭ ވަރަށް ބަރު'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ފޮތިގަނޑެއް ނަގާށެވެ.' 'ލޭ ގިނަވެ، ބަރުވެފައި،' އެހެންކަމުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި މިދެކަންތައް ވެސް ކުރެވޭނަމަ ތިބާއަށް ރަނގަޅަށް އެނގޭނެއެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިބާއަކީ ޠާހިރު އަދި ސާފުތާހިރު މީހެއް ކަމުގައި އިޙްސާސް ކުރެވޭނަމަ، ދެން ހަތަރު ވިހި ރޭ ނުވަތަ ތިރީސް ތިންދުވަހާއި ރޭ ދުޢާކޮށް، ރޯދަ ހިފައި ނަމާދުކޮށް، އެއީ ތިބާއަށް ފުދޭ އެއްޗަކަށް ވާތީއެވެ. ހަމައެފަދައިން ޙައިޟުކުރާ އަންހެނުންނާއި ޠާހިރުވާ އަންހެނުން އެމީހުންގެ މައްސަރުކަންތަކާއި ޠާހިރުކަމަށް ކުރާ ގޮތަށް ކަންތައް ކުރާށެވެ. ކުޅަދާނަވެއްޖެނަމަ ޒުހުރު ނަމާދު ލަސްކޮށް އަޞްރު ނަމާދު އަވަސްކޮށް، ދެން ޠާހިރުވެއްޖެނަމަ ފެންވަރާ، ދެން ޒުހުރު ނަމާދު އަދި އަސްރު ނަމާދު ކުރާށެވެ. އެއަށްފަހު މަޣްރިބް ނަމާދު ލަސްކޮށް ޢިޝާ ނަމާދު އަވަސްކޮށްލުމަށްފަހު ފެންވަރާލައިގެން ދެނަމާދު އެއްކޮށްލުމަށްފަހު ދެން ކުރާށެވެ. ފަތިހު ފެންވަރާނަމަ ދެން އެކަން ކުރާށެވެ. އެކަން ކުރާގޮތަކީ އެއީއެވެ. އަދި ކުޅަދާނަވެއްޖެނަމަ ރޯދަ ހިފާށެވެ.' އެއަށްފަހު الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަބޫ ޢީސާ ވިދާޅުވިއެވެ: މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. [އުބައިދުالله ބިން އަމްރޫ އާރް ރާޤީ] އަދި [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަދި [ޝާރިކް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން މުޙައްމަދު ބިން ޢަޤީލް] ގެ އަރިހުން [އިބްރާހިމް ބިން މުޙައްމަދު ބިން ތަލްޙާ] ގެ އަރިހުން އޭނާގެ ދޮންބައްޕަ [އިމްރާން] ގެ އަރިހުން އޭނާގެ މަންމަ [ޙަމްނާ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެއީ ހަމަ އިބްނު ޖުރައިޖު އެކަން ޢުމަރު ބިން ތަލްހާގެ ނަމުން ނަންގަވައިދެއްވުމެވެ. ރަނގަޅު މީހަކީ އިމްރާން ބިން ތަލްހާ އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން މި ޙަދީޘާ ބެހޭގޮތުން މުޙައްމަދާއި ސުވާލު ކުރުމުން ވިދާޅުވީ، އެއީ ޙަސަން ޞަޙީޙް ޙަދީޘެކެވެ. ހަމައެފަދައިން އަޙްމަދު ބިން ޙަންބަލާއި އެކުވެސް އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޙްމަދާއި އިސްޙާޤު މުއްސަނދި އަންހެނާއާ ބެހޭގޮތުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ޙައިޟުވާކަން އެނގޭނަމަ... ދެން ޙުކުމަކީ ފާތިމަތު ބިންތު އަބޫ ޙުބައިޝްގެ ޙަދީޘްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިންނެވެ. އިސްތިހާދު ތަޖުރިބާ ކުރަމުންދާ އަންހެނާއަށް އިސްތިހާދުގެ ކުރިން ދުވަސްތަކެއް އެނގިފައިވާނަމަ، ދެން އޭނާ ޙައިޟުވާ ދުވަސްތަކުގައި ނަމާދު ދޫކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އެއަށްފަހު ކޮންމެ ނަމާދަކަށް ފެންވަރައި ވުޟޫކޮށް، ދެން ނަމާދު ކޮށްފާނެއެވެ. އަދިވެސް ލޭ ނުކުންނަމުންދާއިރު އެކަމަނާއަށް އެނގޭ ދުވަސްތަކެއް ނެތްނަމަ، ނުވަތަ އެ ލޭގެ އައުމާއި ދިއުމުން މައްސަރުކަން ނޭނގޭނަމަ، އެކަމަނާއަށް އެކަށީގެންވާ ޙުކުމަކީ ޙަމްނާ ބިންތު ޖަޙްޝްގެ ޙަދީޘްފުޅެވެ. އަބޫ އުބައިދުވެސް ވިދާޅުވީ އެހެންނެވެ. ޝާފިޢީ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އިސްތިހާދު ތަޞައްވުރު ކުރަމުންދާ އަންހެނެއްގެ ޕީރިއަޑް ފެށުނުއިރު އަބަދުވެސް ލޭ އޮހޮރުވައި އެގޮތަށް ކުރިއަށްދާނަމަ ފަނަރަ ދުވަސް ވަންދެން އެވަގުތު ނަމާދު ދޫކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް ފަނަރަ ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށް ނުވަތަ އޭގެ ކުރިން ޠާހިރުވެއްޖެނަމަ އެއީ މައްސަރު ދުވަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. އެ އަންހެންމީހާއަށް ފަނަރަ ދުވަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ލޭ ފެނިއްޖެނަމަ، ދެން އެނަމާދު ޤަޟާކުރަންވާނީ ސަތާރަ ދުވަހަށެވެ. ދެން އެއަށްފަހު އަންހެނަކަށް ޙައިޟުގެ އެންމެ ކުރު މުއްދަތަކަށް ނަމާދު ދޫކޮށްލައެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މައްސަރުކަން އެންމެ ކުރު މުއްދަތާއި އެންމެ ދިގު މުއްދަތާއި މެދު ޢިލްމުވެރިންގެ ޚިޔާލު ތަފާތުވިއެވެ. ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'އެންމެ އަވަހަށް މައްސަރު ކަންތައް ޖެހެނީ ތިން ދުވަސް ކަމަށާއި އެންމެ ދިގު މުއްދަތަކީ ދިހަ ދުވަހެވެ'. މިއީ ސުފްޔާން އަތުއްސައުރީއާއި ބިން އަލް މުބާރަކާއި ކޫފާގެ އަހުލުވެރިންގެ ރައުޔެވެ. އަދި ޢަޘާ ބިން އަބޫ ރަބާ ފަދަ އެހެން ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. މިއީ މާލިކާއި، އަލްއައުޒާޢީއާއި، ޞައްފާޢީއާއި، އަޙްމަދާއި، އިސްޙާޤާއި، އަބޫ ޢުބައިދުގެ ރައުޔެވެ.

Hadith Corroboration (156)

Hadith

Imam Tirmidzi : 119

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْاسْتَفْتَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ ابْنَةُ جَحْشٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي أُسْتَحَاضُ فَلَا أَطْهُرُ أَفَأَدَعُ الصَّلَاةَ فَقَالَ لَا إِنَّمَا ذَلِكَ عِرْقٌ فَاغْتَسِلِي ثُمَّ صَلِّي فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ لِكُلِّ صَلَاةٍقَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ اللَّيْثُ لَمْ يَذْكُرْ ابْنُ شِهَابٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ أُمَّ حَبِيبَةَ أَنْ تَغْتَسِلَ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَكِنَّهُ شَيْءٌ فَعَلَتْهُ هِيَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَيُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ اسْتَفْتَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ جَحْشٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمُسْتَحَاضَةُ تَغْتَسِلُ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَرَوَى الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ

[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވީ؛ [އަލްލައިތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [ޢަޢީޝާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އުއްމު ޙަބީބާ ބިން ޖަޙްޝް الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ފަތުވާއެއް ދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެންނެވި ކަމަށް ވެސް އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ. 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންނަށް އިސްތިހާދު ތަޖުރިބާ ކުރެވުނު ކަމުން އަހަރެން ނަޖިސްވެގެން ދިޔައީ، ފަހެ ނަމާދު ދޫކޮށްލަންވީ ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ނޫން، އެއީ ހަމައެކަނި ބަލީގެ ލޭ ކަމުން ފެންވަރައި ނަމާދު ކުރަންވީ' އެވެ. އެހެންކަމުން އުއްމު ހަބީބާ އަބަދުވެސް ނަމާދަށް ދާއިރު ފެންވަރާ އުޅުނެވެ'. ޤުޓައިބާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަލް ލައިތު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އުއްމު ޙަބީބާއަށް ނަމާދު ކުރަން ބޭނުންވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ފެންވަރާލުމަށް އަމުރުކުރެއްވި ވާހަކަ އިބްނު ޝިހާބު ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘް ވެސް އަޒްޒުހްރީގެ ކިބައިން، އަމްރާގެ ކިބައިން، ޢާއިޝާގެ ކިބައިން ވެސް ރިވާވެގެންވެއެވެ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ޢުއްމު ޙަބީބާ ބިން ޖަޙްޝް الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ފަތުވާއެއް ދެއްވުމަށް އެދުނެވެ.' އަދި ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ އިސްތިހާދު ތަޖުރިބާކުރި އަންހެނަކު ނަމާދު ކުރަން ބޭނުންވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ފެންވަރަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ'. [އަލް އައުޒާޢީ] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޢަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އުރުވާ] އިން އަދި [ޢަމްރާ] ގެ އަރިހުން [ޢައިޝަތު] ގެ އަރިހުންނެވެ.

Hadith Corroboration (163)

Hadith

Imam Tirmidzi : 120

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مُعَاذَةَأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ عَائِشَةَ قَالَتْ أَتَقْضِي إِحْدَانَا صَلَاتَهَا أَيَّامَ مَحِيضِهَا فَقَالَتْ أَحَرُورِيَّةٌ أَنْتِ قَدْ كَانَتْ إِحْدَانَا تَحِيضُ فَلَا تُؤْمَرُ بِقَضَاءٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَائِشَةَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ أَنَّ الْحَائِضَ لَا تَقْضِي الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ عَامَّةِ الْفُقَهَاءِ لَا اخْتِلَافَ بَيْنَهُمْ فِي أَنَّ الْحَائِضَ تَقْضِي الصَّوْمَ وَلَا تَقْضِي الصَّلَاةَ

[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޙައްމަދު ބިން ޒައިދު] [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޤިލާބާ] ގެ އަރިހުން [މުޢާޟާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، އަންހެނަކު [ޢަޢީޝާ] ސުވާލު ކުރުމުން، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން އެކަކު ޕީރިއަޑް ދުވަސްވަރު ދުއާ ޤަޟާ ކުރަން ޖެހޭ ހެއްޔެވެ؟' އެހެންކަމުން އެކަމަނާ ޖަވާބު ދެއްވީ، ‘ތިޔައީ ހަރުރިއްޔާއެއްތަ - ޚަވާރިޖް- އެއް ހެއްޔެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި - ރަސޫލާގެ އަނބިކަނބަލުންގެ ތެރޭގައި - ޙައިޟު ތަޖުރިބާ ކުރެވުނު ބައެއް މީހުން ތިއްބެވި ނަމަވެސް އެކަން ފޫބައްދަން އެމީހުންނަށް އަމުރު ނުކުރެވުނެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙް، ޢާއިޝާގެ ކިބައިން މި ސަފުހާއިން ނޫން، ޙައިޟުވާ އަންހެނަކު އޭނާގެ ނަމާދު ފޫބައްދަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ރިވާކޮށްފައިވާ މީހުންވެސް އެބަތިއްބެވެ. މިއީ ފިޤުހުވެރިންގެ ގިނަ ބަޔަކު ގެންގުޅޭ ރައުޔެއް ކަމަށާއި، ޙައިޟުވާ އަންހެނަކު ރޯދަ ފޫބައްދަން ޖެހޭނެ ކަމަށާއި، ނަމާދު ފޫބައްދަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށް އެބޭފުޅުންގެ މެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުމެއް ނެތް ކަމަށެވެ.

Hadith Corroboration (20)