Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1081
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ مُسَاوِرٍ الْحِمْيَرِيِّ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا امْرَأَةٍ مَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَنْهَا رَاضٍ دَخَلَتْ الْجَنَّةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
[වෂීල් බින් අබ්දුල් අ'ලා] අපට පවසා ඇත, [මුහම්මද් බින් ෆුඩ්ලයිල්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුර් රහ්මාන්, අබු නද්ලර්] [මුසාවිර් අල් හිමියාරි] [ඔහුගේ මව] [උමු සලාමා] ගෙන් අපට පවසා ඇත; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ, 'තම ස්වාමිපුරුෂයා ඇය ගැන සතුටු වන විට මිය යන ඕනෑම කාන්තාවක් නිසැකවම ස්වර්ගයට ඇතුළු වනු ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය හසන් ගරිබ් හදීසයකි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1082
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهِمْ خُلُقًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[අබු කුරෙයිබ්] අපට පවසා ඇත, [මුහම්මද් බින් අම්ර්] ගෙන් [අබ්දා බින් සුලෙයිමාන්] අපට පවසා ඇත, [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [අබු සලාමා] අපට පවසා ඇත; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'වඩාත්ම පරිපූර්ණ ඇදහිල්ලක් ඇති විශ්වාසිකයා හොඳම සදාචාරය ඇති තැනැත්තා ය. ඔබ අතරින් හොඳම අය තම භාර්යාවන්ට කරුණාවන්ත අය වෙති'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'වඩාත්ම අර්ථවත් හදීසය අයිසියා සහ ඉබ්නු අබ්බාස් ගෙන් වාර්තා කරන ලදී'. ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය සත්ය හසන් හදීසයකි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1083
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ شَبِيبِ بْنِ غَرْقَدَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْأَحْوَصِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِيأَنَّهُ شَهِدَ حَجَّةَ الْوَدَاعِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَذَكَّرَ وَوَعَظَ فَذَكَرَ فِي الْحَدِيثِ قِصَّةً فَقَالَ أَلَا وَاسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ خَيْرًا فَإِنَّمَا هُنَّ عَوَانٌ عِنْدَكُمْ لَيْسَ تَمْلِكُونَ مِنْهُنَّ شَيْئًا غَيْرَ ذَلِكَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا أَلَا إِنَّ لَكُمْ عَلَى نِسَائِكُمْ حَقًّا وَلِنِسَائِكُمْ عَلَيْكُمْ حَقًّا فَأَمَّا حَقُّكُمْ عَلَى نِسَائِكُمْ فَلَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ مَنْ تَكْرَهُونَ وَلَا يَأْذَنَّ فِي بُيُوتِكُمْ لِمَنْ تَكْرَهُونَ أَلَا وَحَقُّهُنَّ عَلَيْكُمْ أَنْ تُحْسِنُوا إِلَيْهِنَّ فِي كِسْوَتِهِنَّ وَطَعَامِهِنَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَعْنَى قَوْلِهِ عَوَانٌ عِنْدَكُمْ يَعْنِي أَسْرَى فِي أَيْدِيكُمْ
[අල් හසන් බින් අලි අල් ඛල්ලාල්] අපට පවසා ඇති පරිදි, [සාබිබ් බින් ගර්කදා] [සයිදා] හි [අල් හුසේන් බින් අලි අල් ජුෆි] [සුලෙයිමාන් බින් අම්ර් බින් අල් අහ්වාෂ්] ට පවසා ඇති පරිදි; ඔහු [මගේ පියාට] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සමඟ හජ් වඩය සිදු කළ බව මට පැවසීය. ඔහු අල්ලාහ්ට ප්රශංසා කර යාච්ඤා කළේය, මතක් කිරීම් සහ උපදෙස් ලබා දුන්නේය. ඔහු තම හදීසයේ කතාව පැවසීය, පසුව මෙසේ පැවසීය: 'දැනගන්න, කාන්තාවන්ට කරුණාවන්ත වන්න, මන්ද ඔවුන් ඔබේ සිරකරුවන් ය. ඔවුන් සැබවින්ම දරුණු ක්රියාවන් සිදු නොකළහොත් ඔබට ඔවුන්ට ඊට වඩා අයිතියක් නැත. ඔවුන් එසේ කරන්නේ නම්, ඇඳේ ඔවුන්ගෙන් ඈත්ව සිට වේදනා රහිත පහරකින් ඔවුන්ට පහර දෙන්න. එසේ නම් ඔවුන් ඔබට කීකරු වන්නේ නම්, ඔවුන්ට කරදර කිරීමට ක්රම සොයන්න එපා. දැනගන්න; ඔබට ඔබේ බිරිඳ කෙරෙහි අයිතිවාසිකම් ඇති අතර ඔබේ බිරිඳට ඔබ කෙරෙහි අයිතිවාසිකම් ඇත. ඔබේ බිරිඳ කෙරෙහි ඔබේ අයිතිය නම්, ඔබ වෛර කරන කෙනෙකු ඔබේ ඇඳට දැමිය නොහැකි වීමයි. ඔබ වෛර කරන කෙනෙකු ඔබේ නිවෙස්වලට ඇතුළත් කර ගැනීමට අවසර නැත. ඔබේ භාර්යාවන්ට ඇඳුම් පැළඳුම් සහ ආහාර ලබා දීමෙන් ඔවුන්ට හොඳින් සැලකීමට ඔබ කෙරෙහි අයිතියක් ඇති බව දැන ගන්න. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය, "මෙය හසන් සහීහ් හදීසයකි. 'අවානුන්' යන්නෙහි තේරුම; ඔවුන් ඔබේ වහලුන් ය."
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1084
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ عِيسَى بْنِ حِطَّانَ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ سَلَّامٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ قَالَأَتَى أَعْرَابِيٌّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ مِنَّا يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ فَتَكُونُ مِنْهُ الرُّوَيْحَةُ وَيَكُونُ فِي الْمَاءِ قِلَّةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا فَسَا أَحَدُكُمْ فَلْيَتَوَضَّأْ وَلَا تَأْتُوا النِّسَاءَ فِي أَعْجَازِهِنَّ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ لَا أَعْرِفُ لِعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ الْوَاحِدِ وَلَا أَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ حَدِيثِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ السُّحَيْمِيِّ وَكَأَنَّهُ رَأَى أَنَّ هَذَا رَجُلٌ آخَرُ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى وَكِيعٌ هَذَا الْحَدِيثَ
[අහමද් බින් මානි] අපට පැවසූ අතර [හන්නාද්] මෙසේ පැවසීය; [අබු මුආවියා] [අෂිම් අල් අහ්වාල්] [ඊසා බින් හිතාන්] [මුස්ලිම් බින් සල්ලාම්] [අලි බින් තල්ක්] ගෙන් අපට මෙසේ පවසා ඇත; 'බඩූයින් කෙනෙක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් හමුවී මෙසේ පැවසීය: 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, අප අතර මිනිසෙක් විශාල කාන්තාරයක සිටී, පසුව ඔහු කුඩා සුළඟක් - ගුද මාර්ගයක් - සහ එහි ඇත්තේ ස්වල්ප ජලය පමණක්ද?' රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'ඔබගෙන් කෙනෙකු සුළඟ පසුකර ගියහොත්, පිරිසිදු කිරීම සිදු කරන්න. කාන්තාවකගේ ගුදය හරහා ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදෙන්න එපා. අල්ලාහ් නිවැරදි දේ ගැන ලැජ්ජා නොවේ'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'හදීසය උමර්, කුසයිමා බින් තාබිත්, ඉබ්නු අබ්බාස් සහ අබු හුරෙයිරා වෙතින් වාර්තා කරන ලදී'. ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය; 'මෙය හසන් හදීසයකි. මුහම්මද් මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි;' "මෙම හදීසය අලි ඉබ්න් තල්ක්ගෙන්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් ලැබුණු බව මම නොදනිමි. මෙම හදීසය තල්ක් ඉබ්න් අලි අස්-සුහයිමිගේ හදීසයෙන් ලැබුණු එකක්දැයි මම නොදනිමි. අදාළ පුද්ගලයා වෙනත් කෙනෙකු බවත්, නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයෙකු බවත් මුහම්මද් දුටුවේය. වකී ද මෙම හදීසය විස්තර කළේය."
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1085
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مُسْلِمٍ وَهُوَ ابْنُ سَلَّامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا فَسَا أَحَدُكُمْ فَلْيَتَوَضَّأْ وَلَا تَأْتُوا النِّسَاءَ فِي أَعْجَازِهِنَّقَالَ أَبُو عِيسَى وَعَلِيٌّ هَذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ طَلْقٍ
කුටයිබා සහ තවත් අය අපට විස්තර කර ඇත; වාකි' අපට අබ්දුල් මලික් බින් මුස්ලිම්, එනම් ඉබ්නු සල්ලාම්, ඔහුගේ පියා වන අලිගෙන් විස්තර කර ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය: අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: "ඔබගෙන් කෙනෙකු දුර්ගන්ධය පිට කරන්නේ නම්, පිරිසිදු කිරීම සිදු කරන්න, ඔබේ භාර්යාවන් සමඟ ඔවුන්ගේ ගුද මාර්ගයෙන් සංසර්ගයේ යෙදෙන්න එපා." අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය: "විස්තර කරන ලද අලි අලි බින් තල්ක්."
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1086
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَى رَجُلٍ أَتَى رَجُلًا أَوْ امْرَأَةً فِي الدُّبُرِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
[අබු සායිද් අල් අස්යාජ්] අපට පවසා ඇත, [අද්ල් දලාහක් බින් 'උස්මාන්] [මක්රාමා බින් සුලෙයිමාන්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] [කුරෙයිබ්] [අබු කාලිද් අල් අහ්මර්] අපට පවසා ඇත; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'තවත් පුරුෂයෙකු සමඟ - සමලිංගික - හෝ - ඇගේ ගුද මාර්ගයෙන් කාන්තාවක් සමඟ - ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදෙන මිනිසෙකු අල්ලාහ් නොදකිනු ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය හසන් ගරිබ් හදීසයකි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1087
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مَيْمُونَةَ بِنْتِ سَعْدٍ وَكَانَتْ خَادِمًا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الرَّافِلَةِ فِي الزِّينَةِ فِي غَيْرِ أَهْلِهَا كَمَثَلِ ظُلْمَةِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا نُورَ لَهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ وَمُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ وَهُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ وَلَمْ يَرْفَعْهُ
ඔහු [අලි බින් කසිරාම්] අපට පවසා ඇත, [මුසා බින් උබයිදා] [අයියුබ් බින් කාලිඩ්] [මයිමුනා බින්ත් සාද්] වෙතින් [ඊසා බින් යූනුස්] අපට පවසා ඇත, ඔහු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සේවකයෙකු බව පැවසීය; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'තම ආභරණ තම ස්වාමිපුරුෂයා හැර වෙනත් කෙනෙකුට පෙන්වීමට ආඩම්බර සහ අහංකාර කාන්තාවකගේ උදාහරණය නැවත නැඟිටීමේ දිනයේදී අන්ධකාරය හා සමානයි, ඇය තුළ සුළු ආලෝකයක්වත් නැත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය මූසා බින් උබයිදාගේ හදීසයෙන් හැර අප නොදන්නා හදීසයකි, මූසා බින් උබයිදා එය ඔහුගේ කටපාඩම් කිරීමේ දෘෂ්ටි කෝණයෙන් අර්ථකථනය කළද, ඔහු අවංක විය. සියුබා සහ අට්ස් ත්සෞරි ඔහුගෙන් විස්තර කළේය. සමහර හදීස් විශේෂඥයින් මූසා බින් උබයිදාගෙන් විස්තර කළ නමුත් එය තේරුම් ගත්තේ නැත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1088
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ الْحَجَّاجِ الصَّوَّافِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَغَارُ وَالْمُؤْمِنُ يَغَارُ وَغَيْرَةُ اللَّهِ أَنْ يَأْتِيَ الْمُؤْمِنُ مَا حَرَّمَ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ وَالْحَجَّاجُ الصَّوَّافُ هُوَ الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ وَأَبُو عُثْمَانَ اسْمُهُ مَيْسَرَةُ وَالْحَجَّاجُ يُكْنَى أَبَا الصَّلْتِ وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْعَطَّارُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ سَأَلْتَ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ الْقَطَّانَ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ فَقَالَ ثِقَةٌ فَطِنٌ كَيِّسٌ
[හුමයිඩ් බින් මස්ආදා] අපට පවසා ඇත, [සුෆ්යාන් බින් හබයිබ්] [අල් හජ්ජාජ් අෂ් ෂවාෆ්] [යාහ්යා බින් අබු කතීර්] [අබු සලාමා] [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් අපට පවසා ඇත; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'අල්ලාහ්ට ඊර්ෂ්යාව ඇති අතර ඇදහිලිවන්තයන්ටද ඊර්ෂ්යාව ඇත. ඇදහිලිවන්තයෙකු තමා තහනම් කළ දේ කරන විට අල්ලාහ්ගේ ඊර්ෂ්යාව. අබු ඊසා පැවසීය; 'වඩාත්ම අර්ථවත් හදීසය අයිසියා සහ අබ්දුල්ලා බින් උමර්ගෙන් විස්තර කර ඇත'. ඔහු තවදුරටත් පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය හසන් ගරිබ් හදීසයකි. මෙම හදීසය [යාහ්යා බින් අබු කතීර්] [අබු සලාමා] [අබු සලාමා] [උර්වා] [අස්මා` බින්ට් අබු බකර්] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කර ඇත. මෙම හදීස් දෙක වලංගු වේ. අල් හජ්ජාජ් අස් ෂවාෆ් යනු අල් හජ්ජාජ් බින් අබු උස්මාන් ය. අබු උස්මාන් ගේ නම මයිසාරා. සහ Al Hajjaj chews - අන්වර්ථ නාමය - Abu As Shalt, Yahya bin Sa'id mensiqahkan he. Ali bin Al Madini වෙතින් Abu Bakr Al 'Athar අපට පවසා ඇත. මම Yahya bin Sa'id Al Qathan ගෙන් Hajjaj As Shawaf ගෙන් විමසුවෙමි, ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය. tsiqah සහ බුද්ධිමත්'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1089
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَحِلُّ لِامْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ تُسَافِرَ سَفَرًا يَكُونُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَصَاعِدًا إِلَّا وَمَعَهَا أَبُوهَا أَوْ أَخُوهَا أَوْ زَوْجُهَا أَوْ ابْنُهَا أَوْ ذُو مَحْرَمٍ مِنْهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِي عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا تُسَافِرُ الْمَرْأَةُ مَسِيرَةَ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ إِلَّا مَعَ ذِي مَحْرَمٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَكْرَهُونَ لِلْمَرْأَةِ أَنْ تُسَافِرَ إِلَّا مَعَ ذِي مَحْرَمٍ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَرْأَةِ إِذَا كَانَتْ مُوسِرَةً وَلَمْ يَكُنْ لَهَا مَحْرَمٌ هَلْ تَحُجُّ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يَجِبُ عَلَيْهَا الْحَجُّ لِأَنَّ الْمَحْرَمَ مِنْ السَّبِيلِ لِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ{ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا }فَقَالُوا إِذَا لَمْ يَكُنْ لَهَا مَحْرَمٌ فَلَا تَسْتَطِيعُ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا كَانَ الطَّرِيقُ آمِنًا فَإِنَّهَا تَخْرُجُ مَعَ النَّاسِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ
[අහමද් බින් මානි'] අපට පවසා ඇත, [අල් අ'මාසි] [අබු සාලිහ්] [අබු සායිද් අල් කුද්රි] වෙතින් [අබු මුආවියා] අපට පවසා ඇත; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'අල්ලාහ් සහ අවසාන දිනය විශ්වාස කරන කාන්තාවක් ඇගේ පියා, හෝ ඇගේ සහෝදරයන්, හෝ ඇගේ සැමියා, හෝ ඇගේ දරුවන් හෝ ඇගේ මහරම් කෙනෙකු සමඟ මිස දින තුනක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් ගමන් කිරීම නීත්යානුකූල නොවේ'. හදීසය අබු හුරෙයිරා, ඉබ්නු අබ්බාස් සහ ඉබ්නු උමර් වෙතින් විස්තර කර ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය සත්ය හසන් හදීසයකි. එය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කර ඇත, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'කාන්තාවකට තම මහරම් සමඟ නොමැති නම් දිවා රෑ ගමන් කිරීමට ඉඩ නොදෙන්න'. මෙය උලමාවරුන්ගේ මතයයි, ඔවුන් තම මහරම් සමඟ නොමැති නම් ගමනක් යන කාන්තාවන්ට වෛර කරති. මහ්රම් කෙනෙක් නොමැති වුවද කාන්තාවක් ධනවත් වීම පිළිබඳව විද්වතුන් එකඟ නොවෙති; ඔහු හජ් ඉටු කළ යුතුද? ඔවුන්ගෙන් සමහරක් පිළිතුරු දුන්හ; අල්ලාහ්ගේ වචනය මත පදනම්ව, 'අස් සබිල්' - මාර්ගය - හි අර්ථයට මහ්රම් ඇතුළත් වන බැවින් ඔහු හජ් ඉටු කිරීමට බැඳී නැත: 'ඔහුට මහ්රම් කෙනෙක් නොමැති නම්, ඔහුට ගමන යාමට නොහැකි ය'. ඔවුන් පැවසුවේ; 'ඔහුට මහ්රම් කෙනෙක් නොමැති නම්, ඔහුට ගමන යාමට නොහැකි ය'. මෙය සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි සහ කුෆා වැසියන්ගේ ද මතයයි. සමහර විද්වතුන් පැවසූහ; 'ගමන ආරක්ෂිත නම්, ඔහු ජනතාව සමඟ පිටතට යාමට බැඳී සිටී'. මෙය මලික් සහ සියාෆිගේ මතයයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1090
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُسَافِرُ امْرَأَةٌ مَسِيرَةَ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ إِلَّا وَمَعَهَا ذُو مَحْرَمٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[අල් හසන් බින් අලි අල් ඛල්ලාල්] අපට පවසා ඇත, [බිසීර් බින් උමර්] අපට පවසා ඇත [මලික් බින් අනස්] [සයිද් බින් අබු සයිද්] [ඔහුගේ පියා] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් මෙසේ පැවසීය; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'කාන්තාවකට තම මහ්රම් සමඟ මිස දිවා රෑ ගමන් කිරීමට අවසර නැත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය සත්ය හසන් හදීසයකි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1091
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِيَّاكُمْ وَالدُّخُولَ عَلَى النِّسَاءِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَرَأَيْتَ الْحَمْوَ قَالَ الْحَمْوُ الْمَوْتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا مَعْنَى كَرَاهِيَةِ الدُّخُولِ عَلَى النِّسَاءِ عَلَى نَحْوِ مَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلَّا كَانَ ثَالِثَهُمَا الشَّيْطَانُ وَمَعْنَى قَوْلِهِ الْحَمْوُ يُقَالُ هُوَ أَخُو الزَّوْجِ كَأَنَّهُ كَرِهَ لَهُ أَنْ يَخْلُوَ بِهَا
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ 'කාන්තාවන් හමුවන්න එපා' යැයි පැවසූ බව [කුටයිබා] අපට [යාසිද් බින් අබු හබීබ්] තුමාණෝ [අබු අල් කයිර්] තුමාණෝ [උක්බා බින් අමීර්] තුමාණෝ අපට [ලයිට්ස්] තුමාණෝ [යසීද් බින් අබු හබීබ්] තුමාණෝ [ලයිට්ස්] තුමාණෝ අපට [යසීද් බින් අබු හබීබ්] තුමාණෝ [උක්බා බින් අමීර්] තුමාණෝ [අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඔබේ මස්සිනා ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද?] ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ: 'මස්සිනා මරණයයි'. අබු ඊසා පැවසීය; 'හදීසය උමර්, ජාබිර් සහ 'අම්ර් බින් අල් අෂ්' තුමාණන්ගෙන් වාර්තා විය. ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය; 'උක්බා බින් අමීර්ගේ හදීසය සත්ය හසන් හදීසයකි. කාන්තාවන් හමුවීමට ඔහු තුළ ඇති වෛරයේ අර්ථය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් විස්තර කර ඇති පරිදි, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'තුන්දෙනාම යක්ෂයින් නොවේ නම් කාන්තාවක් සමඟ තනිව සිටීම පිරිමියෙකු නොවේ'. මස්සිනා යන්නෙහි තේරුම, එනම් සැමියාගේ සහෝදරයා, ඔහු තම බිරිඳ සමඟ තනිව සිටීම වෛර කරයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1092
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَلِجُوا عَلَى الْمُغِيبَاتِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنْ أَحَدِكُمْ مَجْرَى الدَّمِ قُلْنَا وَمِنْكَ قَالَ وَمِنِّي وَلَكِنَّ اللَّهَ أَعَانَنِي عَلَيْهِ فَأَسْلَمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُهُمْ فِي مُجَالِدِ بْنِ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ و سَمِعْت عَلِيَّ بْنَ خَشْرَمٍ يَقُولُ قَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ فِي تَفْسِيرِ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنَّ اللَّهَ أَعَانَنِي عَلَيْهِ فَأَسْلَمُ يَعْنِي أَسْلَمُ أَنَا مِنْهُ قَالَ سُفْيَانُ وَالشَّيْطَانُ لَا يُسْلِمُ وَلَا تَلِجُوا عَلَى الْمُغِيبَاتِ وَالْمُغِيبَةُ الْمَرْأَةُ الَّتِي يَكُونُ زَوْجُهَا غَائِبًا وَالْمُغِيبَاتُ جَمَاعَةُ الْمُغِيبَةِ
"පවුල් අතහැර ගිය අයව මුණගැසෙන්න එපා. ලේ ගැලීමත් සමඟ සාතන් ඔබ සැමට ගලා එයි" යනුවෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පැවසූ බව [නෂ්ර් බින් අලි] අපට දන්වා ඇත, [ඊසා බින් යූනුස්] [මුජලිද්] [අෂ් සයාබි] [ජාබීර්] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් අපට දන්වා ඇත: 'ඔබත් එහෙමද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; 'ඔව්, නමුත් අල්ලාහ් මට උදව් කළා. ඉතින් මම ආරක්ෂිතයි'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙය මෙම මාර්ගයෙන් ගරිබ් හදීසයකි. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් මුජලිද් බින් සයිද් ඔහුගේ මතකයෙන් සාකච්ඡා කළහ. අලි බින් කුසයිරාම් පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ වචන පැහැදිලි කිරීම සම්බන්ධයෙන් සුෆියාන් බින් උයෙයිනා මෙසේ පැවසීය; 'නමුත් අල්ලාහ් මට යක්ෂයාගෙන් උදව් කර ඇති නිසා මම ආරක්ෂිතයි'. සුෆියාන් පැවසීය; 'සාතන් ඉස්ලාම් ආගමට හැරෙන්නේ නැත. අල් මුගිබාත් හමුවන්න එපා.' එනම් සැමියා ඈත්ව සිටින කාන්තාවක්. අල් මුගිබාත් යනු අල් මුගිබාහි බහු වචනයයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1093
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُوَرِّقٍ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَرْأَةُ عَوْرَةٌ فَإِذَا خَرَجَتْ اسْتَشْرَفَهَا الشَّيْطَانُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
[මුහම්මද් බින් බස්යාර්] අපට පවසා ඇත, [අම්ර් බින් අෂීම්] අපට පවසා ඇත [හම්මාම්] [කටාදා] සිට [මුවාරික්] සිට [අබු අල් අහ්වාෂ්] සිට [අබ්දුල්ලා] දක්වා නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මෙසේ පැවසීය: 'කාන්තාව යනු අවුරත් ය. ඇය පිටතට පැමිණියහොත්, සාතන් මිනිසුන්ගේ ඇස් හමුවේ ඇයව අලංකාර කරනු ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙය හසන් ගරිබ් හදීසයකි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1094
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ بَحِيرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُؤْذِي امْرَأَةٌ زَوْجَهَا فِي الدُّنْيَا إِلَّا قَالَتْ زَوْجَتُهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ لَا تُؤْذِيهِ قَاتَلَكِ اللَّهُ فَإِنَّمَا هُوَ عِنْدَكَ دَخِيلٌ يُوشِكُ أَنْ يُفَارِقَكِ إِلَيْنَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَرِوَايَةُ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ الشَّامِيِّينَ أَصْلَحُ وَلَهُ عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ مَنَاكِيرُ
එය අපට [අල් හසන් බින් අරෆා] ට පවසා ඇත, [ඉස්මායි බින් අයියාසි] විසින් [බහීර් බින් සාද්] ගෙන් [කාලිද් බින් මදාන්] ගෙන් [කට්සිර් බින් මුරා අල් හද්ල්රාමි] ගෙන් [මුආද්ස් බින් ජබල්] ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මෙසේ පැවසීය, 'ස්වර්ගීය දේවදූතයන්ගෙන් පැමිණි ඔහුගේ බිරිඳ 'ඔහුට රිදවන්න එපා. අල්ලාහ් ඔබට විපාක දෙයි. ඔහු ඔබේ ආගන්තුකයා වන අතර ඔහු ඉක්මනින් ඔබව හැර අප වෙත පැමිණෙනු ඇත' යනුවෙන් පවසන තුරු ලෝකයේ තම ස්වාමිපුරුෂයාට රිදවන බිරිඳක් නැත. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙය හසන් ගරිබ් හදීසයකි. මෙම මාර්ගයෙන් හැර වෙනත් කිසිවක් අපි නොදනිමු. සිරියාවේ ජනතාවගෙන් ඉස්මායිල් බින් අයියාසිගේ ඉතිහාසය වඩා හොඳය, ඔහු හිජාස් සහ ඉරාකයේ ජනතාවගෙන් විස්තර කරන ලද නපුරු හදීස් ද ඇත'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1095
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنْ رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَقَالَ هَلْ تَعْرِفُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَإِنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَسَأَلَ عُمَرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُرَاجِعَهَا قَالَ قُلْتُ فَيُعْتَدُّ بِتِلْكَ التَّطْلِيقَةِ قَالَ فَمَهْ أَرَأَيْتَ إِنْ عَجَزَ وَاسْتَحْمَقَ
"ඔහු [කුටයිබා] අපට පැවසුවා, [හම්මාඩ් බින් සයිද්] [අයියුබ්] [මුහම්මද් බින් සිරින්] [යූනුස් බින් ජුබයිර්] අපට පැවසුවා; 'මම [ඉබ්නු උමර්]ගෙන් තම බිරිඳ ඔසප් වෙමින් සිටියදී දික්කසාද කළ මිනිසෙකු ගැන ඇසුවෙමි. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ; 'ඔබ අබ්දුල්ලාහ් බින් උමර්ව දන්නවාද? ඔහු වරක් තම බිරිඳ ඔසප් වෙමින් සිටියදී දික්කසාද කළේය. එවිට උමර් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් ඇසුවේය, එබැවින් ඔහු ඔහුට ඒ ගැන නැවත සඳහන් කරන ලෙස කීවේය. යූනුස් බින් ජුබයිර් ඇසුවේය; 'ඔහු දික්කසාදය සමඟ 'ඉද්දා' කළාද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; 'ඇයි. -එය ගණන් නොගන්නේ කෙසේද-? ඔහු දුර්වල හා මෝඩයෙකු වුවද ඔබ දන්නවාද'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1096
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَوْلَى آلِ طَلْحَةَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ فِي الْحَيْضِ فَسَأَلَ عُمَرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا ثُمَّ لِيُطَلِّقْهَا طَاهِرًا أَوْ حَامِلًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَكَذَلِكَ حَدِيثُ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ طَلَاقَ السُّنَّةِ أَنْ يُطَلِّقَهَا طَاهِرًا مِنْ غَيْرِ جِمَاعٍ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِنْ طَلَّقَهَا ثَلَاثًا وَهِيَ طَاهِرٌ فَإِنَّهُ يَكُونُ لِلسُّنَّةِ أَيْضًا وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَكُونُ ثَلَاثًا لِلسُّنَّةِ إِلَّا أَنْ يُطَلِّقَهَا وَاحِدَةً وَاحِدَةً وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَإِسْحَقَ وَقَالُوا فِي طَلَاقِ الْحَامِلِ يُطَلِّقُهَا مَتَى شَاءَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُهُمْ يُطَلِّقُهَا عِنْدَ كُلِّ شَهْرٍ تَطْلِيقَةً
[හන්නාද්] අපට [වාකි'] වෙතින් [සුෆියාන්] වෙතින් [මුහම්මද් ඉබ්න් අබ්දුර් රහ්මාන්] වෙතින්, [සලීම්] වෙතින් [ඔහුගේ පියාගෙන්], තල්හා පවුලේ හිටපු වහලෙකු වූ ඔහු තම බිරිඳ ඔසප් වීමේදී දික්කසාද කළ බව අපට පැවසීය. උමර් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් විමසීය. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; 'ඇය පිරිසිදුව හෝ ගැබ්ගෙන සිටින විට ඇය සමඟි වී දික්කසාද වන ලෙස ඇයට අණ කරන්න.' අබු ඊසා පැවසීය; 'ඉබ්නු උමර්ගෙන් යූනුස් ඉබ්න් ජුබයිර්ගේ හදීසය හසන් සහීහ් හදීසයකි. එලෙසම, ඉබ්නු උමර්ගෙන් සලීම්ගේ හදීසය. මෙම හදීසය බොහෝ මූලාශ්රවලින්, ඉබ්නු උමර්ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් සහ වෙනත් අයගෙන් ඉබ්නු උමර්ගෙන් විස්තර කර ඇත. මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සහචරයින් අතර විද්වතුන් විසින් ක්රියාත්මක කරන ලදී. එනම්; සුන්නාවට අනුකූලව දික්කසාද වීම සංසර්ගයට පෙර පිරිසිදුකමේ තත්වයේදී දික්කසාද වේ. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් මෙසේ පැවසූහ; ඇය පිරිසිදුව සිටියදී ඔහු ඇයව තුන් වරක් දික්කසාද කළහොත් එය සුන්නාවට අනුකූල වේ. මෙය ෂාෆි සහ අහමඩ් බින් හන්බල්ගේ මතයයි. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් පවසන්නේ සුන්නාවට අනුව ත්රිත්ව දික්කසාදයක් නොමැති බවත්, ඉඳහිට දික්කසාද වන බවත්ය. මෙය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි. ගර්භනී කාන්තාවකට ලබා දෙන දික්කසාදය සම්බන්ධයෙන්, ඇයට අවශ්ය ඕනෑම වේලාවක ඇයව දික්කසාද කළ හැකි බව ඔවුහු පවසති. මෙය ෂාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් පවසන්නේ ඇය සෑම මසකට වරක් ඇයව දික්කසාද කළ යුතු බවයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1097
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ عَنْ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ الزُّبَيْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ رُكَانَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي طَلَّقْتُ امْرَأَتِيَ الْبَتَّةَ فَقَالَ مَا أَرَدْتَ بِهَا قُلْتُ وَاحِدَةً قَالَ وَاللَّهِ قُلْتُ وَاللَّهِ قَالَ فَهُوَ مَا أَرَدْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ فِيهِ اضْطِرَابٌ وَيُرْوَى عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رُكَانَةَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلَاثًا وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ فِي طَلَاقِ الْبَتَّةِ فَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّهُ جَعَلَ الْبَتَّةَ وَاحِدَةً وَرُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ أَنَّهُ جَعَلَهَا ثَلَاثًا و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِيهِ نِيَّةُ الرَّجُلِ إِنْ نَوَى وَاحِدَةً فَوَاحِدَةٌ وَإِنْ نَوَى ثَلَاثًا فَثَلَاثٌ وَإِنْ نَوَى ثِنْتَيْنِ لَمْ تَكُنْ إِلَّا وَاحِدَةً وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ فِي الْبَتَّةِ إِنْ كَانَ قَدْ دَخَلَ بِهَا فَهِيَ ثَلَاثُ تَطْلِيقَاتٍ و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ نَوَى وَاحِدَةً فَوَاحِدَةٌ يَمْلِكُ الرَّجْعَةَ وَإِنْ نَوَى ثِنْتَيْنِ فَثِنْتَانِ وَإِنْ نَوَى ثَلَاثًا فَثَلَاثٌ
ඔහු [හන්නාද්] අපට පවසා ඇත, [කබිෂා] [ජරීර් බින් හසීම්] [සුබයිර් බින් සඊද්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් යසිද් බින් රුකානා] [ඔහුගේ පියා] [ඔහුගේ සීයා] ගෙන් මෙසේ පැවසීය: 'මම නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත පැමිණියෙමි. මම මෙසේ කීවෙමි: 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි! මම මගේ බිරිඳ දික්කසාද කිරීමේ වචන තුනකින් දික්කසාද කළෙමි'. ඔහු මෙසේ ඇසුවේය: 'ඔබ අදහස් කළේ කුමක්ද?' මම පිළිතුරු දුන්නා: 'මම අදහස් කළේ එක් වරක් පමණයි'. ඔහු මෙසේ ඇසුවේය: 'අල්ලාහ් මතද?' මම පිළිතුරු දුන්නා: 'අල්ලාහ් මතද'. ඔහු මෙසේ කීවේය: 'එසේ නම්, තීන්දුව ඔබ අදහස් කළ දේ අනුවය'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය: 'මෙම හදීසය අපි මෙම මාර්ගයෙන් හැර දැන සිටියේ නැත. මම මෙම හදීසය ගැන මුහම්මද්ගෙන් විමසුවෙමි, ඔහු මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය: 'මෙම හදීසයේ ඉඩ්තිරාබ් ඇත.' රුකානා තම බිරිඳ එකවර තුන් වතාවක් දික්කසාද කළ බව ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් ඉක්රිමාගෙන් ද වාර්තා වේ. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතර සිටි විද්වතුන් සහ තවත් අය ත්රිත්ව දික්කසාදය සම්බන්ධයෙන් මතභේද ඇති කර ගත්හ. උමර් ඉබ්න් අල්-ඛතාබ්ගෙන් ඔහු එය එක් දික්කසාදයක් ලෙස සැලකූ බව වාර්තා වේ. ඔහු එය දික්කසාද තුනක් බවට පත් කළ බව අලිගෙන් වාර්තා වේ. සුෆියාන් අට්ස් තවුරි සහ කුෆා වැසියන් ඇතුළු සමහර විද්වතුන් තර්ක කළේ එය දික්කසාද වූ තැනැත්තාගේ අභිප්රාය මත රඳා පවතින බවයි. ඔහු එය එක් වරක් අදහස් කළේ නම්, එය එක් දික්කසාදයක් ලෙස ගණන් ගනී. ඔහු එය තුන් වරක් අදහස් කළේ නම්, එය දික්කසාද තුනක් ලෙස ගණන් ගනී. ඔහු එය දෙවරක් අදහස් කළේ නම්, එය එක් දික්කසාදයක් ලෙස පමණක් ගණන් ගනී. මේ අතර, මලික් ඉබ්න් අනස් තර්ක කළේ ඔහු දැනටමත් ඇය සමඟ ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදී ඇත්නම්, එය දික්කසාද තුනක් ලෙස ගණන් ගන්නා බවයි. ෂාෆි තර්ක කළේ ඔහු එය එක් වරක් අදහස් කළේ නම්, එය එක් දික්කසාදයක් ලෙස ගණන් ගන්නා බවත්, සංහිඳියාවක් ඇති කළ හැකි බවත්ය. ඔහු එය දෙවරක් අදහස් කළේ නම්, එය දික්කසාද දෙකක් ලෙසත්, ඔහු එය තුන් වරක් අදහස් කළේ නම්, එය දික්කසාද තුනක් ලෙසත් ගණන් ගනී.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1098
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِأَيُّوبَ هَلْ عَلِمْتَ أَنَّ أَحَدًا قَالَ فِي أَمْرُكِ بِيَدِكِ إِنَّهَا ثَلَاثٌ إِلَّا الْحَسَنَ فَقَالَ لَا إِلَّا الْحَسَنَ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ غَفْرًا إِلَّا مَا حَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ كَثِيرٍ مَوْلَى بَنِي سَمُرَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ قَالَ أَيُّوبُ فَلَقِيتُ كَثِيرًا مَوْلَى بَنِي سَمُرَةَ فَسَأَلْتُهُ فَلَمْ يَعْرِفْهُ فَرَجَعْتُ إِلَى قَتَادَةَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ نَسِيَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ حَرْبٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ بِهَذَا وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَوْقُوفٌ وَلَمْ يُعْرَفْ حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ مَرْفُوعًا وَكَانَ عَلِيُّ بْنُ نَصْرٍ حَافِظًا صَاحِبَ حَدِيثٍ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي أَمْرُكِ بِيَدِكِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ هِيَ وَاحِدَةٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ و قَالَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ الْقَضَاءُ مَا قَضَتْ و قَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا جَعَلَ أَمْرَهَا بِيَدِهَا وَطَلَّقَتْ نَفْسَهَا ثَلَاثًا وَأَنْكَرَ الزَّوْجُ وَقَالَ لَمْ أَجْعَلْ أَمْرَهَا بِيَدِهَا إِلَّا فِي وَاحِدَةٍ اسْتُحْلِفَ الزَّوْجُ وَكَانَ الْقَوْلُ قَوْلَهُ مَعَ يَمِينِهِ وَذَهَبَ سُفْيَانُ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ إِلَى قَوْلِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ وَأَمَّا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ فَقَالَ الْقَضَاءُ مَا قَضَتْ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَأَمَّا إِسْحَقُ فَذَهَبَ إِلَى قَوْلِ ابْنِ عُمَرَ
ඔහු [අලි බින් නස්ර් බින් අලි] අපට පැවසුවා, [සුලෙයිමාන් බින් හාර්බ්] අපට පැවසුවා, [හම්මාඩ් බින් සයිද්] අපට මෙසේ පැවසුවා; 'මම [අයියුබ්]ගෙන් ඇසුවා: 'හසන් හැර තම බිරිඳට 'ඔබේ කටයුතු ඔබේ අතේ' යැයි පවසන පුද්ගලයා ත්රිත්ව තලාක් එකක් බව පැවසූ තැනැත්තා ඔබ දන්නවාද? අයුබ් පිළිතුරු දුන්නා; 'නැහැ, හසන් පමණයි'. ඔහු මෙසේ යාච්ඤා කළේය: ඕ අල්ලාහ්, බානි සමුරාහි හිටපු වහලෙකු වූ [කටාදා] [කටාදා] විසින් [කටාදා] විසින් මට පැවසූ දේ හැර, [අබු සලාමා] [අබු හුරෙයිරා] විසින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මෙසේ පැවසීය: 'ඒ දේ තුන් වරක් ගණන් කර ඇත'. අයුබ් පැවසීය: මම බානි සමුරාහි හිටපු වහලෙකු වූ කට්සිර් හමුවුණා. මම ඔහුගෙන් ඇසුවා, නමුත් ඔහු දැන සිටියේ නැහැ. මම කටාදා වෙත ආපසු ගියෙමි, පසුව මම ඔහුට කට්සිර් ගැන කීවෙමි. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; 'කට්සිර් අමතක කළා'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය ගරිබ් හදීසයකි. හමාඩ් බින් සයිද්ගෙන් සුලෙයිමාන් බින් හර්බ්ගේ හදීසයෙන් හැර අපි මෙය නොදනිමු. මම මෙම හදීසය ගැන මුහම්මද්ගෙන් ඇසුවෙමි. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; හමාඩ් බින් සයිද්ගෙන් සුලෙයිමාන් බින් හර්බ් මෙම හදීසය සමඟ අපට පැවසීය. මෙම හදීසය ඇත්ත වශයෙන්ම අබු හුරයිරාගෙන් මවුකුෆ් හි විස්තර කර ඇති අතර එය අබු හුරයිරාගෙන් මාර්ෆු හි විස්තර කර ඇති බව නොදනී. අලි බින් නෂ්ර් හෆීෂ් සහ හදීස් විශේෂඥයෙකි. 'ඔබේ කටයුතු ඔබේ අතේ' යන කියමන සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් එකඟ නොවෙති. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතර සහ ඔවුන්ට අමතරව, උමර් බින් ඛත්තාබ් සහ අබ්දුල්ලා බින් මස්'උද් ඇතුළු සමහර විද්වතුන් මතයක සිටිති: එය එක් වරක් ගණන් කරනු ලැබේ. මෙය තාබියීන්වරුන් අතර සහ ඔවුන්ට පසුව පැමිණි විද්වතුන්ගේ මතයයි. මේ අතර, උස්මාන් බින් අෆ්ෆාන් සහ සයිද් බින් තාබිත් යන මතයේ සිටිති: එය අභිප්රාය මත රඳා පවතී. ඉබ්නු උමර් මෙසේ පැවසීය: ඔහු තම බිරිඳට දික්කසාද වීමට බලය ලබා දී, ඇය තුන් වතාවක් දික්කසාද කළත්, සැමියා තම බිරිඳට දික්කසාද වීමට බලය ලබා දී නොමැති බව ප්රතික්ෂේප කර, එක් දික්කසාදයක් හැර අන් කිසිවක් ඇයට ලබා නොදුන් බව ප්රකාශ කළහොත්, සැමියාගෙන් දිවුරුම් දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටී. පිළිගනු ලබන්නේ ඔහුගේ ප්රකාශය සහ ඔහුගේ දිවුරුම සමඟ ය. සුෆ්යාන් අට්ස් තවුරි සහ කුෆාහි ජනතාව උමර් සහ අබ්දුල්ලා සමඟ එකඟ වූ අතර මලික් ඉබ්නු අනස් මෙසේ පැවසීය: එය අභිප්රාය මත රඳා පවතී. මෙය අහමඩ්ගේ මතය ද වේ. ඉෂාක් ඉබ්නු උමර්ගේ මතයට අනුගත විය.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1099
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْخَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَرْنَاهُ أَفَكَانَ طَلَاقًاحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ بِمِثْلِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْخِيَارِ فَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُمَا قَالَا إِنْ اخْتَارَتْ نَفْسَهَا فَوَاحِدَةٌ بَائِنَةٌ وَرُوِيَ عَنْهُمَا أَنَّهُمَا قَالَا أَيْضًا وَاحِدَةٌ يَمْلِكُ الرَّجْعَةَ وَإِنْ اخْتَارَتْ زَوْجَهَا فَلَا شَيْءَ وَرُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ أَنَّهُ قَالَ إِنْ اخْتَارَتْ نَفْسَهَا فَوَاحِدَةٌ بَائِنَةٌ وَإِنْ اخْتَارَتْ زَوْجَهَا فَوَاحِدَةٌ يَمْلِكُ الرَّجْعَةَ و قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ إِنْ اخْتَارَتْ زَوْجَهَا فَوَاحِدَةٌ وَإِنْ اخْتَارَتْ نَفْسَهَا فَثَلَاثٌ وَذَهَبَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَالْفِقْهِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَى قَوْلِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَأَمَّا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فَذَهَبَ إِلَى قَوْلِ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
එය [මුහම්මද් බින් බස්යාර්] අපට පවසා ඇත, එය [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහ්දි] අපට පවසා ඇත, එය [සුෆ්යාන්] [ඉස්මායිල් බින් අබු කාලිඩ්] [අෂ් සියාබි] [මස්රුක්] [අයිස්යා] වෙතින් අපට පවසා ඇත; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අපට තෝරා ගැනීමට පැවසූ බැවින්, අපි - නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ භාර්යාවන් - තවමත් ඔහුව තෝරා ගත්තෙමු. එය දික්කසාදයක්ද?' [මුහම්මද් බින් බස්යාර්] අපට පවසා ඇත, [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහ්දි] අපට පවසා ඇත, [අල් අමාසි] [අබු අද්ල් දුලාහ්] [අයිස්යා] වෙතින් [සුෆ්යාන්] අපට පවසා ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය සත්ය හසන් හදීසයකි. කියාර් පිළිබඳ ප්රශ්නය සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් එකඟ නොවෙති. උමර් සහ අබ්දුල්ලා බින් මසූද්ගෙන් විස්තර කර ඇති අතර, දෙදෙනාම මෙසේ පැවසූහ; ඔහු තමාව තෝරා ගන්නේ නම් එය තලාක් බයින් ලෙස සැලකේ. ඔවුන් දෙදෙනාගෙන්ම මෙසේ කියැවේ; එය දික්කසාදයක් වන අතර තවමත් සමගි කළ හැකිය. ඇය තම ස්වාමිපුරුෂයා තෝරා ගන්නේ නම්, එය දික්කසාදයක් ලෙස නොසැලකේ. අලිගෙන් විස්තර කළ ඔහු මෙසේ පැවසීය; ඔහු දික්කසාද වීමට තෝරා ගන්නේ නම් නීතිය ත්රිත්ව තලාක් ය. ඇය තම ස්වාමිපුරුෂයා වෙත නැවත පැමිණීමට තෝරා ගන්නේ නම් නීතිය දික්කසාදයයි. සයිද් බින් තාබිත් පැවසීය; ඇය තම ස්වාමිපුරුෂයා තෝරා ගන්නේ නම්, නීතිය එක් දික්කසාදයකි. ඔහු තලාක් තෝරා ගන්නේ නම් නීතිය ත්රිත්ව තලාක් ය. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතරින් බොහෝ උලාමා සහ ෆුකාහා සහ ඔවුන්ගෙන් පසුව මෙම කාරණය සම්බන්ධයෙන් උමර් සහ අබ්දුල්ලාගේ මතය අනුගමනය කළහ. මෙය අට්ස් ත්සෞරි සහ කුෆාහි පදිංචිකරුවන්ගේ මතයයි. අහමඩ් බින් හන්බල් අලි රද්ලියල්ලාහ්ගේ අන්හුගේ මතය අනුගමනය කළේය.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 1100
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ قَالَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ قَيْسٍطَلَّقَنِي زَوْجِي ثَلَاثًا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا سُكْنَى لَكِ وَلَا نَفَقَةَقَالَ مُغِيرَةُ فَذَكَرْتُهُ لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ قَالَ عُمَرُ لَا نَدَعُ كِتَابَ اللَّهِ وَسُنَّةَ نَبِيِّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِقَوْلِ امْرَأَةٍ لَا نَدْرِي أَحَفِظَتْ أَمْ نَسِيَتْ وَكَانَ عُمَرُ يَجْعَلُ لَهَا السُّكْنَى وَالنَّفَقَةَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا حُصَيْنٌ وَإِسْمَعِيلُ وَمُجَالِدٌ قَالَ هُشَيْمٌ وَحَدَّثَنَا دَاوُدُ أَيْضًا عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ فَسَأَلْتُهَا عَنْ قَضَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقَالَتْ طَلَّقَهَا زَوْجُهَا الْبَتَّةَ فَخَاصَمَتْهُ فِي السُّكْنَى وَالنَّفَقَةِ فَلَمْ يَجْعَلْ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُكْنَى وَلَا نَفَقَةً وَفِي حَدِيثِ دَاوُدَ قَالَتْ وَأَمَرَنِي أَنْ أَعْتَدَّ فِي بَيْتِ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَعَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ وَالشَّعْبِيُّ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَالُوا لَيْسَ لِلْمُطَلَّقَةِ سُكْنَى وَلَا نَفَقَةٌ إِذَا لَمْ يَمْلِكْ زَوْجُهَا الرَّجْعَةَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَبْدُ اللَّهِ إِنَّ الْمُطَلَّقَةَ ثَلَاثًا لَهَا السُّكْنَى وَالنَّفَقَةُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَهَا السُّكْنَى وَلَا نَفَقَةَ لَهَا وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَاللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ وَالشَّافِعِيِّ و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا جَعَلْنَا لَهَا السُّكْنَى بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ }قَالُوا هُوَ الْبَذَاءُ أَنْ تَبْذُوَ عَلَى أَهْلِهَا وَاعْتَلَّ بِأَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ قَيْسٍ لَمْ يَجْعَلْ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السُّكْنَى لِمَا كَانَتْ تَبْذُو عَلَى أَهْلِهَا قَالَ الشَّافِعِيُّ وَلَا نَفَقَةَ لَهَا لِحَدِيثِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قِصَّةِ حَدِيثِ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ
[හන්නද්] [ජරීර්] සිට [මුගීරා] සිට [අෂ් ෂාබි] දක්වා අපට මෙසේ පැවසීය; [ෆාතිමා බින්ට් කයිස්] මෙසේ පැවසීය; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ කාලයේ මගේ සැමියා මට තුන් වතාවක් අතවර කළා. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'ඔබට ජීවත් වීමට ස්ථානයක් සහ ජීවනෝපායක් සඳහා අයිතියක් නැත'. මුගීරා මෙසේ පැවසීය; 'මම එය ඉබ්රාහිම්ට දැනුම් දුන්නා,' ඔහු අදහස් දැක්වීය; උමර් මෙසේ පැවසීය; 'අපි අල්ලාහ්ගේ පොත සහ අපගේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සුන්නාහ්ව අත් නොහරිමු, කාන්තාව තවමත් කටපාඩම් කරනවාද නැතහොත් අමතක කර තිබේද යන්න අපි නොදනිමු'. උමර් ත්රිත්ව දික්කසාද වූ පුද්ගලයින්ට නවාතැන් සහ පෝෂණය ලබා දීම දිගටම කරගෙන ගියේය. [අහ්මද් බින් මානි'] අපට [හුසයිම්], [හුෂයින්], [ඉස්මායිල්] සහ [මුජලිද්] [හුසයිම්] අපට පවසා ඇත; සහ [අෂ් සයාබි] ගෙන් [දාවිත්] අපටද මෙසේ පැවසීය: 'මම [ෆාතිමා බින්ට් කයිස්] හමුවුණා. අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ තීරණය ගැන මම ඇයගෙන් ඇසුවෙමි. ඇගේ සැමියා ඇයව තුන් වතාවක් දික්කසාද කළ බවත්, පසුව නවාතැන් සහ නඩත්තුව ගැන ඇය ඔහුට පැමිණිලි කළ බවත් ඇය පිළිතුරු දුන්නාය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමා නවාතැන් සහ නඩත්තුව ගැන තීරණය කළේ නැත.' දාවිත්ගේ හදීසයේ, ෆාතිමා මෙසේ පැවසුවාය; 'ඔහු මට ඉබ්නු උම් මක්තුම්ගේ නිවසේ 'ඉද්දා' ගත කරන ලෙස නියෝග කළේය.' අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය හසන් සහීහ් හදීසයකි. මෙය සමහර විද්වතුන්ගේ මතයයි. ඔවුන් අතර; අල් හසන් අල් බස්රි, 'අතා` බින් අබු රබා සහ අෂ් සයාබි. මෙය අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතය ද වේ. ඔවුන් පැවසුවේ; 'ස්වාමිපුරුෂයාට තවදුරටත් සංහිඳියාවට අයිතියක් නොමැති නම්, දික්කසාද වූ පුද්ගලයාට නවාතැන් සහ නඩත්තුවක් නොමැත.' නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතර උමර් සහ අබ්දුල්ලා ඇතුළු සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වූයේ දික්කසාද තුනක් ලබා දුන් කාන්තාවන්ට ජීවත් වීමට ස්ථානයක් සහ ජීවනෝපායක් ලබා දුන් බවයි. මෙය මලික් බින් අනස්, ලයිට්ස් බින් සාද් සහ සියාෆිගේ මතයයි. සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි සහ කුෆාහි පදිංචිකරුවන් විසින් තෝරාගත් මතය ද මෙයයි. තවත් සමහරු තර්ක කරති; ඔහු ජීවත් වීමට ස්ථානයක් සොයා ගත් නමුත් ජීවත් වීමට ස්ථානයක් සොයා ගත්තේ නැත. මලික් බින් අනස්, ලයිට්ස් බින් සාද් සහ සියාෆි විසින් ද භාවිතා කරන ලද මතය මෙයයි. ෂාෆි මෙසේ පැවසීය; 'අපි අල්ලාහ්ගේ පොත මත පදනම්ව පදිංචි ස්ථානය තීරණය කරමු. අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි: '..ඔවුන්ව ඔවුන්ගේ නිවෙස්වලින් නෙරපා නොදැමිය යුතු අතර ඔවුන් පැහැදිලිවම පිළිකුල් සහගත ක්රියාවන් සිදු නොකරන්නේ නම් ඔවුන්ට පිටතට යාමට ඉඩ නොදිය යුතු' බව ඔවුහු පැවසූහ. ඔවුන් මෙසේ පැවසූහ; අල් බද්සා අදහස් කළේ ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයාට කෲර වචන කීම බවත්, ඇය තර්ක කළේ ෆාතිමා බින්ත් කෲස්ට ජීවත් වීමට ස්ථානයක් ලබා නොදුන්නේ ඇය තම ස්වාමිපුරුෂයාට කෲර දේවල් පැවසූ නිසා බවත්ය. ෂාෆි පැවසුවේ; ෆාතිමා බින් කෲස්ගේ කතාව පිළිබඳ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ හදීසය මත පදනම් වූ නිසා ඔහුට ජීවත් වීමට තැනක් නොලැබෙන බවයි.
