Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1021

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا امْرَأَةٍ نَكَحَتْ بِغَيْرِ إِذْنِ وَلِيِّهَا فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَإِنْ دَخَلَ بِهَا فَلَهَا الْمَهْرُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ فَرْجِهَا فَإِنْ اشْتَجَرُوا فَالسُّلْطَانُ وَلِيُّ مَنْ لَا وَلِيَّ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ نَحْوَ هَذَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي مُوسَى حَدِيثٌ فِيهِ اخْتِلَافٌ رَوَاهُ إِسْرَائِيلُ وَشَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبُو عَوَانَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ وَقَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَزَيْدُ بْنُ حُبَابٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَبُو عُبَيْدَةَ الْحَدَّادُ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ يُونُسَ بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْضًا وَرَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ وَقَدْ ذَكَرَ بَعْضُ أَصْحَابِ سُفْيَانَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى وَلَا يَصِحُّ وَرِوَايَةُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ رَوَوْا عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ عِنْدِي أَصَحُّ لِأَنَّ سَمَاعَهُمْ مِنْ أَبِي إِسْحَقَ فِي أَوْقَاتٍ مُخْتَلِفَةٍ وَإِنْ كَانَ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ أَحْفَظَ وَأَثْبَتَ مِنْ جَمِيعِ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ رَوَوْا عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ هَذَا الْحَدِيثَ فَإِنَّ رِوَايَةَ هَؤُلَاءِ عِنْدِي أَشْبَهُ لِأَنَّ شُعْبَةَ وَالثَّوْرِيَّ سَمِعَا هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ أَبِي إِسْحَقَ فِي مَجْلِسٍ وَاحِدٍ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى ذَلِكَ مَا حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يَسْأَلُ أَبَا إِسْحَقَ أَسَمِعْتَ أَبَا بُرْدَةَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ فَقَالَ نَعَمْ فَدَلَّ هَذَا الْحَدِيثُ عَلَى أَنَّ سَمَاعَ شُعْبَةَ وَالثَّوْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي وَقْتٍ وَاحِدٍ وَإِسْرَائِيلُ هُوَ ثِقَةٌ ثَبْتٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الَّذِي فَاتَنِي إِلَّا لَمَّا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ وَحَدِيثُ عَائِشَةَ فِي هَذَا الْبَابِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ هُوَ حَدِيثٌ عِنْدِي حَسَنٌ رَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ وَجَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَصْحَابِ الْحَدِيثِ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ ثُمَّ لَقِيتُ الزُّهْرِيَّ فَسَأَلْتُهُ فَأَنْكَرَهُ فَضَعَّفُوا هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ أَجْلِ هَذَا وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ قَالَ لَمْ يَذْكُرْ هَذَا الْحَرْفَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ إِلَّا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَسَمَاعُ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ لَيْسَ بِذَاكَ إِنَّمَا صَحَّحَ كُتُبَهُ عَلَى كُتُبِ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ مَا سَمِعَ مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ وَضَعَّفَ يَحْيَى رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ وَالْعَمَلُ فِي هَذَا الْبَابِ عَلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ وَأَبُو هُرَيْرَةَ وَغَيْرُهُمْ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ بَعْضِ فُقَهَاءِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ قَالُوا لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ مِنْهُمْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ وَالْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ وَشُرَيْحٌ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَغَيْرُهُمْ وَبِهَذَا يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

'තම භාරකරුගේ අවසරයකින් තොරව විවාහ වන ඕනෑම කාන්තාවක් ඇගේ විවාහය අවලංගු වේ, ඇගේ විවාහය අවලංගු වේ, ඇගේ විවාහය අවලංගු වේ. ඇය ලිංගික අතවරයකට ලක් වී ඇත්නම් ඇයට දෑවැද්දක් හිමිවේ, මන්ද ඇගේ සැමියා ඇගේ ලිංගික අවයව නීත්‍යානුකූල කර ඇත. ඔවුන් අතර ආරවුලක් ඇති වුවහොත්, පාලකයා භාරකරුවෙකු නොමැති පුද්ගලයා කෙරෙහි භාරකරු බවට පත්වේ'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙය හසන් හදීසයකි. [යාහ්යා බින් සයිද් අල් අන්සාරි], [යාහ්යා බින් අයුබ්], [සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි] සහ හෆාෂ් අතර සිටින අනෙකුත් අය, ඉහත පරිදි [ඉබ්නු ජුරයිජ්] ගෙන් විස්තර කර ඇත'. අබු ඊසා පැවසුවේ; අබු මූසාගේ හදීසයේ ආරවුල් ඇත. [ඊශ්‍රායල්], [Syarik bin Abdullah], [Abu Avanah], [Zuhair bin Mu'awiyah], [Qais bin Ar Rabi'] [Abu Ishaq] වෙතින් [Abu Burdah] සිට [Abu Musa] වෙතින් [Abu Musa] වක්තෘ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කරන ලදී. [අස්බත් බින් මුහම්මද්] සහ [සයිද් බින් හුබාබ්] [අබු ඉෂාක්] ගෙන් [අබු බුර්දාහ්] වෙතින් [අබු මූසා] තුමාගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් [යූනුස් බින් අබු ඉෂාක්] විස්තර කරයි. [Abu 'Ubaidah Al Haddad] [Abu 'Ubaidah Al Haddad] [Abu Burdah] වෙතින් [Abu Burdah] සිට [Abu Musa] සිට නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් අබු ඉෂාක්ගෙන් සඳහන් නොකර ඉහත පරිදි විස්තර කරයි. එය [යූනුස් බින් අබු ඉෂාක්] ගෙන් [අබු ඉෂාක්] ගෙන් [අබු බුර්දා] ගෙන් [අබු මූසා] ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් ද විස්තර කරන ලදී. [සු'බා] සහ [අට්ස් ත්සෞරි] [අබු ඉෂාක්] ගෙන් [අබු බුර්දා] ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් මෙසේ විස්තර කරන ලදී: 'භාරකරුවෙකු සමඟ හැර - අවලංගු විවාහයක් නොමැත'. සුෆියාන්ගේ සහචරයින් සඳහන් කළේ අබු ඉෂාක්ගෙන් අබු බුර්දාගෙන් අබු මුසාගෙන් සුෆියාන්ගෙන් සහ ඔවුන්ගේ කතාව අවලංගු බවයි, එය අබු ඉෂාක්ගෙන් අබු බුර්දාගෙන් අබු මුසාගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් මෙසේ විස්තර කරන ලදී: 'එය භාරකරුවෙකු සමඟ නොමැති නම් දෙකම වලංගු නොවේ'. එය වඩාත් වලංගු යැයි මම සිතමි, මන්ද ඔවුන් එය විවිධ කාලවලදී අබු ඉෂාක්ගෙන් අසා ඇත. මෙම හදීසයේ අබු ඉෂාක්ගෙන් විස්තර කරන ලද සියල්ලන්ටම වඩා සියු'බා සහ අට්ස් ත්සෞරි වඩාත් ආරක්ෂිත සහ ගෞරවනීය වුවද. ඇත්ත වශයෙන්ම, මගේ මතය අනුව, ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය වඩාත් සමාන වන්නේ සයූබා සහ අට්ස් ත්සෞරි මෙම හදීසය අබු ඉෂාක්ගෙන් රැස්වීමකදී අසා ඇති බැවිනි. ඒ සඳහා තවත් සාක්ෂියක් නම්, අපට පවසා ඇති දෙයයි; [මහ්මුද් බින් ගයිලාන්] පැවසීය; එය අපට පවසා ඇත [අබු දාවුද්] පැවසීය; එය අපට වාර්තා කර ඇත [සියූබා] මෙසේ පවසයි; [සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි] [අබු ඉෂාක්]ගෙන් අසන ලෙස මම අසා ඇත්තෙමි; ඔබ [අබු බර්දා] මෙසේ කියයි; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'භාරකරුවෙකු සමඟ හැර අවලංගු විවාහයක් නොමැත'. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; 'ඔව්'. මෙම හදීසයෙන් පෙනී යන්නේ සයූබා සහ අට්ස් ත්සෞරි එක් කාලයකදී මෙම හදීසය අසා ඇති බවයි. ඊශ්‍රායෙල් විශ්වාස කළ හැකි සහ අබු ඉෂාක්ගේ හදීසය පැවසීමේදී ස්ථිර පුද්ගලයෙක්. මුහම්මද් බින් අල් මුට්සන්නා පවසන දේ මම අසා ඇත්තෙමි; අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහදි පවසන දේ මම අසා ඇත්තෙමි; මට Abu Ishaq ගේ Ats Tsauri හදීසය මග හැරෙන්නේ නැත, නමුත් මම ඊශ්‍රායෙලයට යටත් වී විශ්වාස කරමි, මන්ද ඔහු වඩාත් පරිපූර්ණ හදීසයක් ප්‍රකාශ කිරීමට පැමිණි බැවිනි. මේ අතර, මෙම පරිච්ඡේදයේ Aisyah ගේ හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන්: 'භාරකරුවෙකු සමඟ හැර - වලංගු නොවන- විවාහයක් නොමැත'. මම හිතන්නේ එය හසන් හදීසයක්. [ඉබ්න් ජුරෙයිජ්] මෙම හදීසය [සුලෙයිමාන් බින් මූසා] වෙතින් [අස්-සුහ්රි] වෙතින් ['උර්වා] සිට [අයිස්යා] වෙතින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් විස්තර කළේය. [හජ්ජාජ් බින් අර්තා] සහ [ජාෆර් බින් රබියා] [අස්-සුහ්රි] වෙතින් [අයිස්යාහ්] වෙතින් ['උර්වාහ්] සිට නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් විසින් විස්තර කරන ලදී. ඔහු [හිස්යාම් බින් උර්වා] [ඔහුගේ පියා] [අයිස්යා] වෙතින් නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්ගෙන්] එම ලෆාෂ් සමඟ විස්තර කළේය. සමහර හදීස් විශේෂඥයින් නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්ගෙන් අයිස්යා වෙතින් උර්වා සිට අස්-සුහ්රි හදීස් සාකච්ඡා කරයි. ඉබ්නු ජුරයිජ් මෙසේ පැවසීය; මම අස්-සුහ්රි හමුවී, ඒ ගැන ඔහුගෙන් විමසුවෙමි, එබැවින් ඔහු එය ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර ඔවුන් මේ නිසා මෙම හදීසය ප්‍රතික්ෂේප කළහ. යාහ්යා බින් මයින්ගෙන් සඳහන් කර ඇත; ඉබ්නු ජුරයිජ්ගෙන් ඉස්මායිල් බින් ඉබ්‍රාහිම් එය එසේ නොවන බව අසා ඇත, නමුත් ඔහු තම පොත් අබ්දුල් මජිඩ් බින් අබ්දුල් අසීස් බින් අබු රව්වාඩ්ගේ පොත් මත තහවුරු කළ අතර ඔහු එය ඉබ්නු ජුරයිජ්ගෙන් අසා නැත. යායා ඉස්මායිල් බින් ඉබ්‍රාහිම්ගේ ඉතිහාසය ඉබ්නු ජුරයිජ්ගෙන් පරිවර්තනය කළේය. උමර් බින් අල් ඛතාබ්, අලි බින් අබු තාලිබ්, අබ්දුල්ලා බින් අබ්බාස්, අබු හුරෙයිරා සහ තවත් අය ඇතුළු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතර සිටි විද්වතුන් 'භාරකරුවෙකු සමඟ හැර විවාහයක් සිදු නොවේ' යන නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ හදීසය ක්‍රියාවට නැංවීය. එලෙසම, එය තාබියින් අතරින් සමහර ෆුකාහාවරුන් විසින් විස්තර කරනු ලැබේ. ඔවුහු තර්ක කරති; භාරකරුවෙකු සමඟ හැර විවාහයක් නොමැත. ඔවුන් නම් Sa'id bin Musayyab, Al Hasan Al Bashri, Syuraikh, Ibrahim An Nakha'i, Umar bin Abdul Aziz සහ තවත් අයයි. Sufyan Ats Tsauri, Al Auza'i, Abdullah bin Mubarak, Malik, Syafi'i, Ahmad සහ Ishaq යන අයගේ මතයද මෙයයි.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1022

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْبَغَايَا اللَّاتِي يُنْكِحْنَ أَنْفُسَهُنَّ بِغَيْرِ بَيِّنَةٍقَالَ يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ رَفَعَ عَبْدُ الْأَعْلَى هَذَا الْحَدِيثَ فِي التَّفْسِيرِ وَأَوْقَفَهُ فِي كِتَابِ الطَّلَاقِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلَّا مَا رُوِيَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ مَرْفُوعًا وَرُوِي عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدٍ هَذَا الْحَدِيثُ مَوْقُوفًا وَالصَّحِيحُ مَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلُهُ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِبَيِّنَةٍ هَكَذَا رَوَى أَصْحَابُ قَتَادَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِبَيِّنَةٍ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ نَحْوَ هَذَا مَوْقُوفًا وَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ قَالُوا لَا نِكَاحَ إِلَّا بِشُهُودٍ لَمْ يَخْتَلِفُوا فِي ذَلِكَ مَنْ مَضَى مِنْهُمْ إِلَّا قَوْمًا مِنْ الْمُتَأَخِّرِينَ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَإِنَّمَا اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا إِذَا شَهِدَ وَاحِدٌ بَعْدَ وَاحِدٍ فَقَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ لَا يَجُوزُ النِّكَاحُ حَتَّى يَشْهَدَ الشَّاهِدَانِ مَعًا عِنْدَ عُقْدَةِ النِّكَاحِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ إِذَا أُشْهِدَ وَاحِدٌ بَعْدَ وَاحِدٍ فَإِنَّهُ جَائِزٌ إِذَا أَعْلَنُوا ذَلِكَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَغَيْرِهِ هَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ فِيمَا حَكَى عَنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَجُوزُ شَهَادَةُ رَجُلٍ وَامْرَأَتَيْنِ فِي النِّكَاحِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

"අනාචාර කාන්තාවන් යනු බයියිනා නොමැතිව - එනම් භාරකරුවෙකු හෝ සාක්ෂිකරුවෙකු නොමැතිව - තමන්වම විවාහ කරගන්නා අයයි" යනුවෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පැවසූ බව [යූසුෆ් බින් හම්මද් අල් බෂ්රි] තුමාණන්ට [සයිද්] තුමාණන්ගෙන් [ජබීර් බින් සයිද්] තුමාණන්ගෙන් [ඉබ්නු අබ්බාස්] තුමාණන්ට [යූසුෆ් බින් හම්මද් කටාදාහි සයිද්හි අබ්දුල් අලගෙන් වාර්තා වූ දේ හැර එය මර්ෆු භාෂාවෙන් විස්තර කර ඇති බව අපි නොදනිමු. මෙම හදීසය සයිද්හි අබ්දුල් අලගෙන් මවුකුෆ් ආකාරයෙන් විස්තර කර ඇත. වලංගු වන්නේ ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් මවුකුෆ් ආකාරයෙන් විස්තර කර ඇති දෙයයි: 'බයියිනා - සාක්ෂිකරුවෙකු හෝ භාරකරුවෙකු නොමැති නම් විවාහයක් වලංගු නොවේ'. ඒ හා සමානව, බොහෝ දෙනෙක් සයිද් බින් අබු 'අරුබාගෙන් මෙවැනි මවුකුෆ් ආකාරයෙන් විස්තර කර ඇත. හදීසය ඉම්රාන් බින් හුෂයින්, අනස් සහ අබු හුරෙයිරාගෙන් විස්තර කර ඇත. මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් සහ තාබියින්වරුන් අතර විද්වතුන් විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන අතර, ඔවුන් හැර, ඔවුන් සියල්ලන්ම මතයේ සිටිති: සාක්ෂිකරුවන් සමඟ හැර විවාහය වලංගු නොවේ. සමහර මුතාක්කිරින් විද්වතුන් හැර අන් කිසිවෙකු මෙම මතයට එකඟ නොවේ. මෙම කාරණය සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් එකඟ නොවෙති, දෙදෙනෙකු එකින් එක සාක්ෂි දෙන්නේ නම්, ඔවුන් සමපාත නොවේ. කුෆා සහ අනෙකුත් බොහෝ විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ: විවාහ ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීමේදී දෙදෙනෙකු එකවර සාක්ෂි දෙන තුරු විවාහයක් සිදු කළ නොහැකි බවයි. මදීනාවේ අහ්ලුල්වරුන්ගේ මතය වන්නේ: මෙය නිවේදනය කළහොත් දෙදෙනෙකුට එකවර සාක්ෂි දීමට අවසර ඇත. මෙය මලික් බින් අනස් සහ අනෙකුත් අයගේ මතයයි. මදීනාවේ අහ්ලුල්ගේ මතය සම්බන්ධයෙන් ඉෂාක් පැවසුවේ මෙයයි. අහමඩ් සහ ඉෂාක් සිතන්නේ එක් පිරිමියෙකු සහ කාන්තාවන් දෙදෙනෙකු සාක්ෂි දීමට අවසර ඇති බවයි.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1023

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَعَلَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التَّشَهُّدَ فِي الصَّلَاةِ وَالتَّشَهُّدَ فِي الْحَاجَةِ قَالَ التَّشَهُّدُ فِي الصَّلَاةِ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَالتَّشَهُّدُ فِي الْحَاجَةِ إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَسَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا فَمَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَيَقْرَأُ ثَلَاثَ آيَاتٍقَالَ عَبْثَرٌ فَفَسَّرَهُ لَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ{ اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ }{ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا }{ اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا }قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثٌ حَسَنٌ رَوَاهُ الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ جَمَعَهُمَا فَقَالَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ وَأَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ قَالَ أَهْلُ الْعِلْمِ إِنَّ النِّكَاحَ جَائِزٌ بِغَيْرِ خُطْبَةٍ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَغَيْرِهِ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ

[Qutaibah] අපට පවසා ඇත, ['Abtsarah bin Al Qasim] අපට [Abtsarah bin Al Qasim] [Abtsarah bin Al Qasim] සිට [Abtsarah bin Al Qasim] [Abtsarah bin Al Qasim] වෙතින් [Abu Ishaq] වෙතින් [Abu Al Ahwash] සිට [Abu Al Ahwash] වෙතින් [Abdullah] මෙසේ පැවසීය. “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ සල්ලාලයේ තස්‍යාහුද් සහ අවශ්‍යතා ඇති තස්‍යාහුද් අපට ඉගැන්වූහ. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'තෂාහුද් යාච්ඤාවේ: අත්තහියතු ලිල්ලාහ් වොෂ් ෂලවතු වත් තයියිබතු අස්සලාමුඅලයිකා අය්යුහාන් නබියූ වරහ්මතුල්ලාහි වා බරකාතුහ් අස්සලාමුඅයිලායිලායිනා-ඉබාලා' අස්යිහදු අන් ලායිලාහ ඉල්ලල්ලාහ් වා අස්යිහදු අන්නා මුහම්මදන් අබ්දුහු වා රසුලුහ් - සියලු ගෞරවය අල්ලාහ්ට හිමිවේ, සාමය සහ ආශිර්වාදය අල්ලාහ්ට වේවා. නබි තුමනි, ඔහුගේ සාමය, දයාව සහ ආශිර්වාදය ඔබ කෙරෙහි වේවා. අල්ලාහ්ගේ දැහැමි සේවකයන් කෙරෙහිද උන්වහන්සේගේ සාමය අප කෙරෙහි වේවා. අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දෙමි. මුහම්මද් තුමා අල්ලාහ්ගේ සේවකයා සහ ඔහුගේ දූතයා බව මම සාක්ෂි දෙමි. හජා දේශනයේ තස්යාහුද් මෙසේ සඳහන් කළද: ඉන්නල්හම්දා ලිල්ලාහ් නස්ටාඉනිහු ව නස්ටාෆ්ෆිරුහු ව නඋද්සු බිල්ලාහි මින් සයුරුරි අන්ෆුසිනා ව සයියිඅති අමාලිනා, ෆමාන් යාහ්දිහිල්ලාහු ෆලා මුද්ලිල්ලාහ් ව මෑන් යුද්ලිල්ලාහ් ෆලා හදියාලාහ්, අසිහාදු අසිහාදු අන් ලයිලාහ ඉල්ලල්ලාහ් ව අසිහාදු අන්න මුහම්මදාන් අබ්දුහු ව රසුලුහ් - සියලු ප්‍රශංසා අල්ලාහ්ට හිමිය, අපි ඔහුගේ උපකාරය සහ සමාව අයදිමු. අපගේම නපුරෙන් සහ අපගේ ක්‍රියාවන්හි නපුරෙන් අපි අල්ලාහ්ගෙන් රැකවරණය පතමු. අල්ලාහ් විසින් මඟ පෙන්වීම ලබා දෙන ඕනෑම කෙනෙකුට කිසිවෙකු ඔහුව නොමඟ නොයනු ඇත. නොමඟ ගිය ඕනෑම කෙනෙකුට කිසිවෙකුට ඔහුට මඟ පෙන්විය නොහැක. අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දෙමි, මුහම්මද් ඔහුගේ සේවකයා සහ ඔහුගේ දූතයා බව මම සාක්ෂි දෙමි-, පසුව පද තුනක් කියවන්න'. 'අබ්ත්සාර් පැවසීය; සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි පදය පැහැදිලි කළේය: 'සැබවින්ම භක්තිමත් වන්න, ඉස්ලාම් තත්වයේ දී හැර මිය නොයන්න'. සහ පදය: 'ඔබ එකිනෙකාගෙන් කාගේ නමක් අසනවාද, සහ මිත්‍රත්වයේ සබඳතා පවත්වා ගැනීමෙන් අල්ලාහ්ට බිය වන්න. ඇත්ත වශයෙන්ම, අල්ලාහ් සැමවිටම ඔබ දෙස බලා ඔබ දෙස බලා සිටින්න'. සහ පදය: 'අල්ලාහ්ට බිය වී නිවැරදි වචන කතා කරන්න'. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- පැවසීය; 'හදීසය 'ආදි බින් හාතිම්' ගෙන් විස්තර කරන ලදී. අබු ඊසා පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාගේ හදීසය හසන් හදීසයකි. [අල් අ'මාසි] එය [අබු ඉෂාක්] ගෙන් [අබු අල් අහ්වාෂ්] ගෙන් [අබ්දුල්ලාහ්] ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කළේය. [Syu'bah] [Abu Ishaq] ගෙන් [Abu 'Ubaidah] සිට [Abu 'Ubaidah] [Abdullah] වෙතින් නබි sallallaahu 'alaihi wasallam සිට විස්තර කරයි. හදීස් දෙකම සත්‍ය වන්නේ [ඊශ්‍රායල්] ඒවා එකතු කර ඇති බැවිනි. ඔහු [අබු ඉෂාක්]ගෙන් [අබු අල් අහ්වාෂ්] ගෙන් වන අතර [අබු උබයිදා] [අබ්දුල්ලාහ් බින් මස්උද්] ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් මෙසේ පැවසීය. විද්වතුන් පවසන්නේ; බණක් නැතුව බඳින්න පුළුවන්. සුෆියාන් සහ අනෙකුත් අයගේ මතය මෙයයි.

තහවුරු කරන හදීස් (63)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1024

حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ خُطْبَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَشَهُّدٌ فَهِيَ كَالْيَدِ الْجَذْمَاءِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ

[අබු හිෂාම් අර් රිෆායි] අපට පවසා ඇත, [මුහම්මද් බින් ෆුඩ්ලයිල්] [අෂිම් බින් කුලයිබ්] [ඔහුගේ පියා] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් අපට පවසා ඇත; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ෂහදා නොකියන සෑම දේශනයකම මළ අතක් වැනිය'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය හසන් සහීහ් ගරිබ් හදීසයකි'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1025

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُنْكَحُ الثَّيِّبُ حَتَّى تُسْتَأْمَرَ وَلَا تُنْكَحُ الْبِكْرُ حَتَّى تُسْتَأْذَنَ وَإِذْنُهَا الصُّمُوتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ وَالْعُرْسِ بْنِ عَمِيرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الثَّيِّبَ لَا تُزَوَّجُ حَتَّى تُسْتَأْمَرَ وَإِنْ زَوَّجَهَا الْأَبُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَسْتَأْمِرَهَا فَكَرِهَتْ ذَلِكَ فَالنِّكَاحُ مَفْسُوخٌ عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَزْوِيجِ الْأَبْكَارِ إِذَا زَوَّجَهُنَّ الْآبَاءُ فَرَأَى أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْأَبَ إِذَا زَوَّجَ الْبِكْرَ وَهِيَ بَالِغَةٌ بِغَيْرِ أَمْرِهَا فَلَمْ تَرْضَ بِتَزْوِيجِ الْأَبِ فَالنِّكَاحُ مَفْسُوخٌ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ تَزْوِيجُ الْأَبِ عَلَى الْبِكْرِ جَائِزٌ وَإِنْ كَرِهَتْ ذَلِكَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

[ඉෂාක් බින් මන්ෂුර්] අපට පවසා ඇත, [මුහම්මද් බින් යූසුෆ්] අපට පවසා ඇත, [අල් අවුසායි] [යාහ්යා බින් අබු කතීර්] [අබු සලාමා] [අබු හුරෙයිරා] අපට පවසා ඇත; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'වැන්දඹුවක් ඇගේ අවසරය ඉල්ලා ඇගේ මතය විමසන තුරු විවාහ නොකළ යුතු අතර, ගැහැණු ළමයෙකු ඇගේ අවසරය ඉල්ලා සිටින තුරු විවාහ නොකළ යුතුය. ඔහුගේ අවසරය ඔහුගේ නිශ්ශබ්දතාවයයි'. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; 'හදීසය උමර්, ඉබ්නු අබ්බාස් අයිසියා සහ අල් උර්ස් බින් අමිරා' ගෙන් වාර්තා විය. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය සත්‍ය හසන් හදීසයකි. මෙම හදීසය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ; වැන්දඹුවක් ඇගේ මතය සහ අවසරය ඉල්ලා සිටින තුරු විවාහ නොවිය හැකිය. ඇගේ පියා එසේ නොමැතිව ඇයව විවාහ කර ගන්නේ නම්, ඇය එයට අකමැති නම්, බොහෝ විද්වතුන්ට අනුව විවාහය බිඳී අවලංගු වේ. ඔවුන්ගේ පියවරුන් ඔවුන් විවාහ කර දෙන්නේ නම් කන්‍යාවන් විවාහ කර ගැනීමේ කාරණය සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් වෙනස් වේ. කුෆා සහ වෙනත් තැන්වල බොහෝ විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ පියෙකු තම අවසරයකින් තොරව වැඩිවියට පත් වූ පසු කන්‍යාවක් විවාහ කර ගන්නේ නම් සහ විවාහය පිළිගැනීමට අකමැති නම්, විවාහය වලංගු නොවන බවයි. මදීනාහි සමහර පදිංචිකරුවන් විශ්වාස කරන්නේ ඇය එයට අකමැති වුවද විවාහයට අවසර ඇති බවයි. මලික් ඉබ්න් අනස්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතය ද මෙයයි.

තහවුරු කරන හදීස් (14)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1026

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْذَنُ فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صُمَاتُهَاهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَقَدْ احْتَجَّ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِجَازَةِ النِّكَاحِ بِغَيْرِ وَلِيٍّ بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَيْسَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَا احْتَجُّوا بِهِ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ وَهَكَذَا أَفْتَى بِهِ ابْنُ عَبَّاسٍ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوَلِيَّ لَا يُزَوِّجُهَا إِلَّا بِرِضَاهَا وَأَمْرِهَا فَإِنْ زَوَّجَهَا فَالنِّكَاحُ مَفْسُوخٌ عَلَى حَدِيثِ خَنْسَاءَ بِنْتِ خِدَامٍ حَيْثُ زَوَّجَهَا أَبُوهَا وَهِيَ ثَيِّبٌ فَكَرِهَتْ ذَلِكَ فَرَدَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِكَاحَهُ

[කුටයිබා බින් සඊද්] [මලික් බින් අනස්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් ෆද්ල්] [නෆි' බින් ජුබයිර් බින් මුතිම්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] ගෙන් අපට විස්තර කළේ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූ බවයි: 'වැන්දඹුවකට ඇගේ භාරකරුට වඩා තමා කෙරෙහි වැඩි අයිතියක් ඇත, කන්‍යාවකට ඇගේ අවසරය ඉල්ලා සිටිය යුතු අතර ඇගේ අවසරය ඇගේ නිහඬතාවයයි.' මෙය හසන් සහීහ් හදීසයකි. [සු'බා] සහ [අට්ස් තාරි] එය [මලික් බින් අනස්] ගෙන් විස්තර කළහ. මෙම හදීසය මත පදනම්ව භාරකරුවෙකු නොමැතිව විවාහ වීමට අවසර ඇති බව සමහර අය තර්ක කරති, නමුත් මෙම හදීසය ඇත්ත වශයෙන්ම සාක්ෂියක් ලෙස භාවිතා කළ නොහැක, මන්ද එය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් ඉබ්නු අබ්බාස් තුමාණන්ගෙන් බොහෝ මූලාශ්‍රවලින් විස්තර කර ඇත: 'භාරකරුවෙකු සමඟ හැර විවාහයක් නොමැත.' එලෙසම, ඉබ්නු අබ්බාස් නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට පසුව ෆත්වා එකක් නිකුත් කළේ භාරකරුවෙකු සමඟ හැර විවාහයක් නොමැති බවයි. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ වචනවල තේරුම: 'වැන්දඹුවකට තම භාරකරුට වඩා තමා කෙරෙහි වැඩි අයිතිවාසිකම් ඇත'. බොහෝ විද්වතුන්ට අනුව, භාරකරුට ඇයව විවාහ කර ගත නොහැක, එය ඇයගේ කැමැත්ත සහ නියෝග මත පදනම් නොවන්නේ නම්. ඇය තවමත් විවාහ වී සිටී නම්, විවාහය වලංගු නොවන බව ඛාන්සා බින්ට් කිදාම්ගේ හදීසයට අනුව, ඇගේ පියා ඇය වැන්දඹුවක් වුවද ඔහු එයට වෛර කළද ඇයව විවාහ කර දුන්නේය. එබැවින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් විවාහය අවලංගු කළේය.

තහවුරු කරන හදීස් (17)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1027

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْيَتِيمَةُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا فَإِنْ صَمَتَتْ فَهُوَ إِذْنُهَا وَإِنْ أَبَتْ فَلَا جَوَازَ عَلَيْهَا يَعْنِي إِذَا أَدْرَكَتْ فَرَدَّتْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَزْوِيجِ الْيَتِيمَةِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا زُوِّجَتْ فَالنِّكَاحُ مَوْقُوفٌ حَتَّى تَبْلُغَ فَإِذَا بَلَغَتْ فَلَهَا الْخِيَارُ فِي إِجَازَةِ النِّكَاحِ أَوْ فَسْخِهِ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا يَجُوزُ نِكَاحُ الْيَتِيمَةِ حَتَّى تَبْلُغَ وَلَا يَجُوزُ الْخِيَارُ فِي النِّكَاحِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَغَيْرِهِمَا مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ إِذَا بَلَغَتْ الْيَتِيمَةُ تِسْعَ سَنِينَ فَزُوِّجَتْ فَرَضِيَتْ فَالنِّكَاحُ جَائِزٌ وَلَا خِيَارَ لَهَا إِذَا أَدْرَكَتْ وَاحْتَجَّا بِحَدِيثِ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنَى بِهَا وَهِيَ بِنْتُ تِسْعِ سِنِينَ وَقَدْ قَالَتْ عَائِشَةُ إِذَا بَلَغَتْ الْجَارِيَةُ تِسْعَ سِنِينَ فَهِيَ امْرَأَةٌ

[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත, [අබු සලාමා] [මුහම්මද් බින් අම්ර්] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [අබ්දුල් අසීස් බින් මුහම්මද්] අපට පවසා ඇත; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'අනාථ කාන්තාවන් - ඔවුන් විවාහ වීමට කැමති නම් - ඔවුන්ගේ මතය සහ අවසරය ඉල්ලා සිටිය යුතුය. ඔහු නිහඬව සිටී නම්, එය ඔහුගේ අවසරයයි. ඔහු ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නම්, ඔහුට බල කළ නොහැක'. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔබ වැඩිවියට පත් වී විවාහ වීම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නම් යන්නයි. හදීසය අබු මූසා, ඉබ්නු උමර් සහ 'අයිසියා' ගෙන් විස්තර කර ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය හසන් හදීසයකි. අනාථයෙකුගේ විවාහය සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් වෙනස් විය; ඔවුන්ගෙන් සමහරෙකුගේ මතය වන්නේ: අනාථයෙකු විවාහ කර දෙන්නේ නම්, විවාහය දිගටම කරගෙන යාම ඔහු පරිණතභාවයට පත්වන තෙක් බලා සිටීමයි, ඔහු වැඩිවියට පත්වී ඇත්නම් ඔහුට විවාහය දිගටම කරගෙන යාමට හෝ එය අවලංගු කිරීමට තෝරා ගත හැකිය. මෙය සමහර තබියීන් සහ තවත් අයගේ මතයයි. සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ: අනාථයෙකු පරිණතභාවයට පත්වන තුරු සහ විවාහයේ කියාර් නොමැති වන තුරු විවාහ කර ගැනීමට අවසර නැත. මෙය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි සහ සියාෆි සහ අනෙකුත් විද්වතුන්ගේ මතයයි. මේ අතර, අහමඩ් සහ ඉෂාක් මෙසේ පැවසූහ: අනාථයෙකු වයස අවුරුදු නවයට ළඟා වී, පසුව විවාහ වී ඔහු කැමැත්තෙන් සිටී නම්, විවාහය වලංගු වන අතර ඔහු වැඩිවියට පත්වී ඇත්දැයි තෝරා ගත නොහැක. දෙදෙනාම 'අයිසියා' හදීසයෙන් උපකල්පනය කරති. ඔහු පවසයි; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඇය සමඟ ලිංගිකව හැසිරීමට පටන් ගත්තේ වයස අවුරුදු නවයේදීය.' අයිෂා පැවසුවාය; 'ගැහැණු ළමයෙකුට වයස අවුරුදු නවයක් නම්, ඇය දැනටමත් පරිණතයි'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1028

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا امْرَأَةٍ زَوَّجَهَا وَلِيَّانِ فَهِيَ لِلْأَوَّلِ مِنْهُمَا وَمَنْ بَاعَ بَيْعًا مِنْ رَجُلَيْنِ فَهُوَ لِلْأَوَّلِ مِنْهُمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَهُمْ فِي ذَلِكَ اخْتِلَافًا إِذَا زَوَّجَ أَحَدُ الْوَلِيَّيْنِ قَبْلَ الْآخَرِ فَنِكَاحُ الْأَوَّلِ جَائِزٌ وَنِكَاحُ الْآخَرِ مَفْسُوخٌ وَإِذَا زَوَّجَا جَمِيعًا فَنِكَاحُهُمَا جَمِيعًا مَفْسُوخٌ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

[කුටයිබා] අපට පවසා ඇත, [ගුන්දාර්] අපට පවසා ඇත [කටාදා] සිට [අල් හසන්] සිට [සයිද් බින් අබු 'අරුබා] විසින් [සමුරා බින් ජුන්දබ්] සිට [කටාදා] සිට අපට පවසා ඇත [නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්] මෙසේ පැවසීය: 'සාන්තුවරයන් දෙදෙනෙකු විසින් විවාහ කර ගන්නා ලද කාන්තාවක්, පළමු විවාහය වලංගු වේ. යමෙක් දෙදෙනෙකුට වෙළඳ භාණ්ඩ විකුණන්නේ නම්, පළමු - ගනුදෙනුව - වලංගු වේ'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙය හසන් හදීසයකි. විද්වතුන් මෙම හදීසය ක්‍රියාත්මක කරති. මෙම කාරණය සම්බන්ධයෙන් කිසිදු එකඟතාවයක් නොමැති බව අපි නොදනිමු. භාරකරුවන්ගෙන් එක් අයෙකු අනෙක් භාරකරුට පෙර විවාහ වුවහොත්, පළමු විවාහයට අවසර ඇති අතර දෙවන විවාහය කැඩී යයි. දෙදෙනාම එකවර විවාහ වුවහොත් විවාහ දෙකම එක හා සමානව හානි වේ. මෙය අට්ස් ත්සෞරි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතය ද වේ.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1029

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا عَبْدٍ تَزَوَّجَ بِغَيْرِ إِذْنِ سَيِّدِهِ فَهُوَ عَاهِرٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يَصِحُّ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ نِكَاحَ الْعَبْدِ بِغَيْرِ إِذْنِ سَيِّدِهِ لَا يَجُوزُ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَغَيْرِهِمَا بِلَا اخْتِلَافٍ

අපට [අලි බින් හුජ්ර්] තුමාට [සුහයිර් බින් මුහම්මද්] තුමාගෙන් [අබ්දුල්ලාහ් බින් මුහම්මද් බින් අකිල්] තුමාගෙන් [ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්] තුමාගෙන් [අල් වලීද් බින් මුස්ලිම්] තුමාට [අල් වලීද් බින් මුස්ලිම්] තුමාට [අබ්දුල්ලාහ් බින් මුහම්මද් බින් අකිල්] තුමාගෙන් [ජබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්] තුමාගෙන් මෙසේ කියන ලදී: 'තම භාරකරුගේ අවසරයකින් තොරව විවාහ වන ඕනෑම වහලෙක් අනාචාරයේ යෙදෙන්නෙකු වේ'. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- මහතා පැවසීය; 'වඩාත්ම අර්ථවත් හදීසය ඉබ්නු උමර්ගෙන් විස්තර කරන ලදී'. අබු ඊසා මහතා පැවසීය; 'හදීසය ඇත්ත වශයෙන්ම ජාබීර් හදීසයෙන් විස්තර කර ඇති අතර එය හසන් හදීසයකි. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් තර්ක කරන්නේ මෙම හදීසය [අබ්දුල්ලාහ් බින් මුහම්මද් බින් අකිල්] තුමාගෙන් [ඉබ්නු උමර්] තුමාගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගෙන් පැමිණි බවයි, නමුත් මෙය වලංගු නොවේ. සත්‍ය එක අබ්දුල්ලාහ් බින් මුහම්මද් බින් අකිල් තුමාගෙන් ජාබීර්ගෙන්. මෙය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහ අනෙකුත් සහචරයින් අතර සිටි විද්වතුන් විසින් ක්‍රියාවට නංවන ලද අතර, වහලියකගේ භාරකරුගේ අවසරයකින් තොරව විවාහ වීමට අවසර නැත. අහමඩ් සහ ඉස්හාක් සහ තවත් අයගේ මතයද මෙය වන අතර, කිසිදු මතභේදයකින් තොරව.

තහවුරු කරන හදීස් (7)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1030

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا عَبْدٍ تَزَوَّجَ بِغَيْرِ إِذْنِ سَيِّدِهِ فَهُوَ عَاهِرٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

"තම ස්වාමියාගේ අවසරයකින් තොරව විවාහ වන සෑම වහලෙකුම කාමමිථ්‍යාචාරිකයෙකි" යනුවෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පැවසූ බව [සයිද් බින් යායා බින් සයිද් අල් උමාවි] ගෙන් අපට සත්‍ය වශයෙන්ම පවසා ඇත, [ඔහුගේ පියා] අපට [ඉබ්නු ජුරයිජ්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් මුහම්මද් බින් 'අකිල්] ගෙන් [ජාබීර්] ගෙන් අපට පවසා ඇති බව අපට පවසා ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය සත්‍ය හසන් හදීසයකි'.

තහවුරු කරන හදීස් (7)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1031

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ قَال سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ امْرَأَةً مِنْ بَنِي فَزَارَةَ تَزَوَّجَتْ عَلَى نَعْلَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَضِيتِ مِنْ نَفْسِكِ وَمَالِكِ بِنَعْلَيْنِ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَأَجَازَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي حَدْرَدٍ الْأَسْلَمِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَهْرِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَهْرُ عَلَى مَا تَرَاضَوْا عَلَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ لَا يَكُونُ الْمَهْرُ أَقَلَّ مِنْ رُبْعِ دِينَارٍ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ لَا يَكُونُ الْمَهْرُ أَقَلَّ مِنْ عَشَرَةِ دَرَاهِمَ

එය [මුහම්මද් බින් බස්යාර්] අපට පවසා ඇත, එය [යාහ්යා බින් සයිද්], [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහ්දි] සහ [මුහම්මද් බින් ජ'ෆාර්] අපට පවසා ඇත; [අෂිම් බින් උබයිදුල්ලාහ්] ගෙන් [සියුබා] අපට පවසා ඇත; [ඔහුගේ පියා] ගෙන් [අබ්දුල්ලාහ් බින් අමීර් බින් රබියා] ගෙන් අසා ඇති පරිදි, බානු ෆසාරාහි කාන්තාවක් දෑවැද්දක් සහිතව සෙරෙප්පු යුගලයක් ලෙස විවාහ වූ බව මම අසා ඇත්තෙමි. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඇසුවේය: 'ඔබ සහ ඔබේ ධනය සඳහා මෙම සෙරෙප්පු දෙක පැළඳීමට ඔබ කැමතිද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; 'ඔව්'. -'අමීර් බින් රබියා- පැවසීය; -නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්- එයට අවසර දුන්නේය. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- පැවසීය; 'මෙම හදීසය උමර්, අබු හුරෙයිරා, සහ්ල් බින් සාද්, අබු සායිද්, අනස්, 'අයිස්යා, ජාබීර් සහ අබු හද්රද් අල් අස්ලමි යන අයගෙන් වාර්තා කරන ලදී. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අමීර් බින් රබියාගේ හදීසය හසන් සත්‍ය හදීසයකි. දෑවැද්ද සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් එකඟ නොවෙති. සමහර විද්වතුන් පවසන්නේ: දෑවැද්දේ ප්‍රමාණය දෙපාර්ශවයම එකඟ වන දේ අනුව ය. මෙය සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි. මේ අතර, මලික් බින් අනස්ගේ මතයයි: දෑවැද්ද ඩිනාර් වලින් හතරෙන් එකකට වඩා අඩු විය නොහැක. කුෆා අහ්ලුල්වරුන්ගෙන් සමහරක් මතයයි: දෑවැද්ද ඩිනාර් දහයකට වඩා අඩු නොවිය යුතුය'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1032

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ عِيسَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الصَّائِغُ قَالَا أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ أَبِي حَازِمِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ إِنِّي وَهَبْتُ نَفْسِي لَكَ فَقَامَتْ طَوِيلًا فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَزَوِّجْنِيهَا إِنْ لَمْ تَكُنْ لَكَ بِهَا حَاجَةٌ فَقَالَ هَلْ عِنْدَكَ مِنْ شَيْءٍ تُصْدِقُهَا فَقَالَ مَا عِنْدِي إِلَّا إِزَارِي هَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِزَارُكَ إِنْ أَعْطَيْتَهَا جَلَسْتَ وَلَا إِزَارَ لَكَ فَالْتَمِسْ شَيْئًا قَالَ مَا أَجِدُ قَالَ فَالْتَمِسْ وَلَوْ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ قَالَ فَالْتَمَسَ فَلَمْ يَجِدْ شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَعَكَ مِنْ الْقُرْآنِ شَيْءٌ قَالَ نَعَمْ سُورَةُ كَذَا وَسُورَةُ كَذَا لِسُوَرٍ سَمَّاهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَوَّجْتُكَهَا بِمَا مَعَكَ مِنْ الْقُرْآنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذَهَبَ الشَّافِعِيُّ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَيْءٌ يُصْدِقُهَا فَتَزَوَّجَهَا عَلَى سُورَةٍ مِنْ الْقُرْآنِ فَالنِّكَاحُ جَائِزٌ وَيُعَلِّمُهَا سُورَةً مِنْ الْقُرْآنِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ النِّكَاحُ جَائِزٌ وَيَجْعَلُ لَهَا صَدَاقَ مِثْلِهَا وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

[අල් හසන් බින් අලි අල් කලල්] අපට පවසා ඇත, [ඉෂාක් බින් ඊසා] සහ [අබ්දුල්ලාහ් බින් නෆි’ අෂ් ෂයිග්] අපට පවසා ඇත; [සහ්ල් බින් සාද් අස් සයිදි] වෙතින් [අබු හාසිම් බින් දිනාර්] වෙතින් [මලික් බින් අනස්] අපට වාර්තා වී ඇත, අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) වෙත කාන්තාවක් පැමිණ “මම ඔබට මාවම ලබා දෙමි” යනුවෙන් පැවසූ බව. ඔහු දිගු වේලාවක් සිටගෙන සිටියේය. එක් මිනිසෙක් සිටියේය: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඔබ එයට අකමැති නම් ඇයව මට විවාහ කර දෙන්න”. ඔහු ඇසුවේය: “ඔබට දෑවැද්දට යමක් තිබේද”. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: “මගේ ශරීරයේ ඇති ඇඳුම් හැර වෙන කිසිවක් මා සතුව නැත”. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පිළිතුරු දුන්නේය: “ඔබ ඔබේ ඇඳුම් ලබා දෙන්නේ නම්, ඔබ ඇඳුම් නොමැතිව වාඩි වී සිටින්න. අනෙක් ඒවා සොයන්න!” ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; “එහි කිසිවක් නැත”. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'යකඩ මුද්දක්වත් සොයන්න'. ඔහු එය සෙව්වා, නමුත් තවමත් එය සොයාගත නොහැකි විය. අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ ඇසූහ: “ඔබ කුර්ආනයේ වාක්‍ය කටපාඩම් කරනවාද?” ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: “ඔව්, එවැනි සූරත.” ඔහු කියවූ සූරත කිහිපයක්. අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: “ඔබ කුර්ආනයේ වාක්‍ය කටපාඩම් කිරීමේ දෑවැද්දෙන් මම ඔබව ඇයට විවාහ කර දෙමි.” අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය: “මෙය හසන් සහීහ් හදීසයකි.” ඉමාම් ෂාෆි මෙම හදීසය මත පදනම්ව මතයක් දැරීය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: “ඔහුට දෑවැද්දක් සඳහා කිසිවක් නොමැති නම්, ඔහුට කුර්ආනයේ සමහර සූරත සමඟ ඇයව විවාහ කර ගත හැකිය. විවාහය අවසර ලත් අතර ඔහු ඇයට කුර්ආනයේ සමහර සූරත ඉගැන්විය යුතුය. සමහර විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ: විවාහය අවසර ලත් අතර ඔහු එයට සමාන දෑවැද්දක් ගෙවිය යුතුය. කුෆා, අහමඩ් සහ ඉෂාක් ජනතාවගේ මතය මෙයයි.”

තහවුරු කරන හදීස් (21)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1033

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي الْعَجْفَاءِ السُّلَمِيِّ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِأَلَا لَا تُغَالُوا صَدُقَةَ النِّسَاءِ فَإِنَّهَا لَوْ كَانَتْ مَكْرُمَةً فِي الدُّنْيَا أَوْ تَقْوَى عِنْدَ اللَّهِ لَكَانَ أَوْلَاكُمْ بِهَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا عَلِمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَكَحَ شَيْئًا مِنْ نِسَائِهِ وَلَا أَنْكَحَ شَيْئًا مِنْ بَنَاتِهِ عَلَى أَكْثَرَ مِنْ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ أُوقِيَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو الْعَجْفَاءِ السُّلَمِيُّ اسْمُهُ هَرِمٌ وَالْأُوقِيَّةُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَرْبَعُونَ دِرْهَمًا وَثِنْتَا عَشْرَةَ أُوقِيَّةً أَرْبَعُ مِائَةٍ وَثَمَانُونَ دِرْهَمًا

[ඉබ්නු අබු උමර්] අපට පවසා ඇත, [අයියුබ්] වෙතින් [ඉබ්නු සිරින්] වෙතින් [අබු අල් 'අජ්ෆා` වෙතින් [සුෆ්යාන් බින් 'උයෙයිනා] අපට පවසා ඇත සුලාමි] පැවසූ පරිදි; [උමර් බින් ඛත්තාබ්] මෙසේ පැවසීය; 'කාන්තාවකගේ දෑවැද්ද ගෙවීමේදී අධික ලෙස කටයුතු නොකරන්න. එය සැබවින්ම ලෝකයේ මහිමයක් හෝ අල්ලාහ් ඉදිරියේ භක්තියක් නම්, නිසැකවම නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් එය කරනු ඇත. ඔහු තම භාර්යාවන් විවාහ කර නොගත් බවත්, ඔහුගේ දියණියන් - දෑවැද්දකින් - උකියා දොළහකට වඩා විවාහ කර නොගත් බවත් මම දුටුවෙමි'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය සත්‍ය හසන් හදීසයකි. අබු අල් අජ්ෆා` සුලාමි හරීම් ලෙස නම් කරන ලදී. විද්වතුන්ට අනුව එක් උකියාවක් ඩිරාම් හතළිහකි. දොළහ උකියා යනු ඩිරාම් හාරසිය අසූවකි'.

තහවුරු කරන හදීස් (33)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1034

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْتَقَ صَفِيَّةَ وَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ صَفِيَّةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَكَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُجْعَلَ عِتْقُهَا صَدَاقَهَا حَتَّى يَجْعَلَ لَهَا مَهْرًا سِوَى الْعِتْقِ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ

අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ෂාෆියාහ් නිදහස් කර ඔහුගේ දෑවැද්ද ලෙස නිදහස් කළ බව [කුටයිබා] අපට [අබු 'අවානා] සහ [අනස් බින් මලික්] වෙතින් [අබ්දුල් අසීස් බින් ෂුහයිබ්] අපට [කුටයිබා] පවසා ඇත. -අබු ඊසා තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; 'ෂාෆියාහ්ගෙන් විස්තර කර ඇති වඩාත්ම අර්ථවත් හදීසය'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අනස් හදීස් මෙය සත්‍ය හසන් හදීසයකි. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහ තවත් අයගෙන් සමහර විද්වතුන් මෙය ප්‍රගුණ කළහ. මෙය ෂාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් දෑවැද්දක් ලෙස නිදහස් කිරීමට අකමැති බැවින් තවත් දෑවැද්දක් තිබේ. නමුත් පළමු මතය වඩාත් වලංගු වේ'.

තහවුරු කරන හදීස් (19)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1035

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ عَبْدٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ وَحَقَّ مَوَالِيهِ فَذَاكَ يُؤْتَى أَجْرَهُ مَرَّتَيْنِ وَرَجُلٌ كَانَتْ عِنْدَهُ جَارِيَةٌ وَضِيئَةٌ فَأَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا ثُمَّ تَزَوَّجَهَا يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ فَذَلِكَ يُؤْتَى أَجْرَهُ مَرَّتَيْنِ وَرَجُلٌ آمَنَ بِالْكِتَابِ الْأَوَّلِ ثُمَّ جَاءَ الْكِتَابُ الْآخَرُ فَآمَنَ بِهِ فَذَلِكَ يُؤْتَى أَجْرَهُ مَرَّتَيْنِحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ حَيٍّ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي مُوسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ وَرَوَى شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحِ بْنِ حَيٍّ وَصَالِحُ بْنُ صَالِحِ بْنِ حَيٍّ هُوَ وَالِدُ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحِ بْنِ حَيٍّ

[හන්නාද්] අපට පවසා ඇත, [අල් ෆද්ල් බින් යාසිද්] [අෂ් සියාබි] [අබු බර්දා බින් අබු මූසා] [ඔහුගේ පියා] ගෙන් [අලි බින් මුෂීර්] අපට පවසා ඇත; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: '-දෙවරක් ඔවුන්ගේ විපාක ලබා දෙන කණ්ඩායම් තුනක් ඇත; දෙවියන් වහන්සේගේ වගකීම් සහ ඔවුන්ගේ ස්වාමිවරුන්ගේ යුතුකම් ඉටු කරන වහලුන්. ලස්සන ගැහැණු වහලියක් සිටි මිනිසෙක් ඇයට හොඳින් අධ්‍යාපනය ලබා දී ඇයව නිදහස් කර, පසුව අල්ලාහ් වෙනුවෙන් ඇයව විවාහ කර ගත්තේය. පුද්ගලයෙකු පළමු පොත විශ්වාස කරයි, පසුව තවත් පොතක් පැමිණ ඔහු එය විශ්වාස කරයි'. එය අපට [ඉබ්නු අබු උමර්] ට පවසා ඇත, එය අපට [සුෆ්යාන්] [සාලිහ් බින් සාලිහ්] ගෙන් [අෂ් සියාබි] ගෙන් [අබු බර්දා] ගෙන් [ඉබ්නු මූසා] ගෙන් [අබු බර්දා] ගෙන් [ඉබ්නු බර්දා] ගෙන් [අබු බර්දා] ගෙන් [ඉබ්නු මර්] ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ගෙන් [අබු බර්දා] ගෙන් [ඉබ්නු මර්] ගෙන් [සුෆ්යාන්] ට පවසා ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; අබු මූසාගේ හදීසය හසාන් සහීහ් හදීසයකි. Abu Burdah bin Abu Musa ගේ නම 'Amir bin Abdullah bin Qais. [Syu'bah] සහ [Sufyan Ats Tsauri] මෙම හදීසය [Salih bin Salih bin Hay] අල් හසන් bin Salih bin Hay ගේ පියා වන Salih bin Salih bin Hay ගෙන් විස්තර කර ඇත.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1036

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا رَجُلٍ نَكَحَ امْرَأَةً فَدَخَلَ بِهَا فَلَا يَحِلُّ لَهُ نِكَاحُ ابْنَتِهَا وَإِنْ لَمْ يَكُنْ دَخَلَ بِهَا فَلْيَنْكِحْ ابْنَتَهَا وَأَيُّمَا رَجُلٍ نَكَحَ امْرَأَةً فَدَخَلَ بِهَا أَوْ لَمْ يَدْخُلْ بِهَا فَلَا يَحِلُّ لَهُ نِكَاحُ أُمِّهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا يَصِحُّ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ وَإِنَّمَا رَوَاهُ ابْنُ لَهِيعَةَ وَالْمُثَنَّى بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَالْمُثَنَّى بْنُ الصَّبَّاحِ وَابْنُ لَهِيعَةَ يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ امْرَأَةً ثُمَّ طَلَّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا حَلَّ لَهُ أَنْ يَنْكِحَ ابْنَتَهَا وَإِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الِابْنَةَ فَطَلَّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا لَمْ يَحِلَّ لَهُ نِكَاحُ أُمِّهَا لِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ }وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

"කාන්තාවක් විවාහ කරගෙන ඇය සමඟ ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදුණු පිරිමියෙකුට ඇගේ දරුවා විවාහ කර ගත නොහැක. ඔබ ඇය සමඟ ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදී නොමැති නම්, ඔබට ඇගේ දරුවා විවාහ කර ගත හැකිය. කාන්තාවක් සමඟ ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදී සිටියත් නැතත්, ඇය සමඟ විවාහ වන ඕනෑම පිරිමියෙකු ඇගේ මව සමඟ විවාහ නොවිය යුතුය". අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; "මෙම හදීසය එහි සනද් අනුව වලංගු නොවේ, මන්ද එය [ඉබ්නු ලහියා] සහ [අල් මුට්සන්නා බින් ෂබ්බා] [අම්ර් බින් සයූඅයිබ්] ගෙන් වාර්තා කර ඇති අතර, අල් මුට්සන්නා බින් ෂබ්බා සහ ඉබ්නු ලහියා හදීසයේ විස්තරයේ අර්ථකථනය කර ඇත. මෙම හදීසය බොහෝ විද්වතුන් විසින් භාවිතා කරනු ලැබේ." ඔවුන් තර්ක කළේ: පුරුෂයෙකු කාන්තාවක් විවාහ කරගෙන ඇය සමඟ සංසර්ගයේ යෙදීමට පෙර ඇයව දික්කසාද කළහොත්, ඔහුට ඇගේ දරුවා විවාහ කර ගත හැකිය. ඔහු දියණියක් විවාහ කර ගෙන ඇය සමඟ සංසර්ගයේ යෙදීමට පෙර ඇයව දික්කසාද කළහොත්, ඔහුට ඇගේ මව සමඟ විවාහ වීමට අවසර නැත. මෙය අල්ලාහ් තආලාගේ වචන මත පදනම් වේ: 'සහ ඔබේ භාර්යාවන්ගේ නැන්දම්මා-..'.. මෙය සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1037

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجَاءَتْ امْرَأَةُ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيِّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي كُنْتُ عِنْدَ رِفَاعَةَ فَطَلَّقَنِي فَبَتَّ طَلَاقِي فَتَزَوَّجْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الزَّبِيرِ وَمَا مَعَهُ إِلَّا مِثْلُ هُدْبَةِ الثَّوْبِ فَقَالَ أَتُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ لَا حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَالرُّمَيْصَاءِ أَوْ الْغُمَيْصَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلَاثًا فَتَزَوَّجَتْ زَوْجًا غَيْرَهُ فَطَلَّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا أَنَّهَا لَا تَحِلُّ لِلزَّوْجِ الْأَوَّلِ إِذَا لَمْ يَكُنْ جَامَعَ الزَّوْجُ الْآخَرُ

[ඉබ්නු අබු උමර්] සහ [ඉෂාක් බින් මන්සූර්] අපට මෙසේ පැවසූහ; [අයිසියා] හි [අස් සුහ්රි] හි [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] මෙසේ පැවසූ බව අපට මෙසේ පවසා ඇත; 'රිෆා අල් කුරාඩ්ලිගේ බිරිඳ රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් හමුවිය. ඔහු මෙසේ පවසයි; 'මම රිෆාගේ බිරිඳ, ඔහු මාව තලක් බයින් සමඟ දික්කසාද කර ඇත. පසුව මම අබ්දුර් රහ්මාන් බින් සුබයිර් සමඟ විවාහ විය. ඔහු රෙදි කැබැල්ලක කෙළවරක් මෙන් - බෙලහීන -' බව පෙනී ගියේය. ඔහු ඇසුවේය: 'ඔබ රිෆා වෙත ආපසු යාමට කැමතිද? ඔබ ඔහුගේ මී පැණි රස බලන තුරු සහ ඔහු ඔබේ මී පැණි රස බලන තුරු එය නොකරන්න - දෝ ජිමා'-''. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- පැවසීය; 'හදීසය උමර්, අනස්, රුමයිෂා` හෝ ගුමයිෂා` සහ අබු හුරෙයිරා වෙතින් විස්තර කර ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; "ආයිෂාගේ හදීසය හසන් සහීහ් හදීසයකි. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයින් ඇතුළු බොහෝ විද්වතුන්ගේ මතය වන්නේ පුරුෂයෙකු තම බිරිඳ තුන් වරක් දික්කසාද කර - ත්‍රිත්ව දික්කසාදයක් - පසුව වෙනත් පුරුෂයෙකු සමඟ විවාහ වුවහොත් බවයි. ඉන්පසු ඔහු - ස්වාමිපුරුෂයා - ඇගේ විවාහය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර ඇයව දික්කසාද කරයි, එවිට පළමු සැමියාට එසේ කිරීමට අවසර නැත, ඇය - කාන්තාව - තවමත් දෙවන සැමියා සමඟ ඇගේ විවාහය සම්පූර්ණ කර නොමැති නම්."

තහවුරු කරන හදීස් (33)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1038

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زُبَيْدٍ الْأَيَامِيُّ حَدَّثَنَا مُجَالِدٌ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَعَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَاإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ الْمُحِلَّ وَالْمُحَلَّلَ لَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ وَجَابِرٍ حَدِيثٌ مَعْلُولٌ وَهَكَذَا رَوَى أَشْعَثُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ عَامِرٍ هُوَ الشَّعْبِيُّ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ وَعَامِرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَائِمِ لِأَنَّ مُجَالِدَ بْنَ سَعِيدٍ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِيٍّ وَهَذَا قَدْ وَهِمَ فِيهِ ابْنُ نُمَيْرٍ وَالْحَدِيثُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ وَقَدْ رَوَاهُ مُغِيرَةُ وَابْنُ أَبِي خَالِدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ

එය අපට [Abu Sa'id Al Asyaj] පවසා ඇත, එය අපට [Ash 'ats bin Abdurrahman bin Zubaid Al Ayami] පවසා ඇත, එය අපට [Mujalid] [Ats Sya'bi] සිට [Jabir bin Abdullah] සහ [Harits] [Ali] ගෙන් පවසා ඇත; 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ අල් මුහිල් සහ අල් මුහල්ලල් ලාහුට ශාප කළහ'. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- පැවසීය; 'ඉබ්නු මස්වුද්, අබු හුරෙයිරා, 'උක්බා බින් අමීර් සහ ඉබ්නු අබ්බාස්' යන අයගෙන් මෙම හදීසය විස්තර කර ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේය. අලි සහ ජාබීර්ගේ හදීසයේ දෝෂයක් ඇත. මේ අනුව [අෂ්අත්ස් බින් අබ්දුර් රහ්මාන්] [මුජලිද්] සිට [අමීර්] දක්වා විස්තර කරයි - ඔහු අෂ් සයාබි - [අල් හාරිත්] සිට [අලි] දක්වා සහ අමීර් [ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලා] සිට නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් දක්වා විස්තර කරයි. මෙම හදීසය ශක්තිමත් නොවේ, මන්ද මුජලිද් බින් සයිද් දුර්වල ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇති අතර, ඔවුන් අතර: අහමඩ් බින් හන්බල්. අබ්දුල්ලා බින් නුමෙයාර් මෙම හදීසය මුජලිද්ගෙන් අමීර්ගෙන් ජබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්ගෙන් අලි ඉබ්නු නුමෙයාර් විසින් එහි වැරැද්දක් කර ඇත. පළමු හදීසය වඩාත් සත්‍ය වේ, මන්ද එය [මුගිරා] සහ [ඉබ්නු අබු කාලිඩ්] සහ [අෂ් සායාබි] සිට [අල් හාරිත්] සිට [අලි] දක්වා [අල් හාරිත්] සිට [අලි] දක්වා [අල් හාරිත්] සිට [අලි] දක්වා [අෂ් සායාබි] සිට [අලි] දක්වා [කථා කරයි.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1039

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُحِلَّ وَالْمُحَلَّلَ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَيْسٍ الْأَوْدِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَرْوَانَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَغَيْرُهُمْ وَهُوَ قَوْلُ الْفُقَهَاءِ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَذْكُرُ عَنْ وَكِيعٍ أَنَّهُ قَالَ بِهَذَا و قَالَ يَنْبَغِي أَنْ يُرْمَى بِهَذَا الْبَابِ مِنْ قَوْلِ أَصْحَابِ الرَّأْيِ قَالَ جَارُودُ قَالَ وَكِيعٌ وَقَالَ سُفْيَانُ إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ لِيُحَلِّلَهَا ثُمَّ بَدَا لَهُ أَنْ يُمْسِكَهَا فَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُمْسِكَهَا حَتَّى يَتَزَوَّجَهَا بِنِكَاحٍ جَدِيدٍ

[Mahmud bin Ghailan] අපට පවසා ඇත, [Abu Ahmad Az Zubairi] අපට [Sufyan] [Abu Qais] සිට [Huzail bin Syurahbil] සිට [Abdullah bin Mas'ud] පවසා ඇත. 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ අල් මුහිල් සහ අල් මුහල්ලල් ලාහුට ශාප කළහ'. අබු ඊසා පැවසුවේ; 'මෙය සත්‍ය හසන් හදීසයකි. Abu Qais Al Audi නමින් Abdurrahman bin Tsarwan. මෙම හදීසය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් ද බොහෝ මාර්ග වලින් විස්තර කර ඇත. උමර් බින් ඛත්තාබ්, උස්මාන් බින් අෆ්ෆාන්, අබ්දුල්ලා බින් උමර් සහ තවත් අය ඇතුළු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතරින් විද්වතුන් මෙම හදීසය සමඟ තර්ක කළහ. Tabi'in කව වලින් ෆුකාහාගේ මතය ද මෙයයි. මෙය සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි, ඉබ්නු මුබාරක්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් යන අයගේ ද මතයයි. -අබු ඊසා අත් තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; 'අල් ජරුද් බින් මුආද්ස් වාකිගෙන් මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි' ඔහු සුෆ්යාන් අට්ස් ත්සෞරි පැවසූ ආකාරයටම එම මතය දැරූ බව. වාකි' මෙසේ පැවසීය; 'මෙම පරිච්ඡේදය අෂාබුල් රායිගේ අදහස් වලින් ඉවත දැමිය යුතුය. ජරුද් මෙසේ පැවසීය; වාකි' මෙසේ පැවසීය; සුෆ්යාන් මෙසේ පැවසීය; පුරුෂයෙකු වෙනත් පුද්ගලයෙකුට නීත්‍යානුකූල වන පරිදි කාන්තාවක් විවාහ කර ගෙන පසුව ඔහුට ඇයව වළක්වා ගැනීමට අවශ්‍ය නම්, ඔහුට ඇයව වළක්වා ගැනීමට අවසර නැත, ඔහු ඇයව නව විවාහයකින් විවාහ කර ගන්නා තෙක් ඇයව වළක්වා ගැනීමට ඔහුට අවසර නැත.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 1040

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَالْحَسَنِ ابْنَيْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِمَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الْأَهْلِيَّةِ زَمَنَ خَيْبَرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَبْرَةَ الْجُهَنِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَإِنَّمَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ شَيْءٌ مِنْ الرُّخْصَةِ فِي الْمُتْعَةِ ثُمَّ رَجَعَ عَنْ قَوْلِهِ حَيْثُ أُخْبِرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمْرُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى تَحْرِيمِ الْمُتْعَةِ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

[ඉබ්නු අබු උමර්] අපට [අස් සුහ්රි] ගෙන් [අබ්දුල්ලාහ්] සහ [අල් හසන්] ගෙන් [අලි බින් අබු තාලිබ්] ගෙන් [අස් සුෆ්යාන්] මුහම්මද් බින් අලිගේ පුතුන් දෙදෙනාගෙන් [ඔහුගේ පියා] ගෙන් [අලි බින් අබු තාලිබ්] අපට [සුෆ්යාන්] අපට පවසා ඇත. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; 'වඩාත්ම අර්ථවත් හදීසය සබ්රා අල් ජුහානි සහ අබු හුරෙයිරා ගෙන් විස්තර කරන ලදී'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අලිගේ හදීසය සත්‍ය හසන් හදීසයකි. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සහ අනෙකුත් අයගේ සහචරයින් අතරින් බොහෝ විද්වතුන් මෙම හදීසය ක්‍රියාත්මක කරති. මුත්ආ විවාහ පිළිබඳ ගැටලුවට සහනයක් ලබා දුන් හදීසයක් ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් ද විස්තර කරන ලදී, නමුත් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් ආරංචිය ලැබීමෙන් පසු ඔහු තම මතය ඉල්ලා අස්කර ගත්තේය. බොහෝ විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ මුත්ආ විවාහය තහනම් බවයි. මෙය අට්ස් ත්සෞරි, ඉබ්නු මුබාරක්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක් යන අයගේ මතයයි.

තහවුරු කරන හදීස් (106)