Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 81
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }
ба мо [Њаннад] ривоят кардааст, гуфт, ба мо [Шарик] аз [Абу Фазор] аз [Абу Зайд] аз [Абдуллоњ ибни Масъуд] ривоят кардааст, гуфт; «Паёмбар (с) аз ман пурсид: «Дар сатили ту чӣ ҳаст?». Гуфтам: Арак, пас гуфт: Хурмои пок ва оби мукаддас, Ибни Масъуд гуфт. «Пас бо ӯ таҳорат кард». Абу Исо гуфт; «Танҳо ин ҳадис аз Абузайд аз Абдуллоҳ аз Паёмбари Худо (с) ривоят шудааст. Дар ҳамин ҳол, Абузайд касест, ки то ҳол ба ҳадисшиносон маълум нест. Маълум нест, ки ба љуз ин њадисе ривоят кардааст. Бархе аз олимон бар ин назаранд, ки шахс метавонад бо Набидз -арак- таҳорат кунад. Дар байни онхо Суфён Атс Цаури ва дигарон хастанд. Ва баъзеи дигар бар инанд, ки бо шароб таҳорат накунад. Ин ақидаи Шофеъӣ, Аҳмад ва Исҳоқ аст. Исҳоқ гуфт; «Агар касе бо ин имтиҳон шавад, бо шароб таҳорат кунад, вале ман афзалтар медонам, ки таяммум кунад». Абу Исо гуфт; Дар мавриди суханони касе бошад; «Бо шароб таҳорат кардан ҷоиз нест» ба Қуръон наздиктар ва мувофиқтар аст. Чунки Аллох таъоло мефармояд: -пас об намеёби, пас дар замини пок намоз хон.
Hadith
Imam Tirmidzi : 82
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ
ба мо ривоят кардааст [Қутайба] гуфт, барои мо [Ал-Лайс] аз [Уқайл] аз [Аз Зуҳрӣ] аз [Убайдиллоҳ ибни Абдуллоҳ] аз [Ибни Аббос] ривоят кардааст; «Пайғамбар (с) шир нӯшид, сипас об хост ва даҳонашро бо об ғарғара кард ва гуфт: «Дарҳақиқат, шир равған дорад». Гуфт; «Дар ин боб низ аз Саҳл ибни Саъд Ас Саъидӣ ва Умми Салама ривоят аст». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадиси ҳасани саҳеҳ аст, баъзе аз уламои илм бар ин назаранд, ки шахс пас аз нӯшидани шир бояд бо об ғарғара кунад. Дар ҳамин ҳол, ба назари мо, он танҳо суннат аст. Ва баъзеи онҳо ҳатто талаб намекунанд, ки касе барои нӯшидани шир даҳони худро бишӯяд».
Hadith
Imam Tirmidzi : 83
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ
[Нашр ибни Алӣ] ва [Муҳаммад ибни Басиёр] ба мо гуфт; ба мо [Абу Ањмад Муњаммад ибни Абдуллоњи Зубайр] аз [Суфён] аз [Адллањњок ибни Усмон] аз [Нофиъ] аз [Ибни Умар] гуфт; «Марде буд, ки ба Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам салом гуфт, ҳангоме ки Паёмбар пешоб мекард, ҷавоб надод». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис дар дараҷаи ҳасани саҳеҳ аст, танҳо ин – ҷавоб додан ба салом – дар миёни мо дар вақти ҳоҷат кардан ё пешоб кардан макруҳ аст, чунон ки баъзе аз коршиносони илм тафсир кардаанд. Ва ин ҳадис беҳтарин ҳадисе аст, ки дар ин боб ривоят шудааст. Абу Исо гуфт; «Дар ин боб инчунин ҳадисҳо аз Ал-Муҳоҷир ибни Қунфудз, Абдуллоҳ ибни Ҳанҷала, Алқама ибни Афроъ, Ҷобир ва Барра ҳастанд».
Hadith
Imam Tirmidzi : 84
حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ
ба мо гуфт [Саввар ибни Абдуллоҳ Ал 'Анбарӣ] гуфт, ба мо хабар дод [Ал Муътамир ибни Сулаймон] гуфт; Шунидам, ки [Айюб] аз [Муњаммад ибни Сирин] аз [Абу Њурайра] ривоят аст, ки Расули Худо (с) фармуданд: «Агар зарферо саг лесад, њафт маротиба шуста шавад, ки як ё охиринаш бо замин аст. Аммо агар зарфро гурба лесида бошад, як бор бишӯед». Абу Исо гуфт; «Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ин ақидаи Шофеъӣ, Аҳмад ва Исҳоқ аст. Бу ҳадис ҳам Абу Ҳурайрадан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан бошқа тарзда шундай ривоят қилинган. Факат дар он нагуфтаанд: «Агар зарфро гурба лесида бошад, як бор бишӯед». Дар ин боб низ аз Абдуллоҳ ибни Муғаффал ривоят аст.
Hadith
Imam Tirmidzi : 85
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ
ба мо гуфт, [Исҳоқ ибни Мӯсо Ал Ансорӣ] гуфт, ба мо [Маън] гуфт, ба мо [Молик ибни Анас] аз [Исҳоқ ибни Абдуллоҳ ибни Абу Талҳа] аз [Ҳумайд бинти Убайд ибни Рифоа] аз [Кабсия бинти Каъб ибни Молик] ибни Абу Қатода (р) ба назди ӯ [Абу Қатаъ] омад, ки ӯро дид. — Кабся- гуфт; «Барояш об рехтам, ногаҳон гурба даромад ва он обро нӯшид, Абу Қатода зарфро хам кард, то гурба бинӯшад». Кабся гуфт; Абу Қатода медонист, ки ман ӯро мушоҳида мекунам ва гуфт; — Ҳайрон шудӣ, духтари бародарам? Гуфтам: «Бале», гуфт; «Дарҳақиқат, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Гурбалар ҳаром эмаслар. Вай ҳайвонест, ки одатан дар атрофи шумо сайр мекунад.' Ва баъзе аз онњо аз Молик ривоят кардаанд, ки вай - Кабсия - њамсари Абуќатода буд, вале дуруст аст, ки њамсари Ибни Абуќатода буд. Гуфт; “Дар ин боб низ аз Оиша ва Абуҳурайра ривоят аст”. Абу Исо гуфт; “Ин ҳадис саҳеҳ аст, ин ақидаи аксари уламо аз саҳобагони Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам), табиъин ва баъд аз онҳо ба мисли Шофеъӣ, Аҳмад ва Исҳоқ аст. Онҳо баҳс мекунанд, ки боқимондаи нӯшидани гурба дуруст аст. Ва ин беҳтарин ҳадис дар ин боб аст. Имом Молик ин ҳадисро хуб медонад, яъне аз Исҳоқ ибни Абдуллоҳ ибни Абу Талҳа. Ва дар ривояти у аз Молик касе комилтар нест.
Hadith
Imam Tirmidzi : 86
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ба мо хабар дод [Ҳаннад] гуфт, ба мо [Вокиъ] аз [Ал-Аъмосӣ] аз [Иброҳим] аз [Ҳаммом ибни Ҳорис] гуфт. [Ҷарир ибни Абдуллоҳ] пешоб кард, сипас таҳорат кард ва хуфашро масҳ кард. Он гоҳ ба ӯ гуфтанд, ки чаро ин корро мекунӣ? гуфт; «Чӣ маро аз ин кор бозмедорад? Боре дидам, ки Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам ин корро мекунанд. Иброҳим гуфт; «Ин ҳадиси Ҷарир мардумро ба ҳайрат меорад, зеро Ҷарир пас аз нозил шудани сураи Моида исломро қабул кард». Ин сухани Иброҳим аст, яъне калимаи «Ин ҳадис мардумро дар ҳайрат мегузорад». Гуфт; Дар ин боб низ аз Умар, Алӣ, Ҳузайфа, Муғийра, Билол, Саъд, Абу Айюб, Салмон, Бурайда, Амру ибни Умайя, Анас, Саҳл ибни Саъд, Яъло ибни Мурра, Убода ибни Шомид, Усома ибни Сиёрик, Абусаб ибни Зайфа, Умам, Ибни Умам ва баъзе ривоятҳо омадааст. Ибни Умар ва Убай ибни Имара низ бигӯед. Абу Исо гуфт; «Ин ҳадиси Ҷарир дар дараҷаи саҳеҳ ҳасан аст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 87
وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
Аз [Сяҳр ибни Ҳаусяб] ривоят аст, ки гуфт: «(Ҷарир ибни Абдуллоҳро) дидам, ки таҳорат мекард, сипас ҷуфти хуфашро масҳ кард. Пас аз ў дар ин бора пурсидам, љавоб дод: «Ман дидам, ки Расули Худо (с) тањорат мекард ва сипас ду хуфашро масх мекард». Пас аз ӯ пурсидам, ки ин пеш аз нозил шудани сураи Моида буд ё баъд аз он? Гуфт: «Магар баъд аз нозил шудани сураи Моида исломро напазируфтам». [Қутайба] дар ин бора ба мо нақл кард, гуфт; «Ба мо [Холид ибни Зиёд ат Тирмизӣ] аз [Муқотил ибни Ҳайён], аз [Сяҳр ибни Ҳаусёб], аз [Ҷарир] гуфта шудааст». Ривоят гуфт; [Боқия] аз [Иброҳим ибни Адҳам], аз [Муқотил ибни Ҳайён], аз [Сяҳр ибни Ҳаусёб] ва аз [Ҷарир] ривоят кардааст. Ва ин як ҳадиси равшан аст, зеро бархе аз афроде, ки масҳ задани хуфро инкор мекунанд, мегӯянд, ки Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) пеш аз нозил шудани сураи Моида ба хуф масҳ кашидаанд. Ва Жарир дар њадиси худ зикр кардааст, ки Расули Худо (с)-ро дидааст, ки пас аз нозил шудани сураи Моида хуфашро масх мекард.
Hadith
Imam Tirmidzi : 88
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ
Ба мо [Қутайба] гуфт, ба мо [Абу Авона] аз [Саъид ибни Масруқ] аз [Иброҳим Ат Таймӣ] аз [Амру ибни Маймун] аз [Абу Абдуллоҳи Ҷадалӣ] аз [Хузайма ибни Собит] аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи) аз [Хузайма ибни Собит] ривоят кардааст, ки аз Паёмбар (с) дар бораи рӯзҳое аз ӯ пурсиданд: онхое, ки дар сафаранд ва як руз барои онхое, ки дар хона зиндагй мекунанд». Яҳё ибни Моин низ ривоят шудааст, ки ҳадиси Хузайма ибни Собитро дар бораи масҳ кардани хуф саҳеҳ кардааст. Ва номи Абу Абдуллоҳ Ал-Ҷадалӣ Абду ибни Абд аст, ки маъмулан Абдураҳмон бин Абд номида мешавад. Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис саҳеҳ аст, дар ин боб низ аз Алӣ, Абубакра, Абу Ҳурайра, Шафвон ибни Ассал, Авф ибни Молик, Ибни Умар ва Ҷарир ривоят шудааст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 89
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ
ба мо хабар дод [Ҳаннад] гуфт, ба мо [Абу Ахвош] аз [Ошим ибни Абӯан Нуҷуд] аз [Зирр ибни Ҳубайсӣ] аз [Шафвон ибни Ассал] гуфт; Ва ҳангоме ки мо дар сафар будем, Расули Худо (с) ба мо фармуд, ки се шабу се рӯз онро накушоем, магар вақте ки ҷунуб будем. Ва ҳамчунон масҳ кардан барои ҳоҷат, пешоб ва хоб ҷоиз аст». Абу Исо гуфт; «Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ҳакам ибни Утба ва Ҳаммод ин ҳадисро аз Иброҳими Наҳаӣ, аз Абуабдуллоҳи Ҷадалӣ, аз Хузайма ибни Собит ривоят кардаанд, аммо ин ҳадис саҳеҳ нест. Алӣ ибни Мадинӣ гуфт; Яҳё ибни Саъид гуфт, ки Шуъба гуфт: «Иброҳими Наҳаӣ ҳеҷ гоҳ аз Абуабдуллоҳи Ҷадалӣ дар бораи ҳадиси масҳ кардани хуф нашунидааст». Зайда аз Мансур гуфт: Мо боре дар утоқи Иброҳими Таймӣ будем, дар ҳоле ки дар он вақт ҳамроҳи Иброҳими Наҳаӣ будем, пас Иброҳими Таймӣ ба мо аз Амру ибни Маймун, аз Абуабдуллоҳи Ҷадалӣ, аз Хузайма ибни Собит, аз Паёмбар (с) дар бораи ҳазрати ду нафар нақл кард. Муҳаммад ибни Исмоил гуфт; “Дар ин боб беҳтарин ҳадис ин ҳадис аст, ки Шафвон ибни Ассали Муродӣ ривоят кардааст. Абу Исо гуфт; «Ин ақидаи бисёре аз уламои аз саҳобагони Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) ва табиъин ва касоне, ки баъд аз онҳо аз фуқаҳо ҳастанд, ҳастанд. Мисли Суфён Атс Цаврй, Ибнул Муборак, Сёфий, Ахмад ва Исхок. Гуфтанд; «Одамоне, ки дар хона менишинанд, як шабу рӯз ба хуф мерӯянд ва мусофирон се рӯзу се шаб онро масҳ мекунанд». Абу Исо гуфт; 'Инчунин аз баъзе аз коршиносони илмй ривоят шудааст, ки барои масх кардани як чуфти хуф мухлат мукаррар накардаанд. Ин ақидаро Молик ибни Анас гуфтааст. Абўисо (р) боз гуфт: Фикри мўњлате дурусттар аст. Ин хадисро ба гайр аз хадиси «Ошим» Шафвон ибни Ассал низ ривоят кардааст.
Hadith
Imam Tirmidzi : 90
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ
ба мо гуфт, [Абул Валид Ад Димасқӣ] гуфт, ба мо хабар дод [Валид ибни Муслим] гуфт, ба ман [Цавр ибни Язид] аз [Раҷоъ ибни Ҳайва] аз [Котиби Ал Муғира] аз [Муғира ибни Сюъба] гуфт; «Пайғамбар саллаллоху алайхи васаллам хуфнинг юқори ва ёнига молишдилар». Абу Исо гуфт: Ин на танҳо яке аз саҳобагони Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) ва табиъинҳо ва касоне, ки баъд аз онҳо аз фуқаҳо ҳастанд. Ин ақидаро Молик, Сёфиъӣ ва Исҳоқ низ қабул кардаанд. Ин ҳадиси мушкил аст, ба ҷуз Ал Валид ибни Муслим касе ба Цавр бин Язид такя намекунад. Абу Исо гуфт; Дар бораи ин ҳадис аз Абузуръа ва Муҳаммад ибни Исмоил пурсидам, ҳарду ҷавоб доданд: Ин ҳадис саҳеҳ нест, зеро Ибни Муборак ин ҳадисро аз Цавр, аз Раҷаъ ибни Ҳайва ривоят кардааст. Гуфт; «Ба ман аз котиб Ал-Муғира дар мурсал ва аз Паёмбар (саллаллоҳу ъалайҳи ва саллам) гуфта шудааст ва дар он ҳеҷ зикре аз Муғийра нест».
Hadith
Imam Tirmidzi : 91
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ
[Алӣ ибни Ҳуҷр] ба мо гуфт; ба мо [Абдурраҳмон ибни Абӯаз Зинад] аз [падараш] аз [Урва ибни Зубайр] аз [Муғира ибни Сюъба] гуфт; «Набий соллаллоҳу алайҳи васалламни икки хуфнинг устига молишганини кўрдим». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадиси Муғира дар дараҷаи Ҳасан аст, яъне ҳадиси Абдурраҳмон ибни Абӯаз Зинод, аз падараш, аз Урва, аз Муғира. Ва мо ҳаргиз намедонем, ки касеро аз Урва аз Ал-Муғира дар бораи лафадз «дар болои ду хуфня» ҷуз ӯ зикр накарда бошад. Чунин аст акидаи аксари олимон. Ин фикрро Суфён Атс Цаврй ва Ахмад низ кабул кардаанд. Муҳаммад гуфт; «Молик ибни Анас ба Абдурраҳмон ибни Абӯаз Зинод ишора кард».
Hadith
Imam Tirmidzi : 92
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ
ба мо [Њаннад] гуфт ва [Мањмуд ибни Ѓайлон] њарду гуфтанд; ба мо [Вакиъ] аз [Суфён] аз [Абукайс] аз [Хузайл ибни Сюрахбил] аз [Мугира ибни Суъба] гуфт; «Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам таҳорат олдилар, икки ҷӯроб ва ҳар икки сандалини масҳ қилдилар». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис саҳеҳ аст ва ин ақидаи бисёре аз коршиносони илм аст. Ин ақидаро Суфён Атс Цаврӣ, Ибни Муборак, Сёфиъӣ, Аҳмад ва Исҳоқ низ қабул кардаанд. Гуфтанд; «Агар ҳарду ғафс бошанд ҳам, ҳар ду ҷӯробро масҳ кардан мумкин аст, ҳатто сандалро на. Абу Исо гуфт; «Дар ин боб низ ҳадиси Абумӯсо ривоят шудааст». Абу Исо гуфт; Солеҳ ибни Муҳаммад Ат Тирмизӣ шунидам, ки мегуфт: Шунидам, ки Абумуќотили Оси Самарќандї мегўяд; «Ба дидани Абуҳанифа омадам, ки пеш аз маргаш бемор буд, об хост ва сипас бо ҷӯроб таҳорат кард. Баъд аз ин ҳардуро молида гуфт; "Имрӯз ман коре кардам, ки ҳеҷ гоҳ накардаам, ҳарду ҷӯробро пок кардам, гарчанде ки онҳо сандал набуданд".
Hadith
Imam Tirmidzi : 93
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ
ба мо [Муҳаммад ибни Басиёр] гуфт, ба мо [Яҳё ибни Саид Ал-Қатсон] аз [Сулаймон Ат Таймӣ] аз [Бакр ибни Абдуллоҳ Ал Музанӣ] аз [Ал Ҳасан] аз [Ибни Муғира ибни Сюъба] аз [падараш] нақл кардааст; «Пайғамбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) таҳорат кард ва ба хуф ва имом масҳ кашид, яъне як навъ саллае, ки ба сар баста буд,». [Бакр] гуфт; «Ман инро аз Ибни Муғийра шунидаам. Ривоят гуфт; «Муҳаммад ибни Басиёр ин ҳадисро дар ҷои дигар зикр кардааст, ки пешонӣ ва саллаашро масҳ кардааст». Ин ҳадис низ аз роҳи дигар, аз Муғира ибни Сюъба ривоят шудааст. Баъзеи онхо лафадзро зикр карданд; «пешонӣ ва саллаашро сила мекард», дар ҳоле ки баъзеҳо инро зикр накардаанд. Ва шунидам, ки Аҳмад ибни Ҳасан мегуфт; Шунидам, ки Аҳмад ибни Ҳанбал мегуфт; «Ман ҳеҷ гоҳ касеро мисли Яҳё ибни Саид Ал Қассонро бо ду чашми худ надидам». Ровий гуфт: «Дар ин боб низ таърихе аз Амру ибни Умайя, Салмон, Саубон ва Абу Умома омадааст». Абу Исо гуфт; «Ҳадиси Муғира ибни Суъба ҳасан аст, ин ақидаро бисёре аз уламо аз саҳобагони Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) ба мисли Абубакр, Умар ва Анас гирифтаанд. Ин ақидаро Ал-Азоъӣ, Аҳмад ва Исҳоқ низ доранд. Гуфтанд; «Касе метавонад саллаи худро масҳ кунад». Ва бисёре аз уламо аз саҳобагони Паёмбар (с) ва табиъин гуфтанд; «Одам набояд саллаи худро масҳ кунад, магар он ки сари худ ва саллаи худро масҳ накунад». Чунин аст ақидаи Суфён Атс Саврӣ, Молик ибни Анас, Ибни Муборак ва Сяфрий. Абу Исо гуфт; Шунидам, ки Ал-Ҷоруд ибни Муъоз мегӯяд: Вакиъ ибни Ҷарроҳ шунидам, ки мегуфт; «Агар саллаашро масҳ кунад, бас аст, зеро ин суннат аст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 94
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ
ба мо хабар дод [Ҳаннад] гуфт, ба мо [Алӣ ибни Мушир] аз [Аъмосӣ] аз [Ал Ҳакам] аз [Абдурраҳмон ибни Абулайло] аз [Каъб ибни Уҷра] аз [Билол] гуфт; «Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам як ҷуфт хуф ва салларо молид».
Hadith
Imam Tirmidzi : 95
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ
ба мо [Қутайба ибни Саид] гуфт, ба мо [Бисир ибни Муфаддлол] аз [Абдурраҳмон ибни Исҳоқ Ал Қурасӣ] хабар додааст, аз [Абу Убайда ибни Муҳаммад ибни Аммар ибни Ёсир] гуфтааст; Боре аз [Ҷобир ибни Абдуллоҳ] дар бораи масҳ кардани ду хуф пурсидам, пас ӯ ҷавоб дод: «Ин суннат аст, писари бародарам». гуфт; Ва низ аз ӯ дар бораи масҳ кардани имом пурсидам, ҷавоб дод: Мӯйро бо об масҳ кун.
Hadith
Imam Tirmidzi : 96
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
ба мо хабар дод [Ҳаннад] гуфт, ба мо [Вакиъ] аз [Ал-Аъмосӣ] аз [Салим ибни Абул Ҷуд] аз [Курайб] аз [Ибни Аббос] аз аммааш - [Маймунаҳ] - гуфт; «Барои Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ва саллам) оби ғусл кардам, сипас бо он ҷунубро ғусл карданд. Зарфро бо дасти чапаш болои дасти росташ хам кард ва сипас ҳар ду кафро шуст. Пас аз ин дасташро ба зарф гузошта, узвҳои ҷинсиашро бо об молид ва дасташро ба девор ё замин молид. Баъд дањонашро бишўяд ва ба бинї об андохт, рўю ду дасту оринљашро шуст. Сипас, се бор бар сараш об бирезед ва обро ба тамоми баданаш гузаронед, сипас дуртар равед ва пойҳояшро бишӯед». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис саҳеҳ аст ва дар ин боб низ ривоятҳое аз Умми Салама, Ҷобир, Абусаъид, Ҷубайр ибни Мутъим ва Абуҳурайра омадааст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 97
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
ба мо [Ибни Абу Умар] гуфт, ба мо [Суфён ибни Уяйна] аз [Ҳисём ибни Урва] аз [падараш] аз [Оиша] нақл кардааст, гуфт; «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам жунуб ғусл қилмоқчи эдилар, аввал қўлларини ювдилар ва қўлларини бу идишга қўйишдан олдин. Пас аз он узвњои љинсашро шуст, мисли тањорати намоз тањорат кард ва муйњояшро бо об шуст. Пас аз ин ба сараш се душ рехт. Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис саҳеҳ аст ва ин ҳадисро мутахассисон дар ғуслҳои ҷунуб интихоб кардаанд. Ин ки шахс мисли таҳорати намоз таҳорат кунад, сипас бар сараш се бор бирезад. Баъд аз ин, обро ба тамоми баданатон равон кунед ва пойҳоятонро бишӯед. Донишмандон ин ҳадисро дар амал татбиқ мекунанд, мегӯянд; «Агар шахсе, ки ҷунуб аст, дар ҳоле ки таҳорат намекунад, худро дар об ғарқ кунад, бас аст». Ин ақидаи Шофеӣ, Аҳмад ва Исҳоқ аст.
Hadith
Imam Tirmidzi : 98
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا
[Ибни Абу Умар] гуфт, ба мо [Суфён] аз [Айюб ибни Мӯсо] аз [Саъиди Мақбурӣ] аз [Абдуллоҳ ибни Рофиъ] аз [Умму Салама] ривоят кардааст, гуфт: «Эй Расули Худо, дар ҳақиқат ман зане ҳастам, ки маъмулан мӯи сарашро банд мебандад - бофтаҳо, агар ғусл ҷӯям, оё онҳоро бояд кашам? Гуфт: «Не, балки се рех об бар сарат рехт, пас обро ба тамоми баданат равон кун, пок мешавӣ, ё гуфт: «Ту покӣ». Абу Исо гуфт; «Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бисёре аз олимоне, ки дар ин ҳадис амал мекунанд, мегӯянд, ки агар зан ҷунуб ғусл кунад ва мӯяшро паст накунад, пас аз ҷорӣ шудани об ба баданаш басанда аст».
Hadith
Imam Tirmidzi : 99
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ
ба мо гуфт [Нашр ибни Алӣ] гуфт, ба мо хабар дод [Ал Ҳорис ибни Воҷиҳ] гуфт; ба мо [Молик ибни Динор] аз [Муҳаммад ибни Сирин] аз [Абу Ҳурайра] аз Паёмбар (с) ривоят кардааст, ки фармуд: «Дар зери ҳар мӯй як ҷунуб аст, пас мӯйро бишӯед ва пӯстро пок кунед». Дар ин боб низ таърихи Алӣ ва Анас омадааст. Абу Исо гуфт; «Ҳадиси Ҳорис ибни Воҷиҳ ҳадиси ғариб аст, ки мо ҷуз аз ӯ намедонем, ҳарчанд ӯ шайхи заиф буд. Каме аз уламо аз ӯ ривоят кардаанд, вале ӯ ин ҳадисро танҳо аз Молик ибни Динор ривоят кардааст. Баъзан ӯро Ҳорис ибни Воҷиҳ ва гоҳе Ибни Ваҷба мегӯянд.
Hadith
Imam Tirmidzi : 100
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ
(Исмоил ибни Мӯсо) гуфт, ба мо [Шарик] аз [Абу Исҳоқ] аз [Ал Асвад] аз [Оисия] гуфтааст: «Паёмбар (с) пас аз ғусл таҳорат намекард». Абу Исо гуфт; «Ин ҳадис ҳадиси саҳеҳ аст». Абу Исо гуфт; «Ва ин ақидаи чанде аз саҳобагони Паёмбар (саллаллоҳу ъалайҳи ва саллам) ва табиъин аст, яъне баъд аз ғусл таҳорат накардан».
