Islaamaa seeni, asi tuqi
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 81

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }

nuuf odeesse [Hannad] jedhe, [Abu Fazarah] irraa [Abu Zaid] irraa [Abdullah bin Mas’ud] irraa [Sharik] nuuf odeessee jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana na gaafatan: 'Maaltu baaldi kee keessa jira?' Anis ‘Arak’ jedheen deebiseef, ergasii akkana jedhe: ‘Damii gaarii fi bishaan qulqulluu’ jedhe Ibnu Mas’ud; 'Kanaaf isa waliin wuduu'a godhe'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisa kana qofatu Abu Zaid irraa Abdullah irraa Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam irraa odeeffame. Gidduu kana Abuu Zaayid nama hanga ammaatti ogeeyyii hadiisa biratti hin beekamnedha. Hadiisa kana malee hadiisa kamuu odeessee hin beekamu. Saayintistoonni tokko tokko namni tokko Nabidz -arak- waliin wuduu’a raawwachuu danda’a jedhanii yaadu. Isaan keessaa Sufyan Ats Tsauri fi kanneen biroo ni argamu. Kaan tokko tokko immoo namni tokko wayiniidhaan wuduu’a gochuu akka hin qabne yaada qabu. Kun yaada Shaafii, Ahmad fi Ishaaq ti. Ishaaq akkana jedhe; 'Namni tokko yoo kanaan qoratame, wayiniin haa wudu'u, ani garuu osoo tayammum godhe naaf wayya'. Abuu Isaa akkana jedhan; Dubbii nama tokkoo yoo ilaalle; ‘Waayinii waliin wuduu’uun hin hayyamamu,’ jechuun Qur’aanatti dhihoo fi caalaatti sirriidha. Sababni isaas Rabbiin Ta'alaan '-sana booda bishaan hin argattu, sana booda lafa gaarii - qulqulluu - irratti kadhadhu' jedha.

Hadith

Imam Tirmidzi : 82

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ

[Qutaibah] nutti himeera, [Al Laith] [Uqail] irraa [Az Zuhri] irraa [Ubaidullah bin Abdullah] irraa [Ibn Abbaas] irraa nutti himeera jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam aannan dhuge, sana booda bishaan gaafatee afaan isaa ittiin dhiqate, kana booda akkana jedhan: 'Dhugumatti aannan keessa coomni jira'. Jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis Sahl bin Sa'd As Sa'idii fi Ummu Salamah irraa odeeyfamni ni jira'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Kun hadiisa hasan sahiidha, ulamaa'onni tokko tokko namni tokko erga aannan dhugee booda afaan isaa bishaaniin dhiqachuun dirqama jedhu qaba. Yeroo ta'u akka nuti jennutti sunna qofa. Isaan keessaa gariin immoo sababa aannan dhugeef namni afaan dhiqachuu illee hin barbaadan'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 83

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ

nutti himeera [Nashr bin Ali] fi [Muhammad bin Basysiyar] lamaan isaanii iyyuu akkas jedhan; nutti himee jira [Abu Ahmad Muhammad bin Abdullah Az Zubair] [Sufyan] irraa [Adl Dlahhak bin Usman] irraa [Nafi’] irraa [Ibn Umar] irraa akkana jedhe; 'Namni tokko yeroo Nabiyyiin fincaa'u Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam nagaa jedhee ture, kanaaf deebii hin kennine.' Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun sadarkaa hasan sahiih keessa jira, kun qofti - salaamta deebisuun - yeroo fincaan baannu ykn fincaanu nu biratti makruh ta'a, akkuma ogeeyyii saayinsii tokko tokkoon hiikamanitti. Hadiisni kun immoo hadiisa boqonnaa kana keessatti odeeffame keessaa isa gaarii dha. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis hadiisa Al Muhajir bin Qunfudz, Abdullah bin Hanzhalah, Alqamah bin Al Afra', Jabir fi Al Barra irraas ni jiru''.

Hadith

Imam Tirmidzi : 84

حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ

nutti himeera [Sawwar bin Abdullah Al Anbari] jedhe, nutti himeera [Al Mu’tamir bin Sulaiman] jedhe; [Ayyub] [Muhammad bin Sirin] irraa [Abu Hurairah] irraa Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam irraa akka odeesse dhaga’e: ‘Meeshaan tokko sareen yoo arraabde si’a torba dhiqamuu qaba, tokko ykn inni dhumaa lafa waliin ta’a. Haa ta'u malee, yoo meeshaan sun sareen arraabe al tokko qofa dhiqadhu'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni tun hasan sahiidha. Kun yaada Shaafii, Ahmad fi Ishaaq ti. Hadiisni kun Abuu Hureeyraa irraas, Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam irraa akkanatti karaa biraatiin odeeffame. 'Yoo meeshaan sun sareen arraabde al tokko qofa dhiqadhu' jechuu dhabuu isaa qofa. Boqonnaa kana keessattis seenaan Abdullah bin Mughaffal irraa argame ni jira'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 85

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ

nutti himeera [Ishaq bin Musa Al Ansari] jedhe, nutti himeera [Ma'n] jedhe, nutti himeera [Malik bin Anas] irraa [Ishaq bin Abdullah bin Abu Thalhah] irraa [Humaid bint 'Ubaid bin Rifa'ah] irraa [Kabsyah bint Ka'ab bin Malik] Ibn Abu Qatadah haadha manaa akka isa arguuf dhufte. -Kabsyah- jedhe; 'Bishaan itti naqee, akka tasaa sareen tokko seentee dhugde, Abu Qatadah sana booda akka sareen sun dhuguuf meeshaa sana garagalche'. Kabsyah akkas jedhe; 'Abuu Qatadaan akkan isa ilaalaa jiru waan beekuuf akkas jedhe; 'Intala obboleessa kootii ni ajaa'ibsiifattaa?' Anis, ‘Eeyyee’ jedheen deebiseef; 'Dhugumatti Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: 'Sareen xuraa'aa miti. Inni bineensa yeroo baayʼee naannoo kee naannaʼudha’ jedhee deebiseef. Isaan keessaa gariin immoo Maalik irraa odeesse, isheen - Kabsiyaan - haadha manaa Abuu Qatadaa turte, garuu dhugaan jiru haadha manaa Ibnu Abuu Qatadaa turte. Jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis odeessi Aayishaa fi Abuu Huraayiraa irraas ni jira'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kuni hasan sahiidha, kun yaada ulamaa'ota irra caalaan sahaabaa Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam, tabi'iin fi warra isaan booda jiran kan akka Shafi'ii, Ahmad fi Ishaaq keessaati. Dhugaatii saree hafe sanaa wanti hamaan hin jiru yaada jedhu qabu. Kuni immoo hadiisa boqonnaa kana keessatti hundarra gaarii ta’edha. Imaamu Maalik hadiisa kana akka gaariitti ilaale, jechuunis Ishaaq bin Abdullah bin Abu Talhah irraa. Akkasumas namni odeessuu isaa keessatti Maalik caalaa guutuu ta’e hin jiru’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 86

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[Hannad] nuuf odeesse, [Waki’] [Al A’mash] irraa [Ibrahim] irraa [Hammam Ibn al-Harith] irraa nuuf odeesse akkana jedhe; [Jarir bin Abdullah] fincaan, ergasii wuduu’a raawwatee khufuu isaa irratti haxaa’e. Sana booda, 'Maaliif akkas goota?' Jedhan; 'Maaltu kana akkan hin goone na dhorka? Ergamaan Rabbii s.a.w yeroo kana hojjatan arge.' Ibraahim akkana jedhe; 'Hadiisni Jariir kun namootatti ta'aajub akka itti dhaga'amu taasisa, sababni isaas Jariir erga suuraa Al-Maidah bu'ee booda Islaamummaa seene.' Kun jecha Ibraahim, jechuunis, 'hadiisni kun namootatti ta'aajub akka itti dhaga'amu taasisa' jechuudha. Jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis Umar, Alii, Hudzaifah, Al Mughira, Bilal, Sa'd, Abuu Ayyuub, Salmaan, Buraidah, Amru bin Umayyaa, Anas, Sahl bin Sa'd, Ya'la bin Murrah, Ubadah Ibnu Shamid, Usamah bin Syarik, Abu Umamah, Jabir, Usamah bin Zaid fi Ibnu Ubadah, gariin immoo, Ibnu Umaaraa fi Ubaayi bin Imaaraa' jedhu. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni Jariir kun sadarkaa isaatiin hasan sahiidha'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 87

وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ

[Syahr bin Hausyab] irraa odeeffame, jedhe; '[Jarir bin Abdullah] wuduu'aa yeroo raawwatu arge, sana booda khufoota isaa lamaan irratti haxaa'e. Kanaaf waa’ee kanaa isa gaafadhe, ‘Nabiyyi sallallaahu aleeyhi wasallam wuduu’aa erga godhanii booda khufoota isaa lamaan irratti haxaa’anii arge’ jedheen. Kanaaf, 'Sun osoo suuraa Al-Maidah hin bu'iin dura moo booda ture?' Innis akkana jedhe, 'Ani hanga suuraan Al-Maayida bu'ee booda Muslima hin ta'in' jedhe. [Qutaibah] sana nutti hime, jedhe; '[Khalid bin Ziyad At-Tirmidhi] nuuf odeessee jira, [Muqatil bin Hayyan] irraa, [Syahr bin Hausyab] irraa, [Jarir] irraa'. Seenessaan akkana jedhe; '[Baqiyyaan] [Ibrahim bin Adham] irraa, [Muqatil bin Hayyan] irraa, [Syahr bin Hausyab] irraa, [Jarir] irraa odeesse. Kuni immoo hadiisa ifa ta’edha, sababni isaas namoonni tokko tokko khufaa irratti haxaa’uu kijibsiisan akka hiikaatti hiiku Nabiyyiin (ŝâw) osoo suuratu Al-Maayida hin bu’iin dura khuufa irratti haxaa’e jechuudha. Jarir hadiisa isaa keessatti Nabiyyiin (saw) erga suuratu Al-Maidah bu’ee booda khufuu isaa irra haxaa’ee akka arge eereera.

Hadith

Imam Tirmidzi : 88

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ

nutti himeera [Qutaibah] jedhe, nutti himeera [Abu Awanah] irraa [Sa’id bin Masruq] irraa [Ibrahim At Taimi] irraa [’Amru bin Maimun] irraa [Abu Abdullah Al Jadali] irraa [Khuzaimah bin Tsabit] irraa [Khuzaimah bin Tsabit] irraa Nabi sallallaahu aleihi wasallam irraa, akka inni waa’ee khuf lama haxaa’uu gaafatame, akkana jedhe: ‘Guyyaa sadii warra imala irra jiraniif guyyaa tokko immoo kan mana jiraataniif'. Akkasumas Yahya bin Ma'in irraa akka ibsametti hadiisa Khuzaimah bin Thabit kan khuf haxaa'uu ilaalchisee dhugoomse. Akkasumas maqaan Abu Abdullah Al Jadali Abd bin Abd jedhama, yeroo baay'ee Abdurrahman bin Abd jedhama. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hasan sahiidha, boqonnaa kana keessattis odeessi Alii, Abuu Bakraah, Abuu Huraayiraa, Shafwan bin Asal, Auf bin Maalik, Ibnu Umar fi Jarir irraas ni jira'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 89

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ

nutti himeera [Hannad] jedhe, nutti himeera [Abu Al Ahwash] irraa ['Ashim bin Abu An Nujud] irraa [Zirr bin Hubaisy] irraa [Shafwan bin 'Assal] irraa jedhe; ' Yeroo imala turre Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam gaafa junub turre malee guyyaa sadii fi halkan sadii akka hin banamne nu ajaje. Ammas manca'aa, fincaan fi rafuudhaaf haxaa'uun ni danda'ama'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni tun hasan sahiidha. Al Hakam bin Utbah fi Hammad hadiisa kana Ibraahim An Nakha'ii irraa, Abu Abdullah Al Jadali irraa, Khuzaimah bin Thabit irraa odeesse, garuu kun dhugaa miti. Alii Ibnul Madiiniin akkana jedhan; 'Yahya bin Sa'id Shu'bah akkana jedhe; 'Ibrahim An Nakha'i waa'ee hadiisa khuf haxaa'uu Abu Abdullah Al Jadali irraa dhagahee hin beeku'. Za'idaan Mansuur irraa akkana jedhe, 'yeroo tokko Ibrahim At Taimi's room keessa turre, yeroo sana Ibrahim An Nakha'i waliin turre, sana booda Ibrahim At Taimi 'Amru bin Maimun irraa, Abu Abdullah Al Jadali irraa, Khuzaimah bin Thabit irraa, Rasuula sallallaahu alaihi wasallam irraa waa'ee hadiisa khufaa lama haxaa'uu nuun jedhe. Muhaammad bin Ismaa’il akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessatti hadiisa hundarra gaariin hadiisa Shafwan bin 'Assal Al Muradi' odeessedha. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Kun yaada ulamaa'ota hedduu sahaaboota Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam, tabi'iin fi warra isaan booda fuqahaa keessaa irraa fudhataniidha. Akkuma Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi'i, Ahmad fi Ishaq. Jedhan; 'Namoonni mana taa'an halkanii fi guyyaa khuf haxaa'u, namoonni imala deeman immoo guyyaa sadii fi halkan sadii haxaa'u'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Akkasumas ogeeyyii saayinsii tokko tokko irraas akka isaan khuf lama haxaa'uuf daangeffame akka hin kaa'in odeeffameera. Yaadni kun kan qabate Malik bin Anas'. Abuu Isaa ammas 'yaadni yeroo murtaa'e kennu caalaatti sirrii dha' jedhe. Hadiisni kun hadiisa 'Ashiim' irraa kan hafe Shafwan bin 'Assal'n odeesse.

Hadith

Imam Tirmidzi : 90

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ

nutti himeera [Abul Waliid Ad Dimasqi] jedhe, nutti himeera [Al Walid bin Muslim] jedhe, natti himeera [Tsaur bin Yazid] irraa [Raja` bin Haiwah] irraa [barreessaa Al Mughirah] irraa [Al Mughirah bin Syu’bah] irraa akkana jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam khufuu isaa gubbaa fi jala xuuxe'. Abuu Iisaa akkana jedhan, ‘Kun yaada sahaabaa Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam, tabi’iin fi warra isaan booda fuqahaa keessaa tokko qofa miti. Yaadni kun Maalik, Siyaafi'ii fi Ishaaq illee fudhatame. Kuni hadiisa rakkoo qabuudha, Al Walid bin Muslim malee namni Tsaur bin Yazid irratti hirkatu hin jiru. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Waa'ee hadiisa kana Abu Zur'aa fi Muhammad bin Ismaa'il gaafadhe, lamaan isaanii iyyuu 'hadiisni kun dhugaa miti, sababni isaas Ibnul Mubaarak hadiisa kana Tsaur irraa, Raja` bin Haiwah irraa odeesse' jedhanii deebisan. Jedhan; 'mursal keessatti barreessaa Al Mughiraa irraa, Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam irraa natti himame, Al Mughirah keessattis hin kaafamne'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 91

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ

nutti himeera [Alii bin Hujr] akkana jedhe; nutti himee jira [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] [abbaa isaa] irraa [Urwah bin Az Zubair] irraa [Al Mughirah bin Syu’bah] irraa akkana jedhe; ' Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam khufuu isaa lamaan gubbaa yeroo xuuxuu arge'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni Al Mughirah kun sadarkaa Hasan keessa jira, jechuunis hadiisa Abdurrahman bin Abu Az Zinad, abbaa isaa irraa, Urwah irraa, Al Mughirah irraa. Akkasumas nama Urwah irraa Al Mughirah irraa waa’ee lafadz, ‘khufnya lamaan gubbaatti’ kaase isa irraa kan hafe gonkumaa hin beeknu. Kun yaada saayintistoota baay'ee ti. Yaadni kun Sufyan Ats Tsauri fi Ahmad illee fudhatame. Muhaammad akkana jedhe; 'Malik bin Anas Abdurrahman bin Abu Az Zinad'f mallattoo kenne'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 92

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ

nutti himeera [Hannad] fi [Mahmud bin Ghailan] lamaan isaanii iyyuu akkas jedhan; nutti himeera [Waki’] [Sufyan] irraa [Abu Qais] irraa [Huzail bin Syurahbil] irraa [Al Mughirah bin Syu’bah] irraa akkana jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam wuduu'a godhan, soksiiwwan lamaan fi saandaloota lamaan haxaa'an'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hasan sahiidha, kunis yaada ogeeyyii saayinsii hedduuti. Yaadni kun Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi'i, Ahmad fi Ishaaq illee fudhatame. Jedhan; 'Namni tokko yoo lamaan isaanii furdaa ta'e saandaloota ta'uu baatus soksii lamaan haxaa'uu danda'a'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis hadiisa Abuu Muusaan odeesse jira'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Saaliih bin Muhammad At Tirmidhi akka jedhu dhaga'eera; 'Abu Muqatil Akkuma Samarqandi jechuu dhaga'e; Abuu Haniifaa yeroo inni dhukkubsatee fi siree du’aa irra jirutti dhufe. Bishaan akkan fiduuf na gaafatee soksii uffatee wuduu’a raawwate. Sana booda lamaan isaanii haxaa'ee "Har'a waan kanaan dura hojjedheen hin beekne hojjedheera: soksiin koo saandaloota ta'uu baatus haxaa'eera" jedhe.

Hadith

Imam Tirmidzi : 93

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ

nutti himeera [Muhammad bin Basysyar] jedhe, nutti himeera [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] irraa [Sulaiman At Taimi] irraa [Bakr bin Abdullah Al Muzani] irraa [Al Hasan] irraa [Ibnul Mughirah bin Syu’bah] irraa [abbaa isaa] irraa akkana jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam wuduu'a godhan, khufaa fi imaama - gosa turban mataatti hidhamee - haxaa'e. [Bakr] akkana jedhe; '[Ibnul Mughirah] irraan dhaga'eera. Seenessaan akkana jedhe; 'Muhammad bin Basysiyar hadiisa kana bakka biraatti kaase, akka inni fuula duraa fi turban isaa haxaa'e'. Hadiisni kun karaa biraa irraas odeeffame, Al Mughirah bin Syu’bah irraa. Isaan keessaa gariin lafadz kaasan; 'furga isaa fi turban isaa dhidhiitaa' yoo ta'u, gariin garuu hin kaasne. Ahmad Ibnul Hasan immoo; Ahmad bin Hanbal yeroo jedhu dhagaheen ture; 'Nama akka Yahya bin Sa'id Al Qaththan ija koo lamaan argee hin beeku'. Seenessaan akkana jedhe, 'Boqonnaa kana keessattis seenaan Amruu bin Umayyaa, Salmaan, Tsauban fi Abu Umamah irraa argame jira'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni Al Mughirah bin Syu'bah hasan sahihiiti, yaadni kun hayyoota hedduun sahaabota Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam keessaa kan akka Abu Bakr, Umar fi Anas irraa fudhatame'. Yaadni kun Al Auza'i, Ahmad fi Ishaaq illee qaba. Jedhan; 'Namni tokko turban isaa haxaa'uu danda'a'. Akkasumas hayyoonni hedduun sahaabota Rasuulaa sallallaahu aleeyhi wasallam fi tabi’iin irraa akkana jedhan; 'Namni mataa isaa fi turban isaa yoo haxaa'e malee turban isaa haxaa'uu hin qabu'. Kun yaada Sufyan Atis Tsauri, Malik bin Anas, Ibnul Mubarak fi Syafri'ii ti. Abu Iisaa akkana jedhe: Al Jarud bin Mu’adz akkana jechuu dhaga’eera: Waki’ Ibnul Jarrah akkana jechuu dhaga’eera: ‘Yoo inni turban isaa qofa irratti haxaa’e sun isaaf gahaadha, sunna waan ta’eef.

Hadith

Imam Tirmidzi : 94

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ

nutti himeera [Hannad] jedhe, nutti himeera [Ali bin Mushir] irraa [Al A'masy] irraa [Al Hakam] irraa [Abdurrahman bin Abu Laila] irraa [Ka'ab bin Ujrah] irraa [Bilal] irraa jedhe; ' Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam khufaa fi turban lama xuuxe'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 95

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ

nutti himeera [Qutaibah bin Sa’id] jedhe, nutti hime [Bisyr bin Al Mufaddlal] [Abdurrahman bin Ishaq Al Qurasyi] irraa, [Abu Ubaidah bin Muhammad bin 'Ammar bin Yasir] irraa akkana jedhe; 'Yeroo tokko waa'ee khufuu lamaan haxaa'uu [Jabir bin Abdullah] gaafadheen ture, achiis 'Sun sunnaati ilma obboleessa kootii' jedhee deebiseef. jedhe; Akkasumas waa’ee Imaama haxaa’uu isa gaafadhee, ‘Rifeensa bishaaniin haxaa’i’ jedhee deebiseef.

Hadith

Imam Tirmidzi : 96

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ

nutti himeera [Hannad] jedhe, nutti himeera [Waki'] irraa [Al A'masy] irraa [Salim bin Abu Al Ju'd] irraa [Kuraib] irraa [Ibn Abbaas] irraa akkoo isaa irraa - [Maimunah] - jedhe; ' Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam bishaan dhiqannaa kaa'e, sana booda ittiin junub dhiqate. Harka bitaa isaatiin meeshaa sana harka mirgaa isaa irratti garagalchee, achiis harka isaa lamaan dhiqate. Sana booda harka isaa meeshaa sana keessa galchee qaama saalaa isaa bishaaniin dhiqee harka isaa dallaa ykn lafa irratti xuuxe. Sana booda afaan dhiqatee bishaan hidhii isaa keessa galchee, fuula isaa fi harkaa fi jilba isaa lamaan dhiqate. Sana booda yeroo sadii bishaan mataa isaa irratti naqee, bishaan sana qaama isaa hunda irratti dabarsee, achiis fagaatee miila isaa dhiqa'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hasan sahiidha, boqonnaa kana keessattis Ummu Salaamaa, Jabir, Abuu Sa'id, Jubair bin Muth'im fi Abu Hurairah irraas gabaasni jiru'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 97

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

[Ibn Abu Umar] [Sufyan bin Uyainah] [Hisham bin Urwah] irraa [Abbaa isaa] irraa [Aisha] irraa akka nuuf odeessetti akkana jedhe: ‘Ergamaan Rabbii (s.a.w) janaabaaf (ghusl) sirna wuduu’a (ghusl) yeroo raawwachuuf deemu, osoo isaan hin finiin dura dursee harka isaa dhiqata ture meeshaa sana. Sana booda qaama saalaa isaa dhiqatee akkuma salaataaf wuduu’a raawwatee rifeensa isaa bishaaniin dhiqata ture. Sana booda bishaan sadii mataa isaa irratti dhangalaasa ture’ jedhee deebiseef. Abuu Iisaa akkana jedhan: ‘Hadisni kun hasan sahiiha, hadiisni kun immoo sirna wuduu’a janaabaa ilaalchisee ulamaa’onni filataniidha. Namni tokko akkuma salaataaf wuduu’a godhu, ergasii bishaan copha sadii mataa isaa irratti naquu akka qabu. Sana booda qaama isaa hunda irratti bishaan naqaatii miila isaa dhiqadhaa’ jedheen. Hayyoonni hadiisa kana shaakalan, akkana jedhu: 'Namni janaabaa ta'e yoo wuduu'a hin raawwatin illee bishaan keessa cuuphame sun gahaadha' jedhu. Kun yaada Shafi'ii, Ahmad fi Ishaaq' ti.

Hadith

Imam Tirmidzi : 98

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا

nutti himeera [Ibn Abu Umar] jedhe, [Sufyan] irraa [Ayyub bin Musa] irraa [Sa’id Al Maqburi] irraa [Abdullah bin Rafi’] irraa [Umm Salamah] irraa nutti himeera jette; 'Yaa Ergamaa Rabbii dhugumatti ani dubartii duraan hidhaa rifeensa - hidhaa - cimsitee turtedha, yoon junub dhiqadhe hiikuu qabaa?' innis akkas jedhee deebiseef: 'Lakki, garuu bishaan sadii mataa kee irratti dhangalaasuun siif gahaadha, sana booda bishaan qaama kee hunda irratti fiigi sana booda qulqulluu taata, yookaan immoo: 'qulqulloofteetta' jedhe. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni tun hasan sahiidha. Hayyoonni baay'een hadiisa kana shaakalan, dubartiin tokko junub yoo dhiqatte, rifeensa ishee hin hiiktu taanaan erga bishaan qaama ishee irra yaa'ee booda gahaadha jedhu'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 99

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ

nutti himeera [Nashr bin Ali] jedhe, nutti himeera [Al Harith bin Wajih] jedhe; nutti himeera [Malik bin Dinar] irraa [Muhammad bin Sirin] irraa [Abu Hurairah] irraa Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam irraa akkana jedhan: 'Rifeensa hunda jala junubtu jira, kanaaf rifeensa dhiqadhaa gogaa qulqulleessaa'. Boqonnaa kana keessattis seenaan Alii fi Anas irraa argame ni jira. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni Al Hariis bin Wajih hadiisa gharib isa irraa malee hin beekne sheeka dadhabaa ta'us. Ulamaa’onni muraasni isarraa odeesse osoo hin taane, hadiisa kana qofa odeesse, Maalik bin Dinar irraa. Yeroo tokko Al Harith bin Wajih yeroo tokko tokko immoo Ibnu Wajbah' jedhama.

Hadith

Imam Tirmidzi : 100

حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ

nutti himeera [Ismaa’il bin Muusaa] jedhe, nutti himeera [Sharik] irraa [Abu Ishaaq] irraa [Al Aswad] irraa [Aisyah] irraa akkana jedhe, ‘Nabiyyi sallallaahu aleeyhi wasallam erga dhiqatanii booda wuduu’a hin raawwanne’. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hadiisa hasan sahiidha'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Kun immoo yaada sahaabota Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam fi tabi'iin muraasa miti, jechuunis erga dhiqatanii booda wuduu'a gochuu dhiisuudha'.