Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
nutti himee jira [Qutaibah bin Sa’id] jedhe, [Abu Awanaah] [Simak bin Harb] irraa nutti himee jira, [Hannad] irraas nutti himeera [Simaak] irraa [Mush’ab bin Sa’d] irraa [Mush’ab bin Sa’d] irraa [Ibn Umar] irraa Nabi sallallaahu aleeyhi was Sallam irraa nutti himeera, ni jedhe: ‘ Salaata malee raawwatame qulqulleessuun fudhatama hin argatu, sadaqaa qabeenya hatame irraa maddees hin fudhatamu'. Haannad hadiisa isaa keessatti 'xuraa'aa' jechuun eereera. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun boqonnaa kana keessatti isa dhugaa fi hundarra gaarii dha'. Boqonnaa kana keessattis hadiisa Abu Al Malih irraa abbaa isaa fi Abuu Huraayiraa fi Anas irraa ni argamu. Akkasumas Abu Al Malih bin Usamah maqaan isaa Amir jedhama, Zaid bin Usamah bin Umair Al Hudzali' jedhamuunis ni waamama.
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
Nutti himeera [Ishaq bin Musa Al Ansari] jedhe, nutti himeera [Ma'n bin Isa Al Qazzaz] jedhe, nutti himeera [Malik bin Anas]. Karaa biraa irraa; akkasumas [Qutaibah] [Malik] irraa [Suhail bin Abu Saalih] irraa [Abbaa isaa] irraa [Abu Hurairah] irraa nuuf odeessee jira akkana jedhe, Rasulullah sallallaahu aleeyhi wa Sallam akkana jedhe: ‘Muslimni, ykn mu’iminni yoo wuduu’a raawwate, sana booda fuula isaa dhiqata, sana booda dilii sababa ijaan arguun fuula isaa irra jiru bishaan waliin ba’a, ykn waliin copha bishaanii isa dhumaa, ykn waan akkasii. Yoo harka isaa dhiqate cubbuun harka isaa keessaa bahu bishaan wajjiin, ykn copha bishaan dhumaatiin hanga cubbuu xiqqoo malee bahutti ni ba'a'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Kun hadiisa hasan sahiidha, jechuunis hadiisa Maalik Suhaayil irraa abbaa isaa Abuu Huraayiraa irraa fi Abuu Saalih abbaa Suhaayil irraa odeesse yoo ta'u, jechuunis Abuu Saalih As Sammaan, maqaan isaas Dzakwan jedhama. Abuu Hureeyraan mataan isaa ammallee waa’ee maqaa isaa falmisiisaa jira; kaan Abdu Syamsi jedha, kaan Abdullah bin Amru jedhaa fi akkanatti Muhammad bin Ismaa’il akkana jedhe; 'Sun hunda caalaa sirrii dha'. Abuu Isaa akkana jedhan; boqonnaa kana keessattis Usmaan bin Affaan, Thauban, Ash Shunabihi, Umar bin Abasah, Salmaan, Abdullah bin ’Amru, fi Ash Shunabihi irraa gabaasni Abu Bakr Ash Shiddiq irraa odeesse jira, garuu kallattiin Ergamaa Rabbii Shallahu ‘alaihi was Sallam irraa hin dhageenye. Maqaan isaa Abdurrahman bin Usailah yoo ta’u, maqaan isaa Abu Abdullah yoo ta’u, Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wa Sallam waliin wal arguuf imala ture, Nabiyyiin sallaahu aleeyhi wasallam ofii isaanii osoo imala irra jiran du’anii turan. Nabi Shallahu aleeyhi wasallam irraa hadiisa hedduu odeessee jira. Ash Shunabi Ibnul A'sar Al Ahmasi hiriyyaa Nabi Shallahu 'alaihi wa Sallam ture, Ash Shunabihi jedhama ture. Hadiisni inni odeesse; jedhe; Rasuulli sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jechuu isaanii dhaga’e: ‘Dhugumatti ani Ummata baay’isa, kanaaf na booda gonkumaa wal hin ajjeesinaa’.
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
Nutti himamee jira [Qutaibah] fi [Hannad] fi [Mahmud bin Ghailan] isaan jedhan; jedhee [Waki'] [Sufyan] irraa nutti himeera. -karaa biraatiin ni eerameera- Nutti himee jira [Muhammad bin Basyar] jedhe, nutti himeera [Abdurrahman bin Mahdi] jedhe, [Sufyan] irraa [Abdullah bin Muhammad bin Aqiil] irraa [Muhammad Ibnul Hanafiah] irraa [Ali] irraa Nabi sallaahu aleeyhi wa Sallam irraa nutti hime, akkana jedhe: 'Furtuun salaataa qulqullaa'uudha, kan haraamaan takbiiraa halaalli immoo salaamaadha'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun boqonnaa kana keessatti isa hunda caalaa sahihii fi hundarra gaarii dha. Abdullah bin Muhammad bin Aqiil nama amanamaa ta'us saayintistoonni waa'ee haffazuu isaa dubbatan tokko tokko jiru. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Muhaammad bin Ismaa'il akkas jechuu dhaga'eera; 'Ahmad bin Hanbal, Ishaq bin Ibrahim fi Al Humaidi, isaan hadiisa Abdullah bin Muhammad bin Aqiil waliin postulate godhu. Muhaammad akkana jedhe; 'Yeroon dhiyoodha'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis seenaan Jaabirii fi Abuu Sa'id irraa argame ni jira'.
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
tokko qofa osoo hin taane [Abu Bakr Muhammad bin Zanjawih Al Baghdadi] nutti himeera jedhan; nutti himeera [Huseen bin Muhammad] jedhe, nutti himeera [Suleemaan bin Qarn] irraa [Abu Yahya Al Qattat] irraa [Mujahid] irraa [Jabir bin Abdullah] Radliaallahu 'anhuma irraa, akkana jedhe, Rasulullah Shallahu 'alaihi wa Sallam akkana jedhe: 'Furtuun samii salaataa, furtuun salaataa ammoo wuduu'a'.
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
nutti himaniiru [Qutaibah] fi [Hannad] isaan jedhan; nutti himee jira [Waki'] irraa [Syu'bah] irraa [Abdul Aziz bin Shuhaib] irraa [Anas bin Malik] irraa akkana jedhe, Rasuulli sallallaahu aleihi wa Sallam yeroo mana fincaanii seenuuf deemu akkana jedhe: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA -Yaa Rabbi, dhugumatti sitti maganfadha-'. Shu'baan akkana jedhe; 'Yeroo biraa akkana jedhe: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Ani sheyxaana dhiiraa fi sheyxaana dubaraa irraa sitti maganfadha- ykn AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Seexanaa dhiiraa fi sheyxaana dubaraa irraa sitti maganfadha-'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis Alii, Zaid bin Arqam, Jaabirii fi Ibnu Mas'ud irraa odeeffametu jira'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni Anas bin Iisaa boqonnaa kana keessatti hunda caalaa dhugaa fi hundarra gaarii dha. Gidduu kana hadiisa Zaid bin Arqam keessatti sanada keessatti burjaajiin jira. Hadiisni kun Hisyam Ad Dastuwa`i fi Sa’id bin Abu Arubah Qatadah irraas odeesse. Sa'id Al Qaasim bin 'Auf Asy Syaibani Zaid bin Arqam irraa akka ta'e dubbate. Akkasumas Hisyam Ad Dastuwa`i Qatadah Zaid bin Arqam irraa, Syu'bah fi Ma'mar ammoo Qatadah An Nadlr bin Anas irraa odeesse. Syu'baan Zaayid bin Arqaam irraa kaase. Ma'mar abbaa isaa irraa An Nadlr bin Anas irraa, Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam irraa akka ta'e dubbate. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Waa'ee seenaa kanaa Muhaammad gaafadheen, 'ammallee Qatadaan isaan lamaan irraa odeesse ta'uun ni danda'ama' jedhee deebiseef.
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
nutti himeera [Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri] jedhe, nutti himeera [Hammad bin Zaid] irraa [Abdul Aziz bin Shuhaib] irraa [Anas bin Malik] jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam, yeroo mana fincaanii seenan: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA MINAL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Yaa Rabbi, sheyxaana dhiiraa fi dubaraa irraa sitti maganfadha-'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Kun hadiisa Hasan sahiidha'.
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
nutti himee jira [Muhammad bin Ismaa’il] jedhe, [Malik bin Ismaa’il] irraa [Isra’il bin Yunus] irraa [Yusuf bin Abu Burdah] irraa [abbaa isaa] irraa [Aisyah] Radliaallahu ‘anha irraa nutti himeera, jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam yeroo mana fincaanii keessaa bahu akkana jedhee dubbise: 'GHUFRAANAKA -Araafama Kee abdadha-'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun sadarkaa Hasan Gharib, hadiisa Israa'el irraa, Yuusuf bin Abu Burdah irraa ta'uu isaa malee waa'ee isaa hin beeknu, Abu Burdah bin Abu Musaa ammoo maqaan isaa 'Amir bin Abdullah bin Qais Al Asy'ari' jedhama. Boqonnaa kana keessatti immoo hadiisa Aisyah Radliaallahu 'anha Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam' irraa tahe malee hin beeknu.
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
nutti himee jira [Sa’id bin Abdurrahman Al Makhzumi] jedhe, nutti himeera [Sufyan bin Uyainah] irraa [Az Zuhri] irraa [’Atho` bin Yazid Al Laitsi] irraa [Abu Ayyub Al Anshari] irraa akkana jedhe, Ergamaan Rabbii sallallaahu ‘alaihi was Sallam akkana jedhan: ‘ Yoo fincaan baaftan sana booda Qibla hin fudhatinaa ykn dugda itti hin deebi’inaa, haa ta’u manca’uu ykn manca’uu. xiqqoo. Garuu gara bahaa ykn dhihaatti fuula'. Abuu Ayyuub akkana jedhan; 'Yeroo Sooriyaa geenyu mana fincaanii isaanii kallattii Qiblaa fuulduratti ijaarame waan arganneef isaan irraa garagalnee Rabbiin araarama kadhanne'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis seenaan Abdullah bin Al Harith bin Jaz`i Az Zubaidi fi Ma'qil bin Abu Al Haitsam -Ma'qil bin Abu Umamah jedhamuunis beekamu-, Abu Hurairah fi Suhail bin Hanif irraas ni jira'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessatti hadiisni Abuu Ayyuub odeesse hundarra gaarii fi sahiidha. Maqaan Abuu Ayyuub Khaalid bin Zaayid yoo ta’u, Az Zuhriin ammoo Muhammad bin Muslim bin Ubaidullah bin Syihab Az Zuhri yoo ta’u, maqaan maqaa ijoollee isaa Abu Bakr’ jedhama. Abu Al Waliid Al Makki akka jedhanitti; Abuu Abdullaah Muhaammad bin bin Idris Asy Syafi'i akkana jedhan; 'Hiikni jecha Rasuula sallaahu aleeyhi wasallam 'Yeroo fincaan ykn fincaa'an qiblaatti fuula hin fudhatinaa ykn dugda itti hin deebinaa' jedhu bakka banaa ta'e qofa. Gidduu kana yoo gamoo cufame keessa jirtan kallattii qiblaa fuulduratti ilaaluun mijannaa qaba. Ishaaq bin Ibraahiims akkana jedhe. Gama biraatiin Ahmad bin Hanbal Rahimahullah akkana jedhan; "Nabiyyiin sallaahu aleeyhi wasallam yeroo fincaan ykn fincaa'an boqonnaan isaanii dugda isaa garagalchuu qofa ture, osoo fuuldura isaa ilaaluun ammallee hin hayyamamu." Imaam Ahmad gammoojjii keessattis ta’e gamoo cufame keessatti qibla fuuldura dhaabbachuu addaan hin baasne fakkaata.
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
nutti himeera [Muhammad bin Basyaar] fi [Muhammad bin Al Mutsanna] lamaan isaanii iyyuu akka jedhan; nutti himee jira [Wahb bin Jarir] jedhe, [Abbaa koo] irraa [Muhammad bin Ishaq] irraa [Aban bin Saalih] irraa [Mujahid] irraa [Jabir bin Abdullah] irraa nutti hime jedhe; Nabiyyiin nagayaa fi rahmanni isaan irratti haa jiraatu yeroo fincaan deemu kallattii qiblaa fuuldura dhaabbachuu dhorke, garuu osoo inni hin du’iin waggaa tokko dura kallattii qiblaa fuulduraan arge.' Boqonnaa kana keessattis seenaan Abu Qatadah, Aisyah fi Ammar bin Yasir' irraa argame ni jira. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessatti hadiisni Jaabiir odeesse hasan gharib dha'.
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Hadiisni kun immoo [Ibn Lahi’ah], [Abu Zubair] irraa, [Jabir] irraa, [Abu Qatadah] irraa, yeroo tokko Nabi sallallaahu ‘alaihi wa Sallam kallattii qiblaa fuulduratti fincaa’uu akka arge’ odeessee jira. [Qutaibah] akkas nutti himeera, jedhe; 'Ibn Lahi'aan nutti himeera'. Akkasumas hadiisni Jaabiir kan Nabi sallaahu aleeyhi wasallam irraa odeeffame hadiisa Ibnu Lahi’aa caalaa sahiidha, sababni isaas Ibnu Lahi’aan akka ogeeyyiin hadiisaa, Imaamu Yahya bin Sa’id Al Qaththan fi kanneen biroo haffazuu isaanii irraa hiikutti nama dadhabaa ture’.
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
nutti himeera [Hannad] jedhe, nutti himeera [Abdah bin Sulaiman] irraa [Ubaidullah bin Umar] irraa [Muhammad bin Yahya bin Habban] irraa adeera isaa irraa - [Wasi’ bin Habban] - [Ibn Umar] irraa ni jedhe; 'Guyyaa tokko gara mana gubbaa mana Hafshah ol ba'e, sana booda Nabiyyiin sallaahu aleeyhi wasallam dugda isaa gara Kaabaatti kaa'ee kallattii Sooriyaa fuuldura osoo jiruu fincaa'aa akka jiru arge.' Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun sadarkaa isaatiin hasan sahiidha'.
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
nutti himee jira [Ali Bin Hujr] jedhe, [Sharik] irraa [Al Miqdam bin Syuraih] irraa [abbaa isaa] irraa [Aisyah] irraa nutti hime jedhe; 'Namni Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam utuu dhaabbatee fincaa'e siin jedhe hin amaninaa, sababni isaas osoo taa'anii malee hin fincaane'. Akkas jedha; 'Boqonnaa kana keessattis hadiisa hiriyyoota Umar, Buraidah fi Abdurrahman bin Hasanah irraas ni jiru'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni Aayisiyaa boqonnaa kana keessatti isa hundarra gaarii fi sahiidha yoo ta'u, hadiisni Umar hadiisa Abdulkariim bin Abul Mukhariq irraa, Naafii irraa, Ibnu Umar irraa, Umar irraa kan odeeffame ta'uu dubbatan; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam yeroo tokko ol ka'ee fincaan na arge, sana booda akkana naan jedhe: 'Yaa Umar, ka'ee dhaabbatee hin fincaa'in, kanaaf sana booda lammata ka'ee fincaan hin fincaane'. Abuu Isaa akkana jedhan; Namni hadiisa kana hiike Abdul Karim bin Abul Mukhariq qofa ture, akka ogeeyyiin hadiisaatti nama dadhabaa ture. Abu Ayyuub As Sikhtiyanillee laaffisee irratti mari'ateera'. Ubeyidullaah Naafii irraa, Ibnu Umar irraa odeessee jira, jedhe; Umar Radliaallahu 'anhu akkana jedhe; 'Erga Islaamummaa dhufee kaasee ka'ee fincaa'ee hin beeku'. Hadiisni kun immoo hadiisa Abdul Karim caalaa sahiidha, hadiisni Buraidah boqonnaa kana keessatti mahfudz -dammaqaa-' miti. Gidduu kana hiikni dhorkaa fincaan dhaabbachuun naamusa waliin kan walqabatu malee dhorkaa dhorkaa miti. Abdallah bin Mas'ud irraa odeeffame akkana jedhe; 'Dhugaa dubbachuuf yoo kaatee fincaa'e amala badaadha'.
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
nutti himeera [Hannad] jedhe, nutti himeera [Waki'] irraa [Al A'masy] irraa [Abu Wa`il] irraa [Hudzaifah] irraa jedhe; 'Nabiyyiin sallaahu aleeyhi wasallam yeroo tokko bakka balfa ummataa daawwatan, sana booda osoo dhaabbatanii fincaa'an. Ani isa irraa fagaachuuf deeme, garuu dhugumatti hangan cinaa isaa jirutti na waame, sana booda wuduu'aa godhee khuf' isaa haxaa'e. Abuu Isaa akkana jedhan; '[Al Jarud] akkas jechuu dhaga'eera; '[Waki'] hadiisa kana [Al A'masy] irraa yeroo himu dhaga'e, sana booda Waki' akkana jedhe; 'Kun hadiisa sahihii Nabi Shallahu 'alaihi wa Sallam irraa waa'ee khufaa haxaa'uu odeeffamedha. Akkasumas Abuu Ammaar Al Huseen bin Hureeyb akkas jechuu isaanii dhaga’eera; 'Waki dhaga'eera', sana booda akkas jedhe'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Akka kana [Mansur] fi [Ubaidah Adl Dlabbi] [Abu Wa`il] irraa [Hudzaifah] irraa odeesse, akkuma Al A'masy odeesse'. [Hammad bin Abu Sulaiman] fi [Ashim bin Bindah] akkasumas [Abu Wa`il] irraa, [Al Mughirah bin Syu’bah] irraa, Rasuula sallaahu ‘alaihi wa Sallam’ irraa odeesse. Gidduu kana hadiisni Abuu Wa'il Hudzaifah irraa hadiisa sahiidha. Saayintistoonni tokko tokko utuu dhaabbatanii fincaan akka salphatu godhaniiru. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Ibrahin An Nakha'i Abiida bin 'Amru As Salmani irraa odeessee jira, akkasumas 'Abidaan hayyuu Tabi`iin olaanaa dha'. Yeroo tokko Abidaan akkas jedhee odeeffame; 'Dhu'a Rasuulli sallaahu aleeyhi wasallam dura waggaa lama dura Islaamummaa gale'. Gama biraatiin Ubaidah Adl Dlabbi hiriyyaa Ibraahim ture, jechuunis Ubaidah bin Mu'attib Adl Dlabbi kan maqaa ijoollee Abu Abdul Karim' jedhamuun moggaafame.
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
nutti himeera [Qutaibah bin Sa’id] jedhe, nutti himeera [Abdussalam bin Harb Al Mula`i] [Al A’masy] irraa [Anas] irraa jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam yeroo of boqochiisuu barbaade huccuu isaa hanga lafa tuquuf jedhutti hin kaafne'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Akkasitti [Muhammad bin Rabi'ah] hadiisa kana [Al A'masy] irraa, [Anas] irraa odeesse'. [Waki’] fi [Abu Yahya Al Himmani] [Al A’masy] irraa yeroo odeesse, akkana jedhan; ' [Ibn Umar] akkana jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam yeroo of boqochiisuu barbaade huccuu isaa hanga lafa tuquuf jedhutti hin kaafne'. Hadiisonni kun lamaan immoo mursalaadha. Al A'masy Anas irraas, sahaabaa Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam irraas hin dhageenye jedhama. Anas bin Maalik arge, sana booda akkana jedhe; 'Anas yeroo kadhatu argeera' jedhee booda waa'ee kadhannaa isa irraa kaase. Yeroo kana Al A'mash maqaan isaa Suleemaan bin Mihran Abu Muhammad Al Kahili jedhama, duraan garba Bani Kahili ture. Al A'mash akkana jedhe; 'Abbaan koo dur mucaa gadameessa keessa jiru yeroo sana Masruq dhaalte qaba ture.'
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
nutti himee jira [Muhammad bin Abu Umar Al Makki] jedhe, [Sufyan bin Uyainah] irraa [Ma'mar] irraa [Yahya bin Abu Katsir] irraa [Abdullah bin Abu Qatadah] irraa [abbaa isaa] irraa nutti himeera jedhe; 'Nabiyyiin sallaahu aleeyhi wasallam dhiirri qaama saalaa isaa harka mirgaatiin akka hin tuqne dhorkan'. Boqonnaa kana keessattis seenaawwan Aayisiyaa, Salmaan, Abuu Huraayiraa fi Suhaayil bin Haniif irraas ni jiru. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hasan sahiidha'. Gama biraatiin ammoo maqaan Abu Qatadah Al Ansari Al Harith Ar Rib'i jedhama. Akka ogeeyyiin saayinsii jedhanitti hojiirra oolmaan hadiisa kanaa harka mirgaa fayyadamuun istinja` -cebok- raawwachuun ni hayyamama' jechuudha.
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
nutti himeera [Hannad] jedhe, nutti himeera [Abu Mu’awiyah] irraa [Al A’masy] irraa [Ibrahim] irraa [Abdurrahman bin Yazid] irraa akkana jedhe: ‘Nabiin keessan sallallaahu aleeyhi wa Sallam hanga akkaataa fincaan itti baasan hunda isin barsiisee?’. [Salmaan] akkas jedhee deebiseef, 'Sirriidha, yeroo fincaan ykn fincaan baasnu Qibla fuuldura keenya akka hin ilaalle, harka mirgaatiin istinja` akka hin raawwanne, dhagaa sadii gadi ta'een istinja` akka hin hojjenne, akkasumas xaa'oo bineensotaa ykn lafee fayyadamuun istinja` akka hin raawwanne nu dhorke'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis seenaan Aisyah irraa, Khuzaimah bin Thabit, Jabir, Khallad Ibn As Sa`ib irraa, abbaa isaa irraa ni jira'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessatti hadiisni Salmaan hasan sahihiiti, kun yaada ulamaa'ota irra caalaan sahaabota Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam fi warra isa booda dhufan keessaati. Namni tokko bishaaniin yoo raawwachuu baatellee, hanga dhagaan xurii balleessuu danda'etti dhagaadhaan istinja' gochuun gahaadha jedhanii amanu. Yaadni kun Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi'i, Ahmad, fi Ishaq' jedhamuunis qaba.
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
nutti himeera [Hannad] fi [Qutaibah] lamaan isaanii iyyuu akkas jedhan; nutti himeera [Waki’] irraa [Isra’il] irraa [Abu Ishaaq] irraa [Abu Ubaidah] irraa [Abdullah] irraa akkana jedhe, Rasuulli sallallaahu aleeyhi wa Sallam of boqochiisuuf ba’e, ergasii akkana jedhe: ‘Dhagaa sadii naaf barbaadi’ jedhe Abu Ubeid; 'Kanaaf dhagaa lamaa fi manca'aa bineensotaa goggogaa tokko fideef, inni dhagaa lama qofa fudhatee manca'aa bineensotaa sana darbate sana booda akkas jedhe: 'Dhugumatti mancaan bineensotaa xuraa'aa dha'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Akkanatti [Qais bin Ar Rabi'] hadiisa kana [Abu Ishaaq] irraa, [Abu Ubaidah] irraa, [Abdullah] irraa akka hadiisa Israa'el odeesseetti odeesse. [Ma'mar] fi ['Ammar bin Ruzaiq] akkasumas [Abu Ishaaq] irraa, [Alqamah] irraa, [Abdullah] irraa odeesse. [Zuhair] [Abu Ishaaq] irraa, [Abdurrahman Ibnul Aswad] irraa, abbaa isaa - [Al Aswad bin Yazid] - irraa, [Abdullah] irraa odeesse. Haa ta’u malee hadiisni kun burjaajii of keessaa qaba. Nutti himee jira Muhammad bin Basysyar Al Abdi jedhe, nutti hime Muhammad bin Ja'far jedhe, Syu'bah nutti hime 'Amru bin Murrah irraa ni jedhe; 'Abdallaa irraa waan yaadattu?' jedhee deebiseef, 'Lakki'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Abdallaa bin Abdurrahmaan gaafadhe; Hadiisa Abuu Ishaaq keessatti odeessa kamtu irra caalaa sahiidha?' garuu homaa hin deebisne. Akkasumas Muhaammad gaafadhe, garuu innillee deebii tokkollee hin kennine'. Akka waan hadiisa Zuhair Abu Ishaaq irraa, Abdurrahman Ibnul Aswad irraa, abbaa isaa irraa, Abdullah irraa walfakkeenya qabaachuu isaa arge, sana booda kitaaba Al Jami jedhu keessa kaa'e''. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessatti akka yaada kiyyaatti, inni hunda caalaa sahiidha hadiisa Israa'elii fi Qaayis Abuu Ishaaq irraa, Abuu Ubaayidaa irraa, Abdullaah irraa. Sababni isaas Israa'el nama jabaa fi hadiisa Abuu Ishaaq warra kaan caalaa haffazuudha. Kunis Qaayis bin Ar Raabiin cimseera''. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Abuu Muusaa Muhaammad Ibnul Mutsannaa akkana jechuu dhaga'e; Abdurrahmaan bin Mahdii akkas jechuu dhagahe; 'Akkuma hadiisa Sufyan Ats Tsauri irraa na jalaa bade, Abu Ishaaq irraa waan ani Israa'el irratti qabadhe malee, waan caalaatti guutuu ta'een waan odeesseef na jalaa hin badu'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Seenaan Zuhair Abu Ishaaq irraa akkas miti, sababiin isaas dhuma irratti waan dhaga'eef'. Jedhan; 'Ahmad Ibnul Hasan At Turmudzi yeroo jedhu dhaga'eera; 'Ahmad bin Hanbal yeroo jedhu dhaga'eera; 'Yoo hadiisa Za`idaa fi Zuhair irraa dhageessan ta'e mirkaneeffadhaa, osoo nama biraa irraa hin dhageenye ta'us, hadiisa Abu Ishaaq irraa male malee, maqaan Abu Ishaaq 'Amru bin Abdullah As Sabi'i Al Hamdani yoo ta'u, Abu Ubaidah bin Abdullah bin Mas'ud immoo abbaa isaa irraa hin dhageenye, maqaan isaas akkasuma kan hinbeekamne'.
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
nutti himeera [Hannad] jedhe, nutti himeera [Hafsh bin Ghiyats] irraa [Dawud bin Abu Hind] irraa [Ash Sya’bi] irraa [Alqamah] irraa [Abdullah bin Mas’ud] irraa akkana jedhe, Rasulullah shallahu ‘alaihi wa Sallam akkana jedhe: ‘Sirnoota keessan xurii beeyladaa fi lafee fayyadamuun hin raawwatinaa, dhugumatti isaan nyaata obboloota keessanii irraa jinn' jechuun ni danda'ama. Boqonnaa kana keessattis hadiisa Abu Huraayiraa, Salmaan, Jaabirii fi Ibnu Umar’ irraas ni argamu. Abuu Isaa akkana jedhan; ' [Ismaa'il bin Ibraahim] akkasumas dabalataan hadiisa kana [Dawud bin Abu Hind] irraa, [Ash Sya'bi] irraa, [Alqamah] irraa, [Abdullah] irraa, halkan leylatul Qadar Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wa Sallam waliin akka ture... hadiisa dheeraa dha. Ash Sya'biin akkana jedhe, Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: 'Xurii fi lafee waliin hin nyaatinaa sababni isaas dhugaa irratti obboleeyyan keessaniif nyaata jinni irraa waan ta'eef'. Akka waan hadiisni Ismaa’il odeesse kan Hafsh bin Ghiyats odeesse caalaa sahiha ta’eeti. Ulamaa’onni hadiisa kana shaakalu. Hadiisa keessatti immoo hadiisa biraa kan Jabirii fi Ibnu Umar Radliaallahu 'anhuma' odeesse jira.
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
nutti himeera [Qutaibah] fi [Muhammad bin Abdul Maalik bin Abu Asy Syawarib Al Bashri] lamaan isaanii iyyuu akkas jedhan; [Abu Awanaah] [Qotadah] irraa [Mu'adzah] irraa [Aisyah] irraa nutti himeera jedhe; 'Abbootiin manaa keessan bishaaniin akka of qulqulleessan ajajaa, ani isaaniitti nan qaana'a, dhugumatti Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam ni raawwate'. Boqonnaa kana keessattis hadiisa hiriyyoota Jarir bin Abdullah Al Bajali, Anas fi Abu Hurairah irraa ni argamu. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hasan sahiidha, Ahlul Ilmi hadiisa kana shaakalan, dhagaadhaan qulqulleessuun sirrii ta'a jedhanii osoo yaadanii bishaaniin qulqulleessuu filatu, akkasumas bishaaniin qulqulleessuu filatu sababni isaas sana caalaa barbaachisaa ta'ee waan ilaalaniif. Yaada kana kan fudhatan Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi'i, Ahmad fi Ishaq' dha.
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
nutti himee jira [Muhammad bin Basyar] jedhe, nutti himee jira [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] irraa [Muhammad bin 'Amru] irraa [Abu Salamah] irraa [Al Mughirah bin Syu'bah] irraa jedhe; 'Ani imala tokko irratti Nabiyyii sallahu 'alaihi wa Sallam waliin ture, sana booda Nabiyyiin sallahu 'alaihi wa Sallam of boqotee bakka biraa deeme'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis hadiisa hiriyyoota Abdurrahman bin Abu Qurad, Abu Qatadah, Jabir, Yahya bin Ubaid abbaa isaa, Abu Musaa, Ibn Abbaas fi hiriyyaa Bilaal bin Harith irraa argate'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kuni hasan sahihiiti, akkasumas Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam irraas odeeffameera, yeroo fincaan akka mana haguugutti fincaan isaa akka haguugee ture. Akkasumas maqaan Abuu Salaamaa Abdullah bin Abdurrahman bin 'Auf Az Zuhri' jedhama.