Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 हदीस
हदीस
Imam Tirmidzi : 81
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }
हामीलाई [हन्नदले] ले बयान दिएका छन्, हामीलाई [शारिकले] ले [अबू फजराहले] ले [अबू जैदले] [अब्दुल्लाह बिन मसूदबाट] बयान दिएका छन्, उनले भने; 'नबीद सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले मलाई सोध्नुभयो: 'तिम्रो बाल्टीमा के छ?' मैले जवाफ दिएँ, 'अरक,' त्यसपछि उनले भने: 'राम्रो खजूर र पवित्र पानी,' इब्न मसूदले भने; 'त्यसैले उनले त्यससँग वुजू गरे'। अबू ईसाले भने; 'अब्दुल्लाहले अब्दुल्लाहले अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट यो हदीस मात्र बयान गरेका थिए। यसैबीच, अबू जैद त्यस्तो व्यक्ति हुन् जसलाई हदीस विज्ञहरूले अझै थाहा पाएका छैनन्। उनले यो बाहेक कुनै हदीस वर्णन गरेको ज्ञात छैन। केही वैज्ञानिकहरूको विचार छ कि व्यक्तिले नबीदज-अरक-ले वुजू गर्न सक्छ। तिनीहरूमध्ये सुफयान अत्स त्सौरी र अरूहरू छन्। र अरू केहीको विचार छ कि कसैले रक्सीले वुजू गर्नु हुँदैन। यो शफीई, अहमद र इशाकको राय हो। इशाकले भने; 'यदि कसैलाई यसबाट परीक्षा भयो भने, उसले रक्सीले वुजू गरोस्, तर म तयम्मम गरेमा रुचाउँछु'। अबु इसाले भने; कसैको भनाइको सन्दर्भमा; 'रक्सीले वुजू गर्नु अनुमति छैन' कुरानको नजिक र बढी उपयुक्त छ। किनभने अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ, 'त्यसपछि तिमीले पानी पाउँदैनौ, त्यसपछि राम्रो - सफा - जमिनमा प्रार्थना गर'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 82
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ
[कुतैबाहले हामीलाई बताएका छन्, [अल लैथले] हामीलाई [उकाइल] बाट [अज जुहरी] बाट [उबैदुल्लाह बिन अब्दुल्लाह] बाट [इब्न अब्बास] ले भनेका छन्; 'नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले दूध पिउनुभयो, त्यसपछि पानी मागे र त्यसले आफ्नो मुख कुल्ला गर्नुभयो, त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: 'निश्चय नै, दूधमा बोसो हुन्छ'। उहाँले भन्नुभयो; 'यस अध्यायमा सहल बिन साद अस सईदी र उम्म सलामाहबाट पनि एक कथन छ'। अबू ईसाले भने; 'यो एक हदीस हो जुन हसन सही हो, केही विद्वानहरूको विचार छ कि दूध पिएपछि व्यक्तिले आफ्नो मुख पानीले कुल्ला गर्नु आवश्यक छ। जबकि हाम्रो विचारमा यो केवल सुन्नत हो। र तिनीहरूमध्ये केहीले दूध पिएपछि आफ्नो मुख कुल्ला गर्नु पनि आवश्यक पर्दैन'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 83
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ
हामीलाई [नशर बिन अली] र [मुहम्मद बिन बस्स्यार] दुवैले भनेका छन्; हामीलाई [अबू अहमद मुहम्मद बिन अब्दुल्लाह अज जुबैर] ले [सुफ्यान] बाट [अदल दलाहक बिन उस्मान] बाट [नाफी] बाट [इब्न उमर] बाट बताएका छन् भने; 'एक जना मानिस थियो जसले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई पिसाब फेर्दा अभिवादन गर्यो, त्यसैले उसले जवाफ दिएन।' अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सहीको डिग्रीमा छ, केवल यो - अभिवादनको जवाफ दिनु - हामी दिसा गर्दा वा पिसाब फेर्दा मकरुह हो, जस्तै विज्ञानका केही विज्ञहरूले व्याख्या गरेका छन्। र यो हदीस यस अध्यायमा वर्णन गरिएको सबैभन्दा राम्रो हदीस हो। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अल मुहाजिर बिन कुनफुज, अब्दुल्लाह बिन हनजलाह, अलकामा बिन अल अफ्रा', जाबिर र अल बर्राबाट पनि हदीसहरू छन्।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 84
حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ
हामीलाई [सवर बिन अब्दुल्लाह अल 'अन्बारी] ले बताएका छन्, हामीलाई [अल मु'तामिर बिन सुलेमान] ले भनेका छन्; मैले [अय्युब] लाई [मुहम्मद बिन सिरीन] बाट [अबू हुरैराह] बाट अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट वर्णन गरेको सुनेको छु, कि उहाँले भन्नुभयो: 'यदि कुनै भाँडो कुकुरले चाट्छ भने, त्यसलाई सात पटक धुनुपर्छ, जसमध्ये एक वा अन्तिम माटोले भरिएको हुन्छ। यद्यपि, यदि भाँडो बिरालोले चाट्छ भने, यसलाई एक पटक मात्र धुनुहोस्'। अबु ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ। यो शफी'ई, अहमद र इसहाकको राय हो। यो हदीसलाई अबू हुरैराहबाट, अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट यसरी अर्को तरिकाले पनि वर्णन गरिएको थियो। यो यति मात्र हो कि यसले 'यदि भाँडो बिरालोले चाट्छ भने, यसलाई एक पटक मात्र धुनुहोस्' भनेर भन्दैन। यस अध्यायमा अब्दुल्लाह बिन मुगफ्फलबाट पनि इतिहास छ।
हदीस
Imam Tirmidzi : 85
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ
हामीलाई [इशाक बिन मुसा अल अन्सारी] ले बताएका छन्, हामीलाई [मा'न] ले भनेका छन्, हामीलाई [मलिक बिन अनस] ले [इशाक बिन अब्दुल्लाह बिन अबू थलहा] ले [हुमैद बिन्त 'उबैद बिन रिफा'ह] ले [कब्स्याह बिन्त काब बिन मलिक] इब्न अबू कतादाहकी पत्नीबाट बताएका छन् कि [अबू कतादाह] उनलाई भेट्न आए। -कब्स्याहले भने; 'मैले उनको लागि पानी खन्याएँ, अचानक एउटा बिरालो आयो र पिएँ, अबू कतादाहले त्यसपछि भाँडो झुकाए ताकि बिरालोले पिउन सकोस्'। कब्स्याहले भने; 'अबू कतादाहलाई थाहा थियो कि म उनलाई हेरिरहेको छु, त्यसैले उनले भने; 'के तिमी छक्क पर्छौ, मेरो भाइकी छोरी?' मैले जवाफ दिएँ, 'हो,' उनले भने; 'साँच्चै अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभयो: 'बिरालाहरू अशुद्ध हुँदैनन्। त्यो जनावर हो जुन प्रायः तिम्रो वरिपरि घुम्छ।' अनि तिनीहरूमध्ये केहीले मलिकबाट बयान गरे, उनी - कब्स्याह - अबू कतादाहकी पत्नी थिइन्, तर सत्य यो हो कि उनी इब्न अबू कतादाहकी पत्नी थिइन्। उनले भने; 'यस अध्यायमा आइशा र अबू हुरैराहबाट पनि बयान छ'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सही हो, यो पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम, ताबीन र उनीहरू पछिका शाफी, अहमद र इसहाक जस्ता साथीहरूमध्ये धेरै विद्वानहरूको राय हो। तिनीहरूको विचार छ कि बाँकी रहेको बिरालोको पेय पदार्थमा कुनै गल्ती छैन। र यो यस अध्यायमा सबैभन्दा राम्रो हदीस हो। इमाम मलिकले यो हदीसलाई राम्रो माने, अर्थात् इसहाक बिन अब्दुल्लाह बिन अबू तल्हाबाट। र आफ्नो कथनमा मलिक भन्दा बढी परिपूर्ण कोही छैन।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 86
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[हन्नदले] हामीलाई बयान दिए, [वकी'ले] हामीलाई [अल आमश] बाट [इब्राहिम] बाट [हम्मम इब्न अल-हारिथ] बाट बयान दिए, उनले भने; [जारिर बिन अब्दुल्लाह] ले पिसाब फेरे, त्यसपछि वुजू गरे र आफ्नो खुफमा पुछे। त्यसपछि उनलाई सोधियो, 'तपाईं किन यस्तो गर्दै हुनुहुन्छ?' उनले भने; 'मलाई यो गर्नबाट के रोक्छ? मैले अल्लाहका रसूल (अल्लाहको शान्ति र आशीर्वाद उहाँमाथि रहोस्) लाई यो गरिरहेको देखें।' इब्राहिमले भने; 'जारिरको यो हदीसले मानिसहरूलाई ताजुब महसुस गराउँछ, किनकि जरिरले सूरह अल-मैदाहको अवतरण पछि इस्लाममा प्रवेश गरेका थिए।' यो इब्राहिमको भनाइ हो, अर्थात्, 'यस हदीसले मानिसहरूलाई ताजुब महसुस गराउँछ।' उनले भने; यस अध्यायमा उमर, अली, हुजैफा, अल मुगिराह, बिलाल, साद, अबू अयुब, सलमान, बुरैदाह, अमरू बिन उमाय्याह, अनस, सहल बिन साद, याला बिन मुर्राह, उबादा इब्नु शमिद, उसामाह बिन उमाह, अबुमाह बिन उमाह, अबुमाह बिन उसाम र सादबाट पनि वर्णनहरू छन्। इब्नु उबादा, कोहीले इब्नु उमराह र उबई बिन इमराह' पनि भनेका छन्। अबू ईसाले भने; 'यो जरिर हदीस रैंकमा हसन प्रामाणिक छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 87
وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
[सयहर बिन हौस्यब] बाट बयान गरिएको छ, उनले भने; 'मैले [जारीर बिन अब्दुल्लाह] लाई वुजू गरिरहेको देखेँ, त्यसपछि उनले आफ्ना दुई खुफहरूमा पुछे। मैले उनलाई यसको बारेमा सोधेँ, उनले भने, 'मैले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई वुजू गर्दै गरेको देखेँ र त्यसपछि आफ्ना दुई खुफहरूमा पुछेँ।' मैले उनलाई सोधें, 'के यो सूरह अल-मैदाह अवतरण हुनुभन्दा पहिलेको थियो कि पछिको?' उनले भने, 'म सूरह अल-मैदाह अवतरण पछि मात्र मुस्लिम भएको हुँ।' [कुतैबाह] ले हामीलाई यो कुरा बताए, उनले भने; '[खालिद बिन जियाद अत-तिर्मिजी] ले हामीलाई [मुकातिल बिन हाय्यान] बाट, [सयहर बिन हौस्यब] बाट, [जारीर] बाट' वर्णन गरेका छन्। कथावाचकले भने; '[बाकियाह] ले [इब्राहिम बिन अदम] बाट, [मुकातिल बिन हाय्यान] बाट, [स्यहर बिन हौस्यब] बाट, [जारिर] बाट वर्णन गरेका छन्। र यो एक स्पष्ट हदीस हो, किनकि खुफमाथि पुछ्न अस्वीकार गर्ने केही मानिसहरूले यसको अर्थ यो हो कि पैगम्बर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले सुरा अल-मैदाह अवतरण हुनुभन्दा पहिले खुफमाथि पुछ्नुभएको थियो। जरिरले आफ्नो हदीसमा उल्लेख गरेका छन् कि उनले सुरा अल-मैदाह अवतरण पछि पैगम्बर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) लाई आफ्नो खुफमाथि पुछ्नुभएको देखे।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 88
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ
हामीलाई [कुतैबाहले] ले बताएका छन्, हामीलाई [अबू 'अवानाहले] [सईद बिन मसरूक] ले [इब्राहिम अत तैमी] ले [अम्रु बिन मैमुन] ले [अबू अब्दुल्लाह अल जदाली] ले [खुजैमा बिन त्सबित] ले अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट बताएका छन् कि उनलाई खुफको जोडी पुछ्ने बारेमा सोधिएको थियो, उनले भने: 'यात्रामा हुनेहरूका लागि तीन दिन र घरमा बस्नेहरूका लागि एक दिन'। याह्या बिन माइनबाट पनि भनिएको छ कि उनले खुफ पुछ्ने सम्बन्धमा खुजैमा बिन थबितको हदीसलाई प्रमाणित गरे। र अबू अब्दुल्लाह अल जदालीको नाम अब्दुर्रहमान बिन अब्द हो, जसलाई सामान्यतया अब्दुर्रहमान बिन अब्द भनिन्छ। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ, यस अध्यायमा अली, अबू बक्रह, अबू हुरैराह, शफवान बिन असल, औफ बिन मलिक, इब्न उमर र जरिरबाट पनि हदीसहरू छन्।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 89
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ
हामीलाई [हन्नद] ले बताएका छन्, हामीलाई [अबु अल अहवास] ले [अशिम बिन अबू अन नुजुद] ले [जिर बिन हुबैसी] ले [शफवान बिन 'अस्सल] ले भनेका छन्, 'जब हामी यात्रा गरिरहेका थियौं, रसूलल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले हामीलाई जुनुब भएको बेला बाहेक तीन दिन र तीन रातसम्म यसलाई नखोल्न आदेश दिनुभयो। र दिसा, पिसाब र सुत्नका लागि अझै पनि पुछ्नु अनुमति छ'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ। अल हकम बिन उत्बा र हम्मदले यो हदीस इब्राहिम अन नखाईबाट, अबु अब्दुल्लाह अल जदालीबाट, खुजैमाह बिन थबितबाट वर्णन गरेका छन्, तर यो प्रामाणिक छैन। अली इब्नुल मदिनीले भने; 'याह्या बिन सईदले भने कि शु'बाले भने; 'इब्राहिम अन नखाईले अबु अब्दुल्लाह अल जदालीबाट खुफ पुछ्ने हदीसको बारेमा कहिल्यै सुनेका थिएनन्'।' जैदाहले मन्सुरबाट भने, 'हामी एक पटक इब्राहिम अत तैमीको कोठामा थियौं, त्यतिबेला हामी इब्राहिम अन नखाईसँग थियौं, त्यसपछि इब्राहिम अत तैमीले हामीलाई 'अम्रु बिन मैमुन' बाट, अबु अब्दुल्लाह अल जदालीबाट, खुजैमाह बिन थाबितबाट, पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट दुई खुफ पुछ्ने हदीसको बारेमा बताए। मुहम्मद बिन इस्माइलले भने; 'यस अध्यायमा सबैभन्दा राम्रो हदीस शफवान बिन 'अस्सल अल मुरादी' द्वारा वर्णन गरिएको हदीस हो। अबु ईसाले भने; 'यो पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू, ताबीन र उनीहरू पछिका फुक्हाहरूमध्ये धेरै विद्वानहरूको राय हो। जस्तै सुफियान अत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक, स्याफी, अहमद र इसहाक। तिनीहरूले भने; 'घरमा बस्ने मानिसहरूले एक दिन र रात खुफ पुछ्छन् र यात्रा गर्ने मानिसहरूले तीन दिन र तीन रात पुछ्छन्'। अबु ईसाले भने;' 'केही वैज्ञानिक विज्ञहरूबाट यो पनि वर्णन गरिएको छ कि उनीहरूले खुफको जोडी पुछ्ने समय सीमा तोक्दैनन्। यो राय मलिक बिन अनसको हो'। अबु ईसाले फेरि भने, 'समय सीमा प्रदान गर्ने राय बढी मान्य छ'। यो हदीस 'अशिम' हदीस बाहेक शफवान बिन 'अस्सल' द्वारा पनि वर्णन गरिएको थियो।
हदीस
Imam Tirmidzi : 90
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ
हामीलाई [अबुल वालिद अद दिमास्की] ले बताएका छन्, हामीलाई [अल वालिद बिन मुस्लिम] ले भनेका छन्, मलाई [तसौर बिन याजिद] ले [राजा बिन हैवा] ले [अल मुगीराहका लेखक] ले [अल मुगीराह बिन स्यूबाह] ले भनेका छन्; 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले आफ्नो खुफको माथिल्लो र तल्लो भाग रगड्नुभयो'। अबू ईसाले भने, 'यो केवल अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू, ताबीनहरू र उनीहरू पछिका फुक्हाहरू मध्ये एक जनाको राय होइन। यो राय मलिक, स्याफी र इसहाकले पनि लिएका थिए। यो एक समस्याग्रस्त हदीस हो, अल वालिद बिन मुस्लिम बाहेक अरू कसैले तसौर बिन याजिदमा भर पर्दैन। अबू ईसाले भने; 'मैले अबू जुरआह र मुहम्मद बिन इस्माइललाई यस हदीसको बारेमा सोधेँ, दुवैले जवाफ दिए, 'यो हदीस प्रामाणिक छैन, किनकि इब्नुल मुबारकले यो हदीस त्सौरबाट, राजा बिन हैवाबाट वर्णन गरेका छन्'। उनले भने; 'यो मलाई मुर्सलमा लेखनी अल मुगीराहबाट, पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट भनिएको थियो, र यसमा अल मुगीराहको कुनै उल्लेख छैन'।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 91
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ
हामीलाई [अली बिन हुजर] ले बताएका छन्; हामीलाई [अब्दुर्रहमान बिन अबू अज़ जिनाद] ले [उनका बुबा] बाट [उरवा बिन अज़ जुबैर] बाट [अल मुगीराह बिन स्यूबाह] ले बताएका छन् उनले भने; 'मैले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई आफ्नो दुई खुफको माथिल्लो भागमा रगडेको देखेको छु।' अबू ईसाले भने; 'यो अल मुगीराह हदीस हसन डिग्रीमा छ, अर्थात् अब्दुर्रहमान बिन अबू अज़ जिनादको हदीस, उनको बुबा, उर्वहबाट, अल मुगीराहबाट। र हामीलाई थाहा छैन कि उर्वहले अल मुगीराहबाट 'दुई खुफन्याको माथिल्लो भागमा' लफदजको बारेमा उल्लेख गरेको छ। यो धेरैजसो वैज्ञानिकहरूको राय हो। यो राय सुफयान अत्सौरी र अहमदले पनि लिएका थिए। मुहम्मदले भने; 'मलिक बिन अनासले अब्दुर्रहमान बिन अबू अज़ जिनादलाई संकेत दिए'।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 92
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ
हामीलाई [हन्नद] र [महमूद बिन घैलान] दुवैले भनेका छन्; हामीलाई [वाकी' ले] [सुफयान] बाट [अबू कैस] बाट [हुजैल बिन स्युराहबिल] बाट [अल मुगीरा बिन स्यु'बा] बाट बताएका छन् उनले भनेका छन्; 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले वुजू गर्नुभयो, आफ्नो दुई मोजा र दुवै जुत्ता पुछ्नुभयो'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ, र यो धेरै वैज्ञानिक विज्ञहरूको राय हो। यो राय सुफयान अत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक, स्याफी'ई, अहमद र इसहाकले पनि लिएका थिए। उनीहरूले भने; 'यदि दुवै बाक्लो छन् भने जुत्ता होइन भने पनि दुवै मोजा पुछ्न सकिन्छ'। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अबू मुसाद्वारा वर्णन गरिएको हदीस पनि छ'। अबू ईसाले भने; 'मैले सालिह बिन मुहम्मद अत तिर्मिधीलाई भनिरहेको सुनेको छु; 'मैले अबू मुकातिल अस समरकान्दीलाई भनिरहेको सुनेको छु; म अबू हनीफाकहाँ बिरामी हुँदा र मृत्युशय्यामा हुँदा आएको थिएँ।' उहाँले मलाई पानी ल्याउन भन्नुभयो र मोजा लगाएर वुझ गर्नुभयो। त्यसपछि, उहाँले दुवैलाई पुछ्दै भन्नुभयो, "आज मैले पहिले कहिल्यै नगरेको काम गरें: मैले मेरा मोजाहरू पुछेँ, यद्यपि तिनीहरू चप्पल होइनन्।"
हदीस
Imam Tirmidzi : 93
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ
हामीलाई [मुहम्मद बिन बस्सीयर] ले बताएका छन्, हामीलाई [याह्या बिन सईद अल कह्सथन] ले [सुलेमान अत तैमी] ले [बकर बिन अब्दुल्लाह अल मुजानी] ले [अल हसन] ले [इब्नुल मुगीराह बिन स्यूबाह] ले [उनका बुबा] बाट उनले भनेका छन्; 'अगमवक्ता सल्लमले वुजू गर्नुभयो, र उहाँले खुफ र इमामाह - टाउकोमा बाँधिएको एक प्रकारको पगडी - पुछ्नुभयो।' [बकर] ले भने; 'मैले [इब्नुल मुगीराह] बाट यो हदीस अन्यत्र उल्लेख गरेको छु। कथावाचकले भने; 'मुहम्मद बिन बस्सीयरले यो हदीस अन्यत्र उल्लेख गरेका छन्, कि उहाँले आफ्नो निधारको तालो र पगडी पुछ्नुभयो'। यो हदीस अर्को मार्गबाट पनि अल मुगीराह बिन स्यूबाहबाट वर्णन गरिएको थियो। तिनीहरूमध्ये केहीले लाफदजको उल्लेख गरे; 'आफ्नो निधारको तालो र पगडीमा हात लगाउँदै', जबकि केहीले यसको उल्लेख गरेनन्। र मैले अहमद इब्नुल हसनलाई भनेको सुनेको छु; मैले अहमद बिन हनबललाई भनेको सुनेको छु; 'मैले याह्या बिन सईद अल कह्थन जस्तो कसैलाई आफ्नै दुई आँखाले कहिल्यै देखेको छैन'। कथावाचकले भने, 'यस अध्यायमा अमरू बिन उमय्या, सलमान, त्सौबान र अबू उमामाहबाट पनि इतिहास छ'। अबू ईसाले भने; 'अल मुगीरा बिन स्यूबाको हदीस हसन प्रामाणिक छ, यो राय पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरूमध्ये धेरै विद्वानहरूले लिएका छन्, जस्तै अबू बकर, उमर र अनस'। यो राय अल औजाई, अहमद र इसहाकले पनि राखेका छन्। उनीहरूले भने; 'एक जनाले आफ्नो पगडी पुछ्न सक्छ'। र पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम र ताबीनका साथीहरूमध्ये धेरै विद्वानहरूले भने; 'एक व्यक्तिले आफ्नो पगडी पुछ्नु हुँदैन जबसम्म उसले आफ्नो टाउको र पगडी पुछ्दैन'। यो सुफियान अत्स त्सौरी, मलिक बिन अनस, इब्नुल मुबारक र सयाफरी'को राय हो। अबू ईसाले भने: मैले अल जरुद बिन मुआद्जलाई भनेको सुनेको छु: मैले वाकी' इब्नुल जर्राहलाई भनेको सुनेको छु: 'यदि उसले आफ्नो पगडीमा मात्र माझ्छ भने त्यो उसको लागि पर्याप्त हुन्छ, किनकि यो सुन्नत हो।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 94
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ
हामीलाई बताउनुभएको छ [हन्नाद] ले भन्नुभयो, हामीलाई [अली बिन मुशीर] [अल आमसी] बाट [अल हकम] बाट [अब्दुर्रहमान बिन अबू लैला] बाट [काब बिन उजराह] बाट [बिलाल] भन्नुभयो; अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले खुफ र पगडीको एक जोडी माल्नुभयो।
हदीस
Imam Tirmidzi : 95
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ
हामीलाई [कुतैबा बिन सईद] ले बताएका छन्, हामीलाई [बिसिर बिन अल मुफद्दलाल] ले [अब्दुर्रहमान बिन इसहाक अल कुरसी] बाट, [अबू उबैदा बिन मुहम्मद बिन 'अम्मर बिन यासिर] बाट बताएका छन्, उनले भने, 'मैले एक पटक [जाबिर बिन अब्दुल्लाह] लाई दुई खुफ पुछ्ने बारेमा सोधेको थिएँ, तब उनले जवाफ दिए, 'यो सुन्नत हो, मेरो भाइको छोरा'। उनले भने; र मैले उनलाई इमामा पुछ्ने बारेमा पनि सोधेको थिएँ, त्यसैले उनले जवाफ दिए, 'पानीले कपाल पुछ्ने'।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 96
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
हामीलाई [हन्नद] ले भने, हामीलाई [वकी' ले [अल आमसी] ले [सलीम बिन अबू अल जुद] ले [कुरैब] ले [इब्न अब्बास] ले उनकी काकी - [मैमुनाह] बाट बताए - उनले भने; 'मैले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमको लागि नुहाउने पानी राखें, अनि उहाँले त्यसले जुनुब नुहाउनुभयो। उहाँले आफ्नो देब्रे हातले भाँडोलाई दाहिने हातमाथि ढाल्नुभयो, अनि दुवै हत्केला धुनुभयो। त्यसपछि उहाँले आफ्नो हात भाँडोमा हाल्नुभयो, आफ्नो गुप्तांगमा पानी भिजाउनुभयो र आफ्नो हात भित्ता वा जमिनमा लगाउनुभयो। त्यसपछि उहाँले आफ्नो मुख कुल्ला गर्नुभयो र आफ्नो नाकमा पानी हाल्नुभयो, आफ्नो अनुहार, दुवै हात र कुहिना धुनुभयो। त्यसपछि उनको टाउकोमा तीन पटक पानी खन्याउनुभयो, उनको सम्पूर्ण शरीरमा पानी हाल्नुभयो, त्यसपछि हटेर खुट्टा धुनुभयो'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ, र यस अध्यायमा उम्म सलामा, जाबिर, अबू सईद, जुबैर बिन मुथिम र अबू हुरैराहबाट पनि हदीसहरू छन्।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 97
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
[इब्न अबू उमर] ले हामीलाई बयान गरे कि [सुफयान बिन उयैनाह] ले हामीलाई [हिशाम बिन उरवा] ले [उनका बुबा] ले [आइशा] बाट बताउँछन् कि भन्छन्: 'जब अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) जनाबत (संयम र संयम) को लागि वुझ (गुस्ल) गर्न जानुहुन्थ्यो, उहाँले पहिले आफ्नो हात भाँडामा राख्नु अघि धुनुहुन्थ्यो। त्यसपछि, उहाँले आफ्नो गुप्तांग धुनुहुन्थ्यो, नमाजको लागि जस्तै वुझ गर्नुहुन्थ्यो, र आफ्नो कपाल पानीले कुल्ला गर्नुहुन्थ्यो। त्यसपछि, उहाँले आफ्नो टाउकोमा तीन थोपा पानी खन्याउनुहुन्थ्यो।' अबू ईसाले भने: 'यो हदीस हसन सही हो, र यो हदीस विद्वानहरूले जनाबतको लागि वुझको बारेमा रोजेको हो। कि व्यक्तिले नमाजको लागि जस्तै वुझ गर्नुपर्छ, त्यसपछि आफ्नो टाउकोमा तीन थोपा पानी खन्याउनु पर्छ। त्यसपछि, उसको सम्पूर्ण शरीरमा पानी खन्याउनु पर्छ र उसको खुट्टा धुनु पर्छ।' विद्वानहरूले यो हदीसको अभ्यास गर्छन्, तिनीहरू भन्छन्: 'यदि जनाब भएको व्यक्तिले वुझ नगरे पनि पानीमा डुबाउँछ भने, त्यो पर्याप्त छ।' यो शफीई, अहमद र इसहाकको राय हो।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 98
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا
हामीलाई [इब्न अबू उमर] ले भने, हामीलाई [सुफ्यान] ले [अय्युब बिन मुसा] ले [सईद अल मकबुरी] ले [अब्दुल्लाह बिन रफी'] ले [उम्म सलामा] ले भनिन्, 'हे अल्लाहका रसूल, साँच्चै म कपालको बाँध कस्ने महिला हुँ, यदि म जुनुबमा स्नान गर्छु भने के म यसलाई खोलिदिनु पर्छ?' उनले जवाफ दिए: 'होइन, तर तपाईंको लागि आफ्नो टाउकोमा तीन पानी खन्याउनु पर्याप्त छ, त्यसपछि तपाईंको सम्पूर्ण शरीरमा पानी बगाउनुहोस् तब तपाईं पवित्र हुनुहुनेछ, वा उहाँले भन्नुभयो: 'तपाईं पवित्र हुनुभयो'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सही हो। धेरै विद्वानहरूले यो हदीसको अभ्यास गर्छन्, तिनीहरू भन्छन् कि यदि कुनै महिलाले जुनुबमा स्नान गर्छिन्, र आफ्नो कपाल खोल्दैनन् भने शरीरमा पानी बगाइसकेपछि यो पर्याप्त हुन्छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 99
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ
हामीलाई [नशर बिन अली] ले बताएका छन्, हामीलाई [अल हरीथ बिन वाजिह] ले भनेका छन्; हामीलाई [मलिक बिन दिनार] ले [मुहम्मद बिन सिरीन] ले [अबू हुरैराह] ले अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट बताएका छन्, उहाँले भन्नुभयो: 'प्रत्येक कपाल मुनि जुनुब हुन्छ, त्यसैले कपाल धुनुहोस् र छाला सफा गर्नुहोस्'। यस अध्यायमा अली र अनसबाट पनि इतिहास छ। अबू ईसाले भने; 'अल हरीथ बिन वाजिहको हदीस एक गरिब हदीस हो जुन हामीलाई उहाँ बाहेक अरू कसैलाई थाहा छैन, यद्यपि उहाँ एक कमजोर शेख हुनुहुन्थ्यो। धेरै विद्वानहरूले उहाँबाट यसलाई वर्णन गरेनन्, तर उहाँले यो हदीस एक्लै, मलिक बिन दिनारबाट वर्णन गर्नुभयो। कहिलेकाहीं उहाँलाई अल हरीथ बिन वाजिह र कहिलेकाहीं इब्न वाजबाह भनिन्छ।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 100
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ
हामीलाई [इस्माइल बिन मुसा] ले बताएका छन्, हामीलाई [शारिक] ले [अबु इसहाक] ले [अल असवाद] ले [ऐस्याह] बाट बताएका छन्, 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले नुहाइसकेपछि वुजू गर्नुभएन'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सही हदीस हो'। अबू ईसाले भने; 'र यो नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका केही साथीहरू र ताबीइनहरूको राय हो, अर्थात् नुहाइसकेपछि वुजू नगर्नु'।
