Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 हदीस
हदीस
Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
हामीलाई [कुतैबा बिन सईद] ले बताएका छन्, हामीलाई [अबू अवानाले] ले [सिमाक बिन हरब] बाट बताएका छन्, र हामीलाई [हन्नदले] ले बताएका छन्, हामीलाई [वकी' ले [इस्राइल] ले [सिमाक] ले [मुशाब बिन साद] ले [इब्न उमर] ले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लमबाट बताएका छन्, उनले भनेका छन्: 'शुद्धता बिना गरिएको प्रार्थना स्वीकार गरिने छैन, र चोरीको सम्पत्तिबाट उत्पन्न भएको दान स्वीकार गरिने छैन'। हन्नदले आफ्नो हदीसमा 'अपवित्र' उल्लेख गरेका छन्। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस यस अध्यायमा सबैभन्दा प्रामाणिक र उत्तम छ'। यस अध्यायमा अबू अल मलीहले आफ्ना बुबा र अबू हुरैराह र अनसबाट पनि हदीसहरू छन्। र अबू अल मलीह बिन उसामाहको नाम अमीर हो, जसलाई जैद बिन उसामाह बिन उमर अल हुजली पनि भनिन्छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
हामीलाई [इशाक बिन मुसा अल अन्सारी] ले बताए, हामीलाई [मान बिन ईसा अल कज्जाज] ले भने, हामीलाई [मलिक बिन अनस] ले बताए। अर्को मार्गबाट; र हामीलाई [कुतैबा] ले [मलिक] ले [सुहेल बिन अबू सालिह] ले [उनका बुबा] ले [अबु हुरैरह] बाट वर्णन गरे, उनले भने, रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले भन्नुभयो: 'यदि कुनै मुस्लिम वा आस्तिकले वुजू गर्छ, अनि आफ्नो अनुहार धुन्छ भने, आँखाको दृष्टिको कारणले उसको अनुहारमा भएका पापहरू पानीसँगै, वा पानीको अन्तिम थोपासँगै, वा त्यस्तै केहिसँग निस्कनेछन्। यदि उसले आफ्नो हात धुन्छ भने, उसको हातबाट भएका पापहरू पानीसँगै, वा पानीको अन्तिम थोपासँगै निस्कनेछन् जबसम्म ऊ अलिकति पनि पाप बिना बाहिर आउँदैन'। अबू ईसाले भने; 'यो हसन सही हदीस हो, अर्थात् मलिकले सुहेलबाट उनको बुबा अबू हुरैराह र अबू सालिह, सुहेलका बुबा, अर्थात् अबू सालिह अस सम्मानबाट वर्णन गरेको हदीस, र उनको नाम जजकवान थियो। अबू हुरैराह आफैं अझै पनि उनको नामको बारेमा विवादित छन्; कोही अब्दु स्यामसी भन्छन्, कोही अब्दुल्लाह बिन 'अमरू' भन्छन् र यस्तै, मुहम्मद बिन इस्माइलले भने; 'त्यो सबैभन्दा सही हो'। अबू ईसाले भने; यस अध्यायमा उस्मान बिन 'अफ्फान, थौबान, अश शुनाबिही, उमर बिन अबासा, सलमान, अब्दुल्लाह बिन 'अमरू' र अश शुनाबिहीबाट पनि एक कथन छ जसले अबू बकर अश शिद्दीकबाट वर्णन गरेका थिए, तर उनले अल्लाहका रसूल शल्लाहु 'अलैही वा सल्लमबाट प्रत्यक्ष रूपमा सुनेका थिएनन्।' उनको नाम अब्दुर्रहमान बिन उसैलाह थियो, जबकि उनको उपनाम अबू अब्दुल्लाह थियो। उनी पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लमलाई भेट्न यात्रा गरेका थिए, जबकि पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लम आफैं यात्रामा हुँदा मृत्यु भएको थियो। उनले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लमबाट धेरै हदीसहरू वर्णन गरेका छन्। अश शुनाबी इब्नुल असर अल अहमसी पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लमका साथी थिए, उनलाई अश शुनाबीही पनि भनिन्थ्यो। उनले वर्णन गरेको हदीस यस्तो छ; उनले भने; मैले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लमलाई यसो भन्दै सुनेको छु: 'साँच्चै, म उम्मतलाई वृद्धि गर्नेछु, त्यसैले मेरो पछि तिमीहरू कहिल्यै एकअर्कालाई नमार।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
यो हामीलाई [कुतैबा] र [हन्नद] र [महमूद बिन घैलान] लाई भनिएको छ; हामीलाई [वाकी' ले] लाई [सुफयान] बाट भनिएको छ। -अर्को तरिकाले यो उल्लेख गरिएको छ - हामीलाई [मुहम्मद बिन बस्यार] ले भनिएको छ, हामीलाई [अब्दुर्रहमान बिन महदी] ले भनिएको छ, हामीलाई [सुफयान] ले [अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद बिन अकील] बाट [मुहम्मद इब्नुल हनाफियाह] बाट [अली] ले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमबाट भन्नुभएको छ, उहाँले भन्नुभएको छ: 'प्रार्थनाको कुञ्जी शुद्धता हो, निषेधित कुरा तकबीर हो र हलाल अभिवादन हो'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस यस अध्यायमा सबैभन्दा प्रामाणिक र उत्तम छ। अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद बिन अकील एक इमान्दार मानिस हुन्, तर केही वैज्ञानिकहरू छन् जसले उनको कण्ठस्थताको बारेमा कुरा गर्छन्। अबू ईसाले भने; 'मैले मुहम्मद बिन इस्माइललाई भनिरहेको सुनेको छु;' 'अहमद बिन हनबल, इसहाक बिन इब्राहिम र अल हुमैदी, तिनीहरूले अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद बिन अकीलको हदीसको साथ धारणा राख्छन्। मुहम्मदले भने; 'समय नजिक छ'। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा जाबिर र अबू सईदबाट पनि इतिहास छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
हामीलाई [अबु बकर मुहम्मद बिन जंजावीह अल बगदादी] ले भन्नुभएको छ र केवल एक जनाले मात्र होइन, उहाँले भन्नुभयो; हामीलाई [हुसैन बिन मुहम्मद] ले भन्नुभएको छ, हामीलाई [सुलेमान बिन करन] ले [अबु याह्या अल कत्तत] ले [मुजाहिद] ले [जबिर बिन अब्दुल्लाह] रद्दिलल्लाहु 'अनहुमा' बाट भन्नुभएको छ, उहाँले भन्नुभयो, रसूलल्लाह शल्लाहु 'अलैहि व सल्लमले भन्नुभयो: 'स्वर्गको साँचो नमाज हो, जबकि नमाजको साँचो वुज़ु हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
हामीलाई [कुतैबाह] र [हन्नद] ले बताएका छन्; हामीलाई [वकी'] ले [स्यु'बाह] बाट [अब्दुल अजीज बिन शुहैब] बाट [अनस बिन मलिक] ले बताएका छन्, उनले भने, नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले शौचालयमा प्रवेश गर्दा भने: 'अल्लाहुम्म इन्नी अउउदजु बिका - हे अल्लाह, म साँच्चै तपाईंमा शरण चाहन्छु -'। शु'बाहले भने; 'अर्को पटक उहाँले भन्नुभयो: 'अउउदजु बिका मिनाल खुब्त्सी वाल खुब्सिस - म पुरुष शैतान र महिला शैतानबाट तपाईंको शरण चाहन्छु - वा अल खुबुत्सि वाल खबैत्स - म पुरुष शैतान र महिला शैतानबाट तपाईंको शरण चाहन्छु -'। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अली, जैद बिन अरकाम, जाबिर र इब्नु मसूदबाट पनि वर्णनहरू छन्'। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अनस बिन ईसाको हदीस सबैभन्दा प्रामाणिक र उत्तम छ। यसैबीच, जैद बिन अरकामको हदीसमा, सनदमा भ्रम छ। यो हदीस हिस्याम अद दस्तुवाई र सईद बिन अबू अरुबाले पनि कतादाहबाट वर्णन गरेका थिए। सईदले भने कि यो अल कासिम बिन 'औफ असी स्याबानीबाट जैद बिन अरकामबाट हो। र हिस्याम अद दस्तुवाईले जैद बिन अरकामको कतादाहबाट, जबकि स्यूबा र म'मरले यसलाई अन नदलर बिन अनसको कतादाहबाट वर्णन गरेका थिए। स्यूबाले यसलाई जैद बिन अरकामबाट उल्लेख गरेका थिए। म'मरले भने कि यो अन नदलर बिन अनसबाट उनको बुबाबाट, पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लमबाट हो। अबू ईसाले भने; 'मैले मुहम्मदलाई यो इतिहासको बारेमा सोधें, त्यसैले उनले जवाफ दिए, 'अझै पनि सम्भव छ कि कतादाहले ती दुवैबाट वर्णन गरेका हुन्'।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
हामीलाई [अहमद बिन अब्द अदल दलब्बी अल बशरी] ले बताएका छन्, हामीलाई [हम्मद बिन जैद] ले [अब्दुल अजीज बिन शुहैब] ले [अनस बिन मलिक] बाट बताएका छन्, भन्छन्; 'नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले शौचालयमा प्रवेश गर्दा भन्नुभयो: 'अल्लाहुम्म इन्नी अउदजु बिका मिनाल खुबुत्सी वाल खबैतिस - हे अल्लाह, म पुरुष र महिला शैतानहरूबाट तपाईंमा शरण चाहन्छु'। अबू ईसाले भने; 'यो एक प्रामाणिक हसन हदीस हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
हामीलाई [मुहम्मद बिन इस्माइल] ले बताएका छन्, हामीलाई [मलिक बिन इस्माइल] ले [इस्राइल बिन युनुस] ले [युसुफ बिन अबू बुर्दाह] ले [उनका बुबा] ले [ऐस्याह] रद्लियाल्लाहु 'अन्हाबाट] बताएका छन्, उनले भनेका छन्; 'जब पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलैहि व सल्लम शौचालयबाट बाहिर निस्कनुभयो, उहाँले पढ्नुभयो: 'घुफ्रानका - म तपाईंको क्षमाको आशा गर्दछु -'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन गरिबको दर्जाको हो, हामीलाई यसको बारेमा थाहा छैन बाहेक यो इजरायली हदीसबाट आएको हो, युसुफ बिन अबू बुर्दाहबाट, जबकि अबू बुर्दाह बिन अबू मुसाको नाम 'अमीर बिन अब्दुल्लाह बिन कैस अल अस्यारी' हो। र हामीलाई यस अध्यायमा पैगम्बर सल्लल्लाहु 'अलैहि व सल्लम' बाट ऐस्याह रद्लियाल्लाहु 'अन्हाको हदीस बाहेक अरू केही थाहा छैन।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
हामीलाई [सईद बिन अब्दुर्रहमान अल मख्जुमी] ले बताएका छन्, हामीलाई [सुफ्यान बिन उयैनाह] ले [अज जुहरी] ले [अथो' बिन याजिद अल लैत्सी] ले [अबु अय्युब अल अन्शारी] ले बताएका छन्, उनले भने, अल्लाहका रसूल सल्लमले भन्नुभयो: 'यदि तिमी दिसा गर्छौ भने किब्लातिर नमुख गर वा त्यसतिर आफ्नो ढाड नफर्काऊ, चाहे दिसा गर्ने होस् वा दिसा गर्ने होस्। सानो। तर पूर्व वा पश्चिमतिर फर्क'। अबु अय्युबले भने; 'जब हामी सिरिया आइपुग्यौं, हामीले उनीहरूको शौचालय किब्लातिर फर्केको भेट्टायौं, त्यसैले हामीले तिनीहरूबाट टाढा फर्कियौं र अल्लाहसँग क्षमा मागे'। अबु ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अब्दुल्लाह बिन अल हरिथ बिन जजी अज जुबैदी र माकिल् बिन अबू अल हैत्सम - जसलाई माकिल् बिन अबू उमामाह पनि भनिन्छ -, अबु हुरैराह र सुहेल बिन हनीफबाट पनि इतिहास छ। अबु ईसाले भने;' 'यस अध्यायमा अबू अय्यूबले वर्णन गरेको हदीस सबैभन्दा राम्रो र प्रामाणिक छ। अबू अय्यूबको नाम खालिद बिन जैद हो, जबकि अज जुहरीको नाम मुहम्मद बिन मुस्लिम बिन उबैदुल्लाह बिन स्याहब अज जुहरी हो, उनको उपनाम अबू बकर हो'। अबू अल वालिद अल मक्कीले भने; अबू अब्दुल्लाह मुहम्मद बिन बिन इद्रिस असी स्याफी'ईले भने; 'पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लमको शब्द 'किब्ला तिर नहेर्नुहोस् वा दिसा गर्दा वा पिसाब गर्दा आफ्नो ढाड नफर्काउनुहोस्' को एक मात्र अर्थ खुला ठाउँमा हो। यसैबीच, यदि तपाईं बन्द भवनमा हुनुहुन्छ भने, किब्लाको दिशामा फर्कनु सुविधाजनक छ। यो इसहाक बिन इब्राहिमले पनि भने। यसैबीच, अहमद बिन हम्बल रहिमाहुल्लाहले भने; "पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लमले दिसा गर्दा वा पिसाब गर्दा राहत केवल उहाँतिर फर्काउनु थियो, जबकि उहाँतिर फर्कनु अझै पनि अनुमति छैन।" यो यस्तो छ कि इमाम अहमदले मरुभूमिमा किब्ला तिर फर्कनु वा बन्द भवनमा तिर फर्कनुमा भिन्नता राखेनन्।
हदीस
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
हामीलाई [मुहम्मद बिन बस्यार] र [मुहम्मद बिन अल मुत्सन्ना] दुवैले बताएका छन्; हामीलाई [वहब बिन जरिर] ले बताएका छन्, हामीलाई [मेरो बुबा] ले [मुहम्मद बिन इसहाक] ले [अबान बिन सालिह] ले [मुजाहिद] ले [जाबिर बिन अब्दुल्लाह] बाट बताएका छन्, उनले भने, "नबीर, शान्ति र आशीर्वाद उहाँमाथि रहोस्, उहाँले पिसाब फेर्न जाँदा किब्लाको दिशामा फर्केर हेर्न निषेध गर्नुभएको थियो, तर उहाँको मृत्यु हुनुभन्दा एक वर्ष अघि मैले उहाँलाई किब्लाको दिशामा फर्केर देखेको थिएँ।" यस अध्यायमा अबू कतादाह, ऐस्या र अम्मर बिन यासिरबाट पनि इतिहास छ। अबू ईसाले भने, 'यस अध्यायमा, जाबिरले वर्णन गरेको हदीस हसन गरिब हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
र यो हदीस [इब्न लाहिअह] ले [अबू जुबैर] बाट, [जबिर] बाट, [अबू कतादाह] बाट वर्णन गरेका छन् कि उनले एक पटक पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमलाई किब्लाको दिशामा पिसाब गरिरहेको देखे। [कुतैबाह] ले हामीलाई यो बताएका छन्, उनले भने; 'इब्न लाहिअहले हामीलाई बताएका छन्'। र पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमबाट वर्णन गरिएको जाबिरको हदीस इब्न लाहिअहको हदीस भन्दा बढी प्रामाणिक छ, किनभने इब्न लाहिअह हदीस विज्ञहरू, इमाम याह्या बिन सईद अल कथन र अन्यहरूका अनुसार एक कमजोर व्यक्ति थिए जसले यसलाई आफ्नो कण्ठस्थताबाट व्याख्या गरेका छन्।
हदीस
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
हामीलाई [हन्नद] ले बताएका छन्, हामीलाई [अब्दा बिन सुलेमान] ले [उबैदुल्लाह बिन उमर] ले [मुहम्मद बिन याह्या बिन हब्बान] ले उनका काका - [वसी' बिन हब्बान] ले - [इब्न उमर] बाट बताएका छन्, उनले भने, 'एक दिन म हफशाहको घरको अटारीमा गएँ, तब मैले देखें कि रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम सिरियाको दिशातिर फर्केर दिसा गरिरहेका थिए र काबातिर आफ्नो पिठ्यूँ फर्काइरहेका थिए।' अबू ईसाले भने, 'यो हदीस दर्जामा हसन हो।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
हामीलाई [अली बिन हुजर] ले बताएका छन्, हामीलाई [शारिक] ले [अल मिकदम बिन सूरैह] बाट [उनका बुबा] बाट [ऐस्याह] ले भनेका छन्, 'जसले तिमीलाई भन्छ कि पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले उभिएर पिसाब गर्नुभयो, उसलाई विश्वास नगर, किनकि उनले बसेको बाहेक अरू कुनै पिसाब गरेनन्'। उनी भन्छन्; 'यस अध्यायमा उमरका साथीहरू, बुरैदाह र अब्दुर्रहमान बिन हसनाहबाट पनि हदीसहरू छन्'। अबू ईसाले भने; 'ऐस्याहको हदीस यस अध्यायमा सबैभन्दा राम्रो र सबैभन्दा प्रामाणिक छ, जबकि उमरको हदीस अब्दुल करीम बिन अबुल मुखारिकको हदीसबाट नाफीबाट, इब्न उमरबाट, उमरबाट वर्णन गरिएको छ, उनले भने; 'नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले एक पटक मलाई उभिएर पिसाब गरिरहेको देखे, त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: 'हे उमर, उभिएर पिसाब नगर,' त्यसैले त्यस पछि मैले कहिल्यै उभिएर पिसाब गरिन'। अबू ईसाले भने; यस हदीसको व्याख्या गर्ने एक मात्र व्यक्ति अब्दुल करीम बिन अबुल मुखारिक थिए, र हदीस विज्ञहरूका अनुसार उनी कमजोर व्यक्ति थिए। अबू अय्यूब अस सिख्तियानीले पनि यसलाई कमजोर बनाएका छन् र यसको बारेमा छलफल गरेका छन्। उबैदुल्लाहले नाफीबाट इब्न उमरबाट वर्णन गरेका छन्, उनले भने; उमर रदलियाल्लाहु 'अन्हुले भने; 'मैले इस्लाम धर्म परिवर्तन गरेदेखि कहिल्यै उभिएर पिसाब गरेको छैन'। र यो हदीस अब्दुल करीमको हदीस भन्दा बढी प्रामाणिक छ, जबकि यस अध्यायमा बुरैदाहको हदीस महफुज -जागृत - होइन। यसैबीच, उभिएर पिसाब फेर्न निषेधको अर्थ शिष्टाचारसँग सम्बन्धित छ, निषेधात्मक निषेध होइन। अब्दुल्लाह बिन मसूदबाट बयान गरिएको, उनले भने; 'वास्तवमा, यदि तपाईंले उभिएर पिसाब फेर्नु भयो भने यो खराब आचरण हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
हामीलाई [हन्नद] ले भनेका छन्, हामीलाई [वकी] ले [अल आमसी] बाट [अबु वाईल] ले [हुज़ैफा] बाट भनेका छन्, 'अल आमसीले एक पटक मानिसहरूको फोहोरको थुप्रोमा गए, त्यसपछि उहाँले उभिएर पिसाब गर्नुभयो। म उहाँबाट टाढा जान गएँ, तर उहाँले वास्तवमा मलाई बोलाउनुभयो जबसम्म म उहाँको छेउमा थिएन, त्यसपछि उहाँले वुजू गर्नुभयो र आफ्नो खुफ पुछ्नुभयो।' अबू ईसाले भने; 'मैले [अल जरुद] लाई भनेको सुनेको छु; 'मैले [वकी] लाई [अल आमसी] बाट यो हदीस भन्दै सुनेको छु, त्यसपछि वाकीले भने; 'यो अगमवक्ता शल्लाहु 'अल आमसी' बाट यो हदीस भन्दै सुनेको छु, त्यसपछि वाकीले भने; 'यो सबैभन्दा प्रामाणिक हदीस हो जुन पैगम्बर शल्लाहु 'अल आमसी वा सल्लमबाट खुफ पुछ्ने बारेमा वर्णन गरिएको छ। र मैले अबू अम्मार अल हुसैन बिन हुरैबलाई पनि भनेको सुनेको छु; 'मैले वाकीलाई सुनेको छु', त्यसपछि उहाँले त्यो भन्नुभयो'। अबू ईसाले भने; 'यस्तै [मन्सुर] र [उबैदाह अदल दलाबी] [अबु वाइल] [हुजैफाह] बाट, अल आमसीले वर्णन गरे अनुसार। [हमद बिन अबू सुलेमान] र [अशिम बिन बिन्दा] ले पनि [अबु वाइल] बाट, [अल मुगिराह बिन स्युबा] बाट, पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम बाट वर्णन गर्नुभयो। यसैबीच, हुजैफाहबाट अबु वाइलको हदीस सबैभन्दा प्रामाणिक हदीस हो। केही वैज्ञानिकहरूले उभिएर पिसाब फेर्न सजिलो बनाएका छन्। अबू ईसाले भने; 'इब्राहिन अन नखाईले अबिदा बिन 'अम्रू अस सलमानीबाट वर्णन गरेका छन्, र 'अबिदाह एक वरिष्ठ तबीइन विद्वान हुन्'। अबिदाहले एक पटक भनेका छन् कि; ‘मैले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमको मृत्यु हुनुभन्दा दुई वर्षअघि इस्लाम धर्म स्वीकार गरें। यसैबीच, उबैदाह अदल दलाबी इब्राहिमका साथी थिए, अर्थात् उबैदाह बिन मुआत्तिब अदल दलाबी, जसलाई अबु अब्दुल करीम उपनाम दिइयो।
हदीस
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
हामीलाई [कुतैबा बिन सईद] ले बताएका छन्, हामीलाई [अब्दुस्सलाम बिन हरब अल मुलाई] ले [अल आमसी] बाट [अनस] ले बताएका छन्, उनले भनेका छन्; 'जब रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले दिसा गर्न चाहन्थे, तबसम्म आफ्नो लुगा उठाउँदैनथे जबसम्म त्यो जमिनमा नछोइहाल्थ्यो।' अबू ईसाले भने; 'यसरी [मुहम्मद बिन रबीआह] ले यो हदीस [अल आमसी] बाट [अनस] बाट वर्णन गरेका छन्। जबकि [वाकी] र [अबु याह्या अल हिमानी] ले [अल आमसी] बाट वर्णन गरेका छन्, उनले भने; ' [इब्न उमर] ले भने; 'जब रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले दिसा गर्न चाहन्थे, तबसम्म आफ्नो लुगा उठाउँदैनथे जबसम्म त्यो जमिनमा नछोइहाल्थ्यो।' र यी दुई हदीस मुर्सल हुन्। यो पनि भनिएको छ कि अल आमसीले अनसबाट सुनेका थिएनन्, न त रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमका कुनै पनि साथीबाट। उनले अनस बिन मलिकलाई देखे, त्यसपछि भने; 'मैले अनसलाई प्रार्थना गरिरहेको देखेँ,' त्यसपछि उनले उनीबाट प्रार्थनाको बारेमा उल्लेख गरे। यसैबीच, अल अ'माशको नाम सुलेमान बिन मिहरान अबु मुहम्मद अल काहिली थियो, र उनी बनी काहिलीका पूर्व दास थिए। अल अ'माशले भने; 'मेरो बुबाको एउटा बच्चा थियो जुन अझै गर्भमा थियो र त्यसपछि मसरुकले उत्तराधिकार पाए।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
हामीलाई [मुहम्मद बिन अबू उमर अल मक्की] ले बताएका छन्, हामीलाई [सुफ्यान बिन उयैनाह] ले [मा'मर] ले [याह्या बिन अबू कात्सिर] ले [अब्दुल्लाह बिन अबू कतादाह] ले [उनका बुबा] ले भनेका छन्; 'पैगम्बर सल्लमले पुरुषलाई आफ्नो दाहिने हातले आफ्नो जननेन्द्रिय छुनु निषेध गर्नुभएको थियो'। यस अध्यायमा ऐस्याह, सलमान, अबू हुरैराह र सुहेल बिन हनीफबाट पनि इतिहासहरू छन्। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ।' यसैबीच, अबू कतादाह अल अन्सारीको नाम अल हरीथ अर रिब'ई हो। वैज्ञानिक विज्ञहरूका अनुसार, यस हदीसको प्रयोग यो हो कि दाहिने हात प्रयोग गरेर इस्तिन्जा' -सेबोक- गर्न अनुमति छ।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
हामीलाई [हन्नद] ले भने, हामीलाई [अबू मुआवियाह] ले [अल आमसी] ले [इब्राहिम] ले [अब्दुर्रहमान बिन याजिद] ले भने: 'के तिम्रा नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले तिमीलाई दिसा गर्ने तरिकासम्म सबै कुरा सिकाउनुभएको थियो?' [सलमान] ले जवाफ दिए, 'ठीक छ, उहाँले हामीलाई दिसा गर्दा वा पिसाब गर्दा किब्लातिर फर्केर हेर्न, दाहिने हातले इस्तिन्जा गर्न, तीन ढुङ्गाभन्दा कम ढुङ्गाले इस्तिन्जा गर्न र जनावरको गोबर वा हड्डी प्रयोग गरेर इस्तिन्जा गर्न निषेध गर्नुभएको थियो।' अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा ऐस्याह, खुजैमा बिन थाबित, जाबिर, खल्लाद इब्न अस सईब, उनका बुबाबाट पनि इतिहास छ'। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा सलमानको हदीस हसन प्रामाणिक छ, यो अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमका साथीहरू र उहाँ पछि आएकाहरूमध्ये धेरैजसो विद्वानहरूको राय हो।' तिनीहरू विश्वास गर्छन् कि ढुङ्गाले इस्तिन्जा गर्नु पानीले नगरे पनि पर्याप्त हुन्छ, जबसम्म ढुङ्गाले फोहोर हटाउन सक्षम हुन्छ। यो राय अत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक, असी स्याफी'ई, अहमद र इशाक' द्वारा पनि राखिएको छ।
हदीस
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
हामीलाई [हन्नद] र [कुतैबाह] दुवैले बताएका छन्; हामीलाई [वकी] ले [इस्राएल] बाट [अबू इसहाक] बाट [अबू उबैदाह] बाट [अब्दुल्लाह] बाट बताएका छन्, उनले भने, रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम दिसा गर्न निस्के, अनि भने: 'मलाई तीन ढुङ्गा खोज,' अबू उबैदले भने; 'त्यसैले मैले उसलाई दुई ढुङ्गा र एउटा सुकेको जनावरको गोबर ल्याएँ, उसले दुई ढुङ्गा लिएर जनावरको गोबर फ्याँकिदियो र भन्यो: 'साँच्चै जनावरको गोबर अशुद्ध छ'। अबू ईसाले भने; 'यसरी [कैस बिन अर रबी'] ले यो हदीस [अबू इसहाक] बाट, [अबू उबैदाह] बाट, [अब्दुल्लाह] बाट इस्राईलले वर्णन गरेको हदीस जस्तै वर्णन गरे। [मा'मर] र [अम्मर बिन रुजैक] ले पनि [अबू इसहाक] बाट, [अल्कामा] बाट, [अब्दुल्लाह] बाट वर्णन गरे।' [जुहैर] ले [अबु इसहाक] बाट, [अब्दुर्रहमान इब्नुल असवाद] बाट, आफ्नो बुबा - [अल असवाद बिन याजिद] बाट -, [अब्दुल्लाह] बाट वर्णन गरेका छन्। यद्यपि, यो हदीसमा भ्रम छ। हामीलाई मुहम्मद बिन बसिस्यार अल अब्दीले बताए, हामीलाई मुहम्मद बिन जाफरले भने, हामीलाई स्युबाले अमरू बिन मुर्राहबाट भने, उनले भने; 'के तपाईंलाई अब्दुल्लाहबाट केही याद छ?' उनले जवाफ दिए, 'होइन'। अबू ईसाले भने; 'मैले अब्दुर्रहमानलाई सोधें; अब्दुर्रहमानको हदीसमा कुन कथन सबैभन्दा प्रामाणिक छ?' तर उनले केही जवाफ दिएनन्। र मैले मुहम्मदलाई पनि सोधें, तर उनले पनि कुनै उत्तर दिएनन्। यो यस्तो थियो कि उनले देखे कि अब्दुर्रहमान इब्नुल असवादबाट, आफ्नो बुबाबाट, अब्दुर्रहमानबाट, जुहैर हदीसमा समानताहरू छन्, त्यसपछि उनले यसलाई अल जामी पुस्तकमा राखे। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा, मेरो विचारमा, सबैभन्दा प्रामाणिक इजरायलको हदीस हो र अबू इसहाकबाट, अबू उबैदाबाट, अब्दुल्लाहबाट। किनभने इजरायल त्यस्तो व्यक्ति हो जो अरूहरू भन्दा बलियो छ र अबू इसहाकको हदीस कण्ठस्थ गर्दछ। यसलाई कैस बिन अर रबीले बलियो बनाएको थियो'। अबू इसाले भने; 'मैले अबू मुसा मुहम्मद इब्नुल मुत्सन्नालाई भन्दै सुनेको छु; मैले अब्दुर्रहमान बिन महदीलाई भन्दै सुनेको छु; 'यो मबाट हराएको छैन किनकि यो मबाट हराएको छ, अबू इसहाकबाट सुफ्यान अत्स त्सौरीको हदीसबाट, जुन म इजरायललाई समात्छु, किनभने उनले यसलाई अझ उत्तम कुराले वर्णन गरे'। अबू इसाले भने; 'अबू इसहाकबाट जुहैरको इतिहास त्यस्तो छैन, किनकि उनले यसलाई अन्त्यमा सुने'। उनले भने; 'मैले अहमद इब्नुल हसन अत तुर्मुदजीलाई भन्दै सुनेको छु; 'मैले अहमद बिन हनबललाई भन्दै सुनेको छु;' 'यदि तपाईंले जैदा र जुहैरबाट हदीस सुन्नुभयो भने निश्चित हुनुहोस्, यद्यपि तपाईंले यो अरू कसैबाट सुन्नुभएको छैन, अबु इसहाकको हदीस बाहेक, जबकि अबु इसहाकको नाम 'अमरु बिन अब्दुल्लाह अस साबी'ई अल हमदानी हो, र अबु उबैदाह बिन अब्दुल्लाह बिन मसूदले आफ्नो बुबाबाट यो सुनेका थिएनन्, र उनको नाम पनि अज्ञात छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
हामीलाई [हन्नद] ले भनेका छन्, हामीलाई [हफश बिन घियात्स] ले [दाउद बिन अबू हिन्द] ले [अश् स्या'बी] ले [अल्कमा] ले [अब्दुल्लाह बिन मसूद] ले भनेका छन्, रसूलल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले भन्नुभयो: 'जनावरको गोबर र हड्डी प्रयोग गरेर आफ्नो रीतिरिवाज नगर, किनकि वास्तवमा तिनीहरू तिम्रा जिन्न भाइहरूको खाना हुन्'। यस अध्यायमा अबू हुरैराह, सलमान, जाबिर र इब्न उमरबाट पनि हदीसहरू छन्। अबू ईसाले भने; '[इस्माइल बिन इब्राहिम] र थप रूपमा यो हदीस [दाउद बिन अबू हिन्द] बाट, [अश् स्या'बी] बाट, [अल्कमाह] बाट, [अब्दुल्लाह] बाट वर्णन गरे, कि उनी लैलातुल कदरको रातमा पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमसँग थिए... हदीस लामो छ।' आश स्या'बीले भने, पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले भन्नुभयो: 'माटो र हड्डीसहित नखाओ किनभने वास्तवमा यो तिम्रा जिन्न भाइहरूको लागि खाना हो'। यो मानौं इस्माइलले वर्णन गरेको हदीस हाफश बिन गियात्सले वर्णन गरेको भन्दा बढी प्रामाणिक छ। विद्वानहरूले यो हदीसको अभ्यास गर्छन्। र हदीसमा अर्को हदीस छ जुन जाबिर र इब्न उमर रदलियाल्लाहु 'अन्हुमा' द्वारा वर्णन गरिएको थियो।
हदीस
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
हामीलाई [कुतैबाह] र [मुहम्मद बिन अब्दुल मलिक बिन अबु असी स्यावारीब अल बशरी] दुवैले भनेका छन्; हामीलाई [अबू अवनाह] ले [कुतादाह] बाट [मुअदजाह] बाट [ऐस्याह] बाट भनेका छन्; 'आफ्ना पतिहरूलाई पानीले शुद्ध हुन आदेश देऊ, म तिनीहरूसँग लज्जित छु, वास्तवमा अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वा सल्लमले यो गर्नुभयो'। यस अध्यायमा जरिर बिन अब्दुल्लाह अल बजालीका साथीहरू, अनस र अबु हुरैराहबाट पनि हदीसहरू छन्। अबु ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ, र अहलुल इल्मीहरूले यो हदीसको अभ्यास गर्छन्, तिनीहरूले ढुङ्गाहरूले शुद्ध गर्नु वैध ठान्दा पनि पानीले शुद्ध गर्न रोज्छन्, र तिनीहरू पानीले शुद्ध गर्न रुचाउँछन् किनभने तिनीहरूले यसलाई बढी महत्त्वपूर्ण ठान्छन्। यो राय सुफियान अत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक, स्याफी'ई, अहमद र इसहाक द्वारा लिइएको थियो।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
हामीलाई [मुहम्मद बिन बस्यार] ले बताएका छन्, हामीलाई [अब्दुल वहाब अत्स त्सकाफी] ले [मुहम्मद बिन 'अमरू] ले [अबु सलामा] ले [अल मुगीरा बिन स्यू'बा] ले भनेका छन्, 'म एक यात्रामा पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमसँग थिएँ, त्यसपछि पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले आफूलाई शौच गर्न लगाए र अर्को ठाउँमा गए।' अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा साथीहरू अब्दुर्रहमान बिन अबू कुरद, अबू कतादाह, जाबिर, याह्या बिन उबैदले आफ्ना बुबा, अबू मुसा, इब्न अब्बास र साथी बिलाल बिन हरितबाट पनि हदीसहरू छन्।' अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ, र पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमबाट पनि बयान गरिएको छ, कि उहाँले पिसाब गर्दा आफ्नो पिसाबलाई घरले जस्तै छोप्नुहुन्थ्यो। र अबू सलामाको नाम अब्दुर्रहमान बिन 'औफ अज जुहरी' हो।'
