Imam Tirmidzi : 81
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي فَزَارَةَ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فِي إِدَاوَتِكَ فَقُلْتُ نَبِيذٌ فَقَالَ تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لَا تُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لَا يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }
Nettali nañu nu Sharik ci Abu Fazarah ci Abu Zaid ci Abdullah bin Mas'ud mu ne ko; 'Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam laaj nama: 'Lu nekk ci sa seau?' Ma tontu ko, 'Arak,' mu tontu ma: 'Date yu baax ak ndox mu sell,' Ibn Mas'ud ne ko; 'Mu def ab wulu ak moom'. Abu Isa neena; Hadiis bii rekk la Abu Zaid nettali ci Abdullah ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam. Ci jamano jooju, Abu Zaid nit ku boroom xam-xam ci hadith yi xamu ñu ko. Kenn xamul ne nettali na beneen xadiis bu dul bii. Yenn gëstukat yi dañu jàpp ni nit ñi mën nañu sangu ak Nabidz -arak-. Am na ci ñoom Sufyaan Ats Tsauri ak ñeneen. Ñeneen ñi dañu jàpp ni ku nekk warul sangu ak vin. Loolu mooy xalaatu Shaafii, Ahmad ak Ishaq. Ishaq niko; 'Su amee kuy natt ci lii, na wuutu ak vin, waaye dama taamu mu def tayammum'. Abu Isa neena; Waaye kàdduy kenn; ‘Yàlluwul sangu ak biiñ’ moo gën a jege Alxuraan te gën a dëppoo ak moom. Ndax Allah Ta'ala neena, '-kon doo am ndox, kon nga ñaan ci suuf su baax - sell'.
Imam Tirmidzi : 82
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الِاسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ الْمَضْمَضَةَ مِنْ اللَّبَنِ
Nettali na nu [Qutaybah] ne, nettali nu [Al Laits] ci [Uqail] ci [Az Zuhri] ci [Ubaidillah bin Abdullah] ci [Ibn Abbas] ne. Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam naan meew, ba noppi mu ñaan ndox, ba noppi gargar gémmiñam ci ndox mi, ginaaw ga mu wax: 'Dëgg la meew amna grees'. Muni; 'Ci chapitre bii amna itam ay jaar-jaar yu bawoo ci Sahl bin Sa'd As Sa'idi ak Ummu Salamah'. Abu Isa neena; 'Lii hadith bu dëggu la, yenn gëstukat yi dañu jàpp ni nit ñi dañu leen wara gargar ak ndox ginaaw bi ñu naanee meew. Waaye ci sunu xalaat, Sunna la. Ñenn ci ñoom duñu soxla ku leen raxas gémmiñ ngir naan meew'.
Imam Tirmidzi : 83
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ هَذَا عِنْدَنَا إِذَا كَانَ عَلَى الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ذَلِكَ وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَعَلْقَمَةَ بْنِ الْفَغْوَاءِ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ
neena ñu [Nasr bin Ali] ak [Muhamed bin Basyyar] ñoom ñaar ñu ngi wax; Abu Ahmad Muhamed bin Abdullah Az Zubair ci [Sufyan] ci [Adl Dlahhak bin Othman] ci [Nafi'] ci [Ibn Omar] neena; 'Dafa amoon benn waay bu nuyoon Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam bi Yonent bi di saw, mu tontuwul.' Abu Isa neena; Hadith bii mingi ci degree hasan sahih, lii rek mooy tontu nuyoo bi mooy makruh ci nun sunuy génn wala ñuy saw, ni ko yenn kàngam ci science tekki. Te xadiis bii mooy xadiis bi gën ci xadiis yiñ nettali ci saar bii. Abu Isa neena; 'Ci xaaj bii amna ay hadith yu bawoo ci Al Muhajir bin Qunfudz, Abdullaah bin Hanzala, Alqamah bin Al Afra', Jabir ak Al Barra''.
Imam Tirmidzi : 84
حَدَّثَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَال سَمِعْتُ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يُغْسَلُ الْإِنَاءُ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولَاهُنَّ أَوْ أُخْرَاهُنَّ بِالتُّرَابِ وَإِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ إِذَا وَلَغَتْ فِيهِ الْهِرَّةُ غُسِلَ مَرَّةً وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ
neena ñu [Sawwar bin Abdullah Al 'Anbari] neena, wax nu [Al Mutamir bin Sulayman] neena; Ma dégg [Ayyub] nettali ko ci [Muhamed bin Sirin] ci [Abu Hurairah] ci Yonent bi, mu ne ko: 'Su xaj màttee ndab, fàww ñu raxas ko juróom ñaari yoon, benn ci ñoom wala bu mujj bi dafay ànd ak suuf. Waaye, sudee muus moo mar gaal gi, raxas ko benn yoon kese'. Abu Isa neena; Hadith bii hasan la bu baax. Loolu mooy xalaatu Shaafii, Ahmad ak Ishaq. Hadiis bii itam ñu ngi ko nettali ci beneen anam ci Abu Hurairah, ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam nii. Li am mooy waxul ni, 'Sudee muus moo màtt ndab li, raxas ko benn yoon kese'. Ci chapitre bii dafa amaale itam jaar-jaar bu bawoo ci Abdullah bin Mughaffal'.
Imam Tirmidzi : 85
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ دَخَلَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَسَكَبْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَتْ فَجَاءَتْ هِرَّةٌ تَشْرَبُ فَأَصْغَى لَهَا الْإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ قَالَتْ كَبْشَةُ فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَتَعْجَبِينَ يَا بِنْتَ أَخِي فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ إِنَّمَا هِيَ مِنْ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ أَوْ الطَّوَّافَاتِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ وَكَانَتْ عِنْدَ أَبِي قَتَادَةَ وَالصَّحِيحُ ابْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ لَمْ يَرَوْا بِسُؤْرِ الْهِرَّةِ بَأْسًا وَهَذَا أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ جَوَّدَ مَالِكٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ وَلَمْ يَأْتِ بِهِ أَحَدٌ أَتَمَّ مِنْ مَالِكٍ
wax nu [Ishaq bin Musa Al Ansari] wax, wax nu [Ma'n] wax, wax nu [Malik bin Anas] ci [Ishaq bin Abdullah bin Abu Thalhah] ci [Humaid bint 'Ubaid bin Rifa'ah] ci [Kabsyah bint Ka'ab bin wibu Malik], ni [Ibn A'' bint Ka'ab bin wibu Malik], ni [Ibn A'' bint Ka'ab bin wibu Malik] gis ko. Kabsyah neena; "Ma sotti ko ndox, ci saasi benn muus duggsi naan, Abu Qatadah daal di yëngal ndab li ngir muus mi naan". Kabsyah neena; Abu Qatadah xamoon na ni dama koy seetaan, muni; 'Yaw doomu sama rak, ndax jaaxle nga?' Ma tontu ko, 'Waaw.' ''Dëgg la Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: 'Muus duñu tilim. Baayima la buy faral di wër la.' Ñenn ci ñoom nettali nañu Malik ni moom - Kabsyah - jabar la woon ci Abu Qatadah, waaye dëgg la ni jabar la woon ci Ibn Abu Qatadah. Muni; 'Ci xaaj bii amna itam ay jaar-jaar yu bawoo ci Aisyah ak Abu Hurairah'. Abu Isa neena; Hadith bii hasan la bu dëggu, loolu mooy xalaatu boroom xam-xam yu bari ci sahaba yu Yonent bi, tabi'in ak ñi ci topp lu melni Shafi'i, Ahmad ak Ishaq. Ñu jàpp ni li muus mi di naan du dara. Te loolu mooy xadiis bi gën ci saar bii. Imam Malik dafa jàpp ni hadith bi baaxna, maanaam ci Ishaq bin Abdullah bin Abu Talhah. Te amul kenn ku gën a mat ci nettaliy Maalik.
Imam Tirmidzi : 86
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَبَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُقَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ حَدِيثُ جَرِيرٍ لِأَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ هَذَا قَوْلُ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي كَانَ يُعْجِبُهُمْ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَحُذَيْفَةَ وَالْمُغِيرَةِ وَبِلَالٍ وَسَعْدٍ وَأَبِي أَيُّوبَ وَسَلْمَانَ وَبُرَيْدَةَ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَيَعْلَى بْنِ مُرَّةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ وَأَبِي أُمَامَةِ وَجَابِرٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عُبَادَةَ وَيُقَالُ ابْنُ عِمَارَةَ وَأُبَيُّ بْنُ عِمَارَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ جَرِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
wax nu [Hannad] wax nu, wax nu [Waki'] ci [Al A'masy] ci [Ibrahim] ci [Hammam Ibnul Harith] mu ne; [Jarir bin Abdullah] saw, daal di sangu, fomp khufam. Ñu laaj ko lu tax ngay def lii? mu ne; 'Lu may tere def lii? Mess naa guiss Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam def ko. Ibraayma niko; Hadith bu Jarir bi dafa yéem nit ñi, ndax Jarir dafa dugg Islam ginaaw bi Suura Al Maidah wàccee. Lii mooy waxi Ibraayma, maanaam wax jii di «hadiis bii dafay tax nit ñi yéemu». Muni; Ci xaaj bii, amna ci nettali yu bawoo ci Omar, Ali, Hudzaifah, Al Mughirah, Bilal, Saad, Abu Ayyub, Salmaan, Buraidah, Amru bin Umayyah, Anas, Sahl bin Saad, Ya’la bin Murrah, Ubadah Ibnu Shamid, Usamah Bin Zamah, A Ubadah, ñenn ñi dañu wax itam, Ibnu Umarah ak Ubay bin Imarah. Abu Isa neena; Hadith bu Jarir bii hasan la bu dëggu ci rang.
Imam Tirmidzi : 87
وَيُرْوَى عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ فَقَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ التِّرْمِذِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ وَرَوَى بَقِيَّةُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَدْهَمَ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ جَرِيرٍ وَهَذَا حَدِيثٌ مُفَسَّرٌ لِأَنَّ بَعْضَ مَنْ أَنْكَرَ الْمَسْحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ تَأَوَّلَ أَنَّ مَسْحَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخُفَّيْنِ كَانَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ وَذَكَرَ جَرِيرٌ فِي حَدِيثِهِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
Siyahr bin Hausyab moo ko nettali, mu ne; 'Ma gis [Jarir bin Abdullah] di sangu, ba noppi mu fomp ñaari khufam. Ma laaj ko ci loolu, mu tontu ma ni, 'Dama gis Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam di sangu ba noppi fomp ñaari khuf yi'. Ma laaj ko ndax balaa Suura Al Maidah di wàcci wala ginaaw ga? Mu tontu ko ni, "Duggu ma ci Islam fileek ginaaw bi Suuratu Al Maidah wàccee." [Qutaibah] nettali nu ko, mu ne; "Neena ñu ko [Khalid bin Ziyad At Tirmidhi], ci [Muqatil bin Hayyan], ci [Syahr bin Hausyab], ci [Jarir]." Nettalikat bi dafa wax; Baqiyya moo ko nettali ci Ibrahim bin Adham, ci [Muqatil bin Hayyan], ci [Syahr bin Hausyab], ci [Jarir]. Lii hadith bu leer la, ndax amna nit ñiy weddi fomp khuf dañu wax ni Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam fomp khuf laata Suurat Al Maidah di wàcci. Jarir dafa wax ci hadith bi ni dafa gis Yonent bi (saw) di fomp khufam ginaaw bi Suuratu Al Maidah wàccee.
Imam Tirmidzi : 88
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةٌ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعِينٍ أَنَّهُ صَحَّحَ حَدِيثَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ فِي الْمَسْحِ وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ بْنُ عَبْدٍ وَيُقَالُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ وَعَوْفِ بْنِ مَالِكٍ وَابْنِ عُمَرَ وَجَرِيرٍ
Nu wax nu [Abu Awanah] ci [Sa'id bin Masruq] ci [Ibrahim At Taimi] ci [Amru bin Maimun] ci [Abu Abdullah Al Jadali] ci [Khuzaimah bin Tsabit] ci Yonent-Yàlla bi: 'Ñetti fan ngir ñi nekk ci tukki, ak benn fan ngir ñi dëkk seen kër'. Yahya bin Ma'in dafa wax itam ni moo firndeel hadith bu Khuzaimah bin Thabit biy wax ni dafay fomp khuf. Te Abdallaah Al Jadali Abd ben Abd lañuy faral di woowe Abdurrahmaan ben Abd. Abu Isa neena; Hadith bii dafa dëggu, ci chapitre bi amna ay riwaa yu bawoo ci Ali, Abu Bakrah, Abu Hurairah, Shafwan bin Assal, Auf bin Malik, Ibn Omar ak Jarir.
Imam Tirmidzi : 89
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَلَا يَصِحُّ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ حَدِيثَ الْمَسْحِ و قَالَ زَائِدَةُ عَنْ مَنْصُورٍ كُنَّا فِي حُجْرَةِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ وَمَعَنَا إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ فَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ الْمُرَادِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْعُلَمَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ لَمْ يُوَقِّتُوا فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالتَّوْقِيتُ أَصَحُّ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَيْضًا مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ عَاصِمٍ
wax nu [Abu Al Ahwash] ci [Ashim bin Abu An Nujud] ci [Zirr bin Hubaisi] ci [Shafwan bin Assal] mu ne; ' Bi nuy tukki, Rasulullah Sallallaahu 'alaihi wasallam daf nu digal nu baña ubbi ko ñatti fan ak ñatti guddi ludul sunuy junub. Ba leegi mën nañu ko fomp ngir génn, saw ak nelaw'. Abu Isa neena; Hadith bii hasan la bu baax. Al Hakam bin Utbah ak Hammad ñoo nettali hadiis bii ci Ibrahim An Nakhai, ci Abu Abdullah Al Jadali, ci Khuzayma bin Saabit, waaye loolu amul benn werante. Aali Ibnul Madiini nee na; Yahya bin Sa'id dafa wax ni Shu'ba dafa wax; Ibrahim An Nakhai musul dégg ci Abu Abdullah Al Jadali wax ci hadith buy fomp khuf. Za'idah dafa wax ci Mansur ne: 'Danu nekkoon ci néegu Ibrahim At Taimi, bi nu nekkee ak Ibrahim An Nakha'i, ci la Ibrahim At Taimi wax nu ci Amru bin Maimun, ci Abu Abdullah Al Jadali, ci Khuzaimah bin Thabit, ci Yonent bi. Mohamed bin Isma’il nee na; Hadith bi gën ci xadiis bi mooy bi Shafwan bin Assal Al Muradi nettali. Abu Isa neena; 'Loolu mooy xalaatu boroom xam-xam yu bari yu bokk ci sahaba yu Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam, taabiyin ak ñi leen topp ci fuqaha yi. Ku mel ni Sufyaan Ats Tsauri ak Ibnuul Mubaarak ak Saafii ak Ahmad ak Ishaq. Ñu ne ko; 'Nit ñiy dëkk ci seen kër dañuy fomp khuf bi guddi ak bëccëg, nit ñiy tukki dañu koy fomp ñatti guddi ak ñatti guddi'. Abu Isa neena; 'Dañu nettali itam ni yenn gëstukat yi dañu wax ni duñu tëral benn àpp ngir fomp ñaari khuf. Malik bin Anas moo jàpp xalaat boobu. Abu Isa waxaat ni, 'Xalaat biy joxe àpp moo gëna am solo'. Hadith boobu Shafwan bin Assal moo ko nettali, ginaaw hadith Ashim.
Imam Tirmidzi : 90
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنِي ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ أَعْلَى الْخُفِّ وَأَسْفَلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ الْفُقَهَاءِ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَهَذَا حَدِيثٌ مَعْلُولٌ لَمْ يُسْنِدْهُ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ غَيْرُ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ وَمُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَا لَيْسَ بِصَحِيحٍ لِأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ رَوَى هَذَا عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ مُرْسَلٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ الْمُغِيرَةُ
Abul Walid Ad Dimasqi neena, wax nu [Al Walid bin Muslim] wax, wax ma [Tsaur bin Yazid] ci [Raja' bin Haiwah] ci [bindu Al Mughirah] ci [Al Mughirah bin Syu'bah] wax; 'Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa fëgg kaw ak suufu khuf bi'. Abu Isaa ne ko: “Lii du xalaatu kenn kese ci sahabay Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam, tabi’in yi ak ñi ci topp ñu bokk ci fuqaha yi. Malik, Syafi'i ak Ishaq dañu jël xalaat boobu. Lii hadith bu bari jafe-jafe la, kenn gëmul ci Tsaur bin Yazid ludul Al Walid bin Muslim. Abu Isa neena; Ma laaj Abu Zur'ah ak Muhamed bin Isma'il lu jëm ci hadith bi, ñoom ñaar ñépp tontu ma ni, 'Hadiis bi amul benn dëgg, ndax Ibnul Mubarak moo ko nettali ci Tsaur, ci Raja bin Haiwah'. Muni; 'Al Mughirah moo ma ko wax ci mursal, ci Yonent bi, te kenn waxul ci Al Mughirah'.
Imam Tirmidzi : 91
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ عَلَى ظَاهِرِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا يَذْكُرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ عَلَى ظَاهِرِهِمَا غَيْرَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَكَانَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ يُشِيرُ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ
[Ali bin Hujr] neena; Mu wax nu [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] ci [pàppaam] ci [Urwah bin Az Zubair] ci [Al Mughirah bin Syu'bah] mu ne; Ma gis Yonent bi di fëgg kaw ñaari khuf yi. Abu Isa neena; Hadiisu Al Mughirah mi ngi ci degree Hasan, maanaam hadiisu Abdurrahmaan bin Abu Az Zinad bu jóge ci pàppaam, bu bawoo Urwah, bu jóge ci Al Mughirah. Musu nu xam kenn ku wax ci Urwah ci Al Mughirah lu jëm ci lafadz, 'ci kaw ñaari khufnya', lu moy moom. Loolu mooy xalaatu gëstukat yu bari. Sufyan Ats Tsauri ak Ahmad dañu jàpp loolu itam. Muhamed ni; 'Malik bin Anas joxna siñaal Abdurahman bin Abu Az Zinad'.
Imam Tirmidzi : 92
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي قَيْسٍ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ نَعْلَيْنِ إِذَا كَانَا ثَخِينَيْنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت صَالِحَ بْنَ مُحَمَّدٍ التِّرْمِذِيَّ قَال سَمِعْتُ أَبَا مُقَاتِلٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي حَنِيفَةَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَعَلَيْهِ جَوْرَبَانِ فَمَسْحَ عَلَيْهِمَا ثُمَّ قَالَ فَعَلْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ أَكُنْ أَفْعَلُهُ مَسَحْتُ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَهُمَا غَيْرُ مُنَعَّلَيْنِ
neena ñu [Hannad] ak [Mahmud bin Ghailan] ñoom ñaar ñépp dañu wax; wax nu Waki' ci Sufyan ci Abu Qais ci Huzail bin Syurahbil ci Al Mughirah bin Syu'bah mu ne ko; 'Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam jël na sangu, fomp ñaari soset yi ak ñaari dàll yi'. Abu Isa neena; Hadith bii dafa dëggu, te loolu mooy xalaatu gëstukat yu bari. Sufyan Ats Sauri, Ibnul Mubarak, Syafi'i, Ahmad ak Ishaq ñoo ko jëloon. Ñu ne ko; 'Kenn mën nañu fomp ñaari kawas yi doonte duñu fomp dàll yi sudee ñoom ñaar ñépp dañu dëll'. Abu Isa neena; 'Ci xaaj bii amna hadith bu Abu Musa nettali'. Abu Isa neena; Dégg naa Salih bin Muhamed At Tirmidi wax; 'Dégg naa Abu Muqatil As Samarqandi wax; 'Dama ñëwoon ngir gise ak Abu Hanifah bimu feebaree balaa muy génn àdduna, mu ñaan ndox, ginaaw ga mu sangu sol soset. Ginaaw loolu mu fëgg leen ñoom ñaar di wax; 'Tay def naa luma musul def, ma fomp samay soset yépp doonte duñu ay dàll'.
Imam Tirmidzi : 93
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِقَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمْ النَّاصِيَةَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةِ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ و قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ لَا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلَّا بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلْأَثَرِ
Mu wax nu [Muhamed bin Basyyar] neena, wax nu [Yahya bin Sa'id Al Qaththan] ci [Sulayman At Taimi] ci [Bakr bin Abdullah Al Muzani] ci [Al Hasan] ci [Ibnul Mughirah bin Syu'bah] ci [pàppaam] mu ne; 'Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam jël na sangu, ba noppi fomp khuf ak imamah - benn xeetu turban buñu takk ci bopp bi -'. [Bakr] ne; 'Dégg naa ko ci Ibnul Mughirah. Nettalikat bi dafa wax; 'Muhamed bin Basysyar waxna feneen ci hadith bi, ni dafa fomp kanamam ak mbaxanaam'. Hadiis bi itam ñu ngi ko nettali ci beneen yoon, ci Al Mughirah bin Syuba. Ñenn ci ñoom wax nañu lafadz; 'di raayal jëwam ak turban', fekk ñenn ñi waxu ñu ko. Ma dégg Ahmad Ibnul Hasan wax ne; Dégg naa Ahmad ben Hanbal naan; Musu ma gis ku melni Yahya bin Sa'id Al Qaththan ak sama ñaari bët. Nettalikat bi dafa wax ni, 'Ci chapitre bii dafa am itam ay jaar-jaar yu bawoo ci Amru bin Umayya, Salmaan, Tsauban ak Abu Umamah'. Abu Isa neena; Hadith bu Al Mughirah bin Syu'bah dafa dëggu, xalaat boobu boroom xam-xam yu bari jël nañu ko ci sahaba yu Yonent bi, lu ci melni Abu Bakr, Omar ak Anas. Al Auza'i, Ahmad ak Ishaq bokk nañu ci xalaat boobu. Ñu ne ko; 'Ku nekk mën na fomp turbanam'. Ak boroom xam-xam yu bari yu bokk ci sahaba yu Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam ak tabi'in wax nañu; 'Nit warul fomp mbaxanaam fileek fompawul boppam ak mbaxanaam'. Lii mooy xalaati Sufyaan Ats Sauri ak Maalik ben Anas ak Ibnul Mubaarak ak Syaafriyi. Abu Isa neena; Dégg naa Al Jaruud bin Muhaadz wax; Dégg naa Waki’ Ibnul Jarrah naan; 'Sudee dafay fomp mbaxanaam rek, loolu doy na ci moom, ndax loolu mooy sunna'.
Imam Tirmidzi : 94
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ بِلَالٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْخِمَارِ
wax nu [Ali bin Mushir] ci [Al A'masy] ci [Al Hakam] ci [Abdurrahman bin Abu Laila] ci [Ka'ab bin Ujrah] ci [Bilal] ne; ' Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa raxas benn khuf ak turban'.
Imam Tirmidzi : 95
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ هُوَ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ السُّنَّةُ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنْ الْمَسْحِ عَلَى الْعِمَامَةِ فَقَالَ أَمِسَّ الشَّعَرَ الْمَاءَ
wax nu [Qutaybah bin Sa'id] neena, wax nu [Bisyr bin Al Mufaddlal] ci [Abdurahman bin Ishaq Al Qurasy], ci [Abu Ubaida bin Muhamed bin 'Ammar bin Yasir] mu wax; "Mus naa laaj [Jabir bin Abdullah] lu jëm ci fomp ñaari khuf yi, mu tontu ma, 'Loolu sunna la, doomu sama rak'. waxoon; Ma laaj ko lu jëm ci fomp Imamah, mu tontu ma, 'Fomp kawar gi ak ndox'.
Imam Tirmidzi : 96
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ خَالَتِهِ مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُسْلًا فَاغْتَسَلَ مِنْ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الْإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ فَأَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ بِيَدِهِ الْحَائِطَ أَوْ الْأَرْضَ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَجَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
wax nu Waki' ci Al A'masy ci Salim bin Abu Al Ju'd ci Kuraib ci Ibn Abbas ci tàntaam - [Maimunah] - mu ne; Ma defal Yonent bi ndoxu sangu, ginaaw ga mu sangu ci ndoxu junub. Mu jël loxoom cammoy bi teg ko ci loxoom ndijoor ji, ba noppi raxas ñaari loxoom yépp. Ginaaw loolu mu dugal loxoom ci biir gaal gi, daal di xooj cëram ci ndox, ba noppi mu fëgg loxoom ci miir bi wala ci suuf. Ba noppi mu raxas gémmiñam, def ndox ci bakkanam, raxas kanamam, loxoom ak concam yépp. Soo noppee nga sotti ndox ci boppam ñetti yoon, nga sotti ndox mi ci yaram wi yépp, ba noppi nga dem raxas tànk yi'. Abu Isa neena; Hadith bii dafa dëggu, te ci chapitre bi amna ay riwaa yu bawoo ci Ummu Salamah, Jabir, Abu Sa'id, Jubair bin Muth'im ak Abu Hurairah.
Imam Tirmidzi : 97
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ مِنْ الْجَنَابَةِ بَدَأَ فَغَسَلَ يَدَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُمَا الْإِنَاءَ ثُمَّ غَسَلَ فَرْجَهُ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُشَرِّبُ شَعْرَهُ الْمَاءَ ثُمَّ يَحْثِي عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ أَنَّهُ يَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يُفِيضُ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ يَغْسِلُ قَدَمَيْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالُوا إِنْ انْغَمَسَ الْجُنُبُ فِي الْمَاءِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ أَجْزَأَهُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
Ibn Abu Omar neena, wax nu Sufyan bin Uyainah ci Hisyam bin Urwah ci pàppaam ci Aisyah ne ko; Bi Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam demee bay sangu junub, dafa njëkka raxas ay loxoom balaa muy dugal ay loxoom ci ndab mi. Ginaaw loolu mu raxas cër yi, sangu ni ñuy sangu ñaan, raxas kawaram ci ndox. Ginaaw loolu mu sotti ñatti ndox ci boppam. Abu Isa neena; Hadith bii hasan la, te boroom xam-xam yi ci wàllu sangu junub ñoo ko tànn. Nit ñi dañu wara sangu ni ci sangu ñaan, ba noppi sotti ñatti ndox ci boppam. Ginaaw loolu nga sotti ndox mi ci sa yaram wépp ba noppi nga raxas say tànk. Boroom xam-xam yi dañu jëfandikoo hadith bii, ñu ni; 'Sudee nit ku junub dafay dugg ci ndox doonte daawul sangu, loolu doy na'. Loolu mooy xalaatu Shaafii, Ahmad ak Ishaaq.
Imam Tirmidzi : 98
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ لِغُسْلِ الْجَنَابَةِ قَالَ لَا إِنَّمَا يَكْفِيكِ أَنْ تَحْثِينَ عَلَى رَأْسِكِ ثَلَاثَ حَثَيَاتٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ تُفِيضِينَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِكِ الْمَاءَ فَتَطْهُرِينَ أَوْ قَالَ فَإِذَا أَنْتِ قَدْ تَطَهَّرْتِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ الْجَنَابَةِ فَلَمْ تَنْقُضْ شَعْرَهَا أَنَّ ذَلِكَ يُجْزِئُهَا بَعْدَ أَنْ تُفِيضَ الْمَاءَ عَلَى رَأْسِهَا
Ibn Abu Umar neena, wax nu Sufyan ci Ayyub bin Musa ci Sa'id Al Maqburi ci Abdullah bin Rafi' ci Ummu Salamah ne ko; 'Yaw Yonent Yàlla, man jigéen laa juy faral di laxas ay kawaram - ay mbàjj -, su ma sangu junub, ndax fàww ma dindi leen?' Mu tontu ko: “Déedet, waaye nga sotti ñatti yoon ndox ci sa bopp, ba noppi nga sotti ndox mi ci sa yaram wi yépp, nga set, wala mu wax ko: ‘Yaa ngi sell’. Abu Isa neena; Hadith bii hasan la bu baax. Boroom xam-xam yu bari yuy jëfandikoo hadith bii dañu wax ni su jigéen sangu junub, te du wàcce kawaram, loolu doyna ginaaw bimu roosee ndox ci yaram wi'.
Imam Tirmidzi : 99
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحْتَ كُلِّ شَعْرَةٍ جَنَابَةٌ فَاغْسِلُوا الشَّعْرَ وَأَنْقُوا الْبَشَرَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْحَارِثِ بْنِ وَجِيهٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ وَهُوَ شَيْخٌ لَيْسَ بِذَاكَ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ وَيُقَالُ الْحَارِثُ بْنُ وَجِيهٍ وَيُقَالُ ابْنُ وَجْبَةَ
neena ñu [Nasr bin Ali] neena, wax nu [Al Harith bin Wajih] neena; daf nu wax [Malik bin Dinar] ci [Muhamed bin Sirin] ci [Abu Hurairah] ci Yonent bi, mu ne: 'Ci suufu bépp kawar amna junub, kon raxasal kawar gi te setal der bi'. Ci chapitre dafay nettali jaar-jaaru Ali ak Anas. Abu Isa neena; Hadiisu Al Harith bin Wajih hadiisu gharib la bu nu xamul ludul ci moom doonte sëriñ bu néew doole la woon. Boroom xam-xam yu néew ñoo ko nettali, waaye moom kese moo nettali hadith bii, ci Malik bin Dinar. Yenn saa yi ñu koy tuddee Al Haris Bun Wajih ak leeg-leeg ñu tudde ko Ibnu Wajbah.
Imam Tirmidzi : 100
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ أَنْ لَا يَتَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ
daf nu wax [Isma'il bin Musa] neena, daf nu wax [Sharik] ci [Abu Ishaq] ci [Al Aswad] ci [Aisyah] ne: 'Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam jëlul sangu ginaaw bimu sangu'. Abu Isa neena; Hadith bii hadith bu xahith la. Abu Isa neena; Lii mooy xalaatu ñu bari ci sahaba yu Yonent bi, maanaam ñu baña sangu ginaaw bi ñu sangu.