Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 1

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ

wax nu [Qutaibah bin Sa'd] wax nu [Abu Awanah] ci [Simak bin Harb], wax nu [Hannad] wax nu [Waki'] ci [Israil] ci [Simak] ci [Mush'ab bin Sa'd] ci [Ibn Umar] ci Yonent-Yàlla: buñu ko setal duñu ko nangu, te saraxe lu bawoo ci alalu sàcc duñu ko nangu'. Hannad dafa wax ci hadith bi ni, 'tilim'. Abu Isa neena; Hadiis bii moo gëna dëggu te gën ci xadiis bii. Ci xaaj bii amna ay hadith yu bawoo ci Abu Al Malih yu bawoo ci pàppaam ak Abu Hurairah ak Anas. Abu Al Malih bin Usamah mooy Amir, ñu koy woowe itam Zaid bin Usamah bin Umair Al Hudzali'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي

Neena ñu [Ishaq bin Musa Al Ansari] neena, wax nu [Ma'n bin Isa Al Qazzaz] neena, wax nu [Malik bin Anas]. Ci beneen yoon; ak nettali nu [Qutaibah] ci [Malik] ci [Suhail bin Abu Salih] ci [pàppaam] ci [Abu Hurairah] mu ne, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Sallam neena: 'Sudee jullit bi, wala gëmkat bi def wuutu, suko defee mu raxas kanamam, kon kanamam dafay génn ci bàkkaar yi, wala ak tiflitu ndox mu mujj, wala lu mel noonu. Su raxasee ay loxoom, bàkkaar yi ci loxoom dina ñu génn ak ndox mi, wala ak tiflitu ndox mu mujj ba keroog mu génn te amul benn bàkkaar bu ndaw'. Abu Isa neena; Lii ab hadith bu dëggu la bu Malik nettali ci Suhail ci pàppaam ci Abu Hurairah ak Abu Shalih, pàppam Suhail, mooy Abu Salih As Samman, te turam mooy Dzakwan. Ba leegi ñu ngi werante ci Abu Hurairah ci turam; Ñenn ñi wax Abdu Syamsi, ñenn ñi wax Abdullaah bin Amru ak lu mel nii, Muhamed bin Isma'il dafa wax; 'Loolu mooy li gëna jub'. Abu Isa neena; Ci chapitre bii dafa am itam ay jaar-jaar yu bawoo ci Othmaan bin 'Affan, Tsauban, Ash Shunabihi, Omar bin Abasah, Salman, Abdullah bin Amru, ak Ash Shunabihi ñu ko nettali ci Abu Bakar Ash Shiddiq, waaye dégluwul ko ci Yonent bi. Abdurrahman bin Usailah la tuddu, Abu Abdullah la tukki, mu tukki ngir daje ak Yonent bi, fekk Yonent bi ci boppam faatuwoon na bimu nekkee ci tukki bi. Wàll na xadiis yu bari yu jóge ci Yonent bi Shallahu 'alaahi wa Sallam. Ash shunabi Ibnul A'sar Al Ahmasi xaritu Yonent Yàlla Shallahu 'Aleyhi wa Sallam la woon, ñu daan ko woowe itam Ash Shunabihi. Hadith bi mu nettali mooy; mu ne; Ma dégg Yonent bi sallallaahu aleyhi wa sallam wax ni: 'Dëgg la dinaa yokk Ummat bi, kon buleen musa ray seen biir ginaaw man'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ

Neena ñu nu Qutayba ak Hannad ak Mahmud bin Ghailan ñu ne; wax nu [Waki'] ci [Sufyan]. -ci beneen anam lañu ko wax- Daf nu wax [Muhamed bin Basyar] neena, wax nu [Abdurrahman bin Wahdi] wax, wax nu [Sufyan] ci [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] ci [Muhamed Ibnul Hanafiah] ci [Ali Salaahi] ci [Ali] Salaahilah: ñaan mooy setal, li ñu tere mooy takbir, li halal mooy nuyoo. Abu Isa neena; ''Hadiis bii moo gën wér te gën a baax ci saar wii. Abdullah bin Muhamed bin Aqil nit ku jub la, waaye amna gëstukat yu wax ni dafa daan jàng lu bari ci boppam. Abu Isa neena; 'Dégg naa Muhamed bin Isma'il naan; 'Ahmad bin Hanbal, Ishaq bin Ibrahim ak Al Humaidi, ñoom ñoo jël xadiisu Abdullah bin Muhamed bin Aqil. Muhamed ni; Jamono ji jegesi na. Abu Isa neena; 'Ci chapitre bii amna itam jaar-jaar bu bawoo ci Jabir ak Abu Sa'id'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 4

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ

neena nu [Abu Bakr Muhamed bin Zanjawih Al Baghdadi] te du benn kese, waxna; Mu wax nu [Husain bin Muhammad] neena, wax nu [Sulayman bin Qarn] ci [Abu Yahya Al Qattat] ci [Mujahid] ci [Jabir bin Abdullah] Radliallahu 'anhuma, mu ne, Rasulullah Shallahu 'alaihi wa Sallam neena: 'Yalla mooy caabiy ñaan ci moom.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 5

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا

Neena ñu [Qutayba] ak [Hannad] ñu ne; waxoon nanu ci [Waki'] ci [Syu'bah] ci [Abdul Aziz bin Shuhaib] ci [Anas bin Malik] mu ne, Yonent bi sallallaahu aleyhi wa Sallam bimu demee dugg ci WC bi mu ne: 'Yalla, Yàlla refugeed. Shuba ni; 'Beneen jamono mu ne: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -maa ngi sàkku reccu ci yaw ci seytaane yu góor yi ak yu jigéen yi- wala AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -maa ngi sàkku ci yaw musal ci seytaane yu góor yi ak yu jigéen yi-'. Abu Isa neena; 'Ci xaaj bii amna itam ay nettali yu bawoo ci Ali, Zaid bin Arqam, Jabir ak Ibnu Mas'ud'. Abu Isa neena; Hadith bu Anas bin Isa mooy gëna dëggu te gëna baax ci xaaj bii. Ci jamano jooju, ci hadith bu Zaid bin Arqam, amna jaxasoo ci sanad bi. Hisyam Ad Dastuwa'i ak Sa'id bin Abu Arubah ci Qatadah ñoo ko nettali. Sayid nee na ci Al Qasim ben Uf Asi Syaybaani la jége ci Zayd ben Arqam. Hisyam Ad Dastuwai ci Qatadah Zaid bin Arqam, Syubah ak Ma'mar ñoo ko nettali ci Qatadah Nadler bin Anas. Syubaa wax na ko ci Zaid bin Arqam. Ma'mar neena ci An Nadlr bin Anas ci pàppaam, ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wa sallam. Abu Isa neena; Laaj naa Mohamed ci taarix boobu, mu tontu ma ni, 'mën na am ni Qatadah moo ko nettali ñoom ñaar'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 6

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

waxna nu [Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri] neena, waxna nu [Hammad bin Zaid] ci [Abdul Aziz bin Shuhaib] ci [Anas bin Malik] neena; 'Yonent bi sallallaahu 'alaihi wa sallam, bimu duggee ci WC bi, dafa wax: 'Yalla, maa ngi sàkku ci yaw musal ci seytaane yu góor ak yu jigéen-'. Abu Isa neena; 'Lii hadith Hasan bu dëggu la'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 7

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Muhamed bin Isma'il neena, wax nu Malik bin Isma'il ci Isra'il bin Yunus ci Yuusuf bin Abu Burdah ci [baayam] ci [Aisyah] Radliallahu 'anha, mu ne; 'Bi Yonente bi sallallaahu aleyhi wa Sallam génnee ci WC bi, dafa jàng: GHUFRAANAKA -Yaakaar naa ci Sa njéggal-'. Abu Isa neena; ''Adiis bii ngi ci darajaa Asan Xarib, xamunu ci lu dul ne la jóge ci benn xadiis waa Israyil, bu jóge ci Yuusuf ben Abu Buurda, fekk Abu Burda ben Abu Muusaa tudd Amiir ben Abdalaah ben Qayis Al Asiyaari. Te xamunu ci saar bii ludul hadiisu Aisyah Radliaallahu anha bu juge ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wa sallam.

Hadith

Imam Tirmidzi : 8

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ

mu wax nu [Sa'id bin Abdurrahman Al Makhzumi] neena, wax nu [Sufyan bin Uyainah] ci [Az Zuhri] ci ['Atho' bin Yazid Al Laitsi] ci [Abu Ayyub Al Anshari] mu ne: muy génn wala génn. tuuti. Waaye nga xool penku wala sowwu'. Abu Ayyub nee na; 'Bi nu yeggee ci Syrie, nu fekk seeni WC ñu tabax leen jàkkarloo ak Qibla, nu dellu ginaaw, nu ñaan Yàlla mu baal nu. Abu Isa neena; 'Ci chapitre bii amna itam ay jaar-jaar yu bawoo ci Abdullah bin Al Harith bin Jazi Az Zubaidi ak Ma'qil bin Abu Al Haitsam ñu xamee ko ci Ma'qil bin Abu Umamah-, Abu Hurairah ak Suhail bin Hanif'. Abu Isa neena; 'Ci xaaj bii, hadith bi Abu Ayyub nettali moo gëna baax te gëna dëggu. Abu Ayyub mooy Khalid bin Zaid, Az Zuhri mooy Muhamed bin Muslim bin Ubaydullah bin Syhab Az Zuhri, ñu koy woowe Abu Bakr'. abuu al walid al makki neena; Abu Abdullah Muhammad bin Idris Asy Syafi'i waxna; 'Li am solo ci kàdduy Yonent bi sallaahu 'alaihi wa sallam 'Bul jàkkarloo ak qibla wala nga wëlbatiku ci ginaaw sooy génn wala ngay saw' mooy nga nekk ci barab bu ubbeeku. Ci jamano jooju, soo nekkee ci tabax bu tëju, amna lu yomb soo jàkkarloo ak Qibla bi. Loolu la Ishaq Bun Ibraahim wax tamit. Ci jamano jooju, Ahmad bin Hanbal Rahimahulla neena; "Yonent bi sallaahu 'alaihi wa Sallam dafa daan féexal xolam suy génn wala muy saw, mu wëlbatiku rek ci moom, fekk jàkkarloo ak moom ba leegi nangu wuñu ko." Daa melni Imam Ahmad mënul wuutale nekk ci desert wala nekk ci tabax bu tëju ngir jàkkarloo ak Qibla'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 9

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

neena ñu [Muhamed bin Basyar] ak [Muhamed bin Al Mutsanna] ñoom ñaar ñu ngi wax; Wahb bin Jarir neena, wax nu sama pàppa ci Muhamed bin Ishaq ci Aban bin Salih ci Mujahid ci Jabir bin Abdullah mu ne; Yonent bi Yàlla na ko Yàlla dolli xéewël ak mucc dafa tere ñu jàkkarloo ak qibla suñuy dem saw, waaye gis naa ko at balaa muy dee mu jàkkarloo ak qibla.' Ci xaaj bii dafa am itam ay jaar-jaar yu bawoo ci Abu Qatadah, Aysiya ak Ammar bin Yasiir. Abu Isa neena; 'Ci xaaj bii, hadith bi Jabir nettali mooy hasan gharib'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 10

وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ

Ibn Lahi'ah moo ko nettali, ci Abu Zubair, ci Jabir, ci Abu Qatadah, ni dafa musa gis Yonent bi saw di saw di jàkkarloo ak qibla. [Qutaibah] daf nu wax loolu, mu ne; 'Ibn Lahi'ah moo nu ko wax'. Hadith bu Jabir biñu ko jottali ci Yonent bi sallaahu aleyhi wa sallam moo gëna dëggu hadith bu Ibn Lahi'ah, ndax Ibn Lahi'ah nit ku néew doole la woon buñu sukkandikoo ci boroom xam-xam yi ci hadith yi, Imam Yahya bin Sa'id Al Qaththan ak ñeneen ñu ko tekki ci memorisation.

Hadith

Imam Tirmidzi : 11

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

wax nañu nu [Abdah bin Sulaiman] ci [Ubaydullah bin Omar] ci [Muhamed bin Yahya bin Habban] ci ndijaay - [Wasi' bin Habban] - ci [Ibn Omar] mu ne; Benn bis ma yéeg ci kaw kër Hafshah, ma gis Yonent bi sallaahu 'alaihi wa sallam di tëf, jàkkarloo ak Syrie, ginaawam dellu ci Kaaba bi.' Abu Isa neena; Hadith bii hasan la bu baax ci rang.

Hadith

Imam Tirmidzi : 12

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ

wax nu [Ali bin Hujr] ne, wax nu [Sharik] ci [Al Miqdam bin Syuraih] ci [pàppaam] ci [Aisyah] mu ne; Ku leen wax ne Yonent bi sallallaahu aleyhi wa Sallam daa saw ci taxaw, buleen ko gëm ndax daa saw ludul bu toog. Muni; 'Ci chapitre bii amna ay hadith yu bawoo ci xariti Omar, Buraidah ak Abdurrahman bin Hasana'. Abu Isa neena; Hadiisu Aisyah moo gën te gën a dëggu ci saar bii, xadiisu Omar ci xadiisu Abdul Kariim bin Abul Mukhariq, ci Nafi', ci Ibn Omar, ci Omar, mu ne; 'Yonent bi sallallaahu 'alaihi wa Sallam gis nama ma taxaw di saw, muni ma: 'Yaw Omar, bul saw taxaw,' ginaaw ga musu ma saw taxaw'. Abu Isa neena; Abdul Kariim bin Abul Muxaariq rekk moo tekki xadiis bi, te nit ku néew doole la woon sunu sukkandikoo ci boroom xam-xam yi ci xadiis yi. Abu Ayyub As Sikhtiyani moom itam dafa néew doole, wax ci loolu'. Ubaydullah dafa nettali ci Nafi', ci Ibn Omar, mu ne; Umar Radliallahu 'anhu neena; 'Bima duggee ci Islam ba leegi musu ma taxaw saw'. Te hadiis boobu moo gëna dëggu hadiis bu Abdul Karim, waaye hadiis bu Buraidah ci chapitre bii nekkul mahfudz -awake-'. Ci jamano jooju, li tere taxaw saw di tekki mingi aju ci etiket, nekkul tere buy tere. Mbir mi Abdul Laahi ben Mas'ud moo ko nettali, mu ne; 'Soo taxawee di saw, loolu du lu baax'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 13

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ

wax nu [Hannad] ne, wax nu [Waki'] ci [Al A'masy] ci [Abu Wa'il] ci [Hudzaifah] ne; Benn bis la Yonent bi sallaahu aleyhi wa Sallam dem ci mbalitu nit ñi, mu taxaw di saw. Ma dem ngir génn ci wetam, waaye mu wooma ba ma nekk ci wetam, ginaaw ga mu sangu, fomp khuf'am. Abu Isa neena; Dégg naa [Al Jarud] wax; Dégg naa [Waki] di wax hadith bii ci [Al A'masy], ginaaw ga Waki' wax; Lii mooy hadiis bi gëna dëggu bi Yonent bi Sallahu 'Aleyhi wa Sallam nettali ci lu jëm ci fomp khuf. Ma dégg itam Abu Amar Al Husayn bin Hurayb wax ni; "Dégg naa Waki", mu wax loolu. Abu Isa neena; "Noonu la Mansur ak Ubaida Adl Dabbi nettali ci Abu Wa'il ci Hudzaifah, ni ko Al'Amasy nettali." [Hammad bin Abu Sulaiman] ak [Ashim bin Bindah] itam nettali nañu ko ci Abu Wa'il, ci [Al Mughirah bin Syu'bah], ci Yonent bi. Waaye hadith bu Abu Wa'il bu Hudzaifah mooy hadith bi gëna dëggu. Ñenn ci gëstukat yi dañu yombal nit ñi ñuy saw suñu taxawee. Abu Isa neena; Ibraahiin An Nakha'i moo ko nettali ci Abidah bin Amru As Salmani, Abidah ab boroom xam-xam bu mag la ci Tabi'in. Dañu nettali ni Abidah dafa wax; 'Dama duggu ci Lislaam ñaari at lu jiitu Yonent bi sallaahu aleyhi wa sallam di faatu'. Ci jamano jooju, Ubayda Adl Dalabbi xaritu Ibraayma la woon, mooy Ubayda bin Mu’attib Adlaab, ñu daan ko daan woowe Abu Abdul Kariim.

Hadith

Imam Tirmidzi : 14

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ

wax nu [Qutayba bin Sa'id] neena, wax nu [Abdussalam bin Harb Al Mula'i] ci [Al'Amasy] ci [Anas] mu ne; 'Bi Yonent bi sallallaahu 'alaihi wa Sallam bëggee féexal boppam, yëkkatiwul mbubbam ba daanaka laal suuf'. Abu Isa neena; Mooy Muhamed bin Rabi'ah nettali hadith bii ci [Al A'masy], ci [Anas]'. Waki' ak Abu Yahya Al-Himmaani nettali nañu ko ci Al-Amasy, mu ne; Ibn Omar neena; 'Bi Yonent bi sallallaahu 'alaihi wa Sallam bëggee féexal boppam, yëkkatiwul mbubbam ba daanaka laal suuf'. Te ñaari xadiis yii ay mursal lañu. Neena ñu itam ni Al A'masy dégluwul Anas, wala kenn ci sahaba yu Yonent bi sallallaahu aleyhi wa Sallam. Mu gis Anas bin Malik, daal di ni; 'Ma gis Anas di ñaan,' ba noppi mu wax ko lu jëm ci ñaan.' Ci jamano jooju, Al A'masy tudd Sulaymaan bin Mihran Abu Muhamed Al Kahili, nekkoon jaam bu bokk ci xeetu Kahili. Al Amasy neena; 'Sama pàppa amoon na doom ju nekkoon ci biiram, Masruq moo ko donn'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 15

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ

Muhammad bin Abu Omar Al Makki neena, wax nu Sufyan bin Uyainah ci Ma'mar ci Yahya bin Abu Katsir ci Abdullah bin Abu Qatadah ci pàppaam ne; 'Yonent bi sallaahu aleyhi wa sallam dafa tere ku góor laal cëram ak loxoom ndijoor'. Ci xaaj bii amna itam ay jaar-jaar yu bawoo ci Aisyah, Salman, Abu Hurayrah ak Suhail bin Hanif. Abu Isa neena; Hadith bii hasan dëgg la. Ci jamano jooju, Abu Qatada Al Ansari mooy Al Harith Ar Rib'i. Buñu sukkandikoo ci gëstukat yi, jëfandikoo hadith bii mooy jaadu nañu def istinja` -cebok- jëfandikoo loxo ndijoor'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 16

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

wax nu [Abu Mu'awiyah] ci [Al A'masy] ci [Ibrahim] ci [Abdurrahman bin Yazid] mu ne: 'Ndax seen Yonent sallallaahu aleyhi wa Sallam jàngal na leen lépp ba ci ni ñuy génne nit?' [Salman] tontu ko, 'Waawaw, daf nu tere jàkkarloo ak Qibla sunuy génn wala ñuy saw, def istinja` ak loxo ndijoor, ak def istinja` ak lu néew ñetti xeer, ak def istinja` jëfandikoo neefu baayima wala yax'. Abu Isa neena; 'Ci chapitre bii amna itam ay jaar-jaar yu bawoo ci Aisyah, Khuzaimah bin Thabit, Jabir, Khallad Ibn As Sa'ib, yu bawoo ci pàppaam'. Abu Isa neena; 'Ci xaaj bii, hadith bu Salman hasan la, loolu mooy xalaatu boroom xam-xam yu bari ci sahaba yu Yonent bi sallallaahu 'alaihi wa sallam ak ñi ci topp. Ci ñoom ñoo jàpp ni julli ak xeer doy na doonte defuñu ko ak ndox, maanaam bu xeer wa mënee fomp tilim bi fa nekk. Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Siyafii, Ahmad ak Ishaq ñoo ko jëloon.

Hadith

Imam Tirmidzi : 17

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ

neena ñu [Hannad] ak [Qutayba] ñoom ñaar ñu ngi wax; Abu Ubaid neena, Yonent bi dafa génn ngir féexal xolam, mu wax nu: « Wutal ma ñatti xeer. 'Ma indil ko ñaari xeer ak benn neefere baayima bu waw, mu jël ñaari xeer sànni neefere baayima bi ba noppi ni: 'Dëgg la neefere baayima yi setul'. Abu Isa neena; «Noonu la Qais bin Ar Rabi nettalee hadiis bii ci Abu Ishaq, ci Abu Ubaida, ci Abdullaah, ni ko Israil nettalee. [Ma'mar] ak ['Ammar bin Ruzayq] itam nettali nañu ci [Abu Ishaq], ci [Alqamah], ci [Abdullah]. [Zuhair] moo ko nettali ci Abu Ishaq, ci Abdurrahman Ibnul Aswad, ci pàppaam, ci Abdullah. Waaye hadith bi amna lu ci jaxasoo. Muhamed bin Basyyar Al Abdi neena, Muhamed bin Ja'far neena, wax nu Syu'bah bu bawoo ci Amru bin Murrah neena; 'Mbaa amna lu nga fàttaliku ci Abdullah?' mu tontu, 'déedet'. Abu Isa neena; 'Ma laaj Abdullah bin Abdurrahman; Ci hadith bu Abu Ishaq, yan ci ñoom moo gëna dëggu?' waaye mu tontuwul dara. Ma laaj Mohamed itam, waaye moom itam tontuwul. Dafa mel ni dafa gis xadiisu Zuhayir bu juge ci Abu Ishaq, ju juge ci Abdurrahmaan Ibnul Aswad, bu juge ci baayam, ju juge ci Abdalla, dañoo nuru, ci la daal di koy dugal ci téere Al Jaamii''. Abu Isa neena; 'Ci saar wii, ci sama gis-gis, li ci gën a dëggu mooy hadiisu Israyil ak Qais bu jóge ci Abu Ishaq, bu jóge ci Abu Ubayda, bu jóge ci Abdalla. Ndax Israyil mooy nit ku gëna am doole ak gëna xam hadith bu Abu Ishaq ñeneen ñi. Qais bin Ar Rabi moo ko gëna dooleel. Abu Isa neena; 'Dégg naa Abu Musa Muhamed Ibnul Mutsanna wax; Dégg naa Abdurrahmaan bin Mahdi wax; 'Réerul ci man ni ko réeree ci man ci hadith bu Sufyan Ats Tsauri, ci Abu Ishaq ludul lenn luma jàpp ci Israyil, ndax moo ko nettali ci lu gëna mat sëkk'. Abu Isa neena; 'Taarixu Zuhair ci Abu Ishaq melul noonu, ndax dégg nako ci njeexte li'. Muni; Dégg naa Ahmad Ibnul Hasan At Turmudzi wax; Dégg naa Ahmad bin Hanbal wax; Soo déggee hadiis bu Zaidah ak Zuhair, kon gëm, doonte déggoo ko ci keneen, ludul hadith bu Abu Ishaq, fekk Abu Ishaq tudd Amru bin Abdullah As Sabi'i Al Hamdani, te Abu Ubaidah bin Abdullah du ci moom. Tur wi itam xamu ñu ko'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 18

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا

Hafsh bin Ghiyats ne: Dawud bin Abu Hind: Ash Sya'bi, Alqamah, Abdullah bin Mas'ud, mu ne: "Buleen def seen xeetu jaamu Yàlla, jëfandikoo leen ci seen xeetu baayima, jinne yi. Ci saar bii dafa am ay xadiis yu bawoo ci Abuu Hurayra, Salmaan, Jabiir ak Ibn Omar. Abu Isa neena; Isma'il bin Ibrahim, ci kaw loolu dafa nettali hadith bii ci Dawud bin Abu Hind, ci Ash Sya'bi, ci Alqamah, ci Abdullah, ni dafa nekkoon ak Yonent bi ci guddig Laylatul Qadar... hadiis bi gudd na. Ash Sya'bi neena, Yonent bi sallallaahu 'alaihi wa Sallam neena: 'Buleen lekk ak tilim ak yax ndax ci dëgg-dëgg ñam la ci seeni mbokk yu bawoo ci jinn yi'. Daa melni hadith bi Isma'il nettali moo gëna dëggu ki Hafsh bin Ghiyats nettali. Boroom xam-xam yi dañuy jëfandikoo hadiis bii. Ak ci xadiis bi am na beneen xadiis bu Jabiir ak Ibn Omar Radliaallahu anhuuma nettali.

Hadith

Imam Tirmidzi : 19

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

neena ñu [Qutaybah] ak [Muhamed bin Abdul Malik bin Abu Asi Siwaarib Al Bashri] ñoom ñaar ñépp dañu wax; Abu Awanah wax nu ci [Qotadah] ci [Mu'adzah] ci [Aisyah] ne; 'Waxleen seeni jëkkër ñu setal seen bopp ci ndox, rus naa ci ñoom, dëgg la Yonent bi sallallaahu aleyhi wa sallam def ko'. Ci saar mii am na ay xadiis yu bawoo ci xariti Jarir bin Abdalla Al Bajalii di Anas ak Abu Hurayra. Abu Isa neena; Hadith bii hasan authentic la, te Ahlul Ilmi yi dañuy jëfandikoo hadith bii, dañu tànn setal ndox doonte dañu jàpp ni setal ndox moo baax, te dañu taamu setal ndox ndax dañu jàpp ni loolu moo gëna am solo. Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafii, Ahmad ak Ishaq ñoo ko jëloon.

Hadith

Imam Tirmidzi : 20

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ

Mu wax nu [Muhamed bin Basyar] neena, wax nu [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] ci [Muhamed bin 'Amru] ci [Abu Salamah] ci [Al Mughirah bin Syu'bah] mu ne; 'Maa ngi doon tukki ak Yonent bi sallahu aleyhi wa sallam, ci la Yonent bi sallahu aleyhi wa sallam féexal xolam dem ci barab bu sori'. Abu Isa neena; 'Ci chapitre bii amna ay hadith yu bawoo ci ay xaritam Abdurrahman bin Abu Qurad, Abu Qatadah, Jabir, Yahya bin Ubaid yu bawoo ci pàppaam, Abu Musa, Ibn Abbas ak xaritam Bilal bin Harith'. Abu Isa neena; Hadith bii dafa dëggu, te Yonent bi (sallallaahu aleyhi wasallam) moo ko nettali ni dafa daan muur urinaaram suy saw ni kër di muur. Te Abu Salamah mooy Abdalaah ben Abdurrahmaan ben Auf Az Zuhri.