Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 921
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا قُرَّانُ بْنُ تَمَّامٍ وَمَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُبَيْدٍ الطَّائِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَمَاتَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ قَرَظَةُ بْنُ كَعْبٍ فَنِيحَ عَلَيْهِ فَجَاءَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ مَا بَالُ النَّوْحِ فِي الْإِسْلَامِ أَمَا إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ نِيحَ عَلَيْهِ عُذِّبَ بِمَا نِيحَ عَلَيْهِوَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَأَبِي مُوسَى وَقَيْسِ بْنِ عَاصِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجُنَادَةَ بْنِ مَالِكٍ وَأَنَسٍ وَأُمِّ عَطِيَّةَ وَسَمُرَةَ وَأَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [احمد بن مني] ٻڌايو آهي، اسان کي [قرآن بن تمم]، [مروان بن معاويه] ۽ [يزيد بن هارون] ٻڌايو آهي [سعيد بن عبيد الثائي] کان [علي بن ربيعہ الاسدي] چيو آهي ته: 'انصار مان هڪ شخص قرضه بن ڪعب نالي فوت ٿي ويو. پوءِ ان تي ماتم ڪيو ويو. [مغيره بن صيوبة] آيو ۽ منبر تي ويٺو. هن تحميد ڪئي ۽ الله جي حمد ڪئي ۽ پوءِ چيو: 'اسلام ۾ ماتم ڪيئن ٿي سگهي ٿو؟ بيشڪ مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'جيڪو ماتم ڪيو ويندو، ان کي ضرور ان نوحن جي مطابق سزا ڏني ويندي'. اها حديث عمر، علي، ابو موسيٰ، قيس بن عاصم، ابو هريره، جناده بن مالڪ، انس، ام عثية، سمره ۽ ابو مالڪ العشيريءَ کان روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ ”مغيره حديث حسن صحيح آهي“.
حديث
Imam Tirmidzi : 922
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ وَالْمَسْعُودِيُّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ أَبِي الرَّبِيعِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعٌ فِي أُمَّتِي مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ لَنْ يَدَعَهُنَّ النَّاسُ النِّيَاحَةُ وَالطَّعْنُ فِي الْأَحْسَابِ وَالْعَدْوَى أَجْرَبَ بَعِيرٌ فَأَجْرَبَ مِائَةَ بَعِيرٍ مَنْ أَجْرَبَ الْبَعِيرَ الْأَوَّلَ وَالْأَنْوَاءُ مُطِرْنَا بِنَوْءٍ كَذَا وَكَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابو دائود] ٻڌايو آهي، اسان کي [صيوبة] ۽ [المسعودي] [علقمه بن مرتصد] کان [ابو الربيع] کان [ابو هريره] چيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'منهنجي امت ۾ چار شيون آهن، جيڪي سڀ جاهليت جا عمل آهن، ۽ ماڻهو - انسان - انهن کي ڪڏهن به نه ڇڏيندا: مئلن تي ماتم ڪرڻ، ڪنهن جي نسب جو مذاق اڏائڻ، اهو يقين ڪرڻ ته بيماري متعدي آهي، جيئن هڪ اُٺ چيچڪ سان متاثر ٿئي ٿو جيڪو يقين ڪيو وڃي ٿو ته اهو هڪ سو ٻين تائين پکڙجي ٿو - اهو يقين نه ڪرڻ ته الله ئي بيماري ڏيندڙ آهي، ۽ انواء، يعني انهن ماڻهن جا لفظ جيڪي چون ٿا ته اسان کي هن تاري ۽ ان تاري مان مينهن پوي ٿو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 923
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبُكَاءَ عَلَى الْمَيِّتِ قَالُوا الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ وَذَهَبُوا إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ أَرْجُو إِنْ كَانَ يَنْهَاهُمْ فِي حَيَاتِهِ أَنْ لَا يَكُونَ عَلَيْهِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ
[عبدالله بن ابو زياد] اسان کي ٻڌايو آهي، [يعقوب بن ابراهيم بن سعد] اسان کي ٻڌايو آهي، [منهنجي پيءُ] اسان کي [صالح بن قيسان] کان [الزهري] کان [سالم بن عبدالله] کان [پنهنجي پيءُ] چيو آهي ته؛ [عمر بن خطاب] چيو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته؛ 'بيشڪ، مئل کي سندس گهر وارن جي سندس موت تي روئڻ جي ڪري سزا ڏني ويندي آهي'. هي حديث ابن عمر ۽ عمران بن حسين کان روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'عمر جي حديث حسن صحيح آهي. ڪجهه عالمن مئل تي روئڻ کي ناپسند ڪيو آهي، اهي ان کي هن حديث تي ٻڌل آهن. ته مئل کي سندس گهر وارن جي سندس موت تي روئڻ جي ڪري سزا ڏني ويندي آهي. عبدالله بن مبارڪ چيو ته؛ مون کي اميد آهي ته جيڪڏهن هو مرڻ کان اڳ پنهنجي گهر وارن کي سندس موت تي روئڻ کان منع ڪري ها، ته پوءِ هن کي انهن جي روئڻ جي ڪري سزا نه ڏني وڃي ها'.
حديث
Imam Tirmidzi : 924
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي أَسِيدُ بْنُ أَبِي أَسِيدٍ أَنَّ مُوسَى بْنَ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيَّ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ فَيَقُومُ بَاكِيهِ فَيَقُولُ وَا جَبَلَاهْ وَا سَيِّدَاهْ أَوْ نَحْوَ ذَلِكَ إِلَّا وُكِّلَ بِهِ مَلَكَانِ يَلْهَزَانِهِ أَهَكَذَا كُنْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
[علي بن حجر] اسان کي ٻڌايو آهي، [محمد بن عمار] مون کي [اسيد بن ابو اسيد] ٻڌايو آهي ته [موسيٰ بن ابو موسيٰ العسيري] ان کي خبر ڏني، [پنهنجي پيءُ] کان ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: ڪو به ماڻهو مري نه ٿو وڃي ۽ ماڻهو ان تي ماتم ڪن ۽ چون: 'و جبله و سيدة - او منهنجي لاءِ افسوس، او منهنجي لاءِ افسوس!' ۽ ان وانگر، ٻه ملائڪ موڪليا ويندا ته ان کي مارين ۽ ان کي ملامت ڪن، ۽ چون: 'ڇا واقعي هن دنيا ۾ تنهنجي اها حالت آهي؟' ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ حسن غريب حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 925
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ الْمُهَلَّبِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَرْحَمُهُ اللَّهُ لَمْ يَكْذِبْ وَلَكِنَّهُ وَهِمَ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِرَجُلٍ مَاتَ يَهُودِيًّا إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ وَإِنَّ أَهْلَهُ لَيَبْكُونَ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَقَرَظَةَ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَائِشَةَ وَقَدْ ذَهَبَ أَهْلُ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا وَتَأَوَّلُوا هَذِهِ الْآيَةَ{ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى }وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [عباد بن عباد المحلبي] ٻڌايو ويو آهي [محمد بن عمرو] کان [يحيى بن عبدالرحمان] کان [ابن عمر] کان، رسول الله ﷺ فرمايو: 'بيشڪ، لاش کي عذاب ڏنو ويو ڇاڪاڻ ته سندس گھر وارا سندس موت تي روئي رهيا هئا'. [عائشه] چيو: -الله رحم ڪري -ابن عمر - - هن ڪوڙ نه ڳالهايو پر غلط چيو، حقيقت ۾ رسول الله ﷺ اهو هڪ ماڻهو کي چيو جيڪو يهودي مذهب ۾ فوت ٿيو، يعني سندس لفظ، 'بيشڪ، هن لاش کي عذاب ڏنو ويندو، ۽ سندس گھر وارا ان تي روئندا'. اها حديث ابن عباس، قرادله بن ڪعب، ابو هريره، ابن مسعود ۽ اسامه بن زيد کان روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ عائشه جي حديث هڪ حسن صحيح حديث آهي ۽ عائشه کان هڪ کان وڌيڪ ذريعن کان نقل ڪئي وئي آهي. ڪجهه عالم، جن ۾ شافعي شامل آهن، هن حديث جي بنياد تي آيت جي تشريح ڪندي دليل ڏين ٿا: 'ته هڪ گنهگار ٻين جا گناهه نه کڻندو.' -قصه النجم؛ 38-
حديث
Imam Tirmidzi : 926
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فَانْطَلَقَ بِهِ إِلَى ابْنِهِ إِبْرَاهِيمَ فَوَجَدَهُ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَأَخَذَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَضَعَهُ فِي حِجْرِهِ فَبَكَى فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ أَتَبْكِي أَوَلَمْ تَكُنْ نَهَيْتَ عَنْ الْبُكَاءِ قَالَ لَا وَلَكِنْ نَهَيْتُ عَنْ صَوْتَيْنِ أَحْمَقَيْنِ فَاجِرَيْنِ صَوْتٍ عِنْدَ مُصِيبَةٍ خَمْشِ وُجُوهٍ وَشَقِّ جُيُوبٍ وَرَنَّةِ شَيْطَانٍوَفِي الْحَدِيثِ كَلَامٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
اسان کي [علي بن خسيرام] ٻڌايو آهي، اسان کي [عيسيٰ بن يونس] ٻڌايو آهي [ابن ابي ليليٰ] کان [عثاء] کان [جابر بن عبدالله] چيو آهي ته: رسول الله ﷺ عبدالرحمان بن عوف جو هٿ پڪڙيو ۽ سندس پٽ ابراهيم سان ملڻ لاءِ ويا، جڏهن اوچتو هن کي مئل ڏٺو. رسول الله ﷺ ان کي روئندي کڻي ويا، عبدالرحمان پڇيو؛ 'تون ڇو روئي رهيو آهين، ڇا تو اسان کي مئل تي روئڻ کان منع نه ڪيو هو؟' -رسول الله ﷺ جواب ڏنو؛ 'ڪو مسئلو ناهي، مان جيڪي منع ڪريان ٿو اهي بيوقوف ۽ گنهگار جا ٻه آواز آهن. يعني روئڻ جي آواز سان روئڻ جڏهن منهن تي پنجا هڻي، کيسي ڦاڙي، ۽ روئڻ جي آواز شيطان جي روئڻ وانگر آهي'. هن حديث ۾ انهن کان وڌيڪ لفظ آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 927
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ قَالَ و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرَةَ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا سَمِعْتُ عَائِشَةَ وَذُكِرَ لَهَا أَنَّ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُإِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَيِّ عَلَيْهِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ غَفَرَ اللَّهُ لِأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَمَا إِنَّهُ لَمْ يَكْذِبْ وَلَكِنَّهُ نَسِيَ أَوْ أَخْطَأَ إِنَّمَا مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى يَهُودِيَّةٍ يُبْكَى عَلَيْهَا فَقَالَ إِنَّهُمْ لَيَبْكُونَ عَلَيْهَا وَإِنَّهَا لَتُعَذَّبُ فِي قَبْرِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [قتيبه] [مالڪ] کان روايت ڪئي آهي، اسان کي [معان] کان، اسان کي [مالڪ] کان [عبدالله بن ابي بڪر بن محمد بن عمرو بن حزم] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عمرو] کان، هن ان کي ٻڌايو ته هن [عيسيه] کي چوندي ٻڌو آهي ته جڏهن هن جي موجودگي ۾ ذڪر ڪيو ويو ته ابن عمر چيو ته: 'مڙس کي سندس لاءِ جيئرن ماڻهن جي روئڻ جي ڪري عذاب ڏنو ويو'. عائشه چيو ته: 'الله ابو عبدالرحمان کي معاف ڪري، هن ڪوڙ نه ڳالهايو، هو وساريو، جناب، وساريو يا غلطي ڪئي. سچ اهو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم هڪ مئل يهودي عورت وٽان گذريا جنهن تي سندس گهر وارا ماتم ڪري رهيا هئا ۽ پوءِ فرمايائون: 'اهي ان تي روئن ٿا، ۽ لاش کي ضرور ان جي قبر ۾ عذاب ڏنو ويندو.' ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 928
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِ
اسان کي [قتيبه]، [احمد بن منيع]، [اسحاق بن منصور] ۽ [محمود بن غيلان] ٻڌايو ويو آهي، انهن چيو؛ اسان کي [سفيان بن عينة] [الزهري] کان [سالم] [پنهنجي پيءُ] کان ٻڌايو آهي ته: مون رسول الله ﷺ، ابوبڪر ۽ عمر کي لاش جي اڳيان هلندي ڏٺو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 929
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ مَنْصُورٍ وَبَكْرٍ الْكُوفِيِّ وَزِيَادٍ وَسُفْيَانَ كُلُّهُمْ يَذْكُرُ أَنَّهُ سَمِعَهُ مِنَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِ
اسان کي [الحسن بن علي الخلال] ٻڌايو آهي، اسان کي [عمرو بن عاصم] ٻڌايو آهي [همام] کان [منصور]، [بڪر الڪوفي]، [زياد] ۽ [سفيان] سڀني ذڪر ڪيو آهي ته -همام- [الزهري] کان [سالم بن عبدالله] کان [پنهنجي پيءُ] کان ٻڌو آهي ته: 'مون رسول الله ﷺ، ابوبڪر ۽ عمر کي ڏٺو آهي، سڀ لاش جي اڳيان هلي رهيا هئا'.
حديث
Imam Tirmidzi : 930
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِقَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ أَبَاهُ كَانَ يَمْشِي أَمَامَ الْجَنَازَةِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ هَكَذَا رَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ وَزِيَادُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَيُونُسُ بْنُ يَزِيدَ وَمَالِكٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْشِي أَمَامَ الْجَنَازَةِ وَأَهْلُ الْحَدِيثِ كُلُّهُمْ يَرَوْنَ أَنَّ الْحَدِيثَ الْمُرْسَلَ فِي ذَلِكَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت يَحْيَى بْنَ مُوسَى يَقُولُ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا مُرْسَلٌ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَرَى ابْنَ جُرَيْجٍ أَخَذَهُ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ زِيَادٍ وَهُوَ ابْنُ سَعْدٍ وَمَنْصُورٍ وَبَكْرٍ وَسُفْيَانَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ وَإِنَّمَا هُوَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ رَوَى عَنْهُ هَمَّامٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَشْيِ أَمَامَ الْجَنَازَةِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْمَشْيَ أَمَامَهَا أَفْضَلُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ قَالَ وَحَدِيثُ أَنَسٍ فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ مَحْفُوظٍ
اسان کي [عبد بن حامد] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبد الرزاق] ٻڌايو آهي [معمار] کان [عز زهريءَ] چيو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم، ابوبڪر ۽ عمر لاش جي اڳيان هليا. [عز زهريءَ] چيو؛ مون کي [سالم] ٻڌايو هو ته [هن جو پيءُ] لاش جي اڳيان هلي رهيو هو. -ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث انس کان روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابن عمر جي حديث هن قسم جي آهي جيڪا [ابن جريج]، [زياد بن سعد] ۽ ٻين [عز زهريءَ] کان [سالم] کان [پنهنجي پيءُ] کان بيان ڪئي آهي جيئن ابن عينيه جي حديث. [معمر]، [يونس بن يزيد]، [مالڪ] ۽ حفّاد مان ٻين [عز-زهري] کان روايت ڪئي آهي ته رسول الله ﷺ جن لاش جي اڳيان هليا. سڀني حديث جي ماهرن جو رايو آهي ته هن مسئلي تي مرسل حديث وڌيڪ صحيح آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'مون يحيى بن موسى کي چوندي ٻڌو آهي؛ [عبدالرزاق] چيو؛ [ابن مبارڪ] چيو؛ 'الزهري جي مرسل جي حديث ابن عيينه جي حديث کان وڌيڪ صحيح آهي' ابن مبارڪ چيو؛ 'مون ڏٺو ۽ ابن جريج ان کي ابن عيينه کان ورتو. ابو عيسيٰ چيو؛ ' [حمام بن يحيى] هي حديث [زياد] کان، يعني ابن سعد، [منصور] [بڪر] ۽ [سفيان] کان [عز-زهري] کان [سالم] کان [پنهنجي پيءُ] کان روايت ڪئي. هن تاريخ ۾ جنهن جو حوالو ڏنو ويو آهي اهو سفيان بن عينة آهي. همام ان کان روايت ڪئي آهي. عالمن جو لاش جي اڳيان هلڻ بابت اختلاف آهي. انهن مان ڪجهه رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن مان آهن ۽ ٻيا جيڪي يقين رکن ٿا ته سندس اڳيان هلڻ وڌيڪ اهم آهي. اهو شافعي ۽ احمد جو به رايو آهي. -ابو عيسيٰ ترمذي - چيو؛ هن باب ۾ 'انس' جي حديث محفوظ نه آهي - جاڳيل-.
حديث
Imam Tirmidzi : 931
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ كَانُوا يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِقَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ وَإِنَّمَا يُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ كَانُوا يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ أَبَاهُ كَانَ يَمْشِي أَمَامَ الْجَنَازَةِ قَالَ مُحَمَّدٌ هَذَا أَصَحُّ
اسان کي [ابو موسيٰ محمد بن المثنيٰ] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [محمد بن بڪر] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [يونس بن يزيد] ٻڌايو ويو آهي [ابن شهاب] کان [انس] ته رسول الله صلي الله عليه وسلم، ابوبڪر، عمر ۽ عثمان، اهي لاش جي اڳيان هليا. ابو عيسيٰ چيو؛ 'مون محمد کان هن حديث بابت پڇيو، ته هن جواب ڏنو؛ 'هي هڪ غلط حديث آهي، محمد بن بڪر غلطي ڪئي. سچ اهو آهي ته هي حديث يونس کان الزهري کان ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم، ابوبڪر ۽ عمر لاش جي اڳيان هليا. الزهري چيو؛ سليم مون کي ٻڌايو ته سندس پيءُ لاش جي اڳيان هليا ويندا هئا. محمد چيو؛ 'هي وڌيڪ صحيح آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 932
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ يَحْيَى إِمَامِ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ عَنْ أَبِي مَاجِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَسَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمَشْيِ خَلْفَ الْجَنَازَةِ قَالَ مَا دُونَ الْخَبَبِ فَإِنْ كَانَ خَيْرًا عَجَّلْتُمُوهُ وَإِنْ كَانَ شَرًّا فَلَا يُبَعَّدُ إِلَّا أَهْلُ النَّارِ الْجَنَازَةُ مَتْبُوعَةٌ وَلَا تَتْبَعُ وَلَيْسَ مِنْهَا مَنْ تَقَدَّمَهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا يُعْرَفُ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ حَدِيثَ أَبِي مَاجِدٍ لِهَذَا و قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ الْحُمَيْدِيُّ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ قِيلَ لِيَحْيَى مَنْ أَبُو مَاجِدٍ هَذَا قَالَ طَائِرٌ طَارَ فَحَدَّثَنَا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِلَى هَذَا رَأَوْا أَنَّ الْمَشْيَ خَلْفَهَا أَفْضَلُ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَإِسْحَقُ قَالَ إِنَّ أَبَا مَاجِدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ لَا يُعْرَفُ إِنَّمَا يُرْوَى عَنْهُ حَدِيثَانِ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَيَحْيَى إِمَامُ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ ثِقَةٌ يُكْنَى أَبَا الْحَارِثِ وَيُقَالُ لَهُ يَحْيَى الْجَابِرُ وَيُقَالُ لَهُ يَحْيَى الْمُجْبِرُ أَيْضًا وَهُوَ كُوفِيٌّ رَوَى لَهُ شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَبُو الْأَحْوَصِ وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي، اسان کي [وهاب بن جرير] ٻڌايو آهي [صيوبة] کان [يحيى] امام بني تيمله [ابو ماجد] کان [عبدالله بن مسعود] کان چيو آهي ته: اسان رسول الله ﷺ کان لاش جي پٺيان هلڻ بابت پڇيو. پاڻ فرمايائون: 'تمام تيز نه هلو. جيڪڏهن لاش سٺو آهي ته جلدي ڪريو. جيڪڏهن لاش بدصورت آهي ته پوءِ دوزخ جي ماڻهن کان سواءِ ڪو به پري نه رهندو. لاش ان جي پٺيان نه هو. جيڪي ان کان اڳ آهن انهن کي ثواب نه ملندو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي حديث عبدالله بن مسعود کان هن رستي کان سواءِ روايت ٿيل معلوم ناهي'. -احمد بن حنبل- چيو؛ 'مون محمد بن اسماعيل کي ابو ماجد جي حديث کي هن سبب جي ڪري درست ڪندي ٻڌو. محمد چيو؛ الحميدي چيو؛ ابن عينيه چيو؛ 'يحيي کان پڇيو؛ 'هي ابو ماجد ڪير آهي؟' هن جواب ڏنو؛' 'هڪ پکي اڏامي ويو ۽ پوءِ هن اسان کي هڪ ڪهاڻي ٻڌائي'. رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ انهن کان سواءِ ڪجهه عالمن جو رايو آهي ته هن حديث جي مطابق، لاش جي پٺيان هلڻ بهتر آهي. اهو سفيان عطصوري ۽ اسحاق جو به رايو آهي. -احمد بن حنبل - چيو ته؛ 'ابو ماجد هڪ مجهول - نامعلوم - ماڻهو هو ۽ هن صرف ٻه حديثون بيان ڪيون، ابن مسعود کان. بني تيمله جو امام يحييٰ هڪ تسيقہ هو جنهن کي ابو الحارث جو نالو ڏنو ويو، ان کي يحييٰ الجابر يا يحييٰ المجبير جو نالو پڻ ڏنو ويو. ڪوفه ۽ صيوبة کان ايندڙ، سفيان عطصوري، ابو الاھواش ۽ سفيان بن عينيه هن کان حديث روايت ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 933
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَنَازَةٍ فَرَأَى نَاسًا رُكْبَانًا فَقَالَ أَلَا تَسْتَحْيُونَ إِنَّ مَلَائِكَةَ اللَّهِ عَلَى أَقْدَامِهِمْ وَأَنْتُمْ عَلَى ظُهُورِ الدَّوَابِّقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ثَوْبَانَ قَدْ رُوِيَ عَنْهُ مَوْقُوفًا قَالَ مُحَمَّدٌ الْمَوْقُوفُ مِنْهُ أَصَحُّ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي، اسان کي [عيسيٰ بن يونس] ٻڌايو آهي، [ابوبڪر بن ابو مريم] کان، [رشيد بن سعد] کان، [ثوبان] چيو آهي ته: 'اسين رسول الله ﷺ سان گڏ لاش کڻڻ لاءِ نڪتا هئاسين، پوءِ انهن ماڻهن جي هڪ ٽولي کي ڏٺو جيڪي گاڏي هلائي رهيا هئا. هن چيو: 'ڇا توهان کي شرم نه ايندي؟ بيشڪ، الله جا ملائڪ پنهنجن پيرن تي هلندا آهن جڏهن ته توهان گاڏين تي هوندا آهيو!' - ابو عيسيٰ ترمذي - چيو؛ 'معنيٰ واري حديث المغيره بن صيبه ۽ جابر بن سمره کان به روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ثوبان جي حديث، رسول الله ﷺ کان به موقوف طريقي سان روايت ڪئي وئي آهي. محمد چيو؛ 'ثوبان جي تاريخ وڌيڪ مستند آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 934
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكٍ قَال سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ يَقُولُكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَنَازَةِ أَبِي الدَّحْدَاحِ وَهُوَ عَلَى فَرَسٍ لَهُ يَسْعَى وَنَحْنُ حَوْلَهُ وَهُوَ يَتَوَقَّصُ بِهِ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابو دائود] ٻڌايو آهي [سيوبه] [لمڪ] کان چيو آهي ته؛ مون [جابر بن سمره] کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'اسين، رسول الله ﷺ سان گڏ، ابو دحداح جي لاش سان گڏ هئاسين، هو پنهنجي گهوڙي تي سوار هو، آهستي آهستي هلي رهيو هو، جڏهن ته اسان سندس ڀرسان هئاسين. هن ننڍن قدمن سان ٽپو ڏنو.'
حديث
Imam Tirmidzi : 935
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْهَاشِمِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ عَنْ الْجَرَّاحِ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّبَعَ جَنَازَةَ أَبِي الدَّحْدَاحِ مَاشِيًا وَرَجَعَ عَلَى فَرَسٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [عبدالله بن الشبه الحسيمي] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [ابو قتيبه] [الجراح] کان [سماق] کان [جابر بن سمره] ٻڌايو ويو آهي ته رسول الله ﷺ ابو دحداح جي لاش سان گڏ پيادل هليا ويا ۽ گهوڙي تي گهر موٽي آيا. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 936
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيِّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَسْرِعُوا بِالْجَنَازَةِ فَإِنْ يَكُنْ خَيْرًا تُقَدِّمُوهَا إِلَيْهِ وَإِنْ يَكُنْ شَرًّا تَضَعُوهُ عَنْ رِقَابِكُمْوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [احمد بن مني] ٻڌايو آهي، اسان کي [سفيان بن عينة] ٻڌايو آهي [الزهري] کان، [سعيد بن مسيب] کي [ابو هريره] کان ٻڌو آهي جيستائين رسول الله ﷺ جي خبر نه پهتي ته: 'جلدي ڪريو ۽ لاش کڻو. جيڪڏهن لاش سٺو آهي ته توهان نيڪي کي ويجهو آندو آهي. جيڪڏهن لاش بدصورت آهي ته توهان ان کي پنهنجي ڪلهن تان لاٿو آهي'. سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث ابو بڪره کان روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابو هريره جي حديث حسن صحيح حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 937
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو صَفْوَانَ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَمْزَةَ يَوْمَ أُحُدٍ فَوَقَفَ عَلَيْهِ فَرَآهُ قَدْ مُثِّلَ بِهِ فَقَالَ لَوْلَا أَنْ تَجِدَ صَفِيَّةُ فِي نَفْسِهَا لَتَرَكْتُهُ حَتَّى تَأْكُلَهُ الْعَافِيَةُ حَتَّى يُحْشَرَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ بُطُونِهَا قَالَ ثُمَّ دَعَا بِنَمِرَةٍ فَكَفَّنَهُ فِيهَا فَكَانَتْ إِذَا مُدَّتْ عَلَى رَأْسِهِ بَدَتْ رِجْلَاهُ وَإِذَا مُدَّتْ عَلَى رِجْلَيْهِ بَدَا رَأْسُهُ قَالَ فَكَثُرَ الْقَتْلَى وَقَلَّتْ الثِّيَابُ قَالَ فَكُفِّنَ الرَّجُلُ وَالرَّجُلَانِ وَالثَّلَاثَةُ فِي الثَّوْبِ الْوَاحِدِ ثُمَّ يُدْفَنُونَ فِي قَبْرٍ وَاحِدٍ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْأَلُ عَنْهُمْ أَيُّهُمْ أَكْثَرُ قُرْآنًا فَيُقَدِّمُهُ إِلَى الْقِبْلَةِ قَالَ فَدَفَنَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِمْقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ النَّمِرَةُ الْكِسَاءُ الْخَلَقُ وَقَدْ خُولِفَ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فِي رِوَايَةِ هَذَا الْحَدِيثِ فَرَوَى اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَرَوَى مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ثَعْلَبَةَ عَنْ جَابِرٍ وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ إِلَّا أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ حَدِيثُ اللَّيْثِ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ جَابِرٍ أَصَحُّ
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [ابو شفوان] ٻڌايو ويو آهي [اسامہ بن زيد] کان [ابن شهاب] کان [انس بن مالڪ] چيو ته: 'جڏهن احد جي جنگ ختم ٿي وئي، رسول الله صلي الله عليه وسلم حمزه وٽ آيا. انهن ڏٺو ته اهو ڪٽيل هو. انهن چيو: "جيڪڏهن شافعيه ان تي غمگين نه هجي ها، ته مان ان جي لاش کي ڪفن ڏيندڙ جانورن کي کائڻ ڏيان ها جيستائين اهو قيامت جي ڏينهن انهن جانورن جي پيٽن ۾ گڏ نه ڪيو وڃي." -انس بن مالڪ- چيو؛ 'پوءِ هن نميره کي چيو ته کيس ڍڪي، جيڪو جيڪڏهن سندس مٿي کي ڍڪڻ لاءِ پائڻو هجي ته سندس پير نظر اچن ۽ جيڪڏهن سندس پير ڍڪڻ لاءِ پائڻو هجي ته سندس مٿو نظر اچي'. -انس بن مالڪ- چيو؛ 'ان وقت ايترا ماڻهو مارجي ويا هئا، تنهن ڪري ڪفن جو تعداد گهٽ هو'. -انس بن مالڪ- چيو؛ 'تنهن ڪري ڪڏهن ڪڏهن هڪ شخص يا ٻه ماڻهو يا ٽي ماڻهو هڪ ڪفن سان پوءِ انهن کي هڪ قبر ۾ دفن ڪيو ويندو آهي. رسول الله صلي الله عليه وسلم پڇيو ته انهن مان ڪنهن قرآن جو سڀ کان وڌيڪ حصو حفظ ڪيو هو؟ پوءِ ان شخص کي قبلي ڏانهن منهن ڪرڻ کان اڳ پهرين رکيو. -انس بن مالڪ - چيو؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم انهن کي انهن لاءِ دعا ڪرڻ کان سواءِ دفن ڪيو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'انس حديث هڪ حسن غريب حديث آهي. اسان انس جي حديث بابت هن رستي کان سواءِ نٿا ڄاڻون. نميره هڪ ڪمبل آهي جيڪو ڳريل پنن مان ٺهيل آهي. ۽ اسامه بن زيد جي تاريخ جا ڪيترائي مختلف رستا آهن، يعني؛ [ليث بن سعد] ان کي [ابن شهاب] کان [عبدالرحمن بن ڪعب بن مالڪ] کان [جابر بن عبدالله بن زيد] کان بيان ڪيو. [معمر] [زهري] کان [عبدالله بن ثعلبه] کان [جابر] کان روايت ڪئي آهي ۽ اسان ڪنهن کي به نٿا ڄاڻون جنهن زهريءَ کان انس کان ان کي ذڪر ڪيو هجي سواءِ اسامه بن زيد جي. مون محمد کان هن حديث بابت پڇيو، ته هن جواب ڏنو؛ 'ليث حديث ابن شهاب کان عبدالرحمان بن ڪعب بن مالڪ کان جابر کان وڌيڪ صحيح آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 938
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْأَعْوَرِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُ الْمَرِيضَ وَيَشْهَدُ الْجَنَازَةَ وَيَرْكَبُ الْحِمَارَ وَيُجِيبُ دَعْوَةَ الْعَبْدِ وَكَانَ يَوْمَ بَنِي قُرَيْظَةَ عَلَى حِمَارٍ مَخْطُومٍ بِحَبْلٍ مِنْ لِيفٍ عَلَيْهِ إِكَافٌ مِنْ لِيفٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُسْلِمٍ عَنْ أَنَسٍ وَمُسْلِمٌ الْأَعْوَرُ يُضَعَّفُ وَهُوَ مُسْلِمُ بْنُ كَيْسَانَ الْمُلَائِيُّ تُكُلِّمَ فِيهِ وَقَدْ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي، اسان کي [علي بن مُشِر] ٻڌايو آهي [مسلم الاعور] کان [انس بن مالڪ] چيو آهي ته: 'پيغمبر صلي الله عليه وسلم اڪثر بيمارن جي عيادت ڪندا هئا، لاشن کي جنم ڏيندا هئا، گڏهن تي سواري ڪندا هئا ۽ غلام جي دعوت کي پورو ڪندا هئا. قريظه جي جنگ دوران، پاڻ ڪاٺ جي لگام ۽ ڪاٺ جي زين سان گڏهه تي سواري ڪندا هئا. ابو عيسيٰ چيو ته: 'اسان هن حديث بابت انس ۽ مسلم الاعور کان سواءِ مسلم حديث کان سواءِ ٻيو ڪجهه نٿا ڄاڻون. سندس نالو مسلم بن قيصان الملائي آهي، هو اهڙو شخص آهي جنهن تي حديث ۾ تنقيد ڪئي وئي آهي. صُبَة ۽ سفيان هن کان حديث روايت ڪئي آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 939
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَلَفُوا فِي دَفْنِهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مَا نَسِيتُهُ قَالَ مَا قَبَضَ اللَّهُ نَبِيًّا إِلَّا فِي الْمَوْضِعِ الَّذِي يُحِبُّ أَنْ يُدْفَنَ فِيهِ ادْفِنُوهُ فِي مَوْضِعِ فِرَاشِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُلَيْكِيُّ يُضَعَّفُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ فَرَوَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْضًا
اسان کي [ابو کريب] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [ابو معاويه] ٻڌايو ويو آهي [عبدالرحمن بن ابي بڪر] کان [ابن ابو اولڪه] کان [عيسيه] چيو ته: 'جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم فوت ٿيا، ته اصحابن ان تي اختلاف ڪيو ته کيس ڪٿي دفن ڪجي. [ابو بڪر] چيو ته: مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کان هڪ ڳالهه ٻڌي آهي جيڪا مان نه وساريندس، يعني پاڻ فرمايو ته: الله ڪنهن به نبي کي موت لاءِ نه ڇڏيو سواءِ ان جاءِ تي جتي هو دفن ٿيڻ پسند ڪندو هو. ان کي سندس بستري ۾ دفن ڪريو'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي هڪ غريب حديث آهي. عبدالرحمان بن ابي بڪر الموليقي پنهنجي حافظي جي لحاظ کان دفعهفڪن هو. هي حديث ٻئي طريقي سان به نقل ڪئي وئي آهي، يعني [ابن عباس] ان کي [ابو بڪر الشديق] کان نبي کان پڻ نقل ڪيو آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 940
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَنَسٍ الْمَكِّيِّ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اذْكُرُوا مَحَاسِنَ مَوْتَاكُمْ وَكُفُّوا عَنْ مَسَاوِيهِمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ قَالَ سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ عِمْرَانُ بْنُ أَنَسٍ الْمَكِّيُّ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ وَعِمْرَانُ بْنُ أَبِي أَنَسٍ مِصْرِيٌّ أَقْدَمُ وَأَثْبَتُ مِنْ عِمْرَانَ بْنِ أَنَسٍ الْمَكِّيِّ
اسان کي [ابو ڪريب] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [معاويه بن هشام] ٻڌايو ويو آهي [عمران بن انس المڪي] کان [عثا] ۽ [ابن عمر] کان ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'انهن ماڻهن جي نيڪي کي ياد رکو جيڪي توهان کي ڇڏي ويا آهن ۽ انهن جي بدصورتي کي لڪايو'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ غوريب حديث آهي. مون محمد کي چوندي ٻڌو آهي؛ عمران بن انس المڪي هڪ اهڙو شخص آهي جنهن جي حديث جو درجو منڪر آهي. انهن مان ڪجهه [عثا] کان [عيسيه] کان روايت ڪئي - احمد بن حنبل - چيو؛ 'عمران بن ابو انس، جيڪو مصر کان آيو هو، هڪ اهڙو شخص هو جيڪو اڳ ۾ هو ۽ عمران بن انس المڪي کان وڌيڪ قابل اعتماد هو'.
