Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 881
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَيَوْمُ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ يَوْمُ النَّحْرِقَالَ أَبُو عِيسَى وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ الْحَدِيثِ الْأَوَّلِ وَرِوَايَةُ ابْنِ عُيَيْنَةَ مَوْقُوفًا أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ مَرْفُوعًا هَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا
اسان کي [ابن ابو عمر] ٻڌايو آهي، اسان کي [سفيان بن عينة] ٻڌايو آهي [ابن اسحاق] کان [الحارث] کان [علي] چيو آهي ته: 'عظيم حج جو ڏينهن، نحر جو ڏينهن آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هن ان جي تشريح نه ڪئي، ۽ هي پهرين حديث کان وڌيڪ صحيح آهي. ابن عينة جي تاريخ موقوف آهي، محمد بن اسحاق جي تاريخ مرفوع کان وڌيڪ صحيح آهي. اهڙيءَ طرح، هڪ کان وڌيڪ حافظن ان کي [ابو اسحاق] کان [الحارث] کان [علي] کان موقوف طريقي سان بيان ڪيو آهي. [صيوبة] ان کي [ابو اسحاق] کان نقل ڪيو آهي، چوي ٿو؛ [عبدالله بن مُره] کان [الحارث] کان [علي] کان موقوف طريقي سان.
حديث
Imam Tirmidzi : 882
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ ابْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يُزَاحِمُ عَلَى الرُّكْنَيْنِ زِحَامًا مَا رَأَيْتُ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّكَ تُزَاحِمُ عَلَى الرُّكْنَيْنِ زِحَامًا مَا رَأَيْتُ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُزَاحِمُ عَلَيْهِ فَقَالَ إِنْ أَفْعَلْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ مَسْحَهُمَا كَفَّارَةٌ لِلْخَطَايَا وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ طَافَ بِهَذَا الْبَيْتِ أُسْبُوعًا فَأَحْصَاهُ كَانَ كَعِتْقِ رَقَبَةٍ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ لَا يَضَعُ قَدَمًا وَلَا يَرْفَعُ أُخْرَى إِلَّا حَطَّ اللَّهُ عَنْهُ خَطِيئَةً وَكَتَبَ لَهُ بِهَا حَسَنَةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ ابْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [جرير] ٻڌايو ويو آهي [عثا بن عاص سائب] کان [ابن عبيد بن عمير] کان [پنهنجي پيءُ] ته [ابن عمر] کي ٻن ٿنڀن جي وچ ۾ ڌڪيندي ڏٺو ويو، جڏهن ته رسول الله ﷺ جو ٻيو ڪو ساٿي نه هو. مان پڇان ٿو؛ 'اي ابو عبدالرحمان، توهان ٻن ٿنڀن جي وچ ۾ ڇو ڌڪي رهيا آهيو، جيتوڻيڪ مان توهان وانگر رسول الله ﷺ جو ٻيو دوست آهيان'. هن جواب ڏنو؛ 'مون اهو ڪيو، ڇاڪاڻ ته مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي؛ 'ٻنهي کي ڇهڻ سان گناهه ڌوئي سگهجن ٿا، ۽ مون ان کي اهو به چوندي ٻڌو آهي؛ 'جيڪو هڪ هفتي تائين طواف ڪري ٿو ۽ پوءِ ان کي ڳڻيو آهي، اهو هڪ غلام آزاد ڪرڻ وانگر آهي.' ۽ مون ان کي اهو به چوندي ٻڌو: 'ڪو به هڪ پير هيٺ نه رکي ۽ ٻيو مٿي نه ڪري پر الله ان جو گناهه مٽائي ڇڏيندو ۽ ان کي نيڪي لکندو'. ابو عيسيٰ چيو؛ ''[حماد بن زيد] [عطاء بن عاص سائب] کان [ابن عبيد بن عمير] کان [ابن عمر] کان مٿي ڏنل حديث روايت ڪئي آهي، پر ان ۾ سندس پيءُ کان ذڪر نه آهي.'' ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 883
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الطَّوَافُ حَوْلَ الْبَيْتِ مِثْلُ الصَّلَاةِ إِلَّا أَنَّكُمْ تَتَكَلَّمُونَ فِيهِ فَمَنْ تَكَلَّمَ فِيهِ فَلَا يَتَكَلَّمَنَّ إِلَّا بِخَيْرٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ ابْنِ طَاوُسٍ وَغَيْرُهُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ مَوْقُوفًا وَلَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ لَا يَتَكَلَّمَ الرَّجُلُ فِي الطَّوَافِ إِلَّا لِحَاجَةٍ أَوْ يَذْكُرُ اللَّهَ تَعَالَى أَوْ مِنْ الْعِلْمِ
[قتيبه] اسان کان روايت ڪئي، [جرير] اسان کان روايت ڪئي [عثا بن سائب] کان [طاووس] کان [ابن عباس] ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'ڪعبي ۾ طواف نماز وانگر آهي، سواءِ ان جي ته توهان طواف ۾ ڳالهايو. جيڪو ڳالهائي ٿو ان کي سٺين لفظن سان ڳالهائڻ گهرجي.' ابو عيسيٰ چيو: 'هي حديث ابن ثووس ۽ ٻين کان ثووس کان ابن عباس کان موقوف سان روايت ڪئي آهي. اسان کي خبر ناهي ته هي حديث مرفوع سان بيان ڪئي وئي آهي' سواءِ عطا بن سائب جي حديث جي. گھڻا عالم هن حديث تي عمل ڪن ٿا، يعني اهي طواف ڪندڙ کي نصيحت ڪن ٿا ته ضرورت کان سواءِ يا الله کي ياد ڪرڻ يا علم جي بحث ڪرڻ کان سواءِ نه ڳالهائي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 884
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ جَرِيرٍ عَنْ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَجَرِ وَاللَّهِ لَيَبْعَثَنَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَهُ عَيْنَانِ يُبْصِرُ بِهِمَا وَلِسَانٌ يَنْطِقُ بِهِ يَشْهَدُ عَلَى مَنْ اسْتَلَمَهُ بِحَقٍّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو ويو آهي ته [جرير] کان [ابن خثصيم] کان [سعيد بن جبير] کان [ابن عباس] چيو ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم حجر اسود جي باري ۾ فرمايو: "الله جو قسم، الله ان کي قيامت جي ڏينهن ٻه اکيون ۽ هڪ زبان سان اٿاريندو جيڪو ڳالهائي سگهندو، جيڪو به ان کي صحيح طور تي هٿ ڪندو ان جي شاهدي ڏيندو." ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي هڪ حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 885
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدَّهِنُ بِالزَّيْتِ وَهُوَ مُحْرِمٌ غَيْرِ الْمُقَتَّتِقَالَ أَبُو عِيسَى الْمُقَتَّتُ الْمُطَيَّبُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ فِي فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ وَرَوَى عَنْهُ النَّاسُ
[حناد] اسان کي [واقع] [حماد بن سلمه] کان [فرقد السبخي] کان [سعيد بن جبير] کان [ابن عمر] تائين بيان ڪيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم احرام جي دوران پنهنجي جسم تي تيل لڳايو جيڪو خوشبو سان نه ملايو ويو هو. ابو عيسيٰ چيو: 'الموقات اهو آهي جيڪو خوشبو سان نه ملايو وڃي'. ابو عيسيٰ چيو: 'هي هڪ حسن غريب حديث آهي. اسان ان کي فرقد السبخي جي حديث کان سواءِ نٿا ڄاڻون، جيڪو سعيد بن جبير کان آهي. يحيى بن سعيد فرقد السبخي تي بحث ڪيو آهي پر ڪيترن ئي ماڻهن کانئس روايت ڪئي آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 886
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا خَلَّادُ بْنُ يَزِيدَ الْجُعْفِيُّ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّهَا كَانَتْ تَحْمِلُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ وَتُخْبِرُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَحْمِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
اسان کي [ابو ڪريب] ٻڌايو آهي [خلاد بن يزيد الجعفي] اسان کي [زُهير بن معاويه] ٻڌايو آهي [هشام بن عروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيه] بيان ڪيو آهي ته هو هميشه گهر زمزم جو پاڻي آڻيندو هو. هن اهو به چيو ته؛ 'الله جي رسول الله صلي الله عليه وسلم پڻ اهو آڻيندا هئا'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي هڪ حسن غريب حديث آهي. اسان کي خبر ناهي جيستائين اسان هن رستي نه وڃون'.
حديث
Imam Tirmidzi : 887
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْوَزِيرِ الْوَاسِطِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ قَالَ قُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍحَدِّثْنِي بِشَيْءٍ عَقَلْتَهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ صَلَّى الظُّهْرَ يَوْمَ التَّرْوِيَةِ قَالَ بِمِنًى قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ صَلَّى الْعَصْرَ يَوْمَ النَّفْرِ قَالَ بِالْأَبْطَحِ ثُمَّ قَالَ افْعَلْ كَمَا يَفْعَلُ أُمَرَاؤُكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ يُسْتَغْرَبُ مِنْ حَدِيثِ إِسْحَقَ بْنِ يُوسُفَ الْأَزْرَقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ
اسان کي [احمد بن مني] ۽ [محمد بن الوزير ال واشطي] هڪ لحاظ کان ٻڌايو آهي، انهن ٻنهي چيو ته؛ اسان کي [اسحاق بن يوسف الازرق] [سفيان] کان [عبدالعزيز بن رفيع] ٻڌايو آهي ته؛ 'مون [انس بن مالڪ] کي چيو؛ 'مون کي ٻڌايو ته توهان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ڇا ڄاڻو ٿا، ترويه جي ڏينهن تي ظهر جي نماز ڪٿي پڙهندا هئا؟' هن جواب ڏنو؛ 'مني ۾'. -عبدالعزيز- چيو؛ 'مون پڇيو؛ 'هو نفر جي ڏينهن تي عصر جي نماز ڪٿي پڙهندو آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'ابطه ۾'، پوءِ چيو؛ "جيئن توهان جا اڳواڻ ڪندا آهن." ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ مستند حسن حديث آهي ۽ عتصوري کان اسحاق بن يوسف الازرق جي حديث کان اجنبي لڳي ٿي.
حديث
Imam Tirmidzi : 888
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ شَوْكَةٌ فَمَا فَوْقَهَا إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ وَأَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَسَدِ بْنِ كُرْزٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَزْهَرَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [حناد] ٻڌايو، اسان کي [ابو معاويه] [العماسي] کان [ابراهيم] کان [الاسود] کان [عائشه] چيو ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم جن فرمايو؛ ”ڪنهن به مؤمن کي ڪانڊي يا ان کان وڌيڪ ڏکوئيندڙ شيءِ نه لڳندي آهي جيستائين الله تعاليٰ ان کي هڪ درجو بلند نه ڪري ۽ ان کان هڪ خطا دور ڪري. -ابو عيسيٰ ترمذي چيو؛ ”سعيد بن ابي وقاص، ابو عبيده بن الجراح، ابو هريره، ابو امامه، ابو سعيد، انس، عبدالله بن عمرو، اسد بن ڪرز، جابر بن عبدالله، عبدالرحمٰن بن اظهر ۽ ابو موسيٰ کان تمام گهڻي معنيٰ واري حديث روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسي چيو؛ ”عائشه جي حديث حسن جي صحيح حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 889
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ شَيْءٍ يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ مِنْ نَصَبٍ وَلَا حَزَنٍ وَلَا وَصَبٍ حَتَّى الْهَمُّ يَهُمُّهُ إِلَّا يُكَفِّرُ اللَّهُ بِهِ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ فِي هَذَا الْبَابِ قَالَ و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَمْ يُسْمَعْ فِي الْهَمِّ أَنَّهُ يَكُونُ كَفَّارَةً إِلَّا فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
اسان کي سفيان بن وکيع ٻڌايو آهي، اسان کي سندس پيءُ ٻڌايو آهي، [اسامه بن زيد] کان، [محمد بن عمرو بن عطا] کان، [عطا بن يسار] کان، [ابو سعيد الخدري] کان، فرمايائون ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم، 'مومن تي ڪا به اهڙي ڳالهه نه ايندي آهي، ٿڪاوٽ، غم يا بيماري کان وٺي، يا پريشاني جيڪا ان تي اچي ٿي جيستائين الله ان سان سندس گناهه نه مٽائي ڇڏي'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي هن معاملي ۾ حسن حديث آهي'. - ابو عيسيٰ ترمذي چيو ته: 'مون الجرود کي چوندي ٻڌو آهي؛ مون وکيع کي چوندي ٻڌو آهي؛ اهو نه ٻڌو ويو آهي ته غم انهن شين مان هڪ آهي جنهن کي ختم ڪري سگهجي ٿو، سواءِ هن حديث جي'. - ابو عيسيٰ ترمذي چيو ته: 'ڪجهه حديث جي عالمن هي حديث [عطا بن يسار] کان، [ابو هريره] کان، رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 890
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ الرَّحَبِيِّ عَنْ ثَوْبَانَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا عَادَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ لَمْ يَزَلْ فِي خُرْفَةِ الْجَنَّةِوَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي مُوسَى وَالْبَرَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ثَوْبَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى أَبُو غِفَارٍ وَعَاصِمٌ الْأَحْوَلُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْأَشْعَثِ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ عَنْ ثَوْبَانَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي الْأَشْعَثِ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ فَهُوَ أَصَحُّ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحَادِيثُ أَبِي قِلَابَةَ إِنَّمَا هِيَ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ فَهُوَ عِنْدِي عَنْ أَبِي الْأَشْعَثِ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَزِيرٍ الْوَاسِطِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْأَشْعَثِ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ عَنْ ثَوْبَانَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ قِيلَ مَا خُرْفَةُ الْجَنَّةِ قَالَ جَنَاهَا حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ عَنْ ثَوْبَانَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ خَالِدٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي الْأَشْعَثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ وَلَمْ يَرْفَعْهُ
اسان کي [حميد بن مسعده] ٻڌايو آهي، اسان کي [يزيد بن زريع] ٻڌايو آهي، اسان کي [خالد الحزاء] ٻڌايو آهي، [ابو قلابه] کان [ابو اسماء الرهبي] کان [ثوبان] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان، فرمايو آهي ته: 'جيڪڏهن ڪو مسلمان ڪنهن بيمار ڀاءُ جي عيادت ڪري ته ان کي هميشه جنت جا ميوا ملندا'. هي حديث علي، ابو موسيٰ، البرا، ابو هريره، انس ۽ جابر کان روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو ته: 'ثوبان حديث هڪ حسن شفاعت واري حديث آهي. [ابو غفار] ۽ [عاشم الاهول] هي حديث [ابو قلابه] کان [ابو العاص] کان [ابو اسماء] کان [ثوبان] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان جيئن مٿي ڏنل حديث ۾ بيان ڪئي آهي. مون محمد صلي الله عليه وسلم کي چوندي ٻڌو آهي؛ جنهن ابو العاص کان ابو اسماء کان هي حديث بيان ڪئي آهي، اها وڌيڪ صحيح آهي. محمد چيو؛ 'ابو قلابه جون حديثون ابو اسماء کان روايت ڪيون ويون آهن سواءِ هن حديث جي. مون کي لڳي ٿو ته اها ابو العاصاء کان ابو اسماء کان روايت ڪئي وئي آهي. اسان کي [محمد بن وزير الوسيثي] ٻڌايو آهي، اسان کي [يزيد بن هارون] کي [عاشم الاحوال] کان [ابو قلابه] کان [ابو العاصاء] کان [ابو اسماء] کان [ثوبان] کان رسول الله ﷺ کان جيئن مٿي ڏنل حديث بيان ڪئي وئي آهي. ۽ ان ۾ شامل ڪيو ويو آهي 'خرفت الجنة ڇا آهي؟ يعني ميوو ڪٽڻ.' اسان کي [احمد بن عبدالله الدلبي] ٻڌايو آهي [حماد بن زيد] [ايوب] کان [ابو قلابه] کان [ابو اسماء] کان [ثوبان] نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان، خالد جي حديث وانگر، پر ان ۾ ابو العاص جو ڪو به ذڪر ناهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ڪجهه ٻين ان کي [حماد بن زيد] کان روايت ڪيو پر ان کي نه سمجهيو'.
حديث
Imam Tirmidzi : 891
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ ثُوَيْرٍ هُوَ ابْنُ أَبِي فَاخِتَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَخَذَ عَلِيٌّ بِيَدِي قَالَ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى الْحَسَنِ نَعُودُهُ فَوَجَدْنَا عِنْدَهُ أَبَا مُوسَى فَقَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَام أَعَائِدًا جِئْتَ يَا أَبَا مُوسَى أَمْ زَائِرًا فَقَالَ لَا بَلْ عَائِدًا فَقَالَ عَلِيٌّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَعُودُ مُسْلِمًا غُدْوَةً إِلَّا صَلَّى عَلَيْهِ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ حَتَّى يُمْسِيَ وَإِنْ عَادَهُ عَشِيَّةً إِلَّا صَلَّى عَلَيْهِ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ حَتَّى يُصْبِحَ وَكَانَ لَهُ خَرِيفٌ فِي الْجَنَّةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ مِنْهُمْ مَنْ وَقَفَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَأَبُو فَاخِتَةَ اسْمُهُ سَعِيدُ بْنُ عِلَاقَةَ
[احمد بن مني] اسان کان روايت ڪئي آهي، [الحسين بن محمد] اسان کان روايت ڪئي آهي [اسرائيل] [تسوير] کان، يعني ابن ابو فخيته، [پنهنجي پيءُ کان] چيو آهي ته: 'علي منهنجو هٿ جهليو ۽ چيو ته: 'اسان حسن جي زيارت ڪريون'. پوءِ اسان ابو موسيٰ کي پنهنجي ويجهو ڏٺو. [علي] پڇيو: 'ڇا توهان هتي زيارت ڪرڻ لاءِ آهيو يا صرف زيارت ڪرڻ لاءِ، اي ابو موسيٰ؟' هن جواب ڏنو: 'مان هتي ان جي زيارت ڪرڻ لاءِ آهيان.' علي ع چيو: 'مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'ڪو به مسلمان صبح جو ٻئي مسلمان جي زيارت نٿو ڪري، پر ستر هزار ملائڪ شام تائين ان لاءِ دعا ڪندا. جيڪڏهن هو شام جو ان جي زيارت ڪندو ته ستر هزار ملائڪ صبح تائين ان لاءِ دعا ڪندا. ۽ بعد ۾ ان لاءِ جنت ۾ هڪ باغ هوندو.' ابو عيسيٰ چيو: 'هي هڪ حسن غريب حديث آهي. هي حديث علي کان ڪيترن ئي ذريعن سان نقل ڪئي وئي آهي، جن مان ڪجهه ان جو ترجمو ڪيو آهي.' ابو فخيته جو نالو سعيد بن 'علاقه' هو.
حديث
Imam Tirmidzi : 892
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ حَارِثَةَ بْنِ مُضَرِّبٍ قَالَدَخَلْتُ عَلَى خَبَّابٍ وَقَدْ اكْتَوَى فِي بَطْنِهِ فَقَالَ مَا أَعْلَمُ أَحَدًا لَقِيَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْبَلَاءِ مَا لَقِيتُ لَقَدْ كُنْتُ وَمَا أَجِدُ دِرْهَمًا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي نَاحِيَةٍ مِنْ بَيْتِي أَرْبَعُونَ أَلْفًا وَلَوْلَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَانَا أَوْ نَهَى أَنْ نَتَمَنَّى الْمَوْتَ لَتَمَنَّيْتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ خَبَّابٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي، اسان کي [محمد بن جعفر] ٻڌايو آهي [صيوبة] [ابو اسحاق] کان [حارثه بن مدلرب] چيو آهي ته: 'مان [خباب] سان مليو، ان وقت ان جي پيٽ تي ڪِي سان علاج ڪيو ويو هو، پوءِ هن چيو؛ 'مون رسول الله ﷺ جي ڪنهن به صحابي کي اهڙو نه ڏٺو جيڪو اهڙي آفت ۾ مبتلا هجي جيڪا مون کي پيش آئي هئي. اڳي، رسول الله ﷺ جي زماني ۾، مون وٽ هڪ درهم به نه هو، ۽ هاڻي منهنجي گهر جي ڪنڊ ۾ چاليهه هزار درهم آهن. جيڪڏهن رسول الله ﷺ اسان کي موت جي خواهش ڪرڻ کان منع نه ڪن ها، ته مان ان جي خواهش ڪريان ها.' - ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث انس، ابو هريره ۽ جابر کان روايت ڪئي وئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ ”خباب حديث حسن صحيح آهي“.
حديث
Imam Tirmidzi : 893
وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمْ الْمَوْتَ لِضُرٍّ نَزَلَ بِهِ وَلْيَقُلْ اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتْ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتْ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِيحَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[انس بن مالڪ] کان روايت آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'توهان مان ڪو به پنهنجي مصيبت جي ڪري موت جو خواب نه ڏسي. اهو پڙهو؛ 'اللهم احيني ما ڪناتل حيات خيران لي، و تفنني اذا کناتل موت خيران لي، - اي الله، جيڪڏهن زندگي منهنجي لاءِ بهتر آهي ته مون کي زندگي ڏي ۽ جيڪڏهن موت منهنجي لاءِ بهتر آهي ته مرڻ ڏي-'. اسان کي هن حديث سان بيان ڪيو آهي [علي بن حجر] اسان کي بيان ڪيو آهي [اسماعيل بن ابراهيم] اسان کي [عبدالعزيز بن شعيب] [انس بن مالڪ] کان نبي ﷺ کان بيان ڪيو آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 894
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلَالٍ الْبَصْرِيُّ الصَّوَّافُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ جِبْرِيلَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اشْتَكَيْتَ قَالَ نَعَمْ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ مِنْ شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ وَعَيْنِ حَاسِدٍ بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ وَاللَّهُ يَشْفِيكَ
اسان کي [بصير بن هلال البصيري الشواف] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبد الوارث بن سعيد] ٻڌايو آهي [عبد العزيز بن شُهيب] کان [ابو نضلره] کان [ابو سعيد] ته جبرائيل نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم سان مليو ۽ چيو: 'اي محمد، ڇا توهان بيماري ۾ مبتلا آهيو؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها'. -جبرائيل دعا ڪريو؛ 'بِسْمِ اللهِ ارقِكَ مِن ڪُلِّ شَيْئِ يُدزِكَ مِن ڪُلِّ نَفسِن وَعِنِّ حَسِدِن بِس مِلّهِ ارقِكَ وَاللهُ يَصِيفِكَ. -الله جي نالي سان، مان توهان کي هر ان شيءِ کان روڪيان ٿو جيڪا توهان تي پوي ٿي، بدصورت روح ۽ حسد ڪندڙ جي سڀني برائين کان. الله جي نالي سان، مان توهان کي روڪيان ٿو ۽ الله ئي توهان کي شفا ڏيندڙ آهي-'.
حديث
Imam Tirmidzi : 895
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ قَالَدَخَلْتُ أَنَا وَثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَقَالَ ثَابِتٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ اشْتَكَيْتُ فَقَالَ أَنَسٌ أَفَلَا أَرْقِيكَ بِرُقْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَلَى قَالَ اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ مُذْهِبَ الْبَاسِ اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لَا شَافِيَ إِلَّا أَنْتَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقُلْتُ لَهُ رِوَايَةُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَصَحُّ أَوْ حَدِيثُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كِلَاهُمَا صَحِيحٌ وَرَوَى عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَعَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبدالوارث بن سعيد] ٻڌايو آهي [عبدالعزيز بن شعيب] کان چيو آهي ته: 'ثابت البناني ۽ مان انس بن مالڪ سان ملياسين. ثابت شڪايت ڪئي؛ 'اي ابو حمزه، مون کي تڪليف ٿي رهي آهي'. پوءِ [انس] پڇيو؛ 'ڇا مان توکي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي رقيه سان رقيه ڪريان؟' هن جواب ڏنو؛ 'ٺيڪ آهي'. -انس بن مالڪ - دعا ڪريو؛ 'اللهم ربناسي مدظله الباصي اسيفي انتا سيفي لا سيفيا الا انتا سيفيفان لا يغدير سقمان - اي الله، سڀني انسانن جا پالڻهار. جيڪو سڀني بيمارين کي شفا ڏيندو آهي. شفا ڏي، بيشڪ تون ئي شفا ڏيندڙ آهين. تو کان سواءِ ڪو به شفا نٿو ڏئي سگهي، اهڙي شفا سان جيڪا هڪ به بيماري نه اچڻ ڏيندي-''. -ابو عيسيٰ ترمذي - چيو؛ 'اها حديث انس ۽ عائشه کان روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابو سعيد جي حديث حسن صحيح حديث آهي. مون ابو زرعہ کان هن حديث بابت پڇيو، مون کيس چيو ته؛ 'ڪهڙي تاريخ وڌيڪ صحيح آهي، عبدالعزيز ابو نضلره کان ابو سعيد کان يا عبدالعزيز جي تاريخ انس کان؟' هن جواب ڏنو؛ 'ٻئي صحيح آهن'. [عبد الشماد بن عبدالوارث] [پنهنجي پيءُ] کان [عبدالعزيز بن شعيب] کان [ابو نضلره] کان [ابو سعيد] کان ۽ [عبدالعزيز بن شعيب] کان [انس] کان روايت ڪئي آهي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 896
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ وَلَهُ شَيْءٌ يُوصِي فِيهِ إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِنْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ أَبِي أَوْفَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [اسحاق بن منصور] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبدالله بن نمير] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبيدالله بن عمر] [نافع] کان [ابن عمر] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: "ڪنهن مسلمان لاءِ اهو صحيح ناهي ته هو مسلسل ٻه راتيون گذاري جڏهن ان وٽ وصيت ڪرڻ لاءِ ڪجهه هجي جيستائين اها وصيت ان تي واجب نه هجي." -ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث ابن ابو اوفي کان روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابن عمر جي حديث حسن صحيح حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 897
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ قَالَعَادَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَرِيضٌ فَقَالَ أَوْصَيْتَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ بِكَمْ قُلْتُ بِمَالِي كُلِّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ فَمَا تَرَكْتَ لِوَلَدِكَ قُلْتُ هُمْ أَغْنِيَاءُ بِخَيْرٍ قَالَ أَوْصِ بِالْعُشْرِ فَمَا زِلْتُ أُنَاقِصُهُ حَتَّى قَالَ أَوْصِ بِالثُّلُثِ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌقَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَنَحْنُ نَسْتَحِبُّ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ الثُّلُثِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ وَالثُّلُثُ كَبِيرٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يَرَوْنَ أَنْ يُوصِيَ الرَّجُلُ بِأَكْثَرَ مِنْ الثُّلُثِ وَيَسْتَحِبُّونَ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ الثُّلُثِ قَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ كَانُوا يَسْتَحِبُّونَ فِي الْوَصِيَّةِ الْخُمُسَ دُونَ الرُّبُعِ وَالرُّبُعَ دُونَ الثُّلُثِ وَمَنْ أَوْصَى بِالثُّلُثِ فَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا وَلَا يَجُوزُ لَهُ إِلَّا الثُّلُثُ
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو آهي، اسان کي [جرير] ٻڌايو آهي [عثا بن السائب] کان [ابو عبدالرحمان السلمي] کان [سعد بن مالڪ] چيو آهي ته: 'رسول الله ﷺ منهنجي بيمار ٿيڻ تي منهنجي عيادت ڪئي. پاڻ پڇيائون: 'ڇا توهان وصيت ڪئي آهي؟' مون جواب ڏنو: 'اڳ ۾ ئي'. هن وري پڇيو: 'ڪيترو؟' مون جواب ڏنو: 'منهنجي سڄي دولت سان الله جي رستي ۾'. هن پڇيو: 'توهان پنهنجي ٻار لاءِ ڇا ڇڏي ڏيو ٿا؟' مون جواب ڏنو: 'اهي نيڪيءَ ۾ مالا مال آهن'. -رسول الله صلي الله عليه وسلم - وڌيڪ چيو: 'پنهنجي دولت جي ڏهين حصي سان وصيت ڪر'. مان ان کي گهٽائيندو رهيو جيستائين پاڻ فرمايائون: 'هڪ ٽئين حصي سان وصيت ڪر، ۽ هڪ ٽيون حصو اڳ ۾ ئي ڪافي آهي.' ابو عبدالرحمان چيو ته: 'اسان کي اهو پسند ايندو جيڪڏهن اهو نبي ﷺ جي لفظن جي ڪري هڪ ٽئين حصي کان ٻيهر گهٽايو وڃي؛ هڪ ٽيون حصو گهڻو آهي'. -ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث ابن عباس کان روايت ڪئي وئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'سعد حديث هڪ حسن صحيح حديث آهي. اها ڪيترن ئي طريقن سان هن کان روايت ڪئي وئي آهي ۽ هن کان پڻ روايت ڪئي وئي آهي؛ '۽ ٽيون حصو وڏو آهي'. هي حديث عالمن پاران عمل ۾ آندي وئي آهي، اهي ڪنهن کي هڪ ٽئين کان وڌيڪ وصيت ڪرڻ جي اجازت نٿا ڏين، پر اهي هڪ ٽئين کان گهٽ کي ترجيح ڏين ٿا. سفيان عثصوري چيو؛ 'اهي هڪ چوٿين کان گهٽ پنجين حصي سان وصيت ڪرڻ جي سفارش ڪن ٿا. هڪ چوٿون حصو ٽئين کان گهٽ آهي. "جيڪو به هڪ ٽئين حصي سان وصيت ڪري ٿو ۽ ڪجهه به پوئتي نه ٿو ڇڏي، ته پوءِ هو صرف هڪ ٽئين حصي سان وصيت ڪري سگهي ٿو."
حديث
Imam Tirmidzi : 898
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقِّنُوا مَوْتَاكُمْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَسُعْدَى الْمُرِّيَّةِ وَهِيَ امْرَأَةُ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ
اسان کي [ابو سلمه، يحيٰ بن خلف البشري] ٻڌايو آهي ته اسان کي [بصير بن المفضل] عماره بن غزيه کان، يحييٰ بن عمره کان، [ابو سعيد] کان، رسول الله ﷺ جن فرمايو؛ ”لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ- لاَ إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْاَلَهَ إِلَّا هُوَ الَّذِيْنَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يَعْلَمُونَ“. -ابو عيسيٰ ترمذي چيو؛ حضرت ابوهريره، ام سلمه، عائشه، جابر ۽ طلحه بن عبيدالله جي زال سوده المريه کان روايت آهي. ابو عيسي چيو؛ ابو سعيد جي حديث حسن غريب صحيح حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 899
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حَضَرْتُمْ الْمَرِيضَ أَوْ الْمَيِّتَ فَقُولُوا خَيْرًا فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ قَالَتْ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سَلَمَةَ مَاتَ قَالَ فَقُولِيَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَلَهُ وَأَعْقِبْنِي مِنْهُ عُقْبَى حَسَنَةً قَالَتْ فَقُلْتُ فَأَعْقَبَنِي اللَّهُ مِنْهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَشَقِيقٌ هُوَ ابْنُ سَلَمَةَ أَبُو وَائِلٍ الْأَسَدِيُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ سَلَمَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَانَ يُسْتَحَبُّ أَنْ يُلَقَّنَ الْمَرِيضُ عِنْدَ الْمَوْتِ قَوْلَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا قَالَ ذَلِكَ مَرَّةً فَمَا لَمْ يَتَكَلَّمْ بَعْدَ ذَلِكَ فَلَا يَنْبَغِي أَنْ يُلَقَّنَ وَلَا يُكْثَرَ عَلَيْهِ فِي هَذَا وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ جَعَلَ رَجُلٌ يُلَقِّنُهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَكْثَرَ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ إِذَا قُلْتُ مَرَّةً فَأَنَا عَلَى ذَلِكَ مَا لَمْ أَتَكَلَّمْ بِكَلَامٍ وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ عَبْدِ اللَّهِ إِنَّمَا أَرَادَ مَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ آخِرُ قَوْلِهِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابو معاويه] ٻڌايو آهي [العماسي] کان [سياق] کان [ام سلمه] چيو آهي ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جيڪڏهن توهان ڪنهن بيمار يا ڪنهن اهڙي شخص وٽ وڃو جيڪو موت جي ويجهو هجي، ته پوءِ نرم لفظ ڳالهايو. ڇاڪاڻ ته ملائڪ توهان جي ڳالهه سان متفق آهن'. -ام سلمه- چيو؛ 'جڏهن ابو سلمه فوت ٿي ويو، مان رسول الله صلي الله عليه وسلم سان مليس، پوءِ چيو: 'يا رسول الله، ابو سلمه فوت ٿي ويو آهي'. پاڻ فرمايائون: 'اهو چئو؛ 'اللهم مغفرلي والله وعقبني منه عقبه حسنه - اي الله، مون کي ۽ هن کي بخش ۽ مون کي هن کان پوءِ بهتر بدلو ڏي-'. -ام سلمه- چيو؛ 'مون اهو پڙهيو، پوءِ الله مون کي هن کان پوءِ هڪ بهتر متبادل ڏنو، يعني رسول الله صلي الله عليه وسلم'. شقيق ابن سلمه، ابو وائل الاسدي آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ام سلمه حديث هڪ حسن صححيح حديث آهي. اهو مريض ماڻهن جي ذهني قين لاءِ سنت آهي جڏهن اهي مرڻ وارا هوندا آهن، جملي سان لا إله إلا الله. ڪجهه عالم چون ٿا؛ 'جيڪڏهن بيمار شخص هڪ ڀيرو اهو چيو آهي، پوءِ خاموش رهي ٿو ۽ ٻيو جملو نه چوي، ته ان کي ٻيهر تلقين نه پڙهڻ گهرجي'. هن صورت ۾ ابن مبارڪ کان روايت ڪئي وئي جڏهن ان تي موت جي سزا آئي. هڪ ماڻهو ذهني قينيه ڪئي ۽ ان کي نقل ڪيو، پوءِ عبدالله چيو؛ 'جيڪڏهن مون اهو هڪ ڀيرو چيو آهي، ته مان اهو جملو چوڻ سان مري ويندس جيستائين مان ٻيو جملو نه چوان'. عبدالله جي لفظن جو مطلب اهو آهي جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪيو ويو آهي؛ 'جنهن جو هن دنيا ۾ آخري لفظ لا إله إلا الله آهن، اهو جنت ۾ داخل ٿيندو'.
حديث
Imam Tirmidzi : 900
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَرْجِسَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِالْمَوْتِ وَعِنْدَهُ قَدَحٌ فِيهِ مَاءٌ وَهُوَ يُدْخِلُ يَدَهُ فِي الْقَدَحِ ثُمَّ يَمْسَحُ وَجْهَهُ بِالْمَاءِ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَى غَمَرَاتِ الْمَوْتِ أَوْ سَكَرَاتِ الْمَوْتِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي، اسان کي [الليث] ٻڌايو آهي [ابن الحديد] کان [موسيٰ بن سريج] کان [القاسم بن محمد] کان [عيسيه] چيو ته: مون رسول الله ﷺ کي سندن وفات وقت ڏٺو، سندن ڀرسان پاڻيءَ سان ڀريل هڪ ٿانو هو. پاڻ پنهنجو هٿ ٿانو ۾ وجهي، پوءِ ان کي پنهنجي پيشاني تي ڌوئيندي پڙهندا هئا: "اللهم اني علي غمراتل موت او سقراطل موت - اي الله، مونکي سقراط موت سان منهن ڏيڻ ۾ مدد ڪر". ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي هڪ غريب حديث آهي'.
