Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 841
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَرْدَفَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ جَمْعٍ إِلَى مِنًى فَلَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى الْجَمْرَةَوَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْفَضْلِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْحَاجَّ لَا يَقْطَعُ التَّلْبِيَةَ حَتَّى يَرْمِيَ الْجَمْرَةَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي، اسان کي [يحيى بن سعيد] ٻڌايو آهي [ابن جريج] کان [عثاء] کان [ابن عباس] کان [الفضل بن عباس] چيو آهي ته؛ "رسول الله ﷺ مون کي جماع کان منيٰ تائين سواري ڏني، جڏهن ته نماز جاري رکيائين جيستائين هن جمره نه ڇڏيو." -ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث علي، ابن مسعود ۽ ابن عباس کان روايت ڪئي وئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'الفضل بن عباس جي حديث هڪ حسن صحيح حديث آهي ۽ ان تي نبي ڪريم ﷺ جي اصحابن مان عالمن عمل ڪيو آهي. يعني ته جيڪو شخص حج ڪري ٿو اهو تلبيه ڪرڻ کان نه روڪيندو جيستائين هو جرور نه اڇلائي. هي شافعي، احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 842
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ يَرْفَعُ الْحَدِيثَأَنَّهُ كَانَ يُمْسِكُ عَنْ التَّلْبِيَةِ فِي الْعُمْرَةِ إِذَا اسْتَلَمَ الْحَجَرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا يَقْطَعُ الْمُعْتَمِرُ التَّلْبِيَةَ حَتَّى يَسْتَلِمَ الْحَجَرَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا انْتَهَى إِلَى بُيُوتِ مَكَّةَ قَطَعَ التَّلْبِيَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي ته [حُصِيم] [ابن ابو ليليٰ] کان [عثا] کان [ابن عباس] کان - مرفوع ۾ روايت ڪئي آهي ته - رسول الله صلي الله عليه وسلم - عمري ۾ تلبيه ڪرڻ کان روڪيو، جيڪڏهن هو حجر اسود کي هٿ ڪرڻ چاهيندو هو. -ابو عيسيٰ ترمذي - چيو ته؛ 'سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث عبدالله بن عمرو کان روايت ڪئي وئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'ابن عباس جي حديث حسن شفاعت واري حديث آهي ۽ گهڻا عالم هن حديث تي عمل ڪن ٿا. انهن چيو ته؛ 'جيڪو شخص عمرو ڪري ٿو اهو نماز نه ٿو ڇڏي جيستائين اهو حجر اسود کي هٿ نه لڳائي.' ڪجهه عالم چون ٿا ته؛ 'جڏهن هو مڪي جي ماڻهن جي گهرن ۾ پهچندو آهي ته ان کي تلبيه ڪرڻ بند ڪرڻ گهرجي، پر نيڪ ڪم ڪرڻ جو بنياد رسول الله صلي الله عليه وسلم جي حديث آهي. هي سفيان عطسوري، شافعي، احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 843
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَّرَ طَوَافَ الزِّيَارَةِ إِلَى اللَّيْلِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي أَنْ يُؤَخَّرَ طَوَافُ الزِّيَارَةِ إِلَى اللَّيْلِ وَاسْتَحَبَّ بَعْضُهُمْ أَنْ يَزُورَ يَوْمَ النَّحْرِ وَوَسَّعَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُؤَخَّرَ وَلَوْ إِلَى آخِرِ أَيَّامِ مِنًى
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبدالرحمن بن مهدي] ٻڌايو آهي، اسان کي [سفيان] [ابو زبير] کان [ابن عباس] ۽ [عائشه] کان ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ پنهنجو حج رات تائين ختم ڪيو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي ۽ ڪجهه عالم ان کي شام تائين حج ختم ڪرڻ جي اجازت ڏين ٿا، انهن مان ڪجهه قرباني جي ڏينهن تي حج ڪرڻ جي سفارش ڪن ٿا. ساڳئي وقت، ٻيا منيٰ ۾ آخري ڏينهن تائين حج جي لاءِ رليف فراهم ڪن ٿا'.
حديث
Imam Tirmidzi : 844
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ يَنْزِلُونَ الْأَبْطَحَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي رَافِعٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَقَدْ اسْتَحَبَّ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ نُزُولَ الْأَبْطَحِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَرَوْا ذَلِكَ وَاجِبًا إِلَّا مَنْ أَحَبَّ ذَلِكَ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَنُزُولُ الْأَبْطَحِ لَيْسَ مِنْ النُّسُكِ فِي شَيْءٍ إِنَّمَا هُوَ مَنْزِلٌ نَزَلَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
اسان کي [اسحاق بن منصور] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبد الرزاق] ٻڌايو آهي [عبد الله بن عمر] [نافع] کان [ابن عمر] چيو آهي ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم، ابوبڪر، عمر ۽ عثمان هميشه البثه تي رڪندا هئا'. -ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'اها حديث عيسيه، ابو رافع ۽ ابن عباس کان روايت ڪئي وئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابن عمر جي حديث هڪ حسن صحيح غريب حديث آهي جيڪا اسان صرف عبدالرزاق جي حديث مان ڄاڻون ٿا جيڪا عبيد الله بن عمر کان آهي. ڪجهه عالم هر ان شخص لاءِ مشڪل بڻائين ٿا جيڪو ابثه تي رڪجڻ چاهي ٿو، پر ان کي واجب نه ٿا ڪن. شافعي چيو؛ 'ابثه ۾ رڪجڻ نسوڪ حج ۾ شامل ناهي. اهو صرف نبي صلي الله عليه وسلم لاءِ هڪ جاءِ آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 845
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَيْسَ التَّحْصِيبُ بِشَيْءٍ إِنَّمَا هُوَ مَنْزِلٌ نَزَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى التَّحْصِيبُ نُزُولُ الْأَبْطَحِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [ابن ابو عمر] ٻڌايو آهي، اسان کي [سفيان] ٻڌايو آهي [عمرو بن دينار] کان [عثاء] کان [ابن عباس] چيو آهي ته: 'تعشيب ۾ رڪجڻ حج جي زيارت ۾ شامل ناهي، اهو صرف هڪ جڳهه آهي جتي رسول الله ﷺ رڪيو هو.' ابو عيسيٰ چيو؛ 'تعشيب ۾ ابثاح ۾ رڪجڻ آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 846
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنَّمَا نَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَبْطَحَ لِأَنَّهُ كَانَ أَسْمَحَ لِخُرُوجِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ نَحْوَهُ
اسان کي [محمد بن عبدالعاليٰ] ٻڌايو آهي، اسان کي [يزيد بن زريع] ٻڌايو آهي، اسان کي [حبيب المعلم] [هشام بن عمر بن خطاب] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيه] چيو آهي ته: 'رسول الله صلي الله عليه وسلم صرف مديني ڏانهن واپسي کي آسان بڻائڻ لاءِ ابثه ۾ روڪيا هئا'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. اسان کي [ابن ابو عمر] ٻڌايو آهي، اسان کي [سفيان] [هشام بن عروه] کان مٿي ڏنل حديث وانگر ٻڌايو آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 847
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفٍ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَرَفَعَتْ امْرَأَةٌ صَبِيًّا لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا قَزَعَةُ بْنُ سُوَيْدٍ الْبَاهِلِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا
اسان کي [محمد بن ظريف الڪوفي] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابو معاويه] ٻڌايو آهي [محمد بن سقاع] کان [محمد بن المنڪدر] کان [جابر بن عبدالله] چيو آهي ته: 'هڪ عورت پنهنجي ننڍڙي ٻار کي رسول الله ﷺ جي سامهون کڻي پڇيو ته: 'يا رسول الله، ڇا هي ٻار حج ڪري سگهي ٿو؟' جواب ڏنو؛ "ها، ۽ توهان کي اجر ڏنو ويندو." - ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'حديث ابن عباس کان روايت ڪئي وئي آهي. حديث جابر هڪ غريب حديث آهي. اها اسان کي [قطيبه] ٻڌائي وئي آهي، اها اسان کي [قزاعہ بن سويد البهلي] کان [محمد بن المنڪدر] کان [جابر بن عبدالله] کان رسول الله ﷺ کان مٿي ڏنل حديث وانگر بيان ڪئي وئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ هي حديث محمد بن المنڪدر کان رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم کان مرسل طور تي نقل ڪئي وئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 848
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ قَالَحَجَّ بِي أَبِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَأَنَا ابْنُ سَبْعِ سِنِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ أَنَّ الصَّبِيَّ إِذَا حَجَّ قَبْلَ أَنْ يُدْرِكَ فَعَلَيْهِ الْحَجُّ إِذَا أَدْرَكَ لَا تُجْزِئُ عَنْهُ تِلْكَ الْحَجَّةُ عَنْ حَجَّةِ الْإِسْلَامِ وَكَذَلِكَ الْمَمْلُوكُ إِذَا حَجَّ فِي رِقِّهِ ثُمَّ أُعْتِقَ فَعَلَيْهِ الْحَجُّ إِذَا وَجَدَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلًا وَلَا يُجْزِئُ عَنْهُ مَا حَجَّ فِي حَالِ رِقِّهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو آهي، اسان کي [حاتم بن اسماعيل] ٻڌايو آهي [محمد بن يوسف] کان [سائب بن يزيد] چيو آهي ته؛ 'منهنجي پيءُ مون کي حج وضو دوران رسول الله ﷺ سان گڏ حج تي وٺي ويو ۽ مان ان وقت ست سالن جو هوس'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. عالمن جو اتفاق آهي ته جيڪڏهن ڪو ٻار بلوغت کان اڳ حج ڪري چڪو آهي، جڏهن هو بلوغت کي پهچي ٿو ته ان تي ٻيهر حج ڪرڻ واجب آهي ۽ ان جو پهريون حج ان جي حج جي فرض کي باطل نٿو ڪري. ساڳئي طرح غلامن سان، جيڪڏهن اهي غلام هجڻ دوران حج ڪن ٿا، ته انهن تي ٻيهر حج ڪرڻ واجب آهي جڏهن اهي آزاد آهن. جيڪڏهن توهان وٽ سامان آهي، ۽ توهان جو پهريون حج توهان جي حج جي فرض کي باطل نٿو ڪري. اهو پڻ سفيان عثصوري، سيافعي، احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 849
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْوَاسِطِيُّ قَال سَمِعْتُ ابْنَ نُمَيْرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ سَوَّارٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَكُنَّا إِذَا حَجَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُنَّا نُلَبِّي عَنْ النِّسَاءِ وَنَرْمِي عَنْ الصِّبْيَانِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ أَجْمَعَ أَهْلُ الْعِلْمِ عَلَى أَنَّ الْمَرْأَةَ لَا يُلَبِّي عَنْهَا غَيْرُهَا بَلْ هِيَ تُلَبِّي عَنْ نَفْسِهَا وَيُكْرَهُ لَهَا رَفْعُ الصَّوْتِ بِالتَّلْبِيَةِ
اسان کي [محمد بن اسماعيل الوسيثي] ٻڌايو آهي ته؛ مون [ابن نمير] کي [اشعث بن شَلَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ] کان [ابن زبير] کان [جابر] تائين ٻڌو آهي ته؛ 'جڏهن اسان رسول الله ﷺ سان گڏ حج ڪيو، اسان عورتن جي طرفان تلبيه ادا ڪئي ۽ ٻارن جي طرفان اڇلائي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ غريب حديث آهي، اسان ان بابت هن سند کان سواءِ نٿا ڄاڻون. عالمن جو اتفاق آهي ته عورت جي تلبيه ڪنهن ٻئي شخص جي نمائندگي نٿي ڪري سگهي. پر هن کي پاڻ تلبيه ڪرڻي آهي، پر ان لاءِ تلبيه ڪرڻ دوران آواز بلند ڪرڻ مڪروه آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 850
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ الْبَعِيرِ قَالَ حُجِّي عَنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَبُرَيْدَةَ وَحُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ وَأَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ وَسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا عَنْ سِنَانِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذِهِ الرِّوَايَاتِ فَقَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ مَا رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُحَمَّدٌ وَيُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَمِعَهُ مِنْ الْفَضْلِ وَغَيْرِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ رَوَى هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَرْسَلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ الَّذِي سَمِعَهُ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ صَحَّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ حَدِيثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَرَوْنَ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْمَيِّتِ و قَالَ مَالِكٌ إِذَا أَوْصَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ حُجَّ عَنْهُ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْحَيِّ إِذَا كَانَ كَبِيرًا أَوْ بِحَالٍ لَا يَقْدِرُ أَنْ يَحُجَّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
اسان کي [احمد بن مني] ٻڌايو آهي، اسان کي [روح بن عباده] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابن جريج] ٻڌايو آهي، مون کي [ابن شهاب] چيو آهي ته؛ مون کي [سليمان بن يسار] [عبدالله بن عباس] کان [الفضل بن عباس] کان ٻڌايو ويو آهي ته خطسام جي هڪ عورت پڇيو؛ 'يا رسول الله، منهنجي پيءُ تي حج فرض ڪيو ويو آهي، پر هو پوڙهو آهي ۽ گاڏي تي سوار ٿيڻ جي طاقت نٿو رکي.' ' پاڻ فرمايو؛ 'ان لاءِ حج ڪر'. - ابو عيسيٰ ترمذي - چيو؛ 'اها حديث علي، بريده، حسين بن عوف، ابو رزين العقيلي، سوده بنت زمعہ ۽ ابن عباس کان روايت ڪئي وئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'الفضل بن عباس جي حديث حسن صحيح حديث آهي.' ۽ اهو پڻ [ابن عباس] کان [حسين بن عوف المزاني] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪيو آهي. ۽ هي حديث پڻ [ابن عباس] کان [سنان بن عبدالله الجهاني] کان [پنهنجي چاچي] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي آهي. ۽ ابن عباس کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان سڌو سنئون روايت ڪئي آهي. - ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'مون محمد کان مٿي ڏنل سڀني روايتن بابت پڇيو، هن جواب ڏنو؛ 'سڀ کان وڌيڪ صحيح اهو آهي جيڪو ابن عباس کان الفضل بن عباس کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪيو ويو آهي. محمد وڌيڪ چيو؛ اهو ناممڪن ناهي ته ابن عباس هي حديث الفضل بن عباس کان ٻڌي ۽ ان کان سواءِ ٻيو ڪجهه رسول الله صلي الله عليه وسلم کان، پوءِ هن هي حديث بيان ڪئي ۽ ان کي ٽوڙي ان شخص جو ذڪر نه ڪندي جنهن ان کان ٻڌو.' ابو عيسيٰ چيو؛ '۽ هن مسئلي تي رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ڪيتريون ئي صحيح حديثون نقل ٿيون آهن. هن حديث تي پيغمبر صلي الله عليه وسلم جي اصحابن ۽ انهن کان سواءِ ٻين عالمن عمل ڪيو آهي. اهو سفيان عتصوري، ابن المبارڪ، سيافعي، احمد ۽ اسحاق جو به رايو آهي. هر ڪو اهو مڃي ٿو ته فوت ٿيل ماڻهن جي زيارت ڪرڻ جائز آهي. ساڳئي وقت مالڪ جو رايو آهي ته؛ 'جيڪڏهن هن وفات کان اڳ حج ڪرڻ جي وصيت ڪئي ته پوءِ هو حج ڪري سگهي ٿو. ڪجهه عالم، جهڙوڪ ابن المبارڪ ۽ سيافعي، هڪ زنده شخص کي حج جي اجازت ڏين ٿا جيڪڏهن هو پوڙهو هجي يا ڪنهن اهڙي شيءِ جي ڪري جيڪو هن کي حج ڪرڻ کان قاصر ڪري. هي ابن مبارڪ ۽ الشافعي جو رايو آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 851
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ قَالَ و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَجَاءَتْ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَلَمْ تَحُجَّ أَفَأَحُجُّ عَنْهَا قَالَ نَعَمْ حُجِّي عَنْهَاقَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ
اسان کي [محمد بن عبدالاعليٰ] بيان ڪيو آهي، اسان کي [عبدالرزاق] [سفيان عطسوري] کان [عبدالله بن عطا] کان بيان ڪيو آهي، ۽ اسان کي [علي بن حجر] اسان کي [علي بن مُشِر] [عبدالله بن عطا] کان [عبدالله بن بريده] کان [پنهنجي پيءُ] کان بيان ڪيو آهي ته: هڪ عورت رسول الله ﷺ سان ملي ۽ پڇيو ته: منهنجي ماءُ فوت ٿي وئي آهي ۽ اڃا تائين حج نه ڪيو آهي، ڇا مان ان لاءِ حج ڪري سگهان ٿي؟" هن جواب ڏنو؛ 'ها. ان لاءِ حج ڪر'. -ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'هي هڪ صحيح حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 852
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ عَنْ أَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّأَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ الْحَجَّ وَلَا الْعُمْرَةَ وَلَا الظَّعْنَ قَالَ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ وَاعْتَمِرْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَإِنَّمَا ذُكِرَتْ الْعُمْرَةُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ أَنْ يَعْتَمِرَ الرَّجُلُ عَنْ غَيْرِهِ وَأَبُو رَزِينٍ الْعُقَيْلِيُّ اسْمُهُ لَقِيطُ بْنُ عَامِرٍ
اسان کي [يوسف بن عيسيٰ] ٻڌايو آهي، اسان کي [واقعي] ٻڌايو آهي [صيوبة] کان [عنعمان بن سليم] کان [عمرو بن اوس] کان [ابو رزين العقيلي] ته هو رسول الله ﷺ سان مليو ۽ چيو ته: 'يا رسول الله، منهنجو پيءُ پوڙهو آهي، حج، عمرو يا سفر ڪرڻ جي قابل ناهي' - نبي ﷺ فرمايو: 'پنهنجي پيءُ لاءِ حج ۽ عمرو ڪر'. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. هن حديث ۾ عمري جو ذڪر اهو آهي ته هڪ ماڻهو ٻئي شخص جي طرفان عمرو ڪندو آهي. ابو رزين العقيلي جو نالو لقيث بن عامر هو.
حديث
Imam Tirmidzi : 853
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ الْحَجَّاجِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ الْعُمْرَةِ أَوَاجِبَةٌ هِيَ قَالَ لَا وَأَنْ تَعْتَمِرُوا هُوَ أَفْضَلُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا الْعُمْرَةُ لَيْسَتْ بِوَاجِبَةٍ وَكَانَ يُقَالُ هُمَا حَجَّانِ الْحَجُّ الْأَكْبَرُ يَوْمُ النَّحْرِ وَالْحَجُّ الْأَصْغَرُ الْعُمْرَةُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ الْعُمْرَةُ سُنَّةٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَخَّصَ فِي تَرْكِهَا وَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ ثَابِتٌ بِأَنَّهَا تَطَوُّعٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِسْنَادٍ وَهُوَ ضَعِيفٌ لَا تَقُومُ بِمِثْلِهِ الْحُجَّةُ وَقَدْ بَلَغَنَا عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ كَانَ يُوجِبُهَا قَالَ أَبُو عِيسَى كُلُّهُ كَلَامُ الشَّافِعِيِّ
[محمد بن عبدالعالي الشيخاني] اسان کان روايت ڪئي، [عمر بن علي] اسان کان [الحجاج] کان [محمد بن المنڪدر] کان [جابر] تائين روايت ڪئي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم کان عمري بابت پڇيو ويو ته ڇا اهو واجب آهي يا نه؟ پاڻ جواب ڏنو: 'نه، پر اهو بهتر آهي جيڪڏهن اهو ڪيو وڃي.' ابو عيسيٰ چيو: 'هي هڪ حسن صحيح حديث آهي ۽ اهو ڪجهه عالمن جو به رايو آهي. انهن جو خيال آهي ته عمرو واجب ناهي ۽ ڪڏهن ڪڏهن انهن کي ٻه حج سڏيو ويندو آهي؛ حج اڪبر قرباني جو ڏينهن آهي ۽ حج اشغر عمرو آهي. شافعي چيو: 'عمرو سنت آهي پر اسان ڪنهن کي به نٿا ڄاڻون جنهن کي ان کي ڇڏڻ جي اجازت هجي، ۽ ڪا به حديث ناهي جيڪا چوي ته اهو تثوّع آهي.' جڏهن ته، اهو نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان روايت جي ڪمزور سلسلي سان نقل ڪيو ويو آهي ۽ ان کي قانوني حڪمن جي بنياد طور استعمال نٿو ڪري سگهجي. ابن عباس کان اسان کي خبر آئي ته هن عمرو لازمي قرار ڏنو آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ 'اهو سڀ شافعي جو رايو آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 854
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سُرَاقَةَ بْنِ جُعْشُمٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنْ لَا بَأْسَ بِالْعُمْرَةِ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ وَهَكَذَا فَسَّرَهُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ أَهْلَ الْجَاهِلِيَّةِ كَانُوا لَا يَعْتَمِرُونَ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ فَلَمَّا جَاءَ الْإِسْلَامُ رَخَّصَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ يَعْنِي لَا بَأْسَ بِالْعُمْرَةِ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ وَأَشْهُرُ الْحَجِّ شَوَّالٌ وَذُو الْقَعْدَةِ وَعَشْرٌ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ لَا يَنْبَغِي لِلرَّجُلِ أَنْ يُهِلَّ بِالْحَجِّ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ وَأَشْهُرُ الْحُرُمِ رَجَبٌ وَذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحِجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ هَكَذَا قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ
اسان کي [احمد بن عبدالله عادل دليبي] ٻڌايو آهي، اسان کي [زياد بن عبدالله] ٻڌايو آهي [يزيد بن ابو زياد] کان [مجاهد] کان [ابن عباس] کان، رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'عمرو قيامت تائين حج ۾ شامل آهي'. -ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث سراقہ بن جُعصم ۽ جابر بن عبدالله کان روايت ڪئي وئي آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابن عباس جي حديث حسن آهي. هن حديث جو مطلب اهو آهي ته حج جي مهينن ۾ عمرو ڪرڻ جائز آهي، هن حديث جي تشريح شافعي، احمد ۽ اسحاق ڪئي آهي. هن حديث جو مطلب اهو به آهي ته جاهل ماڻهو حج جي مهينن ۾ عمرو ڪرڻ نٿا چاهين، جڏهن اسلام آيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم ان جي اجازت ڏني ۽ چيو ته: 'عمرو قيامت تائين حج جي مهيني ۾ شامل آهي'. يعني اهو حج جي مهينن ۾ ڪري سگهجي ٿو. اهي مهينا آهن؛ شوال، ذوالقعد ۽ ذوالحج جي مهيني ۾ ڏهه ڏينهن. ڪو به ماڻهو حرام مهينن کان سواءِ حج جو احرام نٿو ٻڌي سگهي، يعني رجب، ذوالقعد، ذوالحج ۽ محرم. اهو ڪيترن ئي عالمن چيو آهي، ٻنهي اصحابن رسول الله صلي الله عليه وسلم ۽ ٻين ماڻهن مان.
حديث
Imam Tirmidzi : 855
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعُمْرَةُ إِلَى الْعُمْرَةِ تُكَفِّرُ مَا بَيْنَهُمَا وَالْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلَّا الْجَنَّةُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [ابو ڪريب] ٻڌايو آهي، اسان کي [واقعي] ٻڌايو آهي [سفيان] کان [سمائي] کان [ابو صالح] کان [ابو هريره] چيو آهي ته: رسول الله ﷺ فرمايو: 'هڪ عمرو ٻئي عمري تائين انهن جي وچ ۾ گناهن کي ميٽيندو آهي ۽ حج مبرور جو بدلو جنت کان سواءِ ڪجهه به ناهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 856
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ أَنْ يُعْمِرَ عَائِشَةَ مِنْ التَّنْعِيمِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [يحييٰ بن موسيٰ] ۽ [ابن ابو عمر] ٻڌايو ويو آهي؛ اسان کي [سفيان بن عينيه] [عمرو بن دينار] کان [عمرو بن اوس] [عبدالرحمن بن ابي بڪر] کان ٻڌايو ويو آهي ته رسول الله ﷺ عبدالرحمان بن ابي بڪر کي حڪم ڏنو ته عائشه کي تنعيم کان عمري جو احرام ڪرائي. ابو عيسيٰ چيو ته: 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 857
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ مُزَاحِمِ بْنِ أَبِي مُزَاحِمٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَرِّشٍ الْكَعْبِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ مِنْ الْجِعِرَّانَةِ لَيْلًا مُعْتَمِرًا فَدَخَلَ مَكَّةَ لَيْلًا فَقَضَى عُمْرَتَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ لَيْلَتِهِ فَأَصْبَحَ بِالْجِعِرَّانَةِ كَبَائِتٍ فَلَمَّا زَالَتْ الشَّمْسُ مِنْ الْغَدِ خَرَجَ مِنْ بَطْنِ سَرِفَ حَتَّى جَاءَ مَعَ الطَّرِيقِ طَرِيقِ جَمْعٍ بِبَطْنِ سَرِفَ فَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ خَفِيَتْ عُمْرَتُهُ عَلَى النَّاسِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَلَا نَعْرِفُ لِمُحَرِّشٍ الْكَعْبِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَيُقَالُ جَاءَ مَعَ الطَّرِيقِ مَوْصُولٌ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [يحيى بن سعيد] ٻڌايو ويو آهي [ابن جريج] کان [مظهم بن ابو مزاحم] کان [عبدالعزيز بن عبدالله] کان [محرسي الڪعبي] ته رسول الله صلي الله عليه وسلم رات جو عمري لاءِ جعرانہ کان نڪتا. رات جو مڪي ۾ داخل ٿيا ۽ فوري طور تي پنهنجي عمري جي قضا ڪئي، پوءِ ساڳئي شام جعرانه واپس آيا. صبح جو، هو اڳ ۾ ئي جعرانه ۾ هو ڇاڪاڻ ته هو اتي رهي چڪو هو. ٻئي ڏينهن، جڏهن سج لهي ويو، ته هو صريفا وادي مان نڪري ويو جيستائين هو صريفا وادي ۾ جماع روڊ تي پهتو. تنهن ڪري، سندس عمرو گھڻن ماڻهن کي معلوم نه هو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ غريب حديث آهي، اسان کي خبر نه هئي ته محرسي الڪعبي رسول الله صلي الله عليه وسلم کان هن حديث کان سواءِ هڪ حديث بيان ڪئي آهي. اهو جملو چوي ٿو؛ رستي تي اچڻ، موصُل آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 858
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ قَالَسُئِلَ ابْنُ عُمَرَ فِي أَيِّ شَهْرٍ اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ فِي رَجَبٍ فَقَالَتْ عَائِشَةُ مَا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا وَهُوَ مَعَهُ تَعْنِي ابْنَ عُمَرَ وَمَا اعْتَمَرَ فِي شَهْرِ رَجَبٍ قَطُّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
اسان کي [ابو ڪريب] ٻڌايو آهي، اسان کي [يحيى بن آدم] ٻڌايو آهي [ابوبڪر بن عياسي] کان [العماسي] کان [حبيب بن ابو ثابت] کان [عروه] چيو ته؛ '[ابن عمر] کان پڇيو ويو ته؛ 'رسول الله ﷺ ڪهڙي مهيني ۾ عمرو ڪندا هئا؟' هن جواب ڏنو؛ 'رجب جي مهيني ۾،' [عائشه] چيو؛ 'رسول الله ﷺ ڪڏهن به عمرو نه ڪيو جيستائين ابن عمر ساڻس گڏ نه هجي، ۽ هن ڪڏهن به رجب جي مهيني ۾ عمرو نه ڪيو.' ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ غريب حديث آهي. مون محمد کي چوندي ٻڌو آهي ته؛ 'حبيب بن ابو ثابت ڪڏهن به عروه بن زبير کان حديث نه ٻڌي.'
حديث
Imam Tirmidzi : 859
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اعْتَمَرَ أَرْبَعًا إِحْدَاهُنَّ فِي رَجَبٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
اسان کي [احمد بن مني] ٻڌايو آهي، اسان کي [الحسن بن موسيٰ] ٻڌايو آهي ته اسان کي [سيابان] [منصور] کان [مجاهد] کان [ابن عمر] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ هڪ ڀيرو چار ڀيرا عمرو ڪيو. انهن مان هڪ رجب جي مهيني ۾ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ 'هي هڪ حسن صحيح غريب حديث آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 860
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ هُوَ السَّلُولِيُّ الْكُوفِيُّ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اعْتَمَرَ فِي ذِي الْقَعْدَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ
اسان کي [عباس بن محمد الدُري] ٻڌايو ويو آهي، اسان کي [اسحاق بن منصور]، يعني عصالِ ڪوفي، [اسرائيل] کان [ابو اسحاق] کان [البراء] ٻڌايو ويو آهي ته رسول الله ﷺ هڪ ڀيرو ذوالقعد جي مهيني ۾ عمرو ڪيو. ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث ابن عباس کان روايت ڪئي وئي آهي'.
