Imam Tirmidzi : 61
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ جَوَّدَ أَبُو أُسَامَةَ هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمْ يَرْوِ أَحَدٌ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ فِي بِئْرِ بُضَاعَةَ أَحْسَنَ مِمَّا رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ
[Hannad] fi [Al Hasan bin Ali Al Khallal] fi kanneen biroo nuuf odeessan jedhan; [Abu Usamah] [Al Walid bin Kathir] irraa [Muhammad bin Ka’ab] irraa [Ubaidullah bin Abdullah bin Rafi’ bin Khadij] irraa [Abu Sa’id Al Khudri] irraa nuuf odeessee jira jedhe; namni tokko gaafate; 'Yaa Ergamaa Rabbii, bishaan boolla budla'aa isa keessa darbatame irraa wuduu'a gochuun nuuf hayyamamaadhaa?' Ergamaan Rabbii shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhanii deebisaniif: ‘Dhugumatti bishaan qulqulluudha, wanti isa xuraa’u hin jiru’. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni tun hasan dha, Abuu Usaama hadiisa gaarii ta'uu ibsee jira, namni hadiisa tokko boolla Budla'aa kan Abuu Usamaan odeesse caalaa gaarii ta'e Abuu Sa'id irraa odeesse hin jiru. Hadiisni kun karaa hedduudhaan, Abuu Sa’id irraa odeeffamtee jirti. Boqonnaan kun hadiisa Ibnu Abbaas fi Aayishaa irraas qabateera.
Imam Tirmidzi : 62
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَقَالَ عَبْدَةُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْقُلَّةُ هِيَ الْجِرَارُ وَالْقُلَّةُ الَّتِي يُسْتَقَى فِيهَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ رِيحُهُ أَوْ طَعْمُهُ وَقَالُوا يَكُونُ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ قِرَبٍ
nutti himeera [Hannad] jedhe, [Abdah] irraa [Muhammad bin Ishaq] irraa [Muhammad bin Ja’far bin Az Zubair] irraa [Ubaidullah bin Abdullah bin Umar] irraa [Ibnu Umar] irraa nutti himeera jedhe; ‘Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam irraa waa’ee bishaan maasii keessa jiruu fi yeroo baay’ee bineensonni bosonaa fi bineensonni biroon daawwatamu yeroo gaafataman dhaga’e’ jedha Ibnu Umar; Kanaafu Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana jedhee deebise: 'Bishaan Qulah lama yoo gahe xurii - najis - of keessaa hin qabu. Abdaan akkana jedhe; Muhaammad bin Ishaaq akkana jedhan; 'Al Qullah qamadii gurguddaa hedduu yoo ta'u, Qullah ammoo bishaan yeroo baay'ee dhugaatiif ooludha'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Akkasumas yaada Imaamu Shaafii, Ahmad fi Ishaaq kanuma. Jedhan; 'Bishaan Qullaa lama yoo gahe egaa wanti isa xuraa'u hin jiru, jechuunis hanga urgaa ykn mi'aa isaa hin jijjiirretti, ja'anis; 'Tilmaamaan bishaan hanga Qirbah -jugs- shan jira'.
Imam Tirmidzi : 63
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
nutti himeera [Mahmud bin Ghailan] jedhe, [Abdurrazaq] irraa [Ma'mar] irraa [Hammam bin Munabbih] irraa [Abu Hurairah] irraa Nabi sallallaahu aleihi wasallam irraa nutti himeera, akkana jedhe: 'Isin keessaa namni tokkollee bishaan tasgabbaa'aa keessatti fincaa'ee - dhangala'aa hin taane - achiis irraa wuduu'a gochuu hin qabu'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Kun hadiisa sahiidha, boqonnaa kana keessattis Jabir irraa odeeyfamni ni jira'.
Imam Tirmidzi : 64
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ ابْنِ الْأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالْفِرَاسِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِمَاءِ الْبَحْرِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءَ بِمَاءِ الْبَحْرِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو هُوَ نَارٌ
[Malik] irraa [Qutaibah] nutti himeera. Karaa biraa irraas; Nutti himee jira [Al Ansari Ishaq bin Musa] jedhe, nutti himeera [Ma'n] jedhe, nutti hime [Malik] irraa [Shafwan bin Sulaim] irraa maatii [Sa'id bin Salamah] Ibn Al Azraq irraa, akka [Al Mughirah bin Aburdah] bani Abdu Ad Dar, itti gabaase, akka dhaga'e [Abu Hurairah] jechuu; akka namni tokko Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam gaafate; 'Yaa Ergamaa Rabbii dhugumatti galaana irra deemnee bishaan xiqqoo qofa fidne, bishaan sana wuduu'aaf yoo fayyadamne sana booda dheebonna. Kanaaf bishaan galaanaa keessatti wuduu’a raawwachuu dandeenyaa?’ jedhee deebiseef. Ergasii Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhanii deebisan: ‘Galaanni bishaan qulqulluudha, reeffa ishee keessattis halaala’. Boqonnaa kana keessattis seenaa Jaabirii fi Al Firaasii irraa argame ni jira. Abuu Isaa akkana jedhan; Hadiisni kuni hasan sahiidha, yaada ogeeyyii seeraa irra caalaan sahaabaa Nabiyyii s.a.w keessaati. Isaan keessaa Abuu Bakri, Umar, fi Ibnu Abbaas ni argamu. Bishaan galaanaatiin of qulqulleessuun ni hayyamama yaada jedhu qabatanii turan. Haa ta’u malee Sahaabaa Rasuulaa s.a.w tokko tokko akka makrooh godhan, Ibnu Umar fi Abdullah ibn Amr dabalatee. Abdallaah ibnu Amr "Ibiddadha" jedhe.
Imam Tirmidzi : 65
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى مَنْصُورٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ طَاوُسٍ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ الْبَلْخِيَّ مُسْتَمْلِي وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ
nutti himeera [Hannad] fi [Qutaibah] fi [Abu Kuraib] isaan jedhan; nutti himeera [Waki'] [Al A'masy] irraa jedhe; [Mujaahid] [Ibn Abbaas] irraa [Thawus] akkas jechuu isaa dhaga’e; Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam awwaala lama dabarsan, achiis akkana jedhan: ‘Lamaan isaanii iyyuu dararamaa jiru, isaanis sababa dilii gurguddaatiin dararamaa hin jiran. Inni kun yeroo fincaa'u waan of hin haguugneef, inni kaan immoo waan wal irratti of boolla'eef dararamaa ture'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hasan sahiidha'. Akkasumas [Mansur] hadiisa kana [Mujaahid] irraa, [Ibnu Abbaas] irraa odeesse, garuu Thawus irraa hin kaasne. Gidduu kana hadiisni Al A'masy odeesse caalaatti dhugaadha. Jedhan; 'Abu Bakr bin Abn Al Balkhi - namni Waakiin akka dubbisu gaafate' - akka jedhan dhaga'eera; 'Al A'masy sanad Ibraahim Mansur caalaa beeka'.
Imam Tirmidzi : 66
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ قَالَتْدَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْكُلْ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّهُ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَزَيْنَبَ وَلُبَابَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهِيَ أُمُّ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي السَّمْحِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي لَيْلَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا
nutti himeera [Qutaibah] fi [Ahmad bin Muni'] jedhan; nutti himeera [Sufyan bin Uyainah] [Az Zuhri] irraa [Ubaidillah bin Abdullah bin Utbah] irraa [Ummu Qais bint Mihshan] irraa akkana jedhe; 'Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam mucaa kiyya kan nyaata hin nyaatin - ammallee daa'ima ture - waliin wal arge, sana booda irratti fincaan. Kanaaf Nabiyyiin bishaan gaafate, sana booda bishaan sana fincaan irratti dhangalaase.' Jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis Alii, Aayisiyaa, Zaayinab, Lubabah bint Al Hariith irraa odeeffame, isaanis Ummu Al Fadll bin Abbaas bin Abdul Muthallib, Abu As Samh, Abdullah bin 'Amru, Abu Laila fi Ibnu Abbaas irraas ni jira. Kun yaada ogeeyyii saayinsii hedduun sahaaboota Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam, tabi'iin fi warra isaan booda jiran kan akka Ahmad fi Ishaaq keessaati. Jedhan; 'Fincaan gurbaa ni dhangala'a - ni dhangala'a - osoo fincaan intalaa dhiqamu, kun yoo lamaan isaanii hin nyaanne, yoo lamaan isaanii nyaatan ta'e dhiqamuu qaba'.
Imam Tirmidzi : 67
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَقَتَادَةُ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ وَارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ فَأُتِيَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلَافٍ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ بِالْحَرَّةِقَالَ أَنَسٌ فَكُنْتُ أَرَى أَحَدَهُمْ يَكُدُّ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا وَرُبَّمَا قَالَ حَمَّادٌ يَكْدُمُ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ
nutti himeera [Al Hasan bin Muhammad Az Za'farani] jedhe, nutti himeera ['Affan bin Muslim] jedhe, nutti himeera [Hammad bin Salamah] jedhe, nutti himeera [Humaid] fi [Qotadah] fi [Tsabit] kan [Anas] jedhe; ' Namoonni tokko tokko Ureena irraa gara Madiinaa dhufan, garuu haala qilleensaa Madiinaa wajjin wal hin mijanne, kanaaf Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam gara -bakka- gaala zakaa isaan erge. Innis: 'Aannaniifi fincaan keessan dhugi' jedhe. Haa ta’u malee, tiksee Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam ajjeesanii gaala ari’an, sana booda gantan. Sana booda Nabi sallallaahu aleeyhi wasallamiif dhiyaatan, innis ergasii harkaa fi miila isaanii qaxxaamuraan kute, ija isaanii irraa gogfamee ergasii harrah -gammoojjii ho'aa-'tti darbatame. Anas akkas jedhe; 'Isaan keessaa tokko hanga cirrachi afaan isaa seenutti gadi bu'ee arge, sana booda du'an'. Tarii immoo Hammad akkas jedhe ta’a; 'Hanga du'anitti afaan isaatiin lafa ciniine'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hasan sahiidha, hadiisni tunis karaa biraatiin Anas irraa odeeffameera. Kun yaada hayyoota harka caalu ti, Isaan akkana jedhu: 'Fincaan bineensota foon isaanii nyaachuun hayyamameef wanti hamaan hin jiru'.
Imam Tirmidzi : 68
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْتَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لِأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ غَيْرَ هَذَا الشَّيْخِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَهُوَ مَعْنَى قَوْلِهِ{ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ }وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ إِنَّمَا فَعَلَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ
nutti himeera [Al Fadll bin Sahl Al A'raj Al Baghdadi] jedhe, nutti himeera [Yahya bin Ghailan] jedhe; nutti himeera [Yazid bin Zurai'] jedhe, nutti himeera [Sulaiman At Taimi] irraa [Anas bin Malik] jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam ija tiksee waan dhaamsaniif ija isaanii dhaamsan'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun sadarkaa ghariibaati, sheeka kana malee nama hadiisa kana kaase hin beeknu, Yazid bin Zurai irraa', kunis akka jecha Isaa wajjin wal simu: -fi madaan -illeen- qishaas- qaba-. Hadiisni kun Muhaammad bin Siiriin illee odeessee jira jedhan; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam aayaan dhimma hudud dubbatu osoo hin bu'iin dura akkas isaan irratti godhe'.
Imam Tirmidzi : 69
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
nutti himaniiru [Qutaibah] fi [Hannad] isaan jedhan; nutti himeera [Waki’] [Syu’bah] irraa [Suhail bin Abu Saalih] irraa [abbaa isaa] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe; 'Dhugaa dubbachuuf Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: 'Sababa sagalee ykn urgooftuu malee wuduu'aan hin jiru'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hasan sahiidha'.
Imam Tirmidzi : 70
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رِيحًا بَيْنَ أَلْيَتَيْهِ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ يَسْمَعُ صَوْتًا أَوْ يَجِدُ رِيحًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا شَكَّ فِي الْحَدَثِ فَإِنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ حَتَّى يَسْتَيْقِنَ اسْتِيقَانًا يَقْدِرُ أَنْ يَحْلِفَ عَلَيْهِ وَقَالَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قُبُلِ الْمَرْأَةِ الرِّيحُ وَجَبَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ
nutti himeera [Qutaibah] jedhe, [Abu Hurairah] irraa [Abdul Aziz bin Muhammad] [Suhail bin Abu Salih] irraa [abbaa isaa] irraa [Abu Hurairah] irraa nutti himeera; "Ergamaan Rabbii s.a.w akkana jedhan: 'Isin keessaa namni tokko masjiida keessa yoo ta'e, buttota isaa gidduutti qilleensi yoo argate, hanga sagalee dhaga'utti ykn urgaa urgaa'utti hin ba'inaa'. Akkana jedhe; akkasumas Abu Sa’id’ jedhe; ammas, 'Sagaleen qaama dhuunfaa dubartii irraa yoo dhufe wuduu'a gochuu qabdi' jedhe. Kun yaada Imaamu Shafi'ii fi Ahmad ti.
Imam Tirmidzi : 71
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبَلُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
nutti himeera [Mahmud bin Ghailan] jedhe, nutti himeera [Abdurrazaq] jedhe, nutti himeera [Ma'mar] irraa [Hammam bin Munabbih] irraa [Abu Hurairah] irraa Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam irraa, akkana jedhe: 'Dhugumatti Rabbiin hanga wuduu'a godhutti yoo hadaat godhe salaata isin keessaa tokkollee hin qeebalu'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun sadarkaa isaatiin hasan sahiidha'.
Imam Tirmidzi : 72
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى كُوفِيٌّ وَهَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالَانِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ وَهُوَ سَاجِدٌ حَتَّى غَطَّ أَوْ نَفَخَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ نِمْتَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ لَا يَجِبُ إِلَّا عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو خَالِدٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
jiraattota Kufaa, akkasumas [Hannad] fi [Muhammad bin Ubaid Al Muharibi] hiika tokkoon [Ismaa’il bin Musaa] nuuf himee jira jedhan; jedhee nutti himee jira [Abu Khalid Ad Dalani] irraa [Abu Khalid Ad Dalani] irraa [Qotadah] irraa [Abul Aliyah] irraa [Ibn Abbaas] irraa akka Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam haala sujuudaa keessatti rafaa jiru hanga qufaatutti akka arge, sana booda salaatuuf ka’e. Ergasii akkas jedheen; 'Yaa Ergamaa Rabbii ati rafteetta!' Akkana jedhe: ‘Dhugumatti wuduu’uun warra ciisee rafan malee dirqama hin ta’u. Sababni isaas namoonni ciisanii rafan, lafeen isaanii hundi lallaafaa -diriirfamuu-' ta'a. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Maqaan Abu Khaalid Yaziid bin Abdurrahmaan jedhama'. Ammas 'Boqonnaa kana keessattis seenaan Aisyah, Ibnu Mas'ud fi Abu Hurairah irraa argame jira' jedhe.
Imam Tirmidzi : 73
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلَا يَتَوَضَّئُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لَا وُضُوءَ عَلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنْ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ
[Muhammad bin Basysyar] nuuf odeessee jira, [Yahya bin Sa’id] [Syu’bah] irraa [Qatadah] irraa [Anas bin Malik] irraa nuuf odeesse akkana jedhe; 'Sahaabonni Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam ni rafan, achiis dammaqanii deebi'anii wuduu'a osoo hin godhin salaata raawwatan'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun hasan sahiidha'. Jedhan; 'Saaliih bin Abdullaah akkas jechuu dhaga'e; 'Abdullah Ibn al Mubarak waa'ee murtii nama itti yaadee taa'ee rafu irratti gaafadhe, 'wudu'uu hin qabu' jedhee deebiseef. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Sa'id bin Arubaan hadiisa Ibnu Abbaas Qatadah irraa Ibnu Abbaas irraa odeesse. Maqaa Abul Aliyah keessaa hin kaasne hin marfu'e. Hayyoonni sababa hirribaan wuduu’uu ilaalchisee yaada adda addaa qabu, hayyoonni tokko tokko hirribni sun taa’ee ykn dhaabbatee yoo raawwatame, hanga inni ciisee rafutti wuduu’aan dirqama miti jedhanii yaadu. Yaada kana kan fudhatan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak fi Ahmad. Haa ta'u malee isaan keessaa tokko tokko akkas jedhan: "Namni tokko hanga sammuun isaa kana booda hin hojjennetti yoo rafe, wuduu'a gochuun dirqama ta'a" jedhan. Yaada kana kan fudhate Ishaaq. Imaamu Asy Syafi'i akkana jedhan: "Namni tokko hanga abjuu argutti yoo rafe, ykn sababa hirribaan hanga teessoo isaa jijjiiramutti yoo rafe wuduu'a gochuun dirqama itti ta'a."
Imam Tirmidzi : 74
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَلَوْ مِنْ ثَوْرِ أَقِطٍقَالَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الدُّهْنِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الْحَمِيمِ قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا سَمِعْتَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَضْرِبْ لَهُ مَثَلًا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وأُمِّ سَلَمَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي طَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى تَرْكِ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ
nutti himeera [Ibn Abuu Umar] akkana jedhe; [Sufyan bin Uyainah] irraa [Muhammad bin 'Amru] irraa [Abu Salamah] irraa [Abu Hurairah] irraa nutti himeera jedhe; Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Wanta ibiddaan tuqe irratti wuduu’uu qabda, yoo aannan goggogaa -daabboo- ta’ellee. Abuu Salaamaan akkana jedhan; Ibnu Abbaas akkana jedhee isa gaafate, ‘yaa Abuu Huraayiraa, waan ghee nyaanneef wuduu’a gochuu qabnaa? Akkasumas bishaan ho’aa waan dhugneef wuduu’a gochuun nurra jiraa?’ jedhee deebiseef. Abuu Salaamaan akkana jedhan; Sana booda Abuu Hureeyraan akkana jedhee deebiseef, ‘yaa ilma obboleessa koo, yoo hadiisa Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam irraa dhageesse, fakkeenya - wal qixa - hin godhin. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis Ummu Habiba, Ummu Salaamaa, Zaid bin Thabit, Abuu Salaamaa, Abuu Ayyuub fi Abuu Muusaa irraas gabaasni jiru'. Abuu Isaa ammas akkana jedhe, ‘Ulamaa’onni tokko tokko waan ibiddaan jijjiirameef - rawwaan gara bilcheefameetti - wuduu’uun dirqama ta’a jedhanii yaadu, garuu irra caalaan ulamaa’onni sahaabota Rasuula sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’iin fi namoonni isa booda jiran waan ibiddaan jijjiirameef wuduu’a hin raawwatan’.
Imam Tirmidzi : 75
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرًا قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلَالَةٍ مِنْ عُلَالَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ الْحُفَّاظُ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَعِكْرِمَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَهَذَا آخِرُ الْأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ
nutti himeera [Ibn Abu Umar] jedhe, nutti himeera [Sufyan bin Uyainah] jedhe; jedhee [Abdullah bin Muhammad bin Aqiil] [Jabir] akka dhaga’e nutti himeera. [Sufyaan] akkas jedhe; akkasumas [Muhammad Ibnul Munkadir] [Jabir] irraa erga nutti himee booda akkana jedhe; 'Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam na waliin bahe. Dubartii Ansar tokko daawwate, sana booda dubartittiin re'ee itti ajjeeftee inni nyaate, sana booda dubartittiinis qamadii damee haaraa of keessaa qabu fiddee, innis ni nyaate. Sana booda zhuhuriif wuduu’a raawwatee, salaatee ni deeme. Dubartiin ergasii re'ee hafe fiddee, inni nyaate, achiis dursa wuduu'a osoo hin godhin salaata waaree booda raawwate. Jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis Abu Bakr, Ibnu Abbaas, Abu Huraayiraa, Ibnu Mas'ud, Abuu Raafii', Ummu Al Hakam, 'Amru bin Umayyaa, Ummu 'Amir, Suwaid bin An Nu'maan fi Ummu Salamah' irraas gabaasni ni jira. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni Abuu Bakr boqonnaa kana keessatti gama sanad irraa sirrii miti'. Kan odeesse immoo Husan bin Mishak, Ibnu Sirin irraa, Ibnu Abbaas irraa, Abu Bakr irraa Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam irraa. Garuu hadiisni sahiihiin gabaasa Ibnu Abbaas irraa, Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam irraa, akkanatti haafidz - ogeeyyiin hadiisa - odeeysan. Karaa biraa irraas odeeffama; Ibnu Siiriin, Ibnu Abbaas irraa, Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam irraa. Hadiisa kanas Atho` ibn Yasar, Ikrimah, Muhammad ibn Amr ibn Atha, Ali ibn Abdullah ibn Abbaas, fi kanneen biroo hedduun Ibnu Abbaas irraa, Nabiyyii s.a.w sansalata odeessitoota isaa keessatti Abu Bakr As-Siddiq osoo hin kaasin odeeffame. Kunis isa hunda caalaa dhugaadha. Sahaba Rasuulaa s.a.w, hordoftoota isaa (tabi’iin), fi warri isaan booda dhufan keessaa hadiisa kana shaakalan. Waan ibiddaan tuqe nyaachuuf wuduu’a gochuun barbaachisaa miti jechuun falman. Kunis xumura waan lama Nabiyyii s.a.w irraa, akka waan hadiisa jalqabaa, jechuunis hadiisa waa’ee wuduu’a waan ibiddaan tuqameef ta’e akka waan hin balleessineetti.
Imam Tirmidzi : 76
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا وَسُئِلَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ فَقَالَ لَا تَتَوَضَّئُوا مِنْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَوَى عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ ذِي الْغُرَّةِ الْجُهَنِيِّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِسْحَقُ صَحَّ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَانِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثُ الْبَرَاءِ وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
nutti himeera [Hannad] jedhe, nutti himeera [Abu Mu’awiyah] irraa [Al A’masy] irraa [Abdullah bin Abdullah Ar Razi] irraa [Abdurrahman bin Abu Laila] irraa [Al Barro` bin 'Azib] irraa akkana jedhe; Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam yeroo tokko waa’ee murtii foon gaalaa wudu’uu gaafatamee, ‘wuduu’a itti tolchi’ jedhanii deebisan. Sana booda waa’ee murtii wuduu’a foon re’ee nyaachuu irratti gaafatamee, ‘Sababa isaatiin wuduu’a hin raawwatin’ jedhee deebiseef. Jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis seenaan Jabir bin Samuraa fi Usaid bin Hudlair irraa argame ni jira'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Al Hajjaj bin Artha`ah hadiisa kana Abdullah bin Abdullah irraa, Abdurrahman bin Abu Laila irraa, Usaid bin Hudlair irraa odeessee jira. Garuu wanti dhugaa ta'e hadiisa Abdurrahmaan bin Abuu Laayila Al Bara` bin 'Azib irraa. Kun yaada Ahmad fi Ishaaq ti. Akkasumas [Ubaidah Adl Dlabbi] [Abdullah bin Abdullah Ar Razi] irraa, [Abdurrahman bin Abu Laila] irraa, [Dzul Ghurrah Al Juhanni] irraa odeesse. Gidduu kana Hammad bin Salaama hadiisa kana Al Hajjaj bin Artha`ah irraa odeesse, garuu odeessa isaa keessatti dogongora raawwate. Jedhan; 'Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Laila, abbaa isaa irraa, Usaid bin Hudlair irraa. Kanneen dhuga tahan immoo, Abdullah bin Abdullah Ar Razi irraa, Abdurrahman bin Abu Laila irraa, Al Bara` bin 'Azib irraa. Ishaaq akkana jedhe; 'Boqonnaa kana keessatti hadiisa sahihii lama Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam irraa jiru; jechuunis hadiisa Barraa` fi hadiisa Jaabir bin Samuraa'. Kun yaada Ahmad fi Ishaaq ti. Akkasumas, foon gaala nyaachuuf wuduu’aan akka hin barbaachifne yaada akka qaban hayyoota tokko tokkoo Tabi’iin keessaa fi kaan irraa odeeffameera. Kun yaada Sufyan Ats Thauri fi ummata Kufaati.
Imam Tirmidzi : 77
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ بُسْرَةَ بِنْتِ صَفْوَانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وأَرْوَى ابْنَةِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ هَذَا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بُسْرَةَ وَرَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ بِهَذَا وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ بُسْرَةَ و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ حَدِيثُ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَمْ يَسْمَعْ مَكْحُولٌ مِنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَرَوَى مَكْحُولٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَنْبَسَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَكَأَنَّهُ لَمْ يَرَ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحًا
nutti himeera [Ishaaq bin Mansur] akkana jedhe; nutti himee jira [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] [Hisyam bin Urwah] irraa akkana jedhe; nabiyyi sallallaahu aleeyhi wasallam, ‘namni qaama saalaa isaa tuqe hanga wuduu’a godhutti salaata hin qabu’ jechuun [Busrah bint Shafwan] irraa natti [abbaa kiyya] beeksiseera. Jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis Ummu Habiibaa, Abuu Ayyuub, Abuu Huraayiraa, Arwa bint Unais, Aayisiyaa, Jaabiir, Zaayid bin Khaaliid fi Abdullaah Bin Amruu irraas gabaasni ni jira. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Hadiisni kun Hasan Sahiihtu gabaase'. Jedhan; 'Akkasitti namni tokko qofti hadiisa kana odeesse miti, Hisyam bin Urwah irraa, abbaa isaa irraa, Busraa irraa. Akkasumas seenaan [Abu Usamah] kan hadiisa kana odeesse qofa miti, [Hisyam bin Urwah] irraa, [abbaa isaa] irraa, [Marwan] irraa, [Busrah] irraa, Rasuula sallallaahu aleihi wasallam irraa. Ishaaq bin Mansur illee kanuma odeesse jedhe; 'Abuu Usaama akkana nutti hime'. Hadiisni kun immoo Abu Az Zinad, Urwah irraa, Busraa irraa, Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam irraas odeesse. Akkasumas [Ali bin Hujr] nutti odeesse kanuma. Jedhan; 'Nutti [Abdurrahman bin Abu Az Zinad], [abbaa isaa] irraa, [Urwaah] irraa, [Busrah] irraa, Rasuula sallallaahu aleeyhi wasallam irraa akkasitti himameera. Kunis yaada nama tokkoo qofa osoo hin taane, sahaaboota Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam fi tabi'iin irraa. Kunis Al Auza'i, Syafi'i, Ahmad fi Ishaaq'n fudhatame. Muhaammad akkana jedhe; 'Hadiisni boqonnaa kana keessatti sahiidha ta'e hadiisa Busraati'. Abuu Zuur'aan immoo; 'Boqonnaa kana keessatti hadiisni Ummu Habibaas dhugaadha, jechuunis hadiisni Al 'Ala` Ibnul Hariis, Makhul irraa, 'Anbasaah bin Abu Sufyan irraa, Umm Habibah irraa'. Muhaammad akkana jedhe; 'Makhul 'Anbasaah bin Abu Sufyan' irraa dhagahee hin beeku. Yeroo 'Anbasaan nama tokko irraa, 'Anbasah hadiisa kanaan ala ta'e irraa, akka waan hadiisa kun sahiidha jedhee yaadeetti odeesse'.
Imam Tirmidzi : 78
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ هُوَ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهَلْ هُوَ إِلَّا مُضْغَةٌ مِنْهُ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَعْضِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَهَذَا الْحَدِيثُ أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ عَنْ أَبِيهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ وَأَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَحَدِيثُ مُلَازِمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ أَصَحُّ وَأَحْسَنُ
[Hannad] akkana jedhe, [Mulazim bin ’Amr] [Abdullah bin Badr] irraa [Qais bin Thalq bin Ali Al Hanafi] irraa, [abbaa isaa] irraa Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam irraa nutti hime, akkana jedhe: ‘Qaamoleen dhuunfaa citaa ykn foon nama irraa ciccitaa qofa’. Jedhan; 'Boqonnaa kana keessattis odeessaan Abuu Umamaa irraa ni jira'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Isaahiba Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam tokkoo fi tabii'inoota tokko tokko irraa qofa osoo hin taane, qaama dhuunfaa tuquun wuduu'iin hin jiru yaada jedhu qabu. Kun yaada ummata kufaa fi Ibnu al Mubaarak' ti. Hadiisni kun immoo hadiisa boqonnaa kana keessatti odeeffame keessaa isa gaarii dha. Hadiisni kun [Ayyub bin Utbah] fi [Muhammad bin Jabir] [Qais bin Thalq] irraa, [abbaa isaa] irraa odeesse. Haa ta’u malee, hayyoonni tokko tokko ammallee waa’ee odeefannoo Muhammad ibn Jabir fi Ayyuub ibn Utbah irratti falmu. Hadiisni Mulazim ibn Amr Abdullah ibn Badr irraa argate caalaatti dhugoomsaa fi wayyaadha.
Imam Tirmidzi : 79
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلَّا أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا لِأَنَّهُ لَا يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الْإِسْنَادِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لَا شَيْءَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ
nutti himeera [Qutaibah] fi [Hannad] fi [Abu Kuraib] fi [Ahmad bin Muni’] fi [Mahmud bin Ghailan] fi [Abu ‘Ammar Al Husain bin Huraits] akka jedhan; [Waki'] [Al A'masy] irraa [Habib bin Abu Thabit] irraa [Urwah] irraa [Aisyah] irraa nutti hime akkana jedhe; 'Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam haadhotii manaa isaa tokko tokko dhungate, sana booda salaatuuf bahee lammata wuduu'a hin goone'. Urwaan akkas jedhe; ‘Ati ofii keetii ta’uu qaba’ jedhe Urwaan; 'Ergasii kolfe'. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Namni hadiisa kana odeesse sahaabaa Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam fi tabi'iin qofa miti'. Yaada kana kan fudhatan Sufyan Ats Tsauri fi jiraattota magaalaa Kufaati. Jedhan; 'Sababa dhungachuutiin wuduu'a raawwachuun dirqamni hin jiru'. Gidduu kana Malik bin Anas, Al Auza’i, Syafi’i, Ahmad, fi Ishaaq yaada dhungachuun wuduu’a gaafata jedhu qaban turan. Yaadni kun hayyoota sahaabota Nabiyyii (s.a.w) fi hordoftoota isaa keessaa tokko qofaan hin fudhanne. Haa ta’u malee, sahaabonni keenya hadiisa Aayishaa irraa kan dhiisan gama sansalata daddarbiinsaatiin akka laafaa ta’etti waan ilaalaniif. Abuu Iisaa akkana jedhe: ‘Abu Bakr Al Athtar Al Bashri Alii Ibnu al Madiini irraa odeesse dhaga’e, akkana jedhe: ‘Yahya bin Sa’id Al Qaththan hadiisa kana laaffiseera. akkasumas, 'Waan homaa hin taane wajjin tokkodha' jedhe. Akkasumas akkana jedhe: ‘Muhaammad bin Ismaa’il hadiisa kana akka laaffisu dhaga’eera, Habiib bin Abuu Saabit Urwah irraa dhaga’ee hin beeku’ jedheera. [Ibrahim At Taimi] irraa, [Aisha] irraa Nabiyyiin (s.a.w) ishee dhungatanii deebi’ee wuduu’a akka hin raawwanne odeeffameera. Haa ta’u malee hadiisni tunis sirrii miti. Ibraahim At-Taayimiin kana Aayishaa irraa dhaga'ee akka beeku quba hin qabnu. Dhimma kana irratti hadiisa sahiihiin Nabiyyii s.a.w irraa hin jiru.
Imam Tirmidzi : 80
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَفَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنْ الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ
nutti himeera [Abu Ubaidah bin Abu As Safar -jechuunis- Ahmad bin Abdullah Al Hamdani Al Kufi]. [Ishaq bin Mansur] immoo akkana jedhe; nutti himeera [Abuu Ubeyidaa], jedhe Ishaaq; nutti himeera [Abdu Ashshamad bin Abdul Warits] jedhe, natti himeera [abbaa koo] [Husain Al Mu’allim] irraa [Yahya bin Abu Katsir] irraa jedhe; natti himee jira [Abdurrahman bin ’Amru Al Auza’i] [Ya’isy Ibnul Walid Al Makhzumi] irraa [Abbaa isaa] irraa [Ma’dan bin Abu Talhah] irraa [Abu Darda`] irraa akka Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam garaa kaasan, sana booda sooma isaanii cabsee wuduu’a raawwate. Abuu Dardaa' akkana jedhan; 'Ergasii masjiida Damaasqoo keessatti [Tsauban] waliin wal arge, waa'ee kanaa itti beeksise, inni immoo 'Eeyyee dhugaa dubbachuuf bishaan wuduu'aaf kan itti naqe ana ture' naan jedhe. Abuu Isaa akkana jedhan; Ishaaq bin Mansur akka jedhanitti; 'Ma'dan bin Talhah' jedhu. Abuu Isaa akkana jedhan; 'Ibn Abu Talhah caalaa dhugaa ta'ee osoo jiruu.' Abuu Isaa akkana jedhan; 'Halphaa Rasuulaa sallallaahu aleeyhi wasallam fi tabi'iin keessaa hayyuun tokko qofti osoo hin taane namni tokko sababa garaa kaasaa ykn dhiiga - dhiigni hidhii - wuduu'a gochuu qaba. Yaadni kun kan fudhatame Sufyan Ats Thauri, Ibnul Mubarak, Ahmad fi Ishaaq dha.' Hayyoonni tokko tokko namni tokko sababa garaa kaasaa ykn dhiigni hidhiitiin wuduu’a gochuun dirqama akka hin taane yaada kan qaban yoo ta’u. Yaadni kun kan fudhatame Maalik fi Syafi'. Huseen Al Mu'allim hadiisa kana akka gaariitti ilaale. Akkasumas hadiisa Huseen boqonnaa kana keessatti hadiisa hundarra gaarii dha. Ma'mar hadiisa kana Yahya bin Abu Katsir irraa odeesse, garuu keessatti dogoggore. Jedhan; 'Ya`isy Ibnul Walid irraa, Khalid bin Ma'dan irraa, Abu Darda irraa`, akkasumas maqaa Al Auza'i jedhu keessatti hin kaasne. Ma'dan bin Abu Talhah ta'us Khaalid bin Ma'dan irraa akka ta'e dubbateera'.