Imam Tirmidzi : 61
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ جَوَّدَ أَبُو أُسَامَةَ هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمْ يَرْوِ أَحَدٌ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ فِي بِئْرِ بُضَاعَةَ أَحْسَنَ مِمَّا رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ
[Hannad] ne [Al Hasan bin Ali Al Khallal] n’abalala batunyumizza, baagamba nti; [Abu Usamah] atunyumizza okuva ku [Al Walid bin Kathir] okuva ku [Muhammad bin Ka’ab] okuva ku [Ubaidullah bin Abdullah bin Rafi’ bin Khadij] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] yagamba nti; waliwo eyabuuzizza nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, kikkirizibwa ffe okukola wudhu okuva mu mazzi g’oluzzi lwa Budla’ah olubadde lusuuliddwamu nga tukozesa ebipande by’okugenda mu nsonga, ennyama y’embwa n’ennyama?’. Omubaka wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Mazima amazzi malongoofu, tewali kigafuula malongoofu’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno hasan, Abu Usamah ategeezezza nti hadiisi nnungi, era tewali muntu yenna yanyumya hadiisi okuva ewa Abu Sa’id ku luzzi lwa Budla’ah esinga ebyo Abu Usamah bye yanyumya. Hadith eno ebadde eyogerwa mu ngeri eziwerako, okuva ku Abu Sa’id. Essuula eno era erimu hadiths okuva mu Ibn Abbas ne Aisha.
Imam Tirmidzi : 62
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَقَالَ عَبْدَةُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْقُلَّةُ هِيَ الْجِرَارُ وَالْقُلَّةُ الَّتِي يُسْتَقَى فِيهَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ رِيحُهُ أَوْ طَعْمُهُ وَقَالُوا يَكُونُ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ قِرَبٍ
atubuulidde [Hannad] yagamba, atubuulidde [Abdah] okuva ku [Muhammad bin Ishaq] okuva ku [Muhammad bin Ja’far bin Az Zubair] okuva ku [Ubaidullah bin Abdullah bin Umar] okuva ku [Ibnu Umar] yagamba; ‘Nnawulira okuva ewa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam bwe yabuuzibwa ku mazzi agali mu nnimiro era nga gatera okulambulwa ebisolo by’omu nsiko n’ebisolo ebirala,’ Ibn Umar bwe yagamba; Kale Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Singa amazzi gatuuka ku Qulah bbiri olwo tegajja kubaamu bucaafu - najis -’. Abdah yagambye nti; Muhammad bin Ishaq yagambye nti; 'Al Qullah bibya binene ebiwerako, ate Qullah mazzi agatera okukozesebwa okunywa'. Abu Isa yagambye nti; ‘Era eyo y’endowooza ya Imam Shafi’i, Ahmad ne Ishaq. Bagamba nti; ‘Amazzi bwe gatuuka ku Qullah bbiri olwo tewali kigafuula kirongoofu, kwe kugamba, kasita tegakyusa kuwunya oba buwoomi bwago, ne bagamba nti; 'Waliwo amazzi nga gawera Qirbah -jugs- ttaano.'
Imam Tirmidzi : 63
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ
atubuulidde [Mahmud bin Ghailan] yagamba, atubuulidde [Abdurrazaq] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Hammam bin Munabbih] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘N’omu ku mmwe tasaanidde kufuka mu mazzi makkakkamu - agatakulukuta - n’oluvannyuma n’akola wudhu okuva mu zo’. Abu Isa yagambye nti; ‘Eno hadiisi ntuufu, era mu ssuula eno era mulimu ennyiriri okuva ewa Jabir’.
Imam Tirmidzi : 64
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ ابْنِ الْأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالْفِرَاسِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِمَاءِ الْبَحْرِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءَ بِمَاءِ الْبَحْرِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو هُوَ نَارٌ
atubuulidde [Qutaibah] okuva ku [Malik]. Era okuva mu kkubo eddala; Atugambye [Al Ansari Ishaq bin Musa] yagamba, atugambye [Ma’n] yagamba, atugambye [Malik] okuva ku [Shafwan bin Sulaim] okuva mu maka ga [Sa’id bin Salamah] Ibn Al Azraq, nti [Al Mughirah bin Aburdah] bani Abdu Ad Dar, yamuloopa, nti yawulira [Abu Hurairah] nga bagamba nti; nti waliwo eyabuuza Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam; ‘Ayi Omubaka wa Allah, mazima twasaabala ennyanja era twaleeta amazzi matono gokka, amazzi ago bwe tunaakozesa okuwujja olwo tujja kufuna ennyonta. Kale tusobola okukola wudhu mu mazzi g’ennyanja?’. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’addamu nti: ‘Ennyanja nnongoofu mu mazzi ate halal mu mirambo gyayo’. Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ewa Jabir ne Al Firasi. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hasan sahih, era ndowooza ya ba mateeka abasinga mu ba Swahaaba ba Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye). Mu bo mulimu Abu Bakr, Umar, ne Ibn Abbas. Baali balina endowooza nti okwetukuza n’amazzi g’ennyanja kikkirizibwa. Wabula abamu ku ba Swahaaba ba Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) baakitwala nga makrooh, omuli Ibn Umar ne Abdullah ibn Amr. Abdullah ibn Amr yagamba nti, “Gwe muliro.”
Imam Tirmidzi : 65
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى مَنْصُورٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ طَاوُسٍ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ الْبَلْخِيَّ مُسْتَمْلِي وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ
atubuulidde [Hannad] ne [Qutaibah] ne [Abu Kuraib] baagamba nti; atubuulidde [Waki’] okuva mu [Al A’masy] yagamba; Nawulira [Mujahid] ng’ategeeza [Thawus] okuva ku [Ibn Abbas] ng’agamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yayisa entaana bbiri, olwo n’agamba nti: ‘Bombi batulugunyizibwa, era tebatulugunyizibwa olw’ebibi ebinene. Ono yatulugunyizibwa olw’okuba teyeebikka ng’afuka, ate omulala olw’okuba yeekuba ebinnya ku munne’. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno hasan ntuufu.' Era [Mansur] yanyumya hadiisi eno okuva ku [Mujahid], okuva ku [Ibnu Abbas], naye teyagyogerako okuva ku Thawus. Mu kiseera kino, hadith eyayogerwa Al A’masy esinga okuba entuufu. Yagambye nti; ‘Nnawulidde Abu Bakr bin Abn Al Balkhi - omuntu eyasaba Waki okugisoma’ - ng’agamba nti; 'Al A'masy amanyi nnyo sanad ya Ibrahim okusinga Mansur'.
Imam Tirmidzi : 66
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ قَالَتْدَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْكُلْ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّهُ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَزَيْنَبَ وَلُبَابَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهِيَ أُمُّ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي السَّمْحِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي لَيْلَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا
atubuulidde [Qutaibah] ne [Ahmad bin Muni’] baagamba nti; atubuulidde [Sufyan bin Uyainah] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Ubaidillah bin Abdullah bin Utbah] okuva ku [Ummu Qais bint Mihshan] yagamba; ‘Nasisinkana Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’omwana wange eyali tannalya mmere - yali akyali mwana muto -, olwo n’amufukako. Kale Nabbi yasaba amazzi, olwo n’ayiwa amazzi ku musulo.’ Yagambye nti; ‘Mu ssuula eno mulimu n’ebyo ebiwandiikiddwa okuva ewa Ali, Aisyah, Zainab, Lubabah bint Al Harith, kwe kugamba Umm Al Fadll bin Abbas bin Abdul Muthallib, Abu As Samh, Abdullah bin ‘Amru, Abu Laila ne Ibnu Abbas. Eno y’endowooza y’abakugu mu bya ssaayansi bangi okuva mu baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’in n’abo abaddirira nga Ahmad ne Ishaq. Bagamba nti; 'Omusulo gw'omulenzi gumansira - gumansira - ng'omuwala gw'omuwala gunaazibwa, kino bwe kiba nga bombi tebalya, bombi bwe baba nga balidde olwo gulina okunaaba'.
Imam Tirmidzi : 67
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَقَتَادَةُ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ وَارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ فَأُتِيَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلَافٍ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ بِالْحَرَّةِقَالَ أَنَسٌ فَكُنْتُ أَرَى أَحَدَهُمْ يَكُدُّ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا وَرُبَّمَا قَالَ حَمَّادٌ يَكْدُمُ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ
atubuulidde [Al Hasan bin Muhammad Az Za’farani] yagamba, atubuulidde [’Affan bin Muslim] yagamba, atubuulidde [Hammad bin Salamah] yagamba, atubuulidde [Humaid] ne [Qotadah] ne [Tsabit] owa [Anas] yagamba; ' Abantu abamu okuva e Urainah bajja e Madiina, naye nga tebasaanira mbeera ya Madinah, kale Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam yabasindika mu -kifo- ky'eŋŋamira za zakat. Yagamba nti: ‘Nywa amata go n’omusulo’. Kyokka batta omulunzi wa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ne bagoba eŋŋamira, oluvannyuma ne beewaggula. Olwo nebayanjulwa eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo n’abasalako emikono n’ebigere mu ngeri ey’omusalaba, amaaso gaabwe ne gagobwamu oluvannyuma ne basuulibwa mu harrah -eddungu eryokya-’. Anas n’agamba nti; 'Nnalaba omu ku bo ng'agwa wansi okutuusa omusenyu lwe gwayingira mu kamwa ke, olwo ne bafa'. Era mpozzi Hammad yagamba nti; 'Yaluma ettaka n'akamwa okutuusa lwe baafa'. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno hasan sahih, era hadiisi eno nayo ebadde eyogerwa okuva ku Anas ng’eyita mu mukutu omulala. Eno y’endowooza y’abamanyi abasinga obungi, Bagamba nti: ‘Tewali kikyamu mu musulo gw’ebisolo ennyama yaabyo ekkirizibwa okulya’.
Imam Tirmidzi : 68
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْتَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لِأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ غَيْرَ هَذَا الشَّيْخِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَهُوَ مَعْنَى قَوْلِهِ{ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ }وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ إِنَّمَا فَعَلَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ
atubuulidde [Al Fadll bin Sahl Al A’raj Al Baghdadi] yagamba, atubuulidde [Yahya bin Ghailan] yagamba; atubuulidde [Yazid bin Zurai’] yagamba, atubuulidde [Sulaiman At Taimi] okuva ku [Anas bin Malik] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yazikiza amaaso kubanga bazikiza amaaso g’omusumba’. Abu Isa yagambye nti; ‘Hadiisi eno eri ku ddaala lya gharib, tetumanyi muntu yenna ayogera ku hadiisi eno okuggyako sheikh ono, okuva ewa Yazid bin Zurai’, era kino kikwatagana n’ekigambo kye: -n’ebiwundu -ne- birina qishas-. Hadith eno nayo ebadde eyogerwa Muhammad bin Sirin, yagamba nti; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ekyo yabakola nga aya eyogedde ku nsonga za hudud tennaba kubikkulwa’.
Imam Tirmidzi : 69
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
batubuulidde [Qutaibah] ne [Hannad] ne bagamba nti; atubuulidde [Waki’] okuva ku [Syu’bah] okuva ku [Suhail bin Abu Salih] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba; ‘Mu butuufu Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Tewali wudhu okuggyako olw’amaloboozi oba okuwunya’. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno hasan ntuufu.'
Imam Tirmidzi : 70
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رِيحًا بَيْنَ أَلْيَتَيْهِ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ يَسْمَعُ صَوْتًا أَوْ يَجِدُ رِيحًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا شَكَّ فِي الْحَدَثِ فَإِنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ حَتَّى يَسْتَيْقِنَ اسْتِيقَانًا يَقْدِرُ أَنْ يَحْلِفَ عَلَيْهِ وَقَالَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قُبُلِ الْمَرْأَةِ الرِّيحُ وَجَبَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ
atubuulidde [Qutaibah] yagamba, atubuulidde [Abdul Aziz bin Muhammad] okuva ku [Suhail bin Abu Salih] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abu Hurairah]; "Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n'emirembe bibeere ku ye) yagamba nti: 'Omu ku mmwe bw'aba mu muzikiti n'afuna empewo wakati w'enkwaso ze, olwo temufuluma okutuusa lw'awulira eddoboozi oba ng'awunya akawoowo'. Yagamba nti; 'Mu ssuula eno mulimu n'ebyo ebiwandiikiddwa okuva ewa Abdullah bin Zaid, Ali bin Thalq, Aisyah, Ibnu Abbas, Ibnu Mas'ud era Abu Sa’id’ yaddamu nti, ‘Eddoboozi bwe liva mu bitundu by’ekyama by’omukazi, olwo alina okukola wudhu.’ Eno y’endowooza ya Imam Shafi’i ne Ahmad.
Imam Tirmidzi : 71
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبَلُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
atubuulidde [Mahmud bin Ghailan] yagamba, atubuulidde [Abdurrazaq] yagamba, atubuulidde [Ma’mar] okuva ku [Hammam bin Munabbih] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Mazima Allah tajja kukkiriza sswala ya muntu yenna ku mmwe singa akola hadat okutuusa nga akola wudhu’. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno hasan ntuufu mu ddaala lyayo'.
Imam Tirmidzi : 72
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى كُوفِيٌّ وَهَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالَانِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ وَهُوَ سَاجِدٌ حَتَّى غَطَّ أَوْ نَفَخَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ نِمْتَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ لَا يَجِبُ إِلَّا عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو خَالِدٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
atubuulidde [Isma’il bin Musa] abatuuze b’e Kufa, ne [Hannad] ne [Muhammad bin Ubaid Al Muharibi] n’amakulu gamu, baagamba nti; atugambye [Abdussalam bin Harb Al Mula`i] okuva ku [Abu Khalid Ad Dalani] okuva ku [Qotadah] okuva ku [Abul Aliyah] okuva ku [Ibn Abbas] nti yalaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga yeebase mu mbeera y’okuvunnama okutuusa lwe yasinda, oluvannyuma lw’ekyo n’asituka okusaala. Awo ne ŋŋamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, weebase!’. Yagamba nti: ‘Mazima wudhu si kikakatako okuggyako abo abeebaka nga bagalamidde. Kubanga abantu abeebaka nga bagalamidde, ennyondo zaabwe zonna zijja kufuuka nnyogovu -ezigololwa-'. Abu Isa yagambye nti; 'Abu Khalid amannya ge ye Yazid bin Abdurrahman'. Yaddamu n’agamba nti, ‘Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ewa Aisyah, Ibn Mas’ud ne Abu Hurairah’.
Imam Tirmidzi : 73
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلَا يَتَوَضَّئُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لَا وُضُوءَ عَلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنْ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ
[Muhammad bin Basysyar] atunyumizza, [Yahya bin Sa’id] atunyumizza okuva ku [Syu’bah] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Anas bin Malik] yagamba; ‘Baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam beebaka, olwo nebazuukuka nebakola esswala nga tebazzeemu kukola wudhu’. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno ye hasan sahih'. Yagambye nti; ‘Nnawulidde Salih bin Abdullah ng’agamba nti; 'Nnabuuza Abdullah Ibn al Mubarak ku nsala y'omuntu eyeebaka ng'atudde mu bugenderevu, n'addamu nti, 'Talina kukola wudhu'. Abu Isa yagambye nti; ‘Sa’id bin Arubah yanyumya hadith ya Ibn Abbas okuva e Qatadah okuva ku Ibn Abbas. Teyayogera mu yo linnya lya Abul Aliyah era teyali marfu'. Abamanyi balina endowooza ez’enjawulo ku kuwujja olw’otulo, abamanyi abamu balina endowooza nti okunaaba si kikakatako singa otulo otudde oba ng’ayimiridde, okutuusa lw’asula nga yeebase. Endowooza eno yakwatibwa Ats Tsauri, Ibnul Mubarak ne Ahmad. Wabula abamu ku bo baagamba nti: "Omuntu bw'asula okutuusa ng'ebirowoozo bye tebikyakola, olwo aba alina okukola wudhu." Endowooza eno yakwatibwa Ishaq. Imam Asy Syafi'i yagamba nti: "Omuntu bw'asula okutuusa lw'aloota, oba okutuusa ng'entebe ye ekyuse olw'otulo, olwo alina okukola wudhu."
Imam Tirmidzi : 74
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَلَوْ مِنْ ثَوْرِ أَقِطٍقَالَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الدُّهْنِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الْحَمِيمِ قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا سَمِعْتَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَضْرِبْ لَهُ مَثَلًا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وأُمِّ سَلَمَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي طَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى تَرْكِ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ
atubuulidde [Ibn Abu Umar] yagamba; atubuulidde [Sufyan bin Uyainah] okuva ku [Muhammad bin ‘Amru] okuva ku [Abu Salamah] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Olina okukola wudhu ku kintu ekikwatibwako omuliro, ne bwe kiba nga kikalu amata -cheese-’. Abu Salamah yagambye nti; Ibn Abbas yamubuuza nti, ‘Ayi Abu Hurairah, tulina okukola wudhu kubanga tulya ghee? Era naffe tulina okukola wudhu olw’okuba tunywa amazzi agabuguma?’. Abu Salamah yagambye nti; Abu Hurairah olwo n’addamu nti, ‘Ayi omwana wa muganda wange, bw’owulira hadiisi okuva eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo tokola byokulabirako - ebyenkanankana -’. Abu Isa yagambye nti; ‘Mu ssuula eno mulimu n’ebyo ebiwandiikiddwa okuva mu Umm Habibah, Umm Salamah, Zaid bin Thabit, Abu Salamah, Abu Ayyub ne Abu Musa’. Abu Isa nate yagamba nti, ‘Abamanyi abamu balina endowooza nti wudhu kikakatako ku kintu ekikyusiddwa omuliro - ekibisi okudda mu kifumbe -, naye abamanyi abasinga okuva mu baswahaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, tabi’in n’abantu abamuddirira tebakola wudhu ku kintu ekikyusiddwa omuliro’.
Imam Tirmidzi : 75
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرًا قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلَالَةٍ مِنْ عُلَالَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ الْحُفَّاظُ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَعِكْرِمَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَهَذَا آخِرُ الْأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ
atubuulidde [Ibn Abu Umar] yagamba, atubuulidde [Sufyan bin Uyainah] yagamba; atugambye nti [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] yawulira [Jabir]. [Sufyan] yagamba nti; era bwe yamala okutugamba [Muhammad Ibnul Munkadir] okuva ku [Jabir] yagamba nti; ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yavaayo nange. Yakyalira omukazi w’e Ansar, olwo omukazi n’amuttira embuzi n’agirya, olwo omukazi n’amuleetera n’ekisero omuli ensujju empya, era naye n’azirya. Oluvannyuma lw’ekyo yakola wudhu ku zhuhur, n’asaba n’agenda. Olwo omukazi n’amuleetera embuzi esigaddewo, n’agirya, oluvannyuma n’akola esswala ey’emisana nga tasoose kukola wudhu. Yagambye nti; ‘Mu ssuula eno mulimu n’ebyo ebiwandiikiddwa okuva mu Abu Bakr, Ibn Abbas, Abu Hurairah, Ibnu Mas’ud, Abu Rafi’, Umm Al Hakam, ‘Amru bin Umayyah, Umm ‘Amir, Suwaid bin An Nu’man ne Umm Salamah’. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi ya Abu Bakr mu ssuula eno si ntuufu okuva ku ludda lwa sanad'. Era eyabinyumya yali Husan bin Mishak, okuva ku Ibn Sirin, okuva ku Ibn Abbas, okuva ku Abu Bakr okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Naye hadith entuufu lipoota okuva ewa Ibn Abbas, okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, eno y’engeri aba hafidz - abakugu mu hadith - gyebaginyumya. Era kyogerwa okuva mu kkubo eddala; okuva ku Ibn Sirin, Ibn Abbas, okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Hadiisi eno era yayogerwa Atho` ibn Yasar, Ikrimah, Muhammad ibn Amr ibn Atha, Ali ibn Abdullah ibn Abbas, n’abalala bangi okuva ku Ibn Abbas, okuva ku Nabbi (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye) nga tebayogera ku Abu Bakr As-Siddiq mu lujegere lwe olw’abanyumya. Era kino kye kisinga okuba ekituufu. Abamanyi abasinga okuva mu baswahaaba ba Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye), abagoberezi be (tabi’in), n’abo abajja oluvannyuma lwabwe baakola hadiisi eno. Baawakanya nti tekikwetaagisa kukola wudhu olw’okulya ekintu ekikutte omuliro. Eno y’enkomerero y’ebintu bibiri okuva eri Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye), ng’elinga efuula hadith eyasooka okusazaamu, kwe kugamba hadiisi ekwata ku wudhu olw’ekintu ekikubiddwa omuliro.
Imam Tirmidzi : 76
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا وَسُئِلَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ فَقَالَ لَا تَتَوَضَّئُوا مِنْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَوَى عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ ذِي الْغُرَّةِ الْجُهَنِيِّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِسْحَقُ صَحَّ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَانِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثُ الْبَرَاءِ وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
atubuulidde [Hannad] yagamba, atubuulidde [Abu Mu’awiyah] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Abdullah bin Abdullah Ar Razi] okuva ku [Abdurrahman bin Abu Laila] okuva ku [Al Barro` bin ‘Azib] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yabuuzibwa ku nsala y’okunyiga ennyama y’engamiya, n’addamu nti: ‘Mugikolere wudhu’. Olwo n’abuuzibwa ku nsala y’okuwudhu olw’okulya ennyama y’embuzi, n’addamu nti: ‘Tolina kukola wudhu olw’ekyo’. Yagambye nti; 'Mu ssuula eno era mulimu ebyafaayo okuva ewa Jabir bin Samurah ne Usaid bin Hudlair'. Abu Isa yagambye nti; ‘Al Hajjaj bin Artha`ah yanyumya hadiisi eno okuva ku Abdullah bin Abdullah, okuva ku Abdurrahman bin Abu Laila, okuva ku Usaid bin Hudlair. Naye ekituufu ye hadith ya Abdurrahman bin Abu Laila okuva ewa Al Bara` bin 'Azib. Eno y’endowooza ya Ahmad ne Ishaq. Era [Ubaidah Adl Dlabbi] yanyumya okuva ku [Abdullah bin Abdullah Ar Razi], okuva ku [Abdurrahman bin Abu Laila], okuva ku [Dzul Ghurrah Al Juhanni]. Mu kiseera kino, Hammad bin Salamah yanyumya hadith eno okuva ku Al Hajjaj bin Artha`ah, naye yakola ensobi mu kunyumya kwe. Yagambye nti; ‘Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Laila, okuva ku kitaawe, okuva ku Usaid bin Hudlair. Era abatuufu be, okuva ku Abdullah bin Abdullah Ar Razi, okuva ku Abdurrahman bin Abu Laila, okuva ku Al Bara` bin 'Azib. Ishaq yagambye nti; ‘Mu ssuula eno mulimu hadith bbiri entuufu okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam; kwe kugamba hadiisi ya Barra` ne hadiisi ya Jabir bin Samurah’. Eno ndowooza ya Ahmad ne Ishaq. Era kyayogerwa okuva mu bamanyi abamu okuva mu ba Tabi’in n’abalala nti balina endowooza nti wudhu tekyetaagisa kulya nnyama y’engamiya. Eno y’endowooza ya Sufyan Ats Thauri n’abantu b’e Kufa.
Imam Tirmidzi : 77
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ بُسْرَةَ بِنْتِ صَفْوَانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وأَرْوَى ابْنَةِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ هَذَا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بُسْرَةَ وَرَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ بِهَذَا وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ بُسْرَةَ و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ حَدِيثُ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَمْ يَسْمَعْ مَكْحُولٌ مِنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَرَوَى مَكْحُولٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَنْبَسَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَكَأَنَّهُ لَمْ يَرَ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحًا
atubuulidde [Ishaq bin Mansur] yagamba nti; atubuulidde [Yahya bin Sa’id Al Qaththan] okuva ku [Hisyam bin Urah] yagamba; ategeezezza [kitange] okuva ku [Busrah bint Shafwan] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Oyo yenna akwata ku bitundu bye eby’ekyama tasaana kusaala okutuusa ng’amaze okukola wudhu’. Yagambye nti; ‘Mu ssuula eno mulimu n’ebyo ebiwandiikiddwa okuva mu Umm Habibah, Abu Ayyub, Abu Hurairah, Arwa bint Unais, Aisyah, Jabir, Zaid bin Khalid ne Abdullah bin ‘Amru. Abu Isa yagambye nti; 'Hadiisi eno yayogerwa Hasan Sahih'. Yagambye nti; ‘Bwe kityo, si muntu omu yekka ye yanyumya hadiisi eno, okuva ku Hisyam bin Urwah, okuva ku kitaawe, okuva ku Busrah. Era ebyafaayo bya [Abu Usamah] era si ye yokka eyanyumya hadiisi eno, okuva ku [Hisyam bin Urwah], okuva ku [kitaawe], okuva ku [Marwan], okuva ku [Busrah], okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Era Ishaq bin Mansur naye yanyumya ekintu kye kimu, n’agamba nti; 'Abu Usamah yatugamba bwati'. Era hadith eno era yayogerwa Abu Az Zinad, okuva e Urwah, okuva e Busrah, okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Ekyo era kye kyatunyumibwa [Ali bin Hujr]. Yagambye nti; ‘Kitugambye [Abdurrahman bin Abu Az Zinad], okuva ku [kitaawe], okuva ku [Urwah], okuva ku [Busrah], okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwetyo. Era eno y’endowooza si ya muntu omu yekka, okuva ku baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne tabi’in. Kino era kyatwalibwa Al Auza’i, Syafi’i, Ahmad ne Ishaq’. Muhammad yagambye nti; 'Hadiisi esinga obutuufu mu ssuula eno ye hadiisi ya Busrah'. Abu Zur’ah n’agamba nti; ‘Mu ssuula eno, hadiisi ya Umm Habibah nayo ntuufu, kwe kugamba hadiisi ya Al ‘Ala` Ibnul Harith, okuva e Makhul, okuva mu ‘Anbasah bin Abu Sufyan, okuva mu Umm Habibah’. Muhammad yagambye nti; 'Makhul tawulirangako ku 'Anbasah bin Abu Sufyan'. So nga ‘Anbasah yanyumya okuva ku musajja, okuva ku ‘Anbasah etali hadith eno, nga alinga alowooza nti hadith eno ntuufu’.
Imam Tirmidzi : 78
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ هُوَ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهَلْ هُوَ إِلَّا مُضْغَةٌ مِنْهُ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَعْضِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَهَذَا الْحَدِيثُ أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ عَنْ أَبِيهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ وَأَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَحَدِيثُ مُلَازِمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ أَصَحُّ وَأَحْسَنُ
[Hannad] yagamba nti, [Mulazim bin ‘Amr] yatunyumiza okuva ku [Abdullah bin Badr] okuva ku [Qais bin Thalq bin Ali Al Hanafi], okuva ku [kitaawe] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Ebitundu eby’ekyama biba kizimba kyokka oba ekitundu ky’ennyama okuva mu muntu’. Yagambye nti; ‘Mu ssuula eno era mulimu ennyiriri okuva ewa Abu Umamah’. Abu Isa yagambye nti; ‘Tekyayogerwa ku mubeezi omu yekka owa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abamu ku ba tabi’in, balina endowooza nti tewali wudhu olw’okukwata ku bitundu by’ekyama. Eno y’endowooza y’abantu b’e Kufa ne Ibn al Mubarak’. Era hadith eno ye hadith esinga obulungi eyogerwako mu ssuula eno. Hadith eno yayogerwa [Ayyub bin Utbah] ne [Muhammad bin Jabir] okuva ku [Qais bin Thalq], okuva ku [kitaawe]. Wabula abamanyi abamu bakyakubaganya ebirowoozo ku nnyiriri za Muhammad ibn Jabir ne Ayub ibn Utbah. Hadiisi ya Mulazim ibn Amr okuva ewa Abdullah ibn Badr esinga okuba entuufu era esingako.
Imam Tirmidzi : 79
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلَّا أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا لِأَنَّهُ لَا يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الْإِسْنَادِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لَا شَيْءَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ
atubuulidde [Qutaibah] ne [Hannad] ne [Abu Kuraib] ne [Ahmad bin Muni’] ne [Mahmud bin Ghailan] ne [Abu ‘Ammar Al Husain bin Huraits] baagamba nti; [Waki’] yatugamba okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Habib bin Abu Thabit] okuva ku [Urwah] okuva ku [Aisyah] yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yanywegera abamu ku bakyala be, oluvannyuma lw’ekyo n’afuluma okusaala era teyaddamu kukola wudhu’. Urwah yagamba nti; ‘Kiteekwa okuba nga ggwe kennyini,’ Urwah bwe yagamba; 'Awo n'aseka'. Abu Isa yagambye nti; ‘Omuntu eyanyumya hadith eno teyali omu ku baswahaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne tabi’in’ yekka. Endowooza eno yakwatibwa Sufyan Ats Tsauri n’abatuuze b’e Kufa. Bagamba nti; 'Tewali buvunaanyizibwa kukola wudhu olw'okunywegera'. Mu kiseera kino, Malik bin Anas, Al Auza’i, Syafi’i, Ahmad, ne Ishaq baalina endowooza nti okunywegera kyetaagisa wudhu. Endowooza eno teyatwalibwa omu yekka ku bamanyi ba baswahaba ba Nabbi (okusaasira kwa n’emirembe bibeere ku ye) n’abagoberezi be. Kyokka bannaffe baasuula hadiisi okuva ewa Aisha kubanga baali bagitwala nga nnafu mu nsonga z’olujegere lw’okutambuza. Abu Isa yagamba nti: ‘Nawulira Abu Bakr Al Aththar Al Bashri ng’anyumya okuva ewa Ali Ibn al Madini, yagamba nti: ‘Yahya bin Sa’id Al Qaththan yanafuya hadith eno. n’agamba nti, ‘Kye kimu n’ekintu ekitali kintu.’ Era yagamba nti: ‘Nnawulidde Muhammad bin Isma’il ng’anafuya hadith eno, era Habib bin Abu Thabit teyagiwulirangako okuva e Urwah.’ Kigambibwa okuva ku [Ibrahim At Taimi], okuva ku [Aisha] nti Nabbi (okusaasira kwa n’emirembe bibeere ku ye) yamunywegera era teyaddamu kukola wudhu. Kyokka ne hadith eno nayo si ntuufu. Tetumanyi nti kino Ibrahim At-Taimi yakiwulirako okuva ewa Aisha. Tewali hadith ntuufu okuva ewa Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) ku nsonga eno.
Imam Tirmidzi : 80
حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَفَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنْ الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ
atubuulidde [Abu Ubaidah bin Abu As Safar -kwe kugamba- Ahmad bin Abdullah Al Hamdani Al Kufi]. Era [Ishaq bin Mansur] n’agamba nti; atubuulidde [Abu Ubaidah], Ishaq yagamba nti; atubuulidde [Abdu Ashshamad bin Abdul Warits] yagamba, ambuulidde [taata wange] okuva ku [Husain Al Mu’allim] okuva ku [Yahya bin Abu Katsir] yagamba; yantegeezezza [Abdurrahman bin ‘Amru Al Auza’i] okuva ku [Ya’isy Ibnul Walid Al Makhzumi] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Ma’dan bin Abu Talhah] okuva ku [Abu Darda`] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yasesema, olwo n’amenya ekisiibo kye n’akola wudhu. Abu Darda’ yagambye nti; 'Awo nasisinkana [Tsauban] mu muzikiti gw'e Damascus, ne mmutegeezaako, n'agamba nti, 'Yee, mu butuufu nze eyamuyiira amazzi ag'okuwungu.' Abu Isa yagambye nti; Ishaq bin Mansur yagambye nti; 'Ma'dan bin Talhah.' Abu Isa yagambye nti; 'So nga Ibn Abu Talhah y'asinga okubeera omutuufu.' Abu Isa yagambye nti; ‘Si mumanyi omu yekka okuva mu baswahaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne tabi’in alina endowooza nti omuntu alina okukola wudhu olw’okusesema oba omusaayi - omusaayi mu nnyindo -. Endowooza eno yakwatibwa Sufyan Ats Thauri, Ibnul Mubarak, Ahmad ne Ishaq.' So nga abamanyi abamu balina endowooza nti omuntu talina kukola wudhu olw’okusesema oba okuvaamu omusaayi mu nnyindo. Endowooza eno yakwatibwa Malik ne Syafi’. Husain Al Mu’allim hadith eno yagitwala nga nnungi. Era hadith ya Husain ye hadith esinga obulungi mu ssuula eno. Ma’mar yanyumya hadith eno okuva ewa Yahya bin Abu Katsir, naye yali mukyamu mu yo. Yagambye nti; 'Okuva ku Ya`isy Ibnul Walid, okuva ku Khalid bin Ma'dan, okuva ku Abu Darda`, era teyayogera mu yo linnya Al Auza'i. Yagambye nti yava wa Khalid bin Ma’dan, wadde nga yali Ma’dan bin Abu Talhah’.