Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 61

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ بِئْرٌ يُلْقَى فِيهَا الْحِيَضُ وَلُحُومُ الْكِلَابِ وَالنَّتْنُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ جَوَّدَ أَبُو أُسَامَةَ هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمْ يَرْوِ أَحَدٌ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ فِي بِئْرِ بُضَاعَةَ أَحْسَنَ مِمَّا رَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ

haalani en [Hannad] e [Al Hasan bin Aali Al khallal] e woɗɓe, ɓe mbiyi; haalani en [Abuu Usamah] gila e [Al Walid bin Katsir] gila e [Muhammadu bin Ka’ab] gila e [Ubaydullaah bin Abdullaah bin Rafi’ bin Khadij] gila e [Abuu Sa’id Al Khudri] o wiyi; neɗɗo naamndii; 'Yaa Nelaaɗo Alla, mbele eɗen mbaawi wuddude e ndiyam ɓuuɓɗam Budla'ah ɗam werlaa e mum ina waɗi ɓuuɓri lewru kuutorteendi, kosam puccu e ƴiiƴam?' ndeen Nelaaɗo Alla jaabtii: Goonga ndiyam ina laaɓi, alaa ko waawi ɗum softude. Abuu Iisaa wiyi; ''Ngol hadiis ko hasan, Abuu Usamah hollitii wonde ko ngol hadiis moyyo, kadi hay gooto haalaani hadiis Abuu Sayid ko fayti e Budla'ah no feewi ko ɓuri ko Abuu Usamah haali koo. Kadi ndeeɗoo hadiis ina haalee e diidi keewɗi ummoraade e Abuu Sa’id. Kadi e nder ndeeɗoo tonngoode ina waɗi hadisaaji ummoriiɗi e Ibnu Abbaas e Aisyah'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 62

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ فِي الْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَقَالَ عَبْدَةُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ الْقُلَّةُ هِيَ الْجِرَارُ وَالْقُلَّةُ الَّتِي يُسْتَقَى فِيهَا قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ رِيحُهُ أَوْ طَعْمُهُ وَقَالُوا يَكُونُ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ قِرَبٍ

haali en [Hannad] wiyi, haali en [Abdah] gila e [Muhammadu bin Ishaq] gila e [Muhammadu bin Jaafar bin Az Zubair] gila e [Ubaydullaah bin Abdullaah bin Umar] gila e [Ibnu Umar] o wiyi; 'Mi nanii e juuɗe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam nde o naamndaa ko fayti e ndiyam ɗam woni e nder ladde, ɗam heewi yillaade ko daabaaji ladde e daabaaji goɗɗi', Ibnu Umar wiyi; So tawii noon Rasulullah jaabtii: “So ndiyam ɗam yettiima Qulaaji ɗiɗi, ndeen ɗam alaa ko woni e mum so wonaa softeende - najis -’. Abdah wiyi; Muhammadu ɓii Isaaq wiyi; 'Al Qullah ko jarduɗe mawɗe keewɗe, Qullah ko ndiyam keewɗam huutoreede ngam yarde'. Abuu Iisaa wiyi; ''Kadi ko cfuum woni miijo Imaam Shaafi, Ahmadu e Ishaq. Ɓe mbiyi; 'So ndiyam ɗam yettiima Qullah ɗiɗi ndeen alaa ko haɗata ɗum softude, ɗum woni so tawii ɗam waylaaki uurngol mum walla ɓuuɓri mum, ɓe mbi’a; 'Ndiyam ina woodi ko ina tolnoo e Qirbah -jug- joy'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 63

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبُولَنَّ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ

haali en [Mahmuud bin Ghailan] wiyi, haali en [Abdurrazaq] gila e [Ma'mar] gila e [Hammam bin Munabbih] gila e [Abuu Hurayrah] gila e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] gila e Nelaaɗo (JKM), o wiyi: ''Hay gooto e mon fotaani ɓuuɓde e ndiyam ɓuuɓɗam - ɗam ɓuuɓnataa - e ɓuuɓde''. Abuu Iisaa wiyi; 'Ɗum ko hadiis goonga, e nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi nate Jabir'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 64

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ مِنْ آلِ ابْنِ الْأَزْرَقِ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنْ الْمَاءِ فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا أَفَنَتَوَضَّأُ مِنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَالْفِرَاسِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ الْفُقَهَاءِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَابْنُ عَبَّاسٍ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا بِمَاءِ الْبَحْرِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءَ بِمَاءِ الْبَحْرِ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو هُوَ نَارٌ

haalani en [Qutayba] gila e [Malik]. Kadi ummoraade e laawol goɗngol; Haali en [Al Ansari Ishaq bin Muusaa] wiyi, haali en [Ma'n] wiyi, haali en [Malik] ummoraade e [Shafwan bin Suleyim] ummoraade e [Sa'id bin Salamah] galle Ibnu Al Azraq, wonde [Al Mughirah bin Abuu Burdah] bani Abdu Ad Dar, o habri ɗum [Hurabu]; wonde won naamndiiɗo Nelaaɗo (JKM) ; 'Yaa Nelaaɗo Alla, goonga en njippiima e maayo en ngaddi tan ko ndiyam seeɗa, so en kuutoriima oon ndiyam ngam wuddude ndeen maa en ŋoŋɗi. So en mbaawii wuddude e ndiyam maayo?' Ndeen Nelaaɗo (JKM) jaabtii: “Geec ina laaɓi e ndiyam, ina halal e ɓalli mum”. E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi daartol ummoraade e Jabir e Al Firasi. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga, ko cfuum woni miijo 6urcfo fuqaha 6etta e nder sehilaaɓe Nelaaɗo (JKM). Ina jeyaa e maɓɓe Abuu Bakri e Umar e Ibnu Abbaas. Ɓe cikkata ko laɓɓinde e ndiyam maayo ina jaɓi. Kono kadi won sehilaaɓe Nelaaɗo (JKM) seedtinɓe ɗuum, ina jeyaa heen Ibnu Umar e Abdullaah Bin Amru. Kadi Abdullaah Bun Amru wiyi; 'Ko yiite wonnoo'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 65

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا يُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا هَذَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي مُوسَى وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى مَنْصُورٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ طَاوُسٍ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ الْبَلْخِيَّ مُسْتَمْلِي وَكِيعٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ

haalani en [Hannad] e [Qutayba] e [Abuu Kurayb] ɓe mbiyi; haalani en [Waki’] ummoraade e [Al A’masy] o wiyi; Mi nanii [Mujahid] ina haalana [Sawus] e juuɗe [Ibnu Abbaas] ina wiya; Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam rewtii yanaande ɗiɗi, ndeen o wiyi : kamɓe ɗiɗo fof eɓe torlee, kadi ɓe ngoppaaka sabu bakkatuuji mawɗi. Ooɗoo torlaama sabu o suddaaki hoore makko nde o urinata, goɗɗo oo ko sabu o pittaali hoore makko'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga.' Kadi [Mansur] hollitii ndee hadiis ummoraade e [Mujahid], ummoraade e [Ibnu Abbaas], kono o siftoraani ɗum ummoraade e Thawus. E nder ɗuum, hadiis mo Al A'masy haali oo ɓuri laaɓtude. O wiyi; 'Mi nanii Abuu Bakr bin Abn Al Balkhi - neɗɗo naamniiɗo Waki ​​yoo janngu ɗum' - wiyi; 'Al A'masy ɓuri anndude sanad Ibraahiima ko Mansur'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 66

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ قَيْسٍ بِنْتِ مِحْصَنٍ قَالَتْدَخَلْتُ بِابْنٍ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْكُلْ الطَّعَامَ فَبَالَ عَلَيْهِ فَدَعَا بِمَاءٍ فَرَشَّهُ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَزَيْنَبَ وَلُبَابَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهِيَ أُمُّ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي السَّمْحِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي لَيْلَى وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا

haalani en [Qutayba] e [Ahmadu bin Muni’] ɓe mbiyi; haalani en [Sufyaan bin Uyainah] gila e [Az Zuhri] gila e [Ubaidillah bin Abdullaah bin Utbah] gila e [Ummu Qais bin Mihsan] o wiyi; 'Mi fotti bee Annabiijo sallallaahu 'alaihi wasallam bee ɓinngel am ngel nyaamaay nyaamdu - o ɗonno ɓingel haa jooni -, nden o urini dow maako. Nii woni Nelaaɗo naamndii ndiyam, caggal ɗuum o werlii ndiyam ɗam e dow ƴiiƴam ɗam.' O wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi haalaaji ummoriiɗi e Aali, e Aisyah, e Zaynab, e Lubabah bint Al Haris, woni Ummu Al Fadll bin Abbaas bin Abdul Mutalib e Abuu As Samh e Abdullaah bin Amru e Abuu Layla e Ibnu Abbas. Ko ɗum woni miijo annduɓe ganndal heewɓe ummoriiɓe e sehilaaɓe Nelaaɗo (JKM) e tabi’in en e caggal mum en hono Ahmadu e Ishaq. Ɓe mbiyi; 'Siin suka gorko oo ina 6eydoo 6uu6de - 6uu6de - 6icfcfo debbo oo ina lootee, cfum so kam6e cficfo fof nyaamaani, so kam6e cficfo fof nyaamaani ndeen noon ina foti looteede'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 67

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ وَقَتَادَةُ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍأَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ فَاجْتَوَوْهَا فَبَعَثَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلِ الصَّدَقَةِ وَقَالَ اشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَاقُوا الْإِبِلَ وَارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ فَأُتِيَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلَافٍ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ وَأَلْقَاهُمْ بِالْحَرَّةِقَالَ أَنَسٌ فَكُنْتُ أَرَى أَحَدَهُمْ يَكُدُّ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا وَرُبَّمَا قَالَ حَمَّادٌ يَكْدُمُ الْأَرْضَ بِفِيهِ حَتَّى مَاتُوا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا لَا بَأْسَ بِبَوْلِ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ

haali en [Al Hasan bin Muhammadu Az Za'farani] wiyi, haali en ['Affan bin Muhammadu] wiyi, haali en [Hammadu bin Salaama] wiyi, haali en [Humaid] e [Qotadah] e [Tsabit] mo [Anas] wiyi; ' Won e yim6e ummorii6e Urayna ngari Madiina, kono 6e 6eydaani 6eydaade e 6ernde Madiina, ko cfuum wacfi Nelaaɗo sallallaahu aleyhi wasallam neli 6e to -nokku- geloocfi zakat. O wi’i: “Njar kosam maa e ƴiiƴam maa”. Kono ɓe mbari duroowo Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam, ɓe ndiiwi gelooɗi ɗii, caggal ɗuum ɓe murtuɓe. Ndeen ɓe ngaddaama e Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam, o taƴi juuɗe maɓɓe e koyɗe maɓɓe e dow ŋoral, gite maɓɓe njuppaa, caggal ɗuum ɓe mberlaa e nder harrah -jeereende ɓuuɓnde-'. Anas wiyi; 'Mi yi'i gooto e maɓɓe ina fadi haa sanngara naati e hunuko maɓɓe, ndeen ɓe maayi'. Kadi ma a taw Hammadu wi’i; 'O 6uuccii leydi e hunuko makko haa 6e maayi'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga, kadi ngol hadiis kadi ina siftinaama e Anas e mbaadi gocfndi. ko ɗum woni miijo ko ɓuri heewde e annduɓe, Ɓe mbiyi; 'Alaa ko boni e ƴiiƴam daabaaji ɗi kosam mum en waawi ñaameede'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 68

حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْتَّيْمِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَإِنَّمَا سَمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيُنَهُمْ لِأَنَّهُمْ سَمَلُوا أَعْيُنَ الرُّعَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ غَيْرَ هَذَا الشَّيْخِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَهُوَ مَعْنَى قَوْلِهِ{ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ }وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ إِنَّمَا فَعَلَ بِهِمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ

haali en [Al Fadll bin Sahl Al A'raj Al Bagdaadi] wiyi, haali en [Yahya bin Ghailan] wiyi; haali en [Yazid bin Zuray’] wiyi, haali en [Suleymaan At Taimi] ummoraade e [Anaas bin Malik] o wiyi; 'Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam wurtini gite maɓɓe ngam ɓe wurtini gite gaynaako'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko e toɓɓere gharib, en nganndaa hay gooto siftorɗo ngol hadiis so wonaa oo sheek, ummoraade e Yazid bin Zurai', ɗum noon ina yahdi e konngol makko: -e gaañanɗe -hay- ina njogii qishas-. Ooɗoo hadiis kadi ko Muhammadu bin Sirin haali ɗum, o wiyi; ''Nelaaɗo (JKM) waɗi ɗum e maɓɓe ko adii jippinde aaye kaaloowo ko fayti e geɗe hudud'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 69

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ صَوْتٍ أَوْ رِيحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

mbi’i min [Qutayba] e [Hannad] ɓe mbi’i; haalani en [Waki’] ummoraade e [Syu’ba] ummoraade e [Suhail bin Abuu Salih] ummoraade e [baaba mum] ummoraade e [Abuu Hurayrata] wiyi; 'Ko goonga, Nelaaɗo (JKM) wiyi: ''Alaa ko wullitii so wonaa sabu sonndu walla uurngol''. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 70

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فِي الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رِيحًا بَيْنَ أَلْيَتَيْهِ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ طَلْقٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ الْعُلَمَاءِ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ يَسْمَعُ صَوْتًا أَوْ يَجِدُ رِيحًا و قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا شَكَّ فِي الْحَدَثِ فَإِنَّهُ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ حَتَّى يَسْتَيْقِنَ اسْتِيقَانًا يَقْدِرُ أَنْ يَحْلِفَ عَلَيْهِ وَقَالَ إِذَا خَرَجَ مِنْ قُبُلِ الْمَرْأَةِ الرِّيحُ وَجَبَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَقَ

haalani en [Qutayba] wiyi, haalani en [Abdul Aziiz bin Muhammadu] gila e [Suhail bin Abuu Salih] gila e [baaba mum] gila e [Abuu Hurayrata]; "Nelaaɗo Alla (jkm) wiyi: 'So gooto e mon wonii e juulirde, heɓi henndu hakkunde ɓuuɓri mum, ndeen woto yaltu haa o nana sawtawol walla o uurna uurngol'. O wiyi; 'e nder ndeeɗoo tonngoode ina woodi kadi nate ummoraade e Abdullaah Ibnuis Abbayah, Aliqnuis Abbayah Zaid, Aliibnuis Abbayah Mas'ud e Abuu Sa'id'.' mbele omo suusa hunnaade heen’ O wi’i kadi, ‘So daande ummiima e terɗe debbo, ko maa o wujja.’ Ɗum ko miijo Almaam Shaafiyyu e Ahmadu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 71

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبَلُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

haali en [Mahmuud bin Ghailan] wiyi, haali en [Abdurrazaq] wiyi, haali en [Ma'mar] ummoraade e [Hammam bin Munabbih] ummoraade e [Abuu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayra] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] ummoraade e Nelaaɗo (Abuu Hurayrah] ummoraade e Annabi (saw) wiyi: “Goonga, Alla jaɓataa duwaawu mo hay gooto e mon waɗaani. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga e degere mum'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 72

حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُوسَى كُوفِيٌّ وَهَنَّادٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالَانِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ وَهُوَ سَاجِدٌ حَتَّى غَطَّ أَوْ نَفَخَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قَدْ نِمْتَ قَالَ إِنَّ الْوُضُوءَ لَا يَجِبُ إِلَّا عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو خَالِدٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ

haalanii en [Ismaa’il bin Muusa] hoɗɓe e Kuufa, e [Hannad] e [Muhammadu bin Ubaid Al Muharibi] e maanaa gooto, ɓe mbiyi; haalani en [Abdussallaam bin Harb Al Mula`i] ummoraade e [Abuu Khalid Ad Dalani] ummoraade e [Qotadah] ummoraade e [Abul Aliyah] ummoraade e [Ibnu Abbaas] wonde o yiyii Nelaaɗo (JKM) ina ɗaanii e sujjande haa o ɓuuɓtii, caggal ɗuum o ummii o juulnii. Ndeen mbi’mi; 'Eeh Nelaaɗo Alla, a ɗaaniima!' O wiyi : “goonga wuurude alaa ko fari so wonaa ɗaaniiɓe lelɗi. Sabu yimɓe ɗaaniiɓe ina lelna, jokkondire mum en fof maa mbaɗtu softude -stretchable-'. Abuu Iisaa wiyi; 'Abuu Khalid ina wiyee Yazid bin Abdurrahmaan'. O wi’i kadi, ‘e nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi daartol ummoraade e Aysyah, Ibnu Mas’ud e Abuu Hurayrata’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 73

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلَا يَتَوَضَّئُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لَا وُضُوءَ عَلَيْهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنْ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لَا يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ

haalani en [Muhammadu bin Basyyar] wiyi, haalani en [Yahya bin Sa’id] ummoraade e [Syu’ba] ummoraade e [Qatadah] ummoraade e [Anaas bin Malik] o wiyi; 'Sehaabaaɓe Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam ɗaaniima, caggal ɗuum ɓe ngummii ɓe njuuli ɓe mbaɗaani wuddude kadi'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga.' O wiyi; 'Mi nanii Saalihu ɓii Abdullaah ina wiya; 'Mi naamndii Abdullaah Ibnul Mubaarak ko fayti e sariya yim6e 6ooy6e ina njoocfii e anniya, o jaabii, 'O alaa e sago o wudda'. Abuu Iisaa wiyi; Sayiid bin Aruba haali hadiis Ibnu Abbaas ummoraade e Qataada ummoraade e Ibnu Abbaas. O limtaani heen innde Abul Aliyah, o limtaani heen. Annduɓe ina ceerti miijooji mum en ko fayti e wuddude sabu ɗanngal, won annduɓe mbiyata ko wuddude alaa e sago so neɗɗo ɗaaniima ina jooɗii walla ina darii, haa nde ɗaaniima ina lelii. Ndeen miijo ƴetti ko Ats Tsauri e Ibnuul Mubaarak e Ahmadu. Kono won e maɓɓe mbiyi; 'So o ɗaaniima haa hakkille makko nattii gollude, ndeen noon o foti ko wudde.' Ngolɗoo miijo ko Ishaq ƴetti ɗum. Imaam Ash Syafii’i wiyi; 'So neɗɗo ɗaaniima haa hoyɗi, walla haa jooɗorde mum wayli sabu ɗaanaade, ndeen noon ina foti wuddude.'

Hadith

Imam Tirmidzi : 74

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَلَوْ مِنْ ثَوْرِ أَقِطٍقَالَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الدُّهْنِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ الْحَمِيمِ قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا سَمِعْتَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَضْرِبْ لَهُ مَثَلًا قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وأُمِّ سَلَمَةَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي طَلْحَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ وَأَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ عَلَى تَرْكِ الْوُضُوءِ مِمَّا غَيَّرَتْ النَّارُ

haalani en [Ibnu Abuu Umar] wiyi; haalani en [Sufyaan bin Uyaina] gila e [Muhammadu bin Amru] gila e [Abuu Salaama] gila e [Abuu Hurayrata] o wiyi; Rasulullah wiyi: ''Aɗa foti wuddude e dow huunde nde yiite memi, hay so ko kosam yoorɗam -cheese-'. Abuu Salama wiyi; Ibnu Abbaas naamndii mo : « aan Abuu Hurayrata, mbele eɗen poti wuddude sabu eɗen ñaama ghee ? Kadi mbele kadi eɗen poti wuddude sabu en njarat ndiyam ngulɗam?' Abuu Salama wiyi; Ndeen Abuu Hurayrata jaabii, ''Eeh ɓiɗɗo miñi am, so a nanii hadiis ummoraade e Nelaaɗo Alla sallallaahu 'alaihi wasallam, ndeen woto waɗ yeruuji - nannduɗi -'. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi nate ummu Habiba, Ummu Salaama, Zaid bin Saabit, Abuu Salaama, Abuu Ayyuuba e Abuu Muusaa'. Abuu Iisaa wiyi kadi, ''won e annduɓe ina cikki wonde wuddude ko farilla sabu huunde waylaama e yiite - raw wonta coodgu -, kono ko ɓuri heewde e annduɓe ganndal ummoriiɓe e sehilaaɓe Nelaaɗo sallallaahu 'alaireihi wasallam, tabi'in en e wonɓe caggal mum en mbaɗataa wuddude sabu huunde waylaama e yiite'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 75

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرًا قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَذَبَحَتْ لَهُ شَاةً فَأَكَلَ وَأَتَتْهُ بِقِنَاعٍ مِنْ رُطَبٍ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ تَوَضَّأَ لِلظُّهْرِ وَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَتْهُ بِعُلَالَةٍ مِنْ عُلَالَةِ الشَّاةِ فَأَكَلَ ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيرَةَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأُمِّ الْحَكَمِ وَعَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَأُمِّ عَامِرٍ وَسُوَيْدِ بْنِ النُّعْمَانِ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَا يَصِحُّ حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ فِي هَذَا الْبَابِ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ حُسَامُ بْنُ مِصَكٍّ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ إِنَّمَا هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ الْحُفَّاظُ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ وَعِكْرِمَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهَذَا أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ رَأَوْا تَرْكَ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ وَهَذَا آخِرُ الْأَمْرَيْنِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ نَاسِخٌ لِلْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدِيثِ الْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ

haali en [Ibnu Abuu Umar] wiyi, haali en [Sufyaan bin Uyaina] wiyi; haalani en [Abdullaah bin Muhammadu bin Aqil] o nani [Jabir]. [Sufyaan] wiyi; nde o haalani en [Muhammadu Ibnuul Munkadir] ummoraade e [Jabir] o wiyi; 'Rusulullah sallallaahu 'leyhi wasallam yaltii e am. O yilliima debbo Ansar gooto, ndeen debbo oo warii mo ngaari o ñaami, ndeen debbo oo kadi addi mo feggere ina waɗi date kese, o ñaami kadi. Caggal ɗuum o wujjiti zhuhur, o juuli, o yalti. Debbo oo noon addani mo heddiiɓe e ngaari ndii, o ñaami ndi, o waɗi juulde kikiiɗe tawa o wullitaani tawo. O wiyi; ''E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi haalaaji ummoraade e Abuu Bakri, e Ibnu Abbaas, e Abuu Hurayrata, e Ibnu Masuud, e Abuu Rafi', e Ummu Al Hakam, e Amru bin Umayya, e Ummu Amir, e Suwaid bin An Nu'maan e Ummu Salaama'. Abuu Iisaa wiyi; 'Hadiis Abuu Bakri e nder ndee ɗoo deftere, sellaani to bannge sanad'. Kadi haaloowo ɗum ko Husan bin Mishak, ummoraade e Ibnu Siriin, ummoraade e Ibnu Abbaas, ummoraade e Abuu Bakri ummoraade e Nelaaɗo sallallaahu aleyhi wasallam. Kono hadiis laaɓɗo oo ko ciimtol ummoraade e Ibnu Abbaas, ummoraade e Nelaaɗo sallallaahu alayihi wasallam, ko nii hafiiɗi - annduɓe hadiis - ciforii ɗum. Ina haalee kadi e laawol goɗngol; gila e Ibnu Siriin, e Ibnu Abbaas, gila e Nelaaɗo JKM. Ndee hadiis kadi ko Atho` bin Yasar, Ikrima, Muhammadu bin Amru bin Aata, Ali bin Abdullaah bin Abbaas, e woɗɓe heewɓe nani ɗum ummoraade e Ibnu Abbaas, ummoraade e Annabi sallallaahu aleyhi wasallam tawa o siftoraani e nder sanaad makko innde Abuu Bakar Ash Siddi. Kadi ko ɗum ɓuri laaɓtude. Ko ɓuri heewde e annduɓe ummoriiɓe e sehilaaɓe Nelaaɗo sallallaahu (tabi'in) e yimɓe caggal mum en mbaɗti ndeeɗoo hadiis e golle. Ɓe cikkata ko ɓe ngalaa haaju e wuddude sabu ɓe ñaama ko yiite memi. Ko ɗum woni joofnirde geɗe ɗiɗi ummoraade e Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam, hono no ɗum momtiri hadiis gadano oo, woni hadiis ko fayti e wuddude sabu huunde memi yiite’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 76

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا وَسُئِلَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ فَقَالَ لَا تَتَوَضَّئُوا مِنْهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَوَى عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ ذِي الْغُرَّةِ الْجُهَنِيِّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ إِسْحَقُ صَحَّ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَانِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثُ الْبَرَاءِ وَحَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ

haalani en [Hannad] wiyi, haalani en [Abuu Muawiyah] ummoraade e [Al A’masy] ummoraade e [Abdullaah bin Abdullaah Ar Razi] ummoraade e [Abdurrahmaan bin Abuu Layla] ummoraade e [Al Barro` bin Azib] o wiyi; Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam meeɗii naamneede ko fayti e hujja wuddude kosam gelooɗi, o jaabii : ‘waɗde wuddude ɗum’. Ndeen o naamndaama ko fayti e kuugal wuddude ngam nyaamde kosam ngaari, o jaabii: 'A fotaani wuddude sabu mum'. O wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi daartol ummoraade e Jabir bin Samura e Usaid bin Hudlair'. Abuu Iisaa wiyi; Al Hajjaj bin Artha`ah haali ndee hadiis ummoraade e Abdullaah ɓii Abdullaah, e Abdurrahmaan ɓi Abu Layla, e Usaid ɓi Hudlaar. Kono ko woni goonga ko hadiis Abdurrahmaan bin Abuu Layla ummoriiɗo Al Bara` bin Azib. Ko ɗum woni miijo Ahmadu e Ishaq. Kadi [Ubaydah Adl Dlabbi] haali ɗum e [abdullaah ɓii abdullaah ar raasi], e [abdurrahmaan ɓii abuu layla], e iwdi e [dzul ghurrah al juhanni]. E nder ɗuum, Hammadu bin Salaama haali ndeeɗoo hadiis ummoraade e Al Hajjaj bin Artha`ah, kono o waɗii majjere e haala makko. O wiyi; 'Abdullaah ɓi Abdurrahmaan ɓi Abuu Layla, iwde e baaba mum, iwde e Usaid bun Hudlaar. Kadi goongaaji ɗii ko, gila e Abdullaah bin Abdullaah Ar Razi, gila e Abdurrahmaan bin Abuu Layla, gila e Al Bara` bin Azib. Ishaq wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi hadiisaaji ɗiɗi gooŋɗinɗi ummoraade e Nelaaɗo Alla; woni hadiis Barra` e hadiis Jabir bin Samura'. Ɗum ko miijo Ahmadu e Ishaq. Kadi ina haalee e won e annduɓe ummoriiɓe e nder Tabi'en e woɗɓe, wonde ɓe ngoni ko e miijo wonde a fotaani wuddude sabu aɗa ñaama kosam gelooɗi. Ko ɗum woni miijo Sufyan Ats Tsauri e hoɗɓe e Kufa’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 77

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ بُسْرَةَ بِنْتِ صَفْوَانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وأَرْوَى ابْنَةِ أُنَيْسٍ وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ هَذَا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بُسْرَةَ وَرَوَى أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ بِهَذَا وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ بُسْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ الْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ بُسْرَةَ و قَالَ أَبُو زُرْعَةَ حَدِيثُ أُمِّ حَبِيبَةَ فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الْعَلَاءِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَمْ يَسْمَعْ مَكْحُولٌ مِنْ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَرَوَى مَكْحُولٌ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَنْبَسَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَكَأَنَّهُ لَمْ يَرَ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحًا

haali en [Ishaq bin Mansuur] wiyi; haalani en [Yahya bin Sayid Al Qattan] ummoraade e [Hisyaam bin Urwah] wiyi; humpitiima kam [baaba am] gila e [Busrah bint Shafwan] wonde Nelaaɗo (JKM) wiyi: “Kala mo memi ɓanndu mum, woto juul haa o wullita”. O wiyi; ''E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi haalaaji ummoraade e Ummu Habiba e Abuu Ayyuuba e Abuu Hurayrata e Arwaa bin Unais e Aysiya e Jabir e Zaid bin Khalid e Abdullaah bin Amru. Abuu Iisaa wiyi; ''Ngolɗoo hadiis ko Hasan Sahih haali ɗum'. O wiyi; 'Hono noon, wonaa necfcfo gooto tan haali ndee hadiis, ummoraade e Hisyam bin Urwah, ummoraade e baaba mum, ummoraade e Busrah. Kadi daartol [Abu Usamah] kadi wonaa kanko tan haali ndee hadiis, gila e [Hsyyam bin Urwah], gila e [baaba makko], gila e [Marwan], gila e [Busra], gila e Annabi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Kadi Ishaq bin Mansuur haali ko nanndi heen, o wiyi; 'Abuu Usamah haalani en nii'. Kadi ooɗoo hadiis kadi ko Abuu Az Zinad haali ɗum, ummoriiɗo Urwah, ummoriiɗo Busra, ummoraade e Nelaaɗo (JKM). Ko ɗuum kadi woni ko [Aali bin Hujri] haali en. O wiyi; 'Ɗum haalaama e men [Abdurrahmaan bin Abuu Az Zinad], gila e [baaba makko], gila e [Urwah], gila e [Busrah], gila e Annabi sallallaahu aleyhi wasallam hono noon. Kadi ɗum ko miijo wonaa neɗɗo gooto tan, gila e sahabaaɓe Nelaaɗo kisal e tabii’in. Ɗum kadi ko Al Auza’i e Siyafi’i e Ahmadu e Ishaq’i ƴetti ɗum. Muhammadu wi'i; 'Hadiis ɓurɗo laaɓtude e nder ndee ɗoo deftere ko hadiis Busra'. Ndeen Abuu Zuur'a wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere, hadiis Ummu Habiba kadi ko goonga, woni hadiis Al'Ala' Ibnul Haris, ummoriiɗo Makhul, ummoriiɗo e Anbasah bin Abuu Sufyan, ummoriiɗo Ummu Habibah'. Muhammadu wi'i; 'Makhul meeɗaa nande haala 'Anbasah bin Abuu Sufyan'. E nder ɗuum Anbasah haali e gorko gooto, ummoraade e Anbasah ko jiidaa e ndee hadiis, hono no o sikkiri ndee hadiis ko goonga'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 78

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ هُوَ الْحَنَفِيُّ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهَلْ هُوَ إِلَّا مُضْغَةٌ مِنْهُ أَوْ بَضْعَةٌ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَعْضِ التَّابِعِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْا الْوُضُوءَ مِنْ مَسِّ الذَّكَرِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَهَذَا الْحَدِيثُ أَحَسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي هَذَا الْبَابِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَيُّوبُ بْنُ عُتْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ عَنْ أَبِيهِ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي مُحَمَّدِ بْنِ جَابِرٍ وَأَيُّوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَحَدِيثُ مُلَازِمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ أَصَحُّ وَأَحْسَنُ

haali en [Hannad] wiyi, haali en [Mulazim bin ‘Amru] ummoraade e [Abdullaah bin Badr] ummoraade e [Qais bin Thalq bin Ali Al Hanafi], ummoraade e [baaba mum] ummoraade e Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam, o wiyi: ‘Geental ko ɓuuɓri tan ummoraade e neɗɗo pecce’. O wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi daartol ummoraade e Abuu Umamah'. Abuu Iisaa wiyi; ''Nde nanndaani tan e gooto e sehilaaɓe Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam e yoga e tabi'in en, ɓe ngoni ko e miijo wonde alaa ko wulliti sabu meemde terɗe. Ko ɗum woni miijo ngo yimɓe Kuufa e Ibnuul Mubaarak ƴetti. Kadi ooɗoo hadiis ko hadiis ɓurɗo moƴƴude mo cifaa e ndeeɗoo simoore. Ndee hadiis naniraa ɗum ko [Ayyuuba bin Utbah] e [Muhammadu bin Jabiir] ummoraade e [Qais bin Thalq], ummoraade e [baaba mum]. Kono tan, ina woodi annduɓe heewɓe yeewtooɓe haa jooni ko fayti e Muhammadu bin Jabir e Ayyuuba bin Utbah. Kadi hadiis Mulazim bin Amru ummoraade e Abdullaah bin Badr ɓuri laaɓtude e moƴƴude'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 79

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْقَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلَّا أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالْأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِينَ وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا لِأَنَّهُ لَا يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الْإِسْنَادِ قَالَ و سَمِعْت أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لَا شَيْءَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا وَلَا نَعْرِفُ لِإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ

haalani en [Qutayba] e [Hannad] e [Abuu Kurayb] e [Ahmadu bin Muni’] e [Mahmuud bin Gaylan] e [Abuu Ammar Al Huseyn bin Hurayts] ɓe mbiyi; [Waki'] haalani en gila [Al A'masy] gila [Habib bin Abu Sabit] gila [Urwah] gila [Aisyah] wiyi; 'Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam muɓɓiti yoga e rewɓe mum, caggal ɗuum o yalti juulde, o wullitaani kadi'. Urwah wiyi; -Ko aan e hoore maa, Urwah wi’i; 'Ndeen o jaali'. Abuu Iisaa wiyi; 'Neɗɗo haali ndee hadiis wonaa tan gooto e sehilaaɓe Nelaaɗo (JKM) '' alaihi wasallam e tabi'in''. Ngolɗoo miijo ko Sufyan Ats Tsauri e hoɗɓe e Kuufa ƴetti ɗum. Ɓe mbiyi; 'Alaa ko farilla e wuddude sabu muñal'. E nder ɗuum Malik bin Anas, Al Auza’i, Siyafi’i, Ahmadu, e Ishaq ina ngondi e miijo ngoo; wonde muñal ina ɗaɓɓi wuddude. Ngoon miijo wonaa gooto e annduɓe ganndal tan ummorii e sehilaaɓe Nelaaɗo sallallaahu alayhi wasallam e tabi’in. Kono banndiraaɓe men ngoppii hadiis ummoraade e Aisyah sabu ɓe cikkatnoo ko ɗum leelɗo to bannge sanad. Abuu Iisaa wiyi; 'Mi nanii Abuu Bakri Al Attaar Al Bashri ina haala Ali Ibnuul Madiini, o wiyi; 'Yahya Bun Sa'id Al Qatsaan ina leefna ndee hadiis. o wi'i: 'Ko nanndi e hay huunde'. O wiyi kadi; 'Mi nanii Muhammadu bin Ismaa'il ina leefna ndee hadiis, Habib bin Abu Sabit meecfaa nande e Urwah'. Ina wiyee e [Ibraahiima At Taimi], e [Aisyah] wonde Nelaaɗo (JKM) meeɗii muñde mo, o nattii wuddude. Kono kadi ooɗoo hadiis ina selli. En meeɗaa anndude wonde Ibraahiima At Taimi nanii e Aisyah. Alaa hadiisaaji gooŋɗinɗi ummoraade e Nelaaɗo (JKM) e nder ndee ɗoo deftere.

Hadith

Imam Tirmidzi : 80

حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ وَهُوَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَمْدَانِيُّ الْكُوفِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا وَقَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ فَتَوَضَّأَفَلَقِيتُ ثَوْبَانَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَابْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ الْوُضُوءَ مِنْ الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي الْقَيْءِ وَالرُّعَافِ وُضُوءٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ جَوَّدَ حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ حُسَيْنٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَرَوَى مَعْمَرٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فَأَخْطَأَ فِيهِ فَقَالَ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَوْزَاعِيَّ وَقَالَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ وَإِنَّمَا هُوَ مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ

haalani en [Abuu Ubaydaa ɓii Abuu As Safar -hono- Ahmadu ɓii Abdullaah Al Hamdaani Al Kufi]. Ndeen [Ishaq ɓii Mansuur] wiyi; haalani en [Abuu Ubayda], Ishaq wiyi; haalani en [Abdu Ashshamad bin Abdul Warits] wiyi, haalani kam [baaba am] gila e [Husen Al Mu’allim] gila e [Yahya bin Abuu Katsir] wiyi; haalani kam [Abdurrahmaan bin Amru Al Auza'i] ummoraade e [Ya'isy Ibnul Walid Al Makhzumi] ummoraade e [baaba mum] ummoraade e [Ma'dan bin Abuu Talhah] ummoraade e [Abu Darda`] wonde Nelaaɗo Alla sallallaahu 'alaihi wasallam ɓuuɓtii, caggal ɗuum o ɓuuɓtii. Abuu Dardaa wiyi; 'Ndeen mi hawri e [Tsauban] to juulirde Damas, mi haalani mo haala kaa, o wiyi 'ko noon, e goonga ko miin ruttii e makko ndiyam wuddu'. Abuu Iisaa wiyi; Ishaq Bun Mansuur wiyi ; 'Ma'dan bin Talha'. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ɗuum Ibnu Abu Talhah ɓuri gooŋɗinde'. Abuu Iisaa wiyi; 'Wonaa ganndo gooto tan e nder sehilaaɓe Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam e tabi'in jogiiɗo miijo wonde neɗɗo ina foti wuddude sabu ɓuuɓri walla ƴiiƴam - ƴiiƴam nofru -. Ndeen miijo ƴetti ko Sufyaan Ats Tsauri e Ibnuul Mubaarak e Ahmadu e Ishaq'. E nder ɗuum, won annduɓe ina cikka wonde neɗɗo fotaani wuɗde sabu ɓuuɓri walla ɓuuɓri nofru. Ngoon miijo ƴetti ko Malik e Syafi'. Huseyn Al Muallim ina jaggiri ndeeɗoo hadiis ina moƴƴi. Kadi hadiis Husayn ko hadiis ɓurɗo moƴƴude e ndee ɗoo deftere. Ma’mar naniri ɗum ndeeɗoo hadiis ko e juuɗe Yahya bin Abuu Katsir, kono o luutndiima heen. O wiyi; 'Iwde e Ya`isy Ibnuul Walid, e Khalid bin Ma'dan, e Abuu Dardaa`, o siftoraani heen innde Al Auza'i. O wiyi ko e Khalid ɓii Maadaan, hay so tawii ko o Maadaan ɓii Abuu Talhaa’.