Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 1

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ

haali en [Qutayba bin Sa'id] wi'i, habri en [Abuu Awanah] diga [Simak bin Harb], nden o wi'i en [Hannad] wi'i, anndini en [Waki'] diga [Isra'iil] diga [Simak] diga [Mush'ab bin Sa'id] diga [Ibnu Umar wa'i'i, o wi'i: tawa laaɓaani jaɓaaka, sadak ummoriiɗo e jawdi wujjaaɗo jaɓaaka’. Hannad siftinii e nder hadiis mum, ‘softuɗo’. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngolɗoo hadiis ko ngol ɓuri laaɓtude e ɓurngol moƴƴude e nder ndeeɗoo tonngoode'. E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi hadisaaji ummoraade e Abuu Al Malih ummoraade e baaba mum e Abuu Hurayrata e Anas. Kadi Abuu Al Malih ɓi Usamah ina wiyee Amir, ina wiyee kadi Zaid ɓii Usamah ɓi Umair Al Hudzali'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 2

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي

Haali en [Ishaq bin Muusa Al Ansari] wiyi, haali en [Ma'n bin Iisaa Al Qazzaz] wiyi, haali en [Malik bin Anas]. Gila e laawol goɗngol; e haali en [Qutayba] ummoraade e [Malik] ummoraade e [Suhail bin Abuu Salih] ummoraade e [baaba mum] ummoraade e [Abuu Hurairah] o wiyi: “So juulɗo, walla gooŋɗinɗo waɗii wuddude, ndeen o lootii yeeso makko, ndeen yeeso makko e dow yiɗde makko ko walla e toɓɓere ndiyam cakkitiinde, walla ko nanndi heen. So o lootii juuɗe makko, bakkatuuji e juuɗe makko ɗii njaltata ko e ndiyam ɗam, walla e toɓɓere ndiyam cakkitiinde haa o yalta tawa alaa bakkaat seeɗa'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ɗum ko hadiis Hasan goonga, woni hadiis mo Malik haali ummoraade e Suhayil ummoraade e baaba mum ummoraade e Abuu Hurayra e Abuu Shalih, baaba Suhayil, hono Abuu Salih As Samman, innde mum ko Dzakwan. Kanko Abuu Hurayrata, haa jooni ina luurdi e innde makko; won wiyɓe Abdu Syamsi, won wiyɓe Abdullaah Bun Amru e hono nii, Muhammadu Bun Ismaa’il wiyi; 'Ko cfuum woni ko 6uri sellude'. Abuu Iisaa wiyi; E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi daartol ummoraade e Usmaan bin Affan, e Tsauban, e Ash Sunabihi, e Umar bin Abasah, e Salmaan, e Abdullaah bin Amru, e Ash Sunabihi ɓe ciftori ɗum ko e Abuu Bakar Ash Shiddiq, kono o nanaani ɗum no feewi e juuɗe Nelaaɗo sallallaahu. Innde makko ko Abdurrahmaan bin Usailah, innde makko ko Abuu Abdullaah, o yahri ko ngam hawrude e Nelaaɗo (JKM), tawi kanko Nelaaɗo (JKM) o maayiino tawi omo woni e laawol ngol. O nanii hadisaaji keewɗi ummoraade e Annabi Shallahuu Aleyhi wa Sallam. Ash Sunabi Ibnuul A'sar Al Ahmaasi ko sehil Nelaaɗo Shallahuu 'Aleyhi wa Sallam wonnoo, o nodditenoo kadi ko Ash Sunabihi. Hadiis mo o haali oo ko; o wiyi; Mi nanii Nelaaɗo sallallaahu alayihi wa Sallam ina wiya: “Goonga, mi ɓeydat ummaatoore, ɗum noon woto meeɗ warde koye mon caggal am”.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ

Haalaama en [Qutayba] e [Hannad] e [Mahmuud bin Ghailan] ɓe mbiyi; haalani en [Waki'] gila e [Sufyaan]. -e laawol goɗngol ina haalee- Haali en [Muhammadu bin Basyar] wiyi, haali en [Abdurrahmaan bin Mahdi] wiyi, haali en [Sufyan] gila e [Abdullaah bin Muhammadu bin Aqil] gila e [Muhammadu Ibnuul Hanafiah] gila e [Alii, o wiyi: to juulde ko laaɓndal, haram ko takbir, halal ko salminaango'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko 6uri sellude e 6urde moyyude e nder ndee cfoo tonngoode. Abdullaah bin Muhammadu bin Aqil ko neɗɗo nuunɗuɗo, kono won annduɓe haalooɓe ko fayti e siftorde makko. Abuu Iisaa wiyi; 'Mi nanii Muhammadu ɓii Ismaail ina wiya; Ahmadu ɓii Hanbal, Ishaq ɓii Ibraahiima e Al Humaidi, ɓe ndarni ko e hadiis Abdullaah ɓii Muhammadu ɓii Aqil. Muhammadu wi'i; 'Wakkati oo ina ɓadii'. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi daartol ummoraade e Jabir e Abuu Sa'id'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 4

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ

haalani en [Abuu Bakri Muhammadu bin Zanjawih Al Bagdaadi] wonaa gooto tan, o wiyi; haali en [Husen bin Muhammadu] wiyi, haali en [Suleymaan bin Qarn] ummoraade e [Abuu Yahya Al Qattat] ummoraade e [Mujahid] ummoraade e [Jabir bin Abdullaah] Radliaallahu 'anhuma, o wiyi, Rasulullah Shallahu 'alaahi wa Sallam ko keyreluy ko duwaawu to o,'

Hadith

Imam Tirmidzi : 5

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا

mbi’i min [Qutayba] e [Hannad] ɓe mbi’i; haalani en [Waki'] gila [Syu'bah] gila [Abdul Aziiz bin Shuhaib] gila [Anas bin Malik] o wi'i, Nelaaɗo sallam nde o ɗonno nasta nder suudu o wi'i: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA -Yaa Allah, indefugeed'. Suuba wiyi; 'Wakkati gocfcfo o wi'i: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Micfo 6amtoo e maa seycfaaneeji wor6e e seycfaaneeji rew6e- walla AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Micfo 6eydoo 6amtaade e maa seycfaaneeji wor6e e seycfaaneeji rew6e-'. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi nate ummoraade e Aali, e Zaid bin Arqam, e Jabir e Ibnu Mas'ud'. Abuu Iisaa wiyi; 'Hadiis Anas bin Iisaa ko kañum ɓuri laaɓtude e moƴƴude e nder ndeeɗoo tonngoode. E nder ɗuum, e nder hadiis Zaid bin Arqam, ina woodi jiiɓru e nder sanad. Ooɗoo hadiis kadi ko Hisyam Ad Dastuwa`i e Sayid bin Abu Aruubah ummoriiɗo Qataada nani ɗum. Saiid wiyi ko e Al Qaasim ɓii Aw Asy Syaibaani e Zayd ɓi Arqam. Hisyam Ad Dastuwa`i e nder Qatadah Zaid bin Arqam, Syuba e Ma'mar mbiyata ɗum ko e Qatadah An Nadlr bin Anas. Syubaa haali ɗum ko e Zaid bin Arqaam. Ma'mar wiyi ko ummoraade e An Nadlr bin Anas ummoraade e baaba mum, ummoraade e Nelaaɗo JKM. Abuu Iisaa wiyi; 'Mi naamndii Muhammadu ko fayti e ndee daartol, o jaabii, 'ina gasa tawa haa jooni Qatadah ina habri e maɓɓe ɗiɗo fof'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 6

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

haalani en [Ahmadu bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri] wiyi, haalani en [Hammadu bin Zaid] gila e [Abdul Aziz bin Suhayb] gila e [Anas bin Malik] wiyi; 'Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wa Sallam, nde o naati e suudu nduu, o wiyi: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA MINAL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Yaa Alla, miɗo ɗaɓɓa e maa seyɗaneeji worɓe e rewɓe-'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ɗum ko hadiis Hasan goonga'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 7

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

haalani en [Muhammadu ɓii Ismaa’il] wiyi, haali en [Malik ɓii Ismaa’il] ummoraade e [Isra’iil ɓii Yuunus] ummoraade e [Yusuf ɓii Abuu Burdah] ummoraade e [baaba mum] ummoraade e [Aisyah] Radliaallahu ‘anha, o wiyi; 'Nde Annabiijo (JKM) yalti e suudu safrirdu nduu, o janngi: 'GHUFRAANAKA -miɗo yaakorii yaafuya maa-'. Abuu Iisaa wiyi; ''Ngol hadiis ina jeyaa e darnde Hasan Gharib, en nganndaa heen so wonaa e hadiis Israayiil, ummoraade e Yuusuf bin Abuu Burda, tawi Abuu Burdaa bin Abuu Muusaa ina wiyee Amir bin Abdullaah bin Qais Al Asy'ari. Kadi en nganndaa e ndeeɗoo tonngoode so wonaa hadiis Aisyah Radliaallahu 'anha ummoraade e Nulaaɗo JKM.

Hadith

Imam Tirmidzi : 8

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ

haali en [Sa'id bin Abdurrahman Al Makhzumi] wi'i, haali en [Sufyan bin Uyainah] diga [Az Zuhri] diga ['Atho` bin Yazid Al Laitsi] diga [Abuu Ayyub Al Anshari] o wi'i, Nelaaɗo Allah sallallaahu 'alaihi wa Sallamfeca de wi'i:' so tawii ko ɓuuɓde walla ɓuuɓde. pamarron. Kono ƴeew fuɗnaange walla hirnaange'. Abuu Ayyuuba wiyi; 'Nde min njottii leydi Siri, min tawi cuuɗi maɓɓe ina mahaa bannge kibla, min njippii e maɓɓe min ñaagii Alla yaafuya'. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi daartol ummoraade e Abdullaah bin Al Haris bin Jaz`i Az Zubaidi e Ma'qil bin Abu Al Haitsam -anndiraaɓe kadi Ma'qil bin Abu Umamah-, Abuu Hurayra e Suhail bin Hanif'. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere, hadiis mo Abuu Ayyuuba haali oo, ko kañum ɓuri moƴƴude e laaɓtude. Innde Abuu Ayyuuba ko Khalid ɓi Zaid, innde Az Zuhri ko Muhammadu ɓi Muslim ɓi Ubaydullah ɓi Siihab Az Zuhri, innde makko ko Abuu Bakri. Abuu Al Waliid Al Makki wiyi; Hono Abuu Abdullaah Muhammadu ɓii Idriis Asy Syafii’i wiyi; 'Maana tan konngol Nelaaɗo sallaahu 'alaihi wa sallam 'Wota ƴeew kibla walla ruttaade e mum so aɗa ɓuuɓtoo walla aɗa ɓuuɓtoo' ko e nokku udditirɗo. E nder ɗuum, so a wonii e galle udditirɗo, ina woodi wellitaare e ƴeewde bannge Qibla. Ko ɗum kadi Ishaq Bun Ibraahiima haali. E nder ɗuum, Ahmadu Bun Hanbal Rahiimahullaah wiyi; "Ballal Nelaaɗo sallaahu 'alaihi wa Sallam nde o ɓuuɓnata walla o ɓuuɓnata tan ko ruttaade caggal makko e makko, tawi noon ko yeeso makko haa jooni jaɓaaka." Ko wayi no Imaam Ahmadu seerndaani e wonde e nder jeereende walla e nder galle udditirɗo ngam ƴeewde bannge Qibla.

Hadith

Imam Tirmidzi : 9

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

haali en [Muhammadu bin Basyar] e [Muhammadu bin Al Mutsanna] kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi; haali en [Wahb bin Jarir] wiyi, haali en [baaba am] gila e [Muhammadu bin Ishaq] gila e [Aban bin Salih] gila e [Mujahid] gila e [Jabir bin Abdullaah] o wiyi; Nelaaɗo (JKM) haɗii ƴeewde bannge kibla so ina yaha urinaade, kono mi yiyii mo hitaande hade makko maayde ina ndaara bannge kibla.' E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi daartol ummoraade e Abuu Qataada, Aysyah e Ammar bin Yasiir. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere, hadiis mo Jabir haali oo ko hasan gharib'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 10

وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ

Kadi ooɗoo hadiis ko [Ibnu Lahi’ah], gila e [Abuu Zubair], gila e [Jabir], gila e [Abuu Qatadah], wonde o meeɗii yiyde Nelaaɗo (JKM) ina ɓuuɓtoo ina fadi bannge Qibla. [Qutayba] haalani en noon, o wiyi; 'Ibnu Lahi'ah haalani en'. Kadi hadiis Jabir mo Nelaaɗo sallaahu sallaahu haali ɗum ɓuri laaɓtude e hadiis Ibnu Lahi’ah, sabu Ibnu Lahi’ah ko neɗɗo jom doole e fawaade e annduɓe hadiis, Imaam Yahya bin Sa’id Al Qaththan e woɗɓe ɓe firo mum en ummorii ko e hadiis Ibnu Lahi’ah.

Hadith

Imam Tirmidzi : 11

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

haali en [Hannad] wiyi, haali en [Abdah bin Suleymaan] ummoraade e [Ubaydullaah bin Umar] ummoraade e [Muhammadu bin Yahya bin Habbaan] ummoraade e kaaw mum - [Waasi’ bin Habbaan] - ummoraade e [Ibnu Umar] o wiyi; 'Nyannde wootere mi yahi haa dow suudu Hafshah, nden mi yi'i Annabi sallaahu 'alaihi wa sallam ina 6uucca, ina ndaara bannge Siiri, ina fadi haa Ka'aba.' Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga e darnde'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 12

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ

haalani en [Aali Bin Hujr] wiyi, haalani en [Sharik] gila e [Al Miqdam bin Syuraih] gila e [baaba mum] gila e [Aisyah] o wiyi; 'Kala wiyɗo ma wonde Annabi sallallaahu 'alaihi wa Sallam ina ɓuuɓtoo ina darii, woto ngoongɗin ɗum, sabu o ɓuuɓnaaki so wonaa e jooɗaade'. O wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi hadisaaji ummoriiɗi e sehilaaɓe Umar, Buraayda e Abdurrahmaan bin Hasana'. Abuu Iisaa wiyi; Hadiis Aisyah ko kañum ɓuri moƴƴude e sellude e nder ndeeɗoo tonngoode, hadiis Umar oo nanngiraa ko e hadiis Abdul Kariim bin Abul Mukhariq, ummoraade e Nafi’, ummoraade e Ibnu Umar, ummoraade e Umar, o wiyi; ''Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wa Sallam meeɗii yiyde mi ina ɓuuɓtoo miɗo darii, ndeen o wiyi: 'Yaa Umar, woto ɓuuɓtu miɗo darii,' ko ɗuum waɗi caggal ɗuum mi meeɗaa ɓuuɓde miɗo darii kadi'. Abuu Iisaa wiyi; Neɗɗo tan firti ndeeɗoo hadiis ko Abdul Karim bin Abul Mukhaariq, kadi ko o neɗɗo jom doole e wiyde annduɓe hadiis. Abuu Ayyuuba As Sikhtiyani kadi ina leefɗina, ina yeewtida heen'. Ubaydullaah haaliino e Nafi’, e Ibnu Umar, o wiyi; Umar Radliaallahu 'anhu wi'i; 'Mi meeɗaa urinde daraade gila nde naatirmi lislaam'. Kadi ooɗoo hadiis ɓuri hadiis Abdul Karim sellude, tawi noon hadiis Buraidah e nder ndeeɗoo tonngoode wonaa mahfudz -awake-'. E nder ɗuum, maanaa haɗde urineede daraade ina jokkondiri e etikaaji, wonaa haɗde haɗde. Naniraa ɗum ko Abdullaah Bun Masuud, o wiyi; 'Goonga, ko jikku bonɗo so a urii daraade'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 13

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ

haali en [Hannad] wiyi, haali en [Waki’] ummoraade e [Al A’masy] ummoraade e [Abuu Wa`il] ummoraade e [Hudzaifah] wiyi; 'Nelaaɗo sallaahu 'alaihi wa Sallam meeɗii yillaade nokku ɗo yimɓe njippii, caggal ɗuum o ɓuuɓtii omo darii. Mi yahi ngam woɗɗitaade mo, kono e goonga o noddi kam haa mi woni e sara makko, caggal ɗuum o wullitii o wifti khuf’ makko. Abuu Iisaa wiyi; 'Mi nanii [Al Jaruud] ina wiya; Mi nanii [Waki’] ina haala ndee hadiis ummoraade e [Al A’masy], caggal ɗuum Waki’ wiyi; 'Ko cfuum woni hadiis 6urcfo laaɓtude mo Nelaaɗo (Sallahu Aleyhi wa Sallam) haali ko fayti e momtude khuf. Kadi mi nanii Abuu Ammar Al Huseyn bin Hurayb ina wiya; 'Mi nanii Waki', ndeen o wiyi noon'. Abuu Iisaa wiyi; 'Hono nii [Mansur] e [Ubaydaa Adl Dlabbi] ciforii e [Abuu Wa'il] gila e [Hudzaifah], hono no Al A'masy haaliri nii'. [Hammadu bin Abuu Suleymaan] e [Aashim bin Bindah] kadi ina ciftora e [Abuu Wa`il], e [Al Mugiraa bin Syuuba], e Nelaaɗo (JKM). E nder ɗuum, hadiis Abuu Wa’il ummoriiɗo Hudzaifah ko hadiis ɓurɗo laaɓtude. Won annduɓe mbaɗti ko weeɓde ɓuuɓde tawa ina darii. Abuu Iisaa wiyi; Ibraahiima An Nakha'i haali ɗum diga Abida bin Amru As Salmani, Abida ko ganndo mawɗo Tabi'in. Ina wiyee wonde Abiida meeɗii wiyde; 'Mi naatii lislaam duubi didi ko adi maayde Annabi'. E nder ɗuum, Ubayda Adl Dlabbi ko sehil Ibraahiima, hono Ubayda Bun Mu’attib Adl Dlabbi, lollirɗo Abuu Abdul Karim’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 14

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ

haali en [Qutayba bin Sa’id] wiyi, haali en [Abdussalam bin Harb Al Mula`i] ummoraade e [Al A’masy] ummoraade e [Anas] o wiyi; 'Nde Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wa Sallam yiɗi ɓuuɓnude hoore mum o ƴettataa comci makko haa ɗi ɓadtii leydi'. Abuu Iisaa wiyi; ''Ko noon [Muhammadu bin Rabi'ah] siforii ndee hadiis ummoraade e [Al A'masy], ummoraade e [Anas]'. Nde [Waki’ e [Abuu Yahya Al Himmani] naniri ɗum e [Al A’maasi], o wiyi; ' [Ibnu Umar] wiyi; 'Nde Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wa Sallam yiɗi ɓuuɓnude hoore mum o ƴettataa comci makko haa ɗi ɓadtii leydi'. Kadi ɗeeɗoo hadiseeji ɗiɗi ko mursal. Ina wiyee kadi Al A’masy nanaani e Anas, nanaani e hay gooto e sehilaaɓe Nelaaɗo (JKM). O yiyi Anas bin Maalik, ndeen o wiyi ; -Mi yi’i Anas ina juula, ndeen o siftini mo ko fayti e njuulu. E nder ɗuum, Al A’masy ina wiyee Suleymaan bin Mihran Abuu Muhammadu Al Kahili, ko o gonnooɗo maccuɗo ummoriiɗo e leñol Kahili. Al A’maasi wiyi; 'Baaba am ina joginoo 6icfcfo ina woni e reedu, caggal cfuum ko Masruq roni cfum'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 15

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ

haali en [Muhammadu bin Abuu Umar Al Makki] wiyi, haali en [Sufyaan bin Uyainah] ummoraade e [Ma’mar] ummoraade e [Yahya bin Abuu Katsir] ummoraade e [Abdullaah bin Abuu Qatadah] ummoraade e [baaba mum] wiyi; 'Annabi sallaahu haɗi neɗɗo meemde ɓanndu mum e junngo mum ñaamo'. E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi daartol ummoraade e Aysiya, Salmaan, Abuu Hurayra e Suhail bin Hanif. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga.' E nder ɗuum, Abuu Kataada Al Ansari ina wiyee Al Haris Ar Rib'i. E wiyde annduɓe ganndal, kuutoragol ndeeɗoo hadiis ko wonde ina jaɓi waɗde istinja` -cebok- huutoraade junngo ñaamo'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 16

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

haali en [Hannad] wiyi, haali en [Abuu Muawiya] ummoraade e [Al A’masy] ummoraade e [Ibraahiima] ummoraade e [Abdurrahmaan bin Yazid] o wiyi: “Mbele Nelaaɗo mon sallallaahu ‘alaahi wa Sallam jannginii on kala ko ina wona dow no ɓuuɓtorto-ɗon?” [Salman] jaabii, 'Ko noon, o haɗi en fawde e Qibla so en njuulii walla so en njuulii, waɗde istinja` e junngo ñaamo, e waɗde istinja` e kaaƴe tati ɗe ngalaa, e waɗde istinja` e huutoraade ƴiiƴam daabaaji walla ƴiye'. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi daartol ummoraade e Aysyah, Khuzaimah bin Sabit, Jabir, Khallad Ibnu As Sa`ib, ummoraade e baaba mum'. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere, hadiis Salmaan ko hasan goonga, ko ɗum miijo ko ɓuri heewde e annduɓe ummoriiɓe e sehilaaɓe Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wa sallam e arɓe caggal makko. Ɓe ngoni ko e miijo wonde juulde e haayre ina heddi hay so tawii waɗaaka e ndiyam, ɗum woni nde haayre ndee waawi laɓɓinde diƴƴe gonɗe heen ɗee. Ngoon miijo kadi ƴettaa ko Ats Tsauri, Ibnuul Mubaarak, Asy Siyafii, Ahmadu e Ishaq.

Hadith

Imam Tirmidzi : 17

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ

haalani en [Hannad] e [Qutayba] kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi; haalani en [Waki’] ummoraade e [Isra’iil] ummoraade e [Abuu Ishaq] ummoraade e [Abuu Ubayda] ummoraade e [Abdullaah] o wiyi, Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wa Sallam yalti ngam ɓuuɓnude hoore mum, o wiyi ndeen: ‘Taw am kaaƴe tati’, Abuu Ubaid wiyi; 'So mi addii mo kaaƴe ɗiɗi e ƴiiƴam daaba gooto yoorɗam, o ƴetti tan kaaƴe ɗiɗi o werlii ƴiiƴam daabaaji ɗii o wiyi: 'Goonga ƴiiƴam daabaaji ina laaɓi'. Abuu Iisaa wiyi; ''Ko nii [Qais bin Ar Rabi'] haaliri ndee hadiis ummoraade e [Abuu Ishaq], ummoraade e [Abuu Ubayda], ummoraade e [Abdullaah] hono hadiis mo Israayiil haali oo. [Ma'mar] e ['Ammar bin Ruzayq] kamɓe ne nannditii ɗum e [Abuu Ishaq], e [Alqama], e [Abdullaah]. [Zuhair] haali ɗum e [Abuu Ishaq], e [Abdurrahmaan Ibnuul Aswad], e baaba mum - [Al Aswad bin Yazid] -, e [Abdullaah]. Kono oo hadiis ina jogii jiiɓru e nder mum. Haali en Muhammadu ɓii Basysyar Al Abdi wiyi, haali en Muhammadu ɓi Jaafar wiyi, haali en Syuba ummoraade e Amru ɓi Murrah o wiyi; -Mbele aɗa siftora huunde e Abdullaah? o jaabii, 'Alaa'. Abuu Iisaa wiyi; 'Mi naamndiima Abdullaah ɓiɗɗo Abdurrahmaan; Hol ko ɓuri laaɓtude e hadiis Abuu Ishaq?' kono o jaabaaki hay huunde. Kadi mi naamndiima Muhammadu, kono kanko ne o jaabaaki'. Ko wayi no o yiyi hadiis Zuhair ummoraade e Abuu Ishaq, ummoraade e Abdurrahmaan Ibnuul Aswad, ummoraade e baaba makko, ummoraade e Abdullaah ina njogii nanndugol, ndeen o waɗti ɗum e deftere Al Jami''. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere, e miijo am, ɓurnde laaɓtude ko hadiis Israayiil e Qais ummoraade e Abuu Ishaq, ummoraade e Abuu Ubayda, ummoraade e Abdullaah. Sabu Israayiil ko neɗɗo ɓurɗo semmbe e memde hadiis Abu Ishaq e heddiiɓe ɓee. Ɗum noon ko Qayis bin Ar Rabi'' semmbini ɗum. Abuu Iisaa wiyi; 'Mi nanii Abuu Muusaa Muhammadu Ibnuul Mutsanna wi'i; Mi nanii Abdurrahmaan ɓii Mahdii ina wiya; 'Ɗum majjaani e am no majjirta e am e hadiis Sufyan Ats Tsauri, ummoraade e Abuu Ishaq so wonaa huunde nde njogiimi e Israayiil, sabu o haali ɗum ko huunde ɓurnde timmude'. Abuu Iisaa wiyi; 'Daartol Zuhair ummoraade e Abu Ishaq wonaa noon, sabu o nanii ɗum e joofnirde'. O wiyi; 'Mi nanii Ahmadu Ibnuul Hasan At Turmudzi wi'i; 'Mi nanii Ahmadu ɓii Hanbal ina wiya; 'So a nanii hadiis ummoraade e Za`idah e Zuhair ndeen noon, hoolkisaade, hay so a nanaani ɗum e goɗɗo, so wonaa hadiis ummoraade e Abuu Ishaq, tawi Abuu Ishaq ina wiyee Amru bin Abdullaah As Sabi'i Al Hamdani, e Abuu Ubaidah bin Abdullaah di makko wonaa innde ndee kadi anndaaka'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 18

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا

haali en [Hannad] wi'i, haali en [Hafsh bin Ghiyats] diga [Dawud bin Abuu Hind] diga [Ash Sya'bi] diga [Alqamah] diga [Abdullaah bin Mas'ud] o wi'i, Rasulullah shallahu 'alaihi wa Sallam wi'i: 'Taa mbaɗon kuuɗe mon diga ƴiiƴam dabbaaji jinneeji ɗii. E nder ndee ɗoo deftere ina waɗi kadi hadisaaji ummoriiɗi e Abuu Hurayrata e Salmaan e Jabir e Ibnu Umar. Abuu Iisaa wiyi; ' [Ismaa'il bin Ibraahiima] e ko ɓeydi heen o haali ndee hadiis ummoraade e [Dawuud bin Abuu Hind], ummoraade e [Ash Sya'bi], ummoraade e [Alqamah], ummoraade e [Abdullaah], wonde o wondi ko e Annabi sallallaahu aleyhi wa Sallam jamma Laylatul Qadar ko juutɗo... hadiis oo. Ash Sya'bi wi'i, Annabi sallallaahu 'alaihi wa Sallam wi'i: ''wota nyaamdu bee dirtugo e kosam ngam gooŋga ɗum nyaamdu banndiraaɓe mon diga jinne''. Ko wayi no hadiis mo Ismaa’il haali oo ɓuri laaɓtude e mo Hafsh bin Ghiyats haali oo. Annduɓe ɓee ina kuutoroo ooɗoo hadiis. Kadi e nder hadiis oo ina woodi hadiis goɗɗo mo Jabir e Ibnu Umar Radliaallahu 'anhuma'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 19

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

haalani en [Kutayba] e [Muhammadu ɓiɗɗo Abdul Maalik ɓiɗɗo Abuu Asy Siyawarib Al Bashri] kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi; haalani en [Abuu Awanah] ummoraade e [Qotadah] ummoraade e [Mu’adzah] ummoraade e [Aisyah] wiyi; 'Yamir worɓe maa laɓɓina koye mum en e ndiyam, miɗo hersa ɓe, goonga Nelaaɗo Alla sallallaahu 'alaihi wa Sallam waɗi ɗum'. E nder ndeeɗoo tonngoode ina waɗi kadi hadisaaji ummoriiɗi e sehilaaɓe Jarir bin Abdullaah Al Bajali, Anas e Abuu Hurayrata. Abuu Iisaa wiyi; 'Ngol hadiis ko hasan goonga, kadi Ahlul Ilmi en ina kuutoroo ndee hadiis, ɓe cuɓii ko laɓɓinde e ndiyam hay so tawii ɓe cikkata ko laɓɓinde e kaaƴe ina moƴƴi, kadi ɓe ɓuri yiɗde ko laɓɓinde e ndiyam sabu ɓe njiyi ko ɗuum ɓuri teeŋtude. Ndeen miijo ƴetti ɗum ko Sufyaan Ats Tsauri e Ibnuul Mubaarak e Syafi’i e Ahmadu e Ishaq’.

Hadith

Imam Tirmidzi : 20

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ

haalani en [Muhammadu bin Basyar] wiyi, haalani en [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] gila e [Muhammadu bin Amru] gila e [Abuu Salaama] gila e [Al Mugirah bin Siyuba] o wiyi; 'Miɗo wondi e Nelaaɗo (JKM) e yahdu, ndeen Nelaaɗo (JKM) ɓuuɓtii hoore mum, yahi nokku goɗɗo'. Abuu Iisaa wiyi; 'E nder ndee ɗoo deftere ina woodi kadi hadiisaaji ummoriiɗi e sehilaaɓe Abdurrahmaan bin Abuu Quraad, Abuu Qataada, Jabir, Yahya bin Ubayd ummoriiɗi e baaba mum, Abuu Muusa, Ibnu Abbaas e sehil makko Bilal bin Haris'. Abuu Iisaa wiyi; 'Ndee hadiis ko hasan goonga, kadi ina haalee e Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam, wonde o suddii ƴiiƴam makko nde o suddii no galle suddirta nii. Kadi innde Abuu Salaama ko Abdullaah ɓii Abdurrahmaan ɓii ‘Auf Az Zuhri’.