Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්

හදීස්

Imam Tirmidzi : 741

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يُوجِبُ الْحَجَّ قَالَ الزَّادُ وَالرَّاحِلَةُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا مَلَكَ زَادًا وَرَاحِلَةً وَجَبَ عَلَيْهِ الْحَجُّ وَإِبْرَاهِيمُ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ الْخُوزِيُّ الْمَكِّيُّ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ

[යූසුෆ් බින් ඊසා] අපට [වාකි] අපට [ඉබ්‍රාහිම් බින් යාසිද්] [මුහම්මද් බින් අබ්බාද් බින් ජ'ෆාර්] [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් මෙසේ පැවසීය: 'මිනිසෙක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙත පැමිණ මෙසේ ඇසුවේය: 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, පුද්ගලයෙකුට හජ් ඉටු කිරීම අනිවාර්ය වන්නේ කුමක් ද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය: 'විධිවිධාන සහ වාහනයක්'. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙය හසන් හදීසයක් වන අතර විද්වතුන් විසින් අනුගමනය කරනු ලැබේ, සැපයුම් සහ වාහනයක් ඇති පුද්ගලයෙකුට හජ් ඉටු කිරීම අනිවාර්ය වේ. ඉබ්‍රාහිම් ඉබ්නු යාසිද් අල් කුසි අල් මක්කි, සමහර විද්වතුන් එය කටපාඩම් කිරීම අනුව සාකච්ඡා කරයි'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 742

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ وَرْدَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا }قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفِي كُلِّ عَامٍ فَسَكَتَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي كُلِّ عَامٍ قَالَ لَا وَلَوْ قُلْتُ نَعَمْ لَوَجَبَتْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ }قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَاسْمُ أَبِي البَخْتَرِيِّ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عِمْرَانَ وَهُوَ سَعِيدُ بْنُ فَيْرُوزَ

[අබු සායිද් අල් අස්යාජ්] අපට [අලි බින් අබ්දුල් අල] ගෙන් [අලි බින් අබ්දුල් අල] ගෙන් [අලි බින් අබු තාලිබ්] ගෙන් [මන්සූර් බින් වර්දාන්] අපට [අලි බින් අබු තාලිබ්] ගෙන් [අබු අල් බුක්තාරි] ගෙන් [අලි බින් අබු තාලිබ්] ගෙන් අපට [මන්සූර් බින් වර්දාන්] අපට මෙසේ පැවසීය; 'ව ලිල්ලාහි 'අලන්නාසි හිජ්ජුල් බයිති මනිස්තතා' ඉලයිහි සබීලා' යන පදය පහළ වූ විට, ඔවුන්ගේ මිතුරන් ඇසුවේය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, එය සෑම වසරකමද?' නමුත් ඔහු නිහඬව සිටියේය. ඔවුන් නැවතත් ඇසුවා; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, එය සෑම වසරකම සිදු කරනවාද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; 'නැහැ, මම ඔව් යැයි පැවසුවහොත්, නීතිය අනිවාර්ය වේ. එවිට අල්ලාහ් 'විශ්වාසවන්තයිනි, බොහෝ දේ ඉල්ලන්න එපා/ඉල්ලන්න එපා, මන්ද ඒවා හෙළිදරව් වුවහොත්/අවශ්‍ය නම් එය ඔබට කරදරකාරී වනු ඇත' යන පදය හෙළි කළේය. හදීසය ඉබ්නු අබ්බාස් සහ අබු හුරෙයිරා ගෙන් විස්තර කරන ලදී. අබු ඊසා පැවසුවේ; 'අලිගේ හදීසය මෙම මාර්ගය හරහා හසන් ගරිබ් හදීසයකි.' අබුල් අල් බහතාරිගේ නම සයිද් බින් අබු ඉම්රාන්, එනම් සයිද් බින් ෆයිරූස්.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 743

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَّ ثَلَاثَ حِجَجٍ حَجَّتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُهَاجِرَ وَحَجَّةً بَعْدَ مَا هَاجَرَ وَمَعَهَا عُمْرَةٌ فَسَاقَ ثَلَاثَةً وَسِتِّينَ بَدَنَةً وَجَاءَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ بِبَقِيَّتِهَا فِيهَا جَمَلٌ لِأَبِي جَهْلٍ فِي أَنْفِهِ بُرَةٌ مِنْ فِضَّةٍ فَنَحَرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَطُبِخَتْ وَشَرِبَ مِنْ مَرَقِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ حُبَابٍ وَرَأَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فِي كُتُبِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَعْرِفْهُ مِنْ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَأَيْتُهُ لَمْ يَعُدَّ هَذَا الْحَدِيثَ مَحْفُوظًا و قَالَ إِنَّمَا يُرْوَى عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ مُجَاهِدٍ مُرْسَلًا

[අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු සියාද් අල් කුෆි] අපට [සයිද් බින් හුබාබ්] [සුෆියාන්] [ජ'ෆාර් බින් මුහම්මද්] [ඔහුගේ පියා] [ජබීර් බින් අබ්දුල්ලා] වෙතින් [සයිද් බින් හුබාබ්] අපට පවසා ඇත. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තුන් වතාවක් හජ් ඉටු කළ බව; ඔහු හිජ්රාට පෙර දෙවරක් සහ හිජ්රාට පසුව උම්රා සමඟ ඔටුවන්ගේ සිරුරු හැට තුනක් ගෙන ආ බව. ඉන්පසු අලි යේමනයේ සිට පැමිණියේ ඉතිරි ඒවා රැගෙන ය. ඒ අතර නාසයේ රිදී කවයක් සහිත අබු ජාල්ගේ ඔටුවෙක් සිටියේය. පසුව රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුව ඝාතනය කළේය. ඔහු සෑම ඔටුවෙකුගෙන්ම ටිකක් පිසීමට - ගැනීමටද නියෝග කළේය. පසුව ඔහු සුප් හොද්ද පානය කළේය. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙය සුෆියාන්ගේ හදීසයෙන් ගරිබ් හදීසයක් වන අතර එය සයිද් බින් හුබාබ්ගේ හදීසයෙන් හැර අප නොදනී.' [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබ්දුර් රහ්මාන්] ඔහුගේ පොත්වල [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු සියාද්] ගෙන් මෙම හදීසය විස්තර කරන ආකාරය මම දුටුවෙමි. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; 'මම [මුහම්මද්] ගෙන් මෙම හදීසය ගැන විමසුවෙමි, නමුත් ඔහු එය දැන සිටියේ නැත. ඔහුගේ පියා වන ජාබීර්ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් ජෆාර්ගෙන් ලැබුණු අට්ස් ත්සෞරි හදීසයෙන්. මම දුටුවා - මුහම්මද් - එය මහෆුෂ් හදීසයට ඇතුළත් කළේ නැහැ, ඔහු පැවසීය; 'කෙසේ වෙතත්, එය [අට්ස් ත්සෞරි] ගෙන් [අබු ඉෂාක්] ගෙන් [මුජාහිද්] ගෙන් මුර්සල් ආකාරයෙන් විස්තර කර ඇත''.

තහවුරු කරන හදීස් (2)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 744

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ قَالَقُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ كَمْ حَجَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حَجَّةً وَاحِدَةً وَاعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرٍ عُمْرَةٌ فِي ذِي الْقَعْدَةِ وَعُمْرَةُ الْحُدَيْبِيَةِ وَعُمْرَةٌ مَعَ حَجَّتِهِ وَعُمْرَةُ الجِعِرَّانَةِ إِذْ قَسَّمَ غَنِيمَةَ حُنَيْنٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ هُوَ أَبُو حَبِيبٍ الْبَصْرِيُّ هُوَ جَلِيلٌ ثِقَةٌ وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ

'මම [අනස් බින් මලික්] තුමාගෙන් ඇසුවා; 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් කී වතාවක් හජ් ඉටු කළාද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය; 'උම්රා එක වරක් සහ හතර වතාවක් උම්රා'; ඩුල් ක'දා මාසයේ එක් වරක්, උම්රා හුදෙයිබියා, හජ් සමඟ උම්රා සහ හුනයින් යුද්ධයේ කොල්ලය බෙදා ගැනීමේදී ජි'රෝනා උම්රා කරන්න''. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය සත්‍ය හසන් හදීසයකි, හබ්බාන් බින් හිලාල් අබු හුබිබ් අල් බෂ්රි ය, ඔහු උතුම් මිනිසෙක් සහ යාහියා බින් සයිද් අල් කට්තාන් විසින් ලබා දුන් ත්සිකාහ්වකි'.

තහවුරු කරන හදීස් (41)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 745

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَطَّارُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرٍ عُمْرَةَ الْحُدَيْبِيَةِ وَعُمْرَةَ الثَّانِيَةِ مِنْ قَابِلٍ وَعُمْرَةَ الْقَضَاءِ فِي ذِي الْقَعْدَةِ وَعُمْرَةَ الثَّالِثَةِ مِنْ الْجِعِرَّانَةِ وَالرَّابِعَةِ الَّتِي مَعَ حَجَّتِهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَرَوَى ابْنُ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عِكْرِمَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عِكْرِمَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

[Qutaibah] අපට පවසා ඇත [Daud bin Abdurrahman Al 'Athar] [Amru bin Dinar] from [Ikrimah] from [Ibn Abbas] පවසයි; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ සිව් වරක් උම්රා ඉටු කළ බව; උම්රා හුදයිබියා සහ ඉන් පසු දෙවන උම්රා, දුල් කදා මාසයේ උම්රා කද්ලා, තුන්වන උම්රා උම්රා ජිරෝනා, සහ හතරවැන්න හජ් සමග උම්රා වේ. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- පැවසීය; 'වඩාත් අර්ථවත් හදීසය අනස්, අබ්දුල්ලා බින් අම්ර් සහ ඉබ්නු උමර්ගෙන් විස්තර කරන ලදී'. අබු ඊසා පැවසුවේය. 'ඉබ්නු අබ්බාස්' හදීස් යනු හසන් ගරිබ් හදීසයකි. [ඉබ්නු උයයිනා] [අම්ර් බින් ඩිනාර්] වෙතින් [ඉක්‍රිමා] වෙතින් මෙම හදීසය ප්‍රකාශ කළේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ හතර වතාවක් උම්රා ඉටු කළ නමුත් ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් එය සඳහන් නොකළ බවයි. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; '[සයිද් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් අල් මක්සුමි] [ඉක්රිමා] වෙතින් [අම්ර් බින් දිනාර්] වෙතින් [සුෆ්යාන් බින්'උයෙයිනා] අපට [ඉක්රිමා] වෙතින් [සුෆ්යාන් බින්'උයෙයිනා] අපට පවසා ඇත්තේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පසුව ඉහත හදීසයට සමාන දෙයක් පැවසූ බවයි'.

තහවුරු කරන හදීස් (41)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 746

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا أَرَادَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَجَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فَاجْتَمَعُوا فَلَمَّا أَتَى الْبَيْدَاءَ أَحْرَمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَالْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[ඉබ්නු අබු උමර්] අපට [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] [ජෆාර් බින් මුහම්මද්] [ඔහුගේ පියා] [ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්] ගෙන් අපට [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට [ජබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්] ගෙන් මෙසේ පැවසීය: 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් හජ් ඉටු කිරීමට අදහස් කළ විට, ඔහු එය නිවේදනය කළේය, එවිට ජනතාව රැස් වූහ. ඔහු බයිදා වෙත පැමිණි විට, ඔහු ඉහ්රාම් කළේය'. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; 'මෙම නඩුවේ සමාන හදීසයක් ඉබ්නු උමර්, අනස් සහ අල් මිස්වර් බින් මක්රාමාගෙන් විස්තර කර ඇත'. අබු ඊසා පැවසීය; 'ජාබීර් හදීස් යනු හසන් සත්‍ය හදීසයකි'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 747

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَالْبَيْدَاءُ الَّتِي يَكْذِبُونَ فِيهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ عِنْدِ الْمَسْجِدِ مِنْ عِنْدِ الشَّجَرَةِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[කුටයිබා බින් සඊද්] අපට [හතිම් බින් ඉස්මායිල්] [මුසා බින් උක්බා] [සලීම් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් උමර්] [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් අපට [හතිම් බින් ඉස්මායිල්] අපට පවසා ඇත; 'අල් බයිදා' යනු නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් ගැන බොරු කී ස්ථානයයි. අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් පල්ලිය අසල, ගසක් අසල සිට මිස ඉහ්රාම් කළේ නැත. අබු ඊසා පැවසීය; 'මෙය සත්‍ය හසන් හදීසයකි'.

තහවුරු කරන හදීස් (11)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 748

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَلَّ فِي دُبُرِ الصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُ أَحَدًا رَوَاهُ غَيْرَ عَبْدِ السَّلَامِ بْنِ حَرْبٍ وَهُوَ الَّذِي يَسْتَحِبُّهُ أَهْلُ الْعِلْمِ أَنْ يُحْرِمَ الرَّجُلُ فِي دُبُرِ الصَّلَاةِ

නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් සලාතයෙන් පසු ඉහ්රාම් කළ බව [කුටයිබා] [කුසයිෆ්] [සයිද් බින් ජුබයිර්] [ඉබ්නු අබ්බාස්] තුමාණන් [අබ්දු සලාම් බින් හර්බ්] තුමාණන් අපට පවසා ඇත. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය හසන් ගරිබ් හදීසයකි. අබ්දු සලාම් බින් හර්බ් හැර වෙනත් කිසිවෙකු එය විස්තර කළේ නැත, මෙම හදීසය මත පදනම්ව විද්වතුන් සලාතය ඉටු කිරීමෙන් පසු ඉහ්රාම් ඇතුළත් කිරීමට උපදෙස් දුන්හ.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 749

حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ قِرَاءَةً عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْرَدَ الْحَجَّقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ හජ් ඉෆ්‍රද් ඉටු කළ බව කිරාහ්හි [මලික් බින් අනස්] ගෙන් [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අල් කාසිම්] ගෙන් [අයිසියා] ගෙන් [අබු මුෂාබ්] තුමාට පවසා ඇත. -අබු ඊසා තිර්මිදි තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ; 'වඩාත්ම අර්ථවත් හදීසය ජාබීර් සහ ඉබ්නු උමර් ගෙන් විස්තර කරන ලදී'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අයිසියාගේ හදීසය හසන් සත්‍ය හදීසයක් වන අතර එය සමහර විද්වතුන් විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ'.

තහවුරු කරන හදීස් (18)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 750

وَرُوِي عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْرَدَ الْحَجَّوَأَفْرَدَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الصَّائِغُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ بِهَذَا قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ الثَّوْرِيُّ إِنْ أَفْرَدْتَ الْحَجَّ فَحَسَنٌ وَإِنْ قَرَنْتَ فَحَسَنٌ وَإِنْ تَمَتَّعْتَ فَحَسَنٌ و قَالَ الشَّافِعِيُّ مِثْلَهُ وَقَالَ أَحَبُّ إِلَيْنَا الْإِفْرَادُ ثُمَّ التَّمَتُّعُ ثُمَّ الْقِرَانُ

ඉබ්නු උමර් තුමාගෙන් වාර්තා වේ. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් හජ් ඉෆ්රොද් ඉටු කළ බවත්, අබු බකර්, උමර් සහ උස්මාන් ද එසේ කළ බවත්. එම හදීසය සමඟ [කුටයිබා] අපට [අබ්දුල්ලා බින් නෆි අල් ෂයිග්] [අබ්දුල්ලා බින් උමර්] [නෆි] [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් [අබ්දුල්ලා බින් නෆි] අල් ෂයිග්] මෙම හදීසය සමඟ අපට පවසා ඇත. අබු ඊසා පැවසීය; 'අට්ස් ත්සෞරි පැවසීය; 'ඔබ හජ් ඉෆ්රොද් ඉටු කරන්නේ නම්, එය හොඳයි. ඔබ කිරෝන් භාවිතා කර වන්දනා ගමන සිදු කරන්නේ නම්, එයත් හොඳයි. එලෙසම, ඔබ තමත්තුවේ හජ් ඉටු කරන්නේ නම්'. ෂාෆි එසේ පැවසීය. ඔහු තර්ක කළේය; "අපි වඩාත්ම කැමති එක ඉෆ්රොද්, පසුව තමත්තුවේ" සහ පසුව කිරෝන්."

තහවුරු කරන හදීස් (18)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 751

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَبَّيْكَ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا وَاخْتَارُوهُ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ

[කුටයිබා] අපට [හම්මද් බින් සයිද්] [අනස්] ගෙන් අපට [හම්මද් බින් සයිද්] මෙසේ පැවසීය; නබිතුමා මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි; 'ලබ්බයිකා බි 'උම්රොටින් ව හජ්ජතින් - මම ඔබේ ඇමතුම උම්රා සහ හජ් සමඟ ඉටු කරමි-'. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; 'වඩාත්ම අර්ථවත් හදීසය උමර් සහ ඉම්රාන් බින් හුසේන් ගෙන් විස්තර කරන ලදී'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අනස් හදීසය හසන් සත්‍ය හදීසයක් වන අතර එය සමහර විද්වතුන් විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ. කුෆා හෝ වෙනත් අය එම මතයට ඡන්දය දුන්හ'.

තහවුරු කරන හදීස් (27)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 752

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ وَالضَّحَّاكَ بْنَ قَيْسٍ وَهُمَايَذْكُرَانِ التَّمَتُّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَقَالَ الضَّحَّاكُ بْنُ قَيْسٍ لَا يَصْنَعُ ذَلِكَ إِلَّا مَنْ جَهِلَ أَمْرَ اللَّهِ فَقَالَ سَعْدٌ بِئْسَ مَا قُلْتَ يَا ابْنَ أَخِي فَقَالَ الضَّحَّاكُ بْنُ قَيْسٍ فَإِنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَدْ نَهَى عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ سَعْدٌ قَدْ صَنَعَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَنَعْنَاهَا مَعَهُقَالَ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ

[මලික් බින් අනස්] සිට [ඉබ්නු ෂිහාබ්] සිට [මුහම්මද් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් අල් හාරිත් බින් නවුෆල්] දක්වා [කුටයිබා] [සාද් බින් අබු වක්කාෂ්] සහ දලාහක් බින් කයිස් යන දෙදෙනාම ටමතු උම්රා සහ හජ් ගැන කතා කරන බව අසා ඇති බව අපට දන්වා ඇත. දලාහක් බින් කයිස් මෙසේ පැවසීය: 'අල්ලාහ්ගේ අණපනත් නොදන්නා අය හැර වෙන කිසිවෙකු එය නොකරයි'. එවිට සාද් මෙසේ පැවසීය: 'මගේ සහෝදරයාගේ පුත්‍රයාණෙනි, ඔබ කියන දේ ඇත්තෙන්ම නරකයි.' දලාහක් බින් කයිස් පිළිතුරු දුන්නේය; 'උමර් බින් කට්ටබ් එය තහනම් කර ඇත'. එවිට සාද් ප්‍රතික්ෂේප කළේය; 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ එය කර ඇත, අපිත් ඔහු සමඟ එසේ කරමු'. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය: 'මෙය සත්‍ය හදීසයකි'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 753

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَهُأَنَّهُ سَمِعَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ الشَّامِ وَهُوَ يَسْأَلُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ عَنْ التَّمَتُّعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ هِيَ حَلَالٌ فَقَالَ الشَّامِيُّ إِنَّ أَبَاكَ قَدْ نَهَى عَنْهَا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ أَبِي نَهَى عَنْهَا وَصَنَعَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَأَمْرَ أَبِي نَتَّبِعُ أَمْ أَمْرَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الرَّجُلُ بَلْ أَمْرَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَقَدْ صَنَعَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

[අබ්දු බින් හුමයිඩ්] අපට පවසා ඇති බව [යා'කුබ් බින් ඉබ්‍රාහිම් බින් සාද්] [මගේ පියා] [සාලිහ් බින් කයිසාන්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] ගෙන් අපට පවසා ඇති බව [සලීම් බින් අබ්දුල්ලා] ඔහුට පැවසූ බව අපට පවසා ඇති බව අපට පවසා ඇත. සිරියාවේ සිට පැමිණි මිනිසෙකු හජ්හි නව උම්රා අනුගමනය කිරීමෙන් තමත්තු වන්දනාව ගැන [අබ්දුල්ලා බින් උමර්ගෙන්] විමසූ බව ඔහු අසා ඇති බව ඔහු පැවසීය. අබ්දුල්ලා බින් උමර් පිළිතුරු දුන්නේය: 'ඒක හොඳයි'. ෂාම් ජනයා මෙසේ පැවසූහ: 'නමුත් ඔබේ පියා එය තහනම් කර ඇත'. අබ්දුල්ලා බින් උමර් ඇසුවේය; 'මගේ පියා එය තහනම් කර රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් එය කළේ නම් ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබ අනුගමනය කරන්නේ කුමන එකද? මගේ පියාගේ නියෝගද නැතහොත් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ නියෝගද?' මිනිසා පිළිතුරු දුන්නේය; 'ඔව්, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ නියෝගය'. එබැවින් -ඉබ්නු උමර්- මෙසේ පැවසීය; 'සැබැවින්ම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ එය කළහ.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 754

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ لَيْثٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ وَأَوَّلُ مَنْ نَهَى عَنْهَا مُعَاوِيَةُهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ وَجَابِرٍ وَسَعْدٍ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ التَّمَتُّعَ بِالْعُمْرَةِ وَالتَّمَتُّعُ أَنْ يَدْخُلَ الرَّجُلُ بِعُمْرَةٍ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ ثُمَّ يُقِيمَ حَتَّى يَحُجَّ فَهُوَ مُتَمَتِّعٌ وَعَلَيْهِ دَمٌ مَا اسْتَيْسَرَ مِنْ الْهَدْيِ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيُسْتَحَبُّ لِلْمُتَمَتِّعِ إِذَا صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ أَنْ يَصُومَ الْعَشْرَ وَيَكُونُ آخِرُهَا يَوْمَ عَرَفَةَ فَإِنْ لَمْ يَصُمْ فِي الْعَشْرِ صَامَ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ فِي قَوْلِ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ ابْنُ عُمَرَ وَعَائِشَةُ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا يَصُومُ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَهْلُ الْحَدِيثِ يَخْتَارُونَ التَّمَتُّعَ بِالْعُمْرَةِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

[අබු මූසා, මුහම්මද් බින් අල් මුට්සානා] අපට [අබ්දුල්ලාහ් බින් ඉද්‍රිස්] [Laits] සිට [තවුස්] සිට [ඉබ්නු අබ්බාස්] සිට පවසා ඇත. අබු බකර්, උමර් සහ උස්මාන් මෙන් 'රසූල් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ තමත්තු වන්දනාව සිදු කර ඇත'. එය තහනම් කළ පළමු පුද්ගලයා මුආවියා තුමාය. මෙය සත්‍ය හසන් හදීසයකි. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- පැවසීය; "අර්ථවත් හදීසය අලි, උත්මාන්, ජාබීර්, සආද්, අස්මා බින්ත් අබු බකර් සහ ඉබ්නු උමර්ගෙන්ද විස්තර කර ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේය. 'ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ හදීසය හසාන් හදීසයකි. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතරින් සමහර විද්වතුන් බර්තමාත්තු තෝරා ගත්හ. තමත්තු' යනු හජ් මාසය තුළ යමෙකු උම්රා ඉටු කර පසුව ඔහු හජ් ඉටු කරන තෙක් බලා සිටීමයි. සතෙකු හමු වුවහොත් ඔහුට එය මරා දැමීම අනිවාර්ය වේ, නමුත් එසේ නොවේ නම්, ඔහු හජ් අතරතුර දින තුනක් සහ හජ් වලින් ආපසු පැමිණීමෙන් පසු දින හතක් උපවාස කිරීමට බැඳී සිටී. ඔබ දින තුනක් උපවාස කරන්නේ නම්, පළමු දින දහය නිරාහාරව සිටීම බෙහෙවින් නිර්දේශ කෙරේ, අවසාන දිනය අරෆා වේ. එසේ නොවේ නම්, තස්රික් දිනවල එය අවසර ඇත. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතර සිටින සමහර විද්වතුන්ගේ මතය මෙයයි. ඔවුන් අතර ඉබ්නු උමර් සහ 'අයිසියා' ද වූහ. මලික්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතය ද විය. මේ අතර, කුෆා අහ්ලුල් තර්ක කළහ; ඔබට තස්රික් දිනවල උපවාස කළ නොහැක. අබු ඊසා පැවසීය; හජ් හි ටමට්ටු' අවසර ඇති බව 'අහ්ලුල් හදීස් විශ්වාස කරයි, මෙය ෂාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතය ද වේ'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 755

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ تَلْبِيَةَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَإِنْ زَادَ فِي التَّلْبِيَةِ شَيْئًا مِنْ تَعْظِيمِ اللَّهِ فَلَا بَأْسَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَأَحَبُّ إِلَيَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى تَلْبِيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَإِنَّمَا قُلْنَا لَا بَأْسَ بِزِيَادَةِ تَعْظِيمِ اللَّهِ فِيهَا لِمَا جَاءَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَهُوَ حَفِظَ التَّلْبِيَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ زَادَ ابْنُ عُمَرَ فِي تَلْبِيَتِهِ مِنْ قِبَلِهِ لَبَّيْكَ وَالرَّغْبَاءُ إِلَيْكَ وَالْعَمَلُ

[අහ්මද් බින් මානි'] අපට පවසා ඇත්තේ [ඉස්මායිල් බින් ඉබ්‍රාහිම්] [අයියුබ්] [නෆි'] [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් [ඉබ්නු ඉස්මායිල් බින් ඉබ්‍රාහිම්] අපට පවසා ඇත්තේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ තල්බියා යනු: 'ලබ්බයික අල්ලාහුම්ම ලැබ්බයික් ලැබ්බයික ලා සිරියායික ලක ලැබයික්. ඉන්නල් හම්දා ව අන්නි'මාතා ලක වල් මුල්කා ලා සිරියායික ලක' - මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි, ඕ අල්ලාහ්, මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි. මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි, ඔබට සහකරුවෙකු නැත, මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි. ඇත්ත වශයෙන්ම, සියලු ප්‍රශංසා සහ ආශිර්වාද ඔබට සහ ඔබේ රාජ්‍යයට අයත් වේ, ඔබට හවුල්කරුවන් නැත. ' -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- පැවසීය; 'හදීසය ඉබ්නු මස්'උද්, ජාබිර්, 'අයිසියා, ඉබ්නු අබ්බාස් සහ අබු හුරෙයිරා' ගෙන් වාර්තා කරන ලදී. අබු ඊසා පැවසීය; 'ඉබ්නු උමර්ගේ හදීසය හසන් සත්‍ය හදීසයක් වන අතර එය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතර සිටින සමහර විද්වතුන් විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ. සුෆියාන්, සියාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ අදහස් ද එසේමය. ෂාෆි මෙසේ පැවසීය; 'ඔහු අල්ලාහ්ව මහිමයට පත් කිරීමේ අරමුණින් යමක් එකතු කළහොත්, එය කමක් නැත, ඉන් ෂා අල්ලාහ්. කෙසේ වෙතත්, මම රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ තල්බියා භාවිතා කිරීමට කැමැත්තෙමි. ෂාෆි මෙසේ පැවසීය; 'තල්බියා එකතු කිරීමට අවසර ඇත්තේ ඇයි, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ තල්බියා කටපාඩම් කර ගත් ඉබ්නු උමර්ගේ ඉතිහාසයේ, ඔහු 'ලබ්බයිකා ව අරග්බා`උ ඉලයිකා වල් 'අමල් - මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි, මගේ පුණ්‍ය ආශාවන් ඔබ වෙනුවෙන් පමණි-' යන වචන එකතු කළ බැවිනි.'

තහවුරු කරන හදීස් (41)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 756

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ أَهَلَّ فَانْطَلَقَ يُهِلُّ فَيَقُولُ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَقَالَ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَقُولُ هَذِهِ تَلْبِيَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ يَزِيدُ مِنْ عِنْدِهِ فِي أَثَرِ تَلْبِيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ وَالْخَيْرُ فِي يَدَيْكَ لَبَّيْكَ وَالرَّغْبَاءُ إِلَيْكَ وَالْعَمَلُ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

[කුතයිබා] අපට [නෆි] ගෙන් [ලයිට්ස්] [ඉබ්නු උමර්] ගෙන් [ලෛට්ස්] අපට පවසා ඇත්තේ 'ලබ්බයිකා අල්ලාහුම්ම ලැබ්බයික්' කියවීමෙන් ඔහු තල්බියා වෙත ගිය බවයි. ලැබ්බයිකා ලා සාරියා ලක ලැබ්බයික්. ඉන්නල් හම්දා වන්නිමාතා ලක වල් මුල්කා ලා සාරියා ලක - මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි, ඕ අල්ලාහ්, මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි. මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි, ඔබට සහකරුවෙකු නැත, මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි. ඇත්ත වශයෙන්ම, සියලු ප්‍රශංසා සහ අනුග්‍රහයන් ඔබට පමණක් සහ ඔබේ රාජ්‍යයට අයත් වේ, ඔබට හවුල්කරුවන් නැත. -නෆි'- පැවසීය; 'අබ්දුල්ලාහ් බින් උමර් පැවසීය; 'මෙය නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ තල්බියා' ය. ඉන්පසු ඔහු 'ලබ්බයිකා ලැබ්බයිකා ව ස'දායිකා වල් කොයිරු ෆී යදයිකා' යන වචන සමඟද එකතු කළේය. ලබ්බයිකා වර්රොග්බාවු ඉලයිකා වල් 'අමල්-මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි, මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි. ඔබ භාග්‍යවන්තයි, සියලු යහපත්කම් ඔබේ අත් දෙකෙහි ඇත. මම ඔබේ ඇමතුම ඉටු කරමි, ඔබට පමණක් දානය කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමි. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- 'මෙය සත්‍ය හසන් හදීසයකි' යනුවෙන් පැවසීය.

තහවුරු කරන හදීස් (41)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 757

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَيُّ الْحَجِّ أَفْضَلُ قَالَ الْعَجُّ وَالثَّجُّ

[මුහම්මද් බින් රාෆි'] අපට [ඉබ්නු අබු ෆුඩයික්] අපට පවසා ඇති අතර එය ආඛ්‍යාන මාර්ගයකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇත; [ඉෂාක් බින් මන්ෂුර්] අපට [ඉබ්නු අබු ෆුඩයික්] [අද් දලාහක් බින් උස්මාන්] [මුහම්මද් බින් අල් මුන්කදිර්] [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් යර්බු'] [අබු බකර් අෂ් ෂිද්දික්] [අබු බකර් අෂ් ෂිද්දික්] [ඉබ්නු අබු ෆුඩයික්] අපට පවසා ඇති බව අපට පවසා ඇත. 'උතුම් හජ් යනු කුමක්ද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ: 'තල්බියා අතරතුර ඔබේ හඬ අවදි කිරීම සහ සතුන් ඝාතනය කිරීම' යනුවෙනි.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 758

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُلَبِّي إِلَّا لَبَّى مَنْ عَنْ يَمِينِهِ أَوْ عَنْ شِمَالِهِ مِنْ حَجَرٍ أَوْ شَجَرٍ أَوْ مَدَرٍ حَتَّى تَنْقَطِعَ الْأَرْضُ مِنْ هَاهُنَا وَهَاهُنَاحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْأَسْوَدِ أَبُو عَمْرٍو الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِيهِ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَرَوَى أَبُو نُعَيْمٍ الطَّحَّانُ ضِرَارُ بْنُ صُرَدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَخْطَأَ فِيهِ ضِرَارٌ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ مَنْ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِيهِ فَقَدْ أَخْطَأَ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ وَذَكَرْتُ لَهُ حَدِيثَ ضِرَارِ بْنِ صُرَدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ فَقَالَ هُوَ خَطَأٌ فَقُلْتُ قَدْ رَوَاهُ غَيْرُهُ عَنْ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ أَيْضًا مِثْلَ رِوَايَتِهِ فَقَالَ لَا شَيْءَ إِنَّمَا رَوَوْهُ عَنْ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَرَأَيْتُهُ يُضَعِّفُ ضِرَارَ بْنَ صُرَدٍ وَالْعَجُّ هُوَ رَفْعُ الصَّوْتِ بِالتَّلْبِيَةِ وَالثَّجُّ هُوَ نَحْرُ الْبُدْنِ

[හන්නාද්] අපට [ඉස්මායිල් බින් අයියාසි] [උමාරා බින් ගාසියියා] [අබු හාසිම්] [සහ්ල් බින් සාද්] ගෙන් අපට [ඉස්මායිල් බින් අයියාසි] අපට පවසා ඇත; නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'තල්බියාහි සහභාගී වන ඔහුගේ දකුණු සහ වම් පැත්තේ සිටින අය හැර තල්බියා කරන මුස්ලිම්වරයෙකු නැත, ඒවා ගල්, ගස් සහ පොළොවේ කෙළවර දක්වා තද බිම් වේවා'. [අල් හසන් බින් මුහම්මද් අස් සෆරානි] සහ [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අල් අස්වද්, අබු අම්රු අල් බෂ්රි] යන දෙදෙනාම පැවසූ බව අපට පවසා ඇත; [අබු හාසිම්] [සහ්ල් බින් සාද්] ගෙන් [අබිදා බින් හුමයිඩ්] [උමාරා බින් ගාසියියා] ගෙන් අපට [අබු හාසිම්] ගෙන් [සහ්ල් බින් සාද්] ගෙන් අපට [අබිදා බින් හුමයිඩ්] ඉස්මායිල් බින් අයියාසිගේ හදීස් මෙන් පැවසීය. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; 'වඩාත්ම අර්ථවත් හදීසය ඉබ්නු උමර් සහ ජාබිර්ගෙන් වාර්තා කරන ලදී'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අබු බකර්ගේ හදීසය ගරිබ් හදීසයකි. දලාහක් බින් උත්මාන් සහ මුහම්මද් බින් අල් මුන්කදීර්ගෙන් ඉබ්නු අබු ෆුඩයික්ගේ හදීසයෙන් හැර අපි නොදනිමු. ඔහු අබ්දුර් රහ්මාන් බින් යාර්බුගෙන් හදීසයක් අසා නැත'. නමුත් මුහම්මද් බින් අල් මුන්කදීර් මෙම හදීසයට අමතරව ඔහුගේ පියාගෙන් සයිඩ් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් යාර්බුගෙන් හදීසයක් වාර්තා කළේය. අබු නුඅයිම් අත් තහ්හාන්, දිලිරාර් බින් ෂුරාද් මෙම හදීසය ඉබ්නු අබු ෆුඩයික්ගෙන් දලාහක් බින් උත්මාන්ගෙන් මුහම්මද් බින් අල් මුන්කදීර්ගෙන් සායිඩ් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් යාර්බුගෙන් ඔහුගේ පියාගෙන් වාර්තා කළේය' අබු බකර්ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන්, නමුත් දිලිරාර් එහි වැරැද්දක් කළේය'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'අහ්මද් බින් අල් හසන් පවසන බව මට ඇසුණි; අහමඩ් බින් හන්බල් මෙසේ පැවසීය; 'මෙම හදීසය මුහම්මද් බින් අල් මුන්කදීර් තුමාගෙන් ඉබ්නු අබ්දුර් රහ්මාන් බින් යාර්බු තුමාගෙන්' ඔහුගේ පියාගෙන් වාර්තා වූ බව පවසන ඕනෑම අයෙකු, ඔහු සැබවින්ම වැරැද්දක් කර ඇත'. -අබු ඊසා අට් තිර්මිදි- පැවසීය; 'මම මුහම්මද් තුමා ඉබ්නු අබු ෆුඩයික් තුමාගෙන් දිලිරාර් බින් ෂුරාද්ගේ හදීසය සඳහන් කළ විට; 'මෙය වැරැද්දක්' යැයි පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි. එවිට මම කීවෙමි; 'ඊට අමතරව, ඔහු එය ඉබ්නු අබු ෆුඩයික් තුමාගෙන් ද ඔහුගේ කතාවට අනුව විස්තර කර ඇත'. එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය; 'එය ශක්තිමත් නොවේ, මන්ද ඔවුන් එය ඉබ්නු අබු ෆුඩයික් තුමාගෙන් විස්තර කළ නමුත් එය සයිද් බින් අබ්දුර් රහ්මාන් තුමාගෙන් සඳහන් නොකළ බැවිනි'. 'මුහම්මද්- දිලිරාර් බින් ෂුරාද් ප්‍රකාශ කරන ආකාරය මම දුටුවෙමි. අල් 'අජ්ජු තල්බියා කරන විට හඬ නඟන අතර අට්ස් ත්සජ්ජු යනු පූජා කරන සතෙකු ඝාතනය කිරීමයි'.

හදීස්

Imam Tirmidzi : 759

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ خَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ بْنِ خَلَّادٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَانِي جِبْرِيلُ فَأَمَرَنِي أَنْ آمُرَ أَصْحَابِي أَنْ يَرْفَعُوا أَصْوَاتَهُمْ بِالْإِهْلَالِ وَالتَّلْبِيَةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ خَلَّادٍ عَنْ أَبِيهِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يَصِحُّ وَالصَّحِيحُ هُوَ عَنْ خَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ وَهُوَ خَلَّادُ بْنُ السَّائِبِ بْنِ خَلَّادِ بْنِ سُوَيْدٍ الْأَنْصَارِيُّ

[අහ්මද් බින් මානි] අපට [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු බකර්] ගෙන් එනම් ඉබ්නු මුහම්මද් බින් අම්රු බින් හස්ම්, [අබ්දුල් මලික් බින් අබු බකර්බින් අබ්දුර් රහ්මාන් බින් අල් හාරිත් බින් හිෂාම්] [කල්ලාද් බින් අස් සායිබ් බින් කල්ලාඩ්] ගෙන් [ඔහුගේ පියා] ගෙන් අපට [සුෆ්යාන් බින් උයෙයිනා] අපට පවසා ඇත; රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'ජිබ්රිල් මාව මුණගැසී තල්බියා අතරතුර මගේ මිතුරන්ට හඬ නඟන ලෙස අණ කරන ලෙස මට කීවේය'. -අබු ඊසා තිර්මිදි- මෙසේ පැවසීය; 'හදීසය සයිද් බින් කාලිඩ්, අබු හුරෙයිරා සහ ඉබ්නු අබ්බාස් ගෙන් විස්තර කරන ලදී'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'කලද්ගේ පියාගෙන් ඔහුගේ හදීසය සත්‍ය හසන් හදීසයකි. සමහර හදීස් විද්වතුන් මෙම හදීසය කල්ලාද් බින් අස් සායිබ්ගෙන් සයිද් බින් කාලිඩ්ගෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් විස්තර කරයි, නමුත් එය සත්‍ය නොවේ. නිවැරදි එක ඔහුගේ පියා වන Khallad bin As Sa'ib ගෙන්, Khallad bin As Sa'ib bin Khallad bin Suwaid Al Ansari ගෙන්.

තහවුරු කරන හදීස් (4)

හදීස්

Imam Tirmidzi : 760

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَعْقُوبَ الْمَدَنِيُّ عَنْ ابْنِ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَجَرَّدَ لِإِهْلَالِهِ وَاغْتَسَلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ اسْتَحَبَّ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الِاغْتِسَالَ عِنْدَ الْإِحْرَامِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ

[අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු සියාද්] අපට පවසා ඇත්තේ [අබ්දුල්ලාහ් බින් යා'කුබ් අල් මදනි] [ඉබ්නු අබු අස් සිනාද්] [ඔහුගේ පියා] [කරිජා බින් සයිද් බින් තාබිත්] [ඔහුගේ පියා] ගෙන් තමා මහන ලද ඇඳුම් ගලවා ස්නානය කිරීමෙන් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඉහ්රාම් දුටු බව අපට පවසා ඇති බවයි. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය; 'මෙය හසන් ගරිබ් හදීසයකි. සමහර විද්වතුන් ඉහ්රාම් අතරතුර ස්නානය කිරීම නීති විරෝධී කරයි. මෙය ෂාෆිගේ මතය ද වේ.