Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 681
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْطَرَ بِعَرَفَةَ وَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ أُمُّ الْفَضْلِ بِلَبَنٍ فَشَرِبَوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ الْفَضْلِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ حَجَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَصُمْهُ يَعْنِي يَوْمَ عَرَفَةَ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ فَلَمْ يَصُمْهُ وَمَعَ عُمَرَ فَلَمْ يَصُمْهُ وَمَعَ عُثْمَانَ فَلَمْ يَصُمْهُ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ الْإِفْطَارَ بِعَرَفَةَ لِيَتَقَوَّى بِهِ الرَّجُلُ عَلَى الدُّعَاءِ وَقَدْ صَامَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ يَوْمَ عَرَفَةَ بِعَرَفَةَ
اسان کي [احمد بن مني] ٻڌايو آهي اسان کي [اسماعيل بن عليه] اسان کي [ايوب] [عڪرمه] کان [ابن عباس] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ عرفات ۾ روزو ٽوڙيو ۽ ام الفضل کيس کير موڪليو، پوءِ ان کي پيتو. هن باب ۾ - ابو هريره، ابن عمر ۽ ام الفضل کان هڪ - مرفوع - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ ابن عباس جي حديث هڪ مستند حسن حديث آهي. ابن عمر کان روايت آهي ته هن چيو؛ مون رسول الله ﷺ سان گڏ حج ڪيو آهي جڏهن ته پاڻ عرفه ۾ روزو نه رکيو هو، مون ابو بڪر سان گڏ حج ڪيو آهي ۽ پاڻ به عرفه ۾ روزو نه رکيو هو، هڪ ڀيرو عمر سان گڏ ۽ پاڻ به روزو نه رکيو هو، اهڙي طرح عثمان سان به روزو نه رکيو هو، - هي حديث - گهڻن عالمن جي پيروي ۾ پڻ آهي، اهي نماز پڙهڻ لاءِ طاقت حاصل ڪرڻ لاءِ عرفه ۾ روزو نه رکڻ کي سنت قرار ڏين ٿا. ۽ ڪجهه عالم به عرفه ۾ روزو رکن ٿا جڏهن اهي عرفه ۾ هوندا آهن.
حديث
Imam Tirmidzi : 682
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَإِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسُئِلَ ابْنُ عُمَرَ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ عَرَفَةَ بِعَرَفَةَ فَقَالَ حَجَجْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَصُمْهُوَمَعَ أَبِي بَكْرٍ فَلَمْ يَصُمْهُ وَمَعَ عُمَرَ فَلَمْ يَصُمْهُ وَمَعَ عُثْمَانَ فَلَمْ يَصُمْهُ وَأَنَا لَا أَصُومُهُ وَلَا آمُرُ بِهِ وَلَا أَنْهَى عَنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ أَيْضًا عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبُو نَجِيحٍ اسْمُهُ يَسَارٌ وَقَدْ سَمِعَ مِنْ ابْنِ عُمَرَ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [احمد بن مني] ۽ [علي بن حجر] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [سفيان بن عينة] ۽ [اسماعيل بن ابراهيم] [ابن ابو نجيح] کان [پنهنجي پيءُ کان] ٻڌايو آهي، هن چيو ته؛ [ابن عمر] کان عرفات ۾ عرفات تي روزو رکڻ بابت پڇيو ويو، هن جواب ڏنو ته، مون هڪ ڀيرو رسول الله ﷺ سان گڏ حج ڪيو ۽ هن عرفات جو روزو نه رکيو، مون ابو بڪر سان گڏ حج ڪيو ۽ هن عرفات جو روزو به نه رکيو، مون عمر سان گڏ حج ڪيو ۽ هن روزو نه رکيو، جيئن عثمان سان گڏ، هن به روزو نه رکيو ۽ مون روزو نه رکيو ۽ نه ئي مون ٻين ماڻهن کي روزو رکڻ جو حڪم ڏنو ۽ نه ئي منع ڪئي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ حسن حديث آهي. هي حديث ابن ابو نجيح کان سندس پيءُ کان ابن عمر جي هڪ شخص تائين پڻ روايت ڪئي آهي. ابن ابو نجيح جو نالو يسار هو، هن ابن عمر کان حديث ٻڌي هئي.
حديث
Imam Tirmidzi : 683
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ غَيْلَانَ بْنِ جَرِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صِيَامُ يَوْمِ عَاشُورَاءَ إِنِّي أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُوَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدِ بْنِ صَيْفِيٍّ وَسَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ وَهِنْدِ بْنِ أَسْمَاءَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَلَمَةَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ عَمِّهِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ذَكَرُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ حَثَّ عَلَى صِيَامِ يَوْمِ عَاشُورَاءَ قَالَ أَبُو عِيسَى لَا نَعْلَمُ فِي شَيْءٍ مِنْ الرِّوَايَاتِ أَنَّهُ قَالَ صِيَامُ يَوْمِ عَاشُورَاءَ كَفَّارَةُ سَنَةٍ إِلَّا فِي حَدِيثِ أَبِي قَتَادَةَ وَبِحَدِيثِ أَبِي قَتَادَةَ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [قطيبه] ۽ [احمد بن عبدالله عادل دلبي] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [حماد بن زيد] [غيلان بن جرير] [عبدالله بن معبد] [ابو قتاده] کان ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'عاشوري جي ڏينهن جو روزو رکڻ - مون کي الله کان اميد آهي - گذريل سال جي گناهن کي مٽائي ڇڏيندو'. هن باب ۾ - علي، محمد بن شافعي، سلمه بن اکوا، هندو بنت اسماء، ابن عباس، ربيع بنت معوذ بن عفراء، عبدالرحمان بن سلمه الخزاعي، پنهنجي چاچي ۽ عبدالله بن زبير کان روايتون پڻ آهن - توبه ڪئي - رسول الله ﷺ کان عاشوري جي ڏينهن جو روزو رکڻ جي سفارش ڪئي. ابو عيسيٰ چيو؛ اسان کي سڀني موجوده روايتن ۾ ڪٿي به اهو نه ٿو ملي ته عاشوره جي ڏينهن جو روزو رکڻ هڪ سال جا گناهه معاف ڪري سگهي ٿو سواءِ ابو قتاده جي حديث جي. احمد ۽ اسحاق پڻ ابو قتاده جي حديث جي بنياد تي هڪ راءِ ڏني.
حديث
Imam Tirmidzi : 684
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ عَاشُورَاءُ يَوْمًا تَصُومُهُ قُرَيْشٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُهُ فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ صَامَهُ وَأَمَرَ النَّاسَ بِصِيَامِهِ فَلَمَّا افْتُرِضَ رَمَضَانُ كَانَ رَمَضَانُ هُوَ الْفَرِيضَةُ وَتَرَكَ عَاشُورَاءَ فَمَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ تَرَكَهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَقَيْسِ بْنِ سَعْدٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى حَدِيثِ عَائِشَةَ وَهُوَ حَدِيثٌ صَحِيحٌ لَا يَرَوْنَ صِيَامَ يَوْمِ عَاشُورَاءَ وَاجِبًا إِلَّا مَنْ رَغِبَ فِي صِيَامِهِ لِمَا ذُكِرَ فِيهِ مِنْ الْفَضْلِ
اسان کي [هارون بن اسحاق الحمداني] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبده بن سليمان] [هشام بن عروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيه] ٻڌايو ته؛ اصل ۾ 'عاشورا' هڪ ڏينهن هو جنهن تي قريش جاهليت جي دور ۾ اڪثر روزو رکندا هئا، ۽ رسول الله ﷺ پڻ اهو ڏينهن رکندا هئا. جڏهن هو مديني پهتو ته هن 'عاشورا' جو روزو رکيو ۽ پنهنجي اصحابن کي روزو رکڻ جو حڪم ڏنو، جڏهن رمضان جو روزو رکيو ته ان تي 'عاشورا' ڇڏڻ واجب هو، تنهن ڪري جيڪو به روزو رکڻ چاهيندو هو روزو رکي سگهي ٿو ۽ جيڪو به روزو نه رکڻ چاهيندو هو ڇڏي سگهي ٿو. هن باب ۾ - ابن مسعود، قيس بن سعد، جابر بن سمره، ابن عمر ۽ معاويه جون - لکيل - روايتون آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ عالم حضرت عائشه جي حديث تي عمل ڪن ٿا، هي هڪ صحيح حديث آهي، انهن جو خيال آهي ته عاشورا جو روزو رکڻ واجب ناهي، پر جيڪو چاهي اهو ڪري سگهي ٿو ته جيئن ان ۾ موجود خوبيون حاصل ڪري سگهجن.
حديث
Imam Tirmidzi : 685
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَاجِبِ بْنِ عُمَرَ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ الْأَعْرَجِ قَالَانْتَهَيْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَهُوَ مُتَوَسِّدٌ رِدَاءَهُ فِي زَمْزَمَ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ يَوْمِ عَاشُورَاءَ أَيُّ يَوْمٍ هُوَ أَصُومُهُ قَالَ إِذَا رَأَيْتَ هِلَالَ الْمُحَرَّمِ فَاعْدُدْ ثُمَّ أَصْبِحْ مِنْ التَّاسِعِ صَائِمًا قَالَ فَقُلْتُ أَهَكَذَا كَانَ يَصُومُهُ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [حناد] ۽ [ابو ڪريب] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [واقع] [حاجب بن عمر] کان [الحڪم بن الاعرج] ٻڌايو آهي ته: مان [ابن عباس] سان مليو جڏهن هو زمزم جي ويجهو پنهنجي چادر تي ليٽي پيو هو، مون پڇيو ته مون کي 'عاشورا' جي ڏينهن جي روزي بابت ٻڌايو، مان ڪهڙي ڏينهن تي روزو شروع ڪريان؟ هن جواب ڏنو، جيڪڏهن توهان محرم جي مهيني جو چنڊ ڏسو ته ان کي ڳڻڻ شروع ڪريو، پوءِ نائين ڏينهن تي روزو رکو، هن -حڪم- چيو؛ مون ان کي چيو، رسول الله ﷺ اهڙي طرح روزو رکندا هئا؟، هن جواب ڏنو، ها.
حديث
Imam Tirmidzi : 686
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِصَوْمِ عَاشُورَاءَ يَوْمُ الْعَاشِرِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي يَوْمِ عَاشُورَاءَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ يَوْمُ التَّاسِعِ و قَالَ بَعْضُهُمْ يَوْمُ الْعَاشِرِ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ صُومُوا التَّاسِعَ وَالْعَاشِرَ وَخَالِفُوا الْيَهُودَ وَبِهَذَا الْحَدِيثِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبد الوارث] يونس کان [الحسن] کان [ابن عباس] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم ڏهين ڏينهن عاشورا جي روزي رکڻ جو حڪم ڏنو هو. ابو عيسيٰ چيو ته ابن عباس جي حديث هڪ صحيح حسن حديث آهي. عالمن جو 'عاشور' جي روزي بابت اختلاف آهي، انهن مان ڪجهه چون ٿا ته - 'عاشور' - نائين ڏينهن، ٻيا چون ٿا ته ڏهين ڏينهن. ابن عباس کان روايت آهي ته هن چيو ته نائين ۽ ڏهين ڏينهن جو روزو رکو ۽ يهودين ۾ فرق ڪريو. هي بيان شافعي، احمد ۽ اسحاق جو به رايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 687
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَائِمًا فِي الْعَشْرِ قَطُّقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ وَرَوَى الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يُرَ صَائِمًا فِي الْعَشْرِ وَرَوَى أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَائِشَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ الْأَسْوَدِ وَقَدْ اخْتَلَفُوا عَلَى مَنْصُورٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَرِوَايَةُ الْأَعْمَشِ أَصَحُّ وَأَوْصَلُ إِسْنَادًا قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ أَبَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ الْأَعْمَشُ أَحْفَظُ لِإِسْنَادِ إِبْرَاهِيمَ مِنْ مَنْصُورٍ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي ته [ابو معاويه] [العماسي] کان [ابراهيم] کان [الاسود] کان [عيسيه] تائين بيان ڪيو آهي ته مون ڪڏهن به نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کي ذوالحج جي مهيني جي پهرين ڏهن ڏينهن ۾ روزو رکندي نه ڏٺو آهي. ابو عيسيٰ چيو ته اهڙي طرح هي حديث ڪيترن ئي ماڻهن المسي کان، ابراهيم کان، الاسود کان، عيسيه کان، جڏهن ته [عطاسوري] ۽ ٻين هن حديث کي [منصور کان] ابراهيم کان، بيان ڪيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم کي ذوالحج جي مهيني جي پهرين ڏهن ڏينهن ۾ روزو رکندي ڪڏهن به نه ڏٺو ويو. ۽ [ابو الاحواش] [منصور کان] [ابراهيم] کان [عيسيه] تائين بيان ڪيو آهي پر ان ۾ الاسود جو ڪو به ذڪر نه هو. حديث جي ماهرن منصور جي هن حديث جي روايت ڪرڻ بابت پنهنجي راءِ ۾ اختلاف رکن ٿا، جڏهن ته العماسي جي روايت وڌيڪ مستند آهي ۽ سندس سند وڌيڪ ڳنڍيل آهي. - راوي چيو؛ مون محمد بن ابان کي چوندي ٻڌو، مون وکيع کي چوندي ٻڌو؛ العماسي ابراهيم جي سند کي منصور کان بهتر ياد ڪيو.
حديث
Imam Tirmidzi : 688
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ هُوَ الْبَطِينُ وَهُوَ ابْنُ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ أَيَّامٍ الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِيهِنَّ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ هَذِهِ الْأَيَّامِ الْعَشْرِ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلَّا رَجُلٌ خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَلَمْ يَرْجِعْ مِنْ ذَلِكَ بِشَيْءٍوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي [ابو معاويه] [العماسي] کان [مسلم] تائين ٻڌايو آهي ته هو الباطن آهي، يعني ابن ابو عمران [سعيد بن جبير] کان [ابن عباس] تائين چيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'ذوالحج جي مهيني جي پهرين ڏهه ڏينهن کان وڌيڪ نيڪ عمل ڪرڻ جا ڏينهن نه آهن،' صحابه ڪرام پڇيو، اي الله جا رسول، جهاد في سبيل الله به؟ رسول الله صلي الله عليه وسلم جواب ڏنو؛ 'جيتوڻيڪ اهو جهاد في سبيل الله هجي، سواءِ ان شخص جي جيڪو پنهنجي مال ۽ جان سان جهاد ڪري ۽ انهن مان ڪنهن به مان ڪجهه به واپس نه ڪري'. هن باب ۾ - ابن عمر، ابو هريره، عبدالله بن عمرو ۽ جابر کان به روايتون آهن - توبه ڪئي وئي آهي. ابن عباس جي حديث حسن صحيح غريب حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 689
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مَسْعُودُ بْنُ وَاصِلٍ عَنْ نَهَّاسِ بْنِ قَهْمٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ أَيَّامٍ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ أَنْ يُتَعَبَّدَ لَهُ فِيهَا مِنْ عَشْرِ ذِي الْحِجَّةِ يَعْدِلُ صِيَامُ كُلِّ يَوْمٍ مِنْهَا بِصِيَامِ سَنَةٍ وَقِيَامُ كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْهَا بِقِيَامِ لَيْلَةِ الْقَدْرِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مَسْعُودِ بْنِ وَاصِلٍ عَنْ النَّهَّاسِ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمْ يَعْرِفْهُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ مِثْلَ هَذَا و قَالَ قَدْ رُوِيَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا شَيْءٌ مِنْ هَذَا وَقَدْ تَكَلَّمَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ فِي نَهَّاسِ بْنِ قَهْمٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
اسان کي [ابوبڪر بن نافع البشري] ٻڌايو آهي ته اسان کي [مسعود بن واشيل] ٻڌايو آهي ته [نحاس بن قهم] ان کان [قتاده] ان کان [سعيد بن المسيب] ان کان [ابو هريره] نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جن فرمايو ته: 'الله تعاليٰ کي ذوالحج جي پهرين ڏهن ڏينهن کان وڌيڪ عبادت لاءِ ڪو به ڏينهن پسند ناهي، هڪ ڏينهن جو روزو هڪ سال جي روزن جي برابر آهي ۽ هڪ رات جو شام جي نماز ليلة القدر جي رات جي نماز جي برابر آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته: هي هڪ غريب حديث آهي جيڪا اسان کي نحاس مان مسعود بن واشيل جي حديث کان سواءِ خبر ناهي. هو چوي ٿو ته: مون محمد کان هن حديث بابت پڇيو، پر هن کي هن سطر کان سواءِ خبر نه هئي، هن اهو پڻ چيو ته؛ قتاده هن حديث کي سيد بن المسيب کان رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم کان مرسل طريقي سان نقل ڪيو آهي ۽ يحيٰ بن سعيد نحاس بن قهم جي حفظ جي لحاظ کان تنقيد ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 690
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ثُمَّ أَتْبَعَهُ سِتًّا مِنْ شَوَّالٍ فَذَلِكَ صِيَامُ الدَّهْرِوَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اسْتَحَبَّ قَوْمٌ صِيَامَ سِتَّةِ أَيَّامٍ مِنْ شَوَّالٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ هُوَ حَسَنٌ هُوَ مِثْلُ صِيَامِ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَيُرْوَى فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ وَيُلْحَقُ هَذَا الصِّيَامُ بِرَمَضَانَ وَاخْتَارَ ابْنُ الْمُبَارَكِ أَنْ تَكُونَ سِتَّةَ أَيَّامٍ فِي أَوَّلِ الشَّهْرِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ إِنْ صَامَ سِتَّةَ أَيَّامٍ مِنْ شَوَّالٍ مُتَفَرِّقًا فَهُوَ جَائِزٌ قَالَ وَقَدْ رَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ وَسَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُمَرَ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا وَرَوَى شُعْبَةُ عَنْ وَرْقَاءَ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَسَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ هُوَ أَخُو يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ عَنْ إِسْرَائِيلَ أَبِي مُوسَى عَنْ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ قَالَ كَانَ إِذَا ذُكِرَ عِنْدَهُ صِيَامُ سِتَّةِ أَيَّامٍ مِنْ شَوَّالٍ فَيَقُولُ وَاللَّهِ لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ بِصِيَامِ هَذَا الشَّهْرِ عَنْ السَّنَةِ كُلِّهَا
اسان کي [احمد بن مني] ٻڌايو آهي اسان کي [ابو معاويه] اسان کي [سعد بن سعيد] ٻڌايو آهي [عمر بن ثابت] کان [ابو ايوب] چيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'جيڪو رمضان ۾ روزو رکي ٿو ۽ ان کان پوءِ شوال جي مهيني ۾ ڇهه ڏينهن روزا رکي ٿو، اهو سڄو سال روزو رکڻ جي برابر آهي'. هن باب ۾ - جابر، ابو هريره ۽ ثوبان کان به هڪ روايت آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ ابو ايوب جي حديث حسن صحيح حديث آهي. ڪجهه عالم هن حديث جي بنياد تي شوال جي مهيني ۾ ڇهه ڏينهن روزا رکڻ پسند ڪن ٿا. ابن المبارڪ چيو ته؛ هي راءِ هر مهيني جي وچ ۾ ٽي ڏينهن روزا رکڻ وانگر سٺي آهي، ابن المبارڪ جاري رکيو، ڪيترن ئي حديثن ۾ نقل ڪئي وئي آهي؛ ته هي روزو رمضان جي روزن جو تسلسل آهي، ابن مبارڪ مهيني جي شروعات ۾ لڳاتار ڇهه ڏينهن روزا رکڻ کي ترجيح ڏني، پر جيڪڏهن توهان لڳاتار ڇهه ڏينهن نه روزا رکڻ چاهيو ٿا ته ڪو به حرج ناهي. - راوي - چيو؛ [عبدالعزيز بن محمد] هي حديث [شفوان بن سليم] کان روايت ڪئي آهي، جڏهن ته [سعد بن سعيد] ان کي [عمر بن ثابت] کان [ابو ايوب] کان رسول الله ﷺ کان روايت ڪيو آهي. ساڳئي طرح، [صيوبة] هي حديث [ورقاء بن عمر] کان [سعد بن سعيد] کان ۽ سعد بن سعيد سندس ڀاءُ يحيى بن سعيد الانصاري هو، حديث جي عالمن سعد بن سعيد تي سندس يادگيري جي لحاظ کان تنقيد ڪئي. اسان کي حناد اسان کي حسن بن علي الجوفيءَ اسرائيل ابو موسيٰ کان حسن البشري کان بيان ڪيو آهي ته چيو آهي؛ جيڪڏهن ان کي ٻڌايو وڃي ته هن شوال جي مهيني ۾ ڇهه ڏينهن روزا رکيا آهن ته هو چوي ٿو؛ خدا جو قسم، بيشڪ الله تعاليٰ شوال جي مهيني ۾ ڇهن ڏينهن جي روزن سان راضي ٿيو آهي، جيڪي پوري سال جي روزن جي برابر آهن.
حديث
Imam Tirmidzi : 691
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ أَبِي الرَّبِيعِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَعَهِدَ إِلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةً أَنْ لَا أَنَامَ إِلَّا عَلَى وِتْرٍ وَصَوْمَ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَأَنْ أُصَلِّيَ الضُّحَى
قتيبه اسان کي سماڪ بن حرب کان، ابو الربي کان، ابو هريره کان، ٻڌايو آهي ته: رسول الله ﷺ مون کي ٽن ڳالهين جي وصيت ڪئي: وتر جي نماز کان سواءِ نه سمهان، هر مهيني جي وچ ۾ ٽي ڏينهن روزا رکان ۽ هميشه ضحيٰ جي نماز پڙهان.
حديث
Imam Tirmidzi : 692
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَامٍ يُحَدِّثُ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ قَال سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِذَا صُمْتَ مِنْ الشَّهْرِ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَصُمْ ثَلَاثَ عَشْرَةَ وَأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَخَمْسَ عَشْرَةَوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَقُرَّةَ بْنِ إِيَاسٍ الْمُزَنِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي عَقْرَبٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ وَقَتَادَةَ بْنِ مِلْحَانَ وَعُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ وَجَرِيرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ أَنَّ مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ كَانَ كَمَنْ صَامَ الدَّهْرَ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي اسان کي [ابو داؤد] ٻڌايو آهي هن چيو؛ اسان کي [صيوبة] چيو آهي [العماسي] کان، هن چيو؛ مون ٻڌو آهي [يحيى بن سام] ٻڌو آهي [موسى بن طلحه] کان، هن چيو؛ مون ٻڌو آهي [ابو دزر] چوندي؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم مون کي فرمايو؛ 'اي ابو ذر، جيڪڏهن توهان هر مهيني ۾ ٽي ڏينهن روزا رکڻ چاهيو ٿا، ته تيرهين، چوڏهين ۽ پندرهين تاريخ جا روزا رکو'. هن باب ۾ - ابو قتاده، عبدالله بن عمرو، قرة بن اياس المزاني، عبدالله بن مسعود، ابو عقرب، ابن عباس، عيسيه، قتاده بن ملحان، عثمان بن ابي العاش ۽ جرير کان به روايتون آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ ابو دزر جي حديث حسن حديث آهي. ڪجهه حديثن ۾ ان جي روايت ڪئي وئي آهي؛ 'جيڪو هر مهيني ۾ ٽي ڏينهن روزا رکي ٿو اهو سڄي سال جي روزن جي برابر آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 693
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَامَ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَذَلِكَ صِيَامُ الدَّهْرِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَصْدِيقَ ذَلِكَ فِي كِتَابِهِ{ مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا }الْيَوْمُ بِعَشْرَةِ أَيَّامٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي شِمْرٍ وَأَبِي التَّيَّاحِ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو معاويه] [عاشق الاهول] کان [ابو عثمان عن نهدي] کان [ابو ذر] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جيڪو هر مهيني ۾ ٽي ڏينهن روزا رکي ٿو، اهو پوري مهيني جي روزن جي برابر آهي'. پوءِ الله عزوجل هڪ آيت نازل ڪئي جيڪا هن معاملي جي تصديق ڪري ٿي، يعني - سندس ڪلام - جيڪو هڪ نيڪي ڪندو ان کي ڏهه ڀيرا ثواب ملندو، هڪ ڏينهن جو روزو ڏهن ڏينهن جي برابر آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. [صيوبة] هي حديث [ابو شمر] کان ۽ [ابو طيه] [ابو عثمان] کان [ابو هريره] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي.
حديث
Imam Tirmidzi : 694
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ الرِّشْكِ قَال سَمِعْتُ مُعَاذَةَ قَالَتْقُلْتُ لِعَائِشَةَ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ قَالَتْ نَعَمْ قُلْتُ مِنْ أَيِّهِ كَانَ يَصُومُ قَالَتْ كَانَ لَا يُبَالِي مِنْ أَيِّهِ صَامَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَيَزِيدُ الرِّشْكُ هُوَ يَزِيدُ الضُّبَعِيُّ وَهُوَ يَزِيدُ بْنُ الْقَاسِمِ وَهُوَ الْقَسَّامُ وَالرِّشْكُ هُوَ الْقَسَّامُ بِلُغَةِ أَهْلِ الْبَصْرَةِ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي [ابو دائود] اسان کي [صيوبة] ٻڌايو آهي [يزيد الرِسڪ] کان، هن چيو ته؛ مون [معاذة] کي چوندي ٻڌو آهي؛ مون [عائشه] کان پڇيو، ڇا رسول الله ﷺ هر مهيني ٽي ڏينهن روزا رکڻ پسند ڪندا هئا؟ . عائشه رضي الله عنها چيو؛ ها مون پڇيو، ڇا هو مهيني جي ڪهڙي حصي ۾ روزا رکي ٿو؟ هن جواب ڏنو، هن کي پرواه ناهي ته روزي جي ڪهڙي حصي ۾. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. هن - راوي - چيو؛ يزيد الرِسڪ يزيد الذُبَعِي آهي، يعني يزيد بن قاسم، هو القسام آهي، ۽ بصره وارن جي زبان ۾ رِسڪ قسام آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 695
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبَّكُمْ يَقُولُ كُلُّ حَسَنَةٍ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَالصَّوْمُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ الصَّوْمُ جُنَّةٌ مِنْ النَّارِ وَلَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ وَإِنْ جَهِلَ عَلَى أَحَدِكُمْ جَاهِلٌ وَهُوَ صَائِمٌ فَلْيَقُلْ إِنِّي صَائِمٌوَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَكَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ وَسَلَامَةَ بْنِ قَيْصَرٍ وَبَشِيرِ ابْنِ الْخَصَاصِيَةِ وَاسْمُ بَشِيرٍ زَحْمُ بْنُ مَعْبَدٍ وَالْخَصَاصِيَةُ هِيَ أُمُّهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
اسان کي ٻڌايو آهي [عمران بن موسيٰ القزاز] اسان کي ٻڌايو آهي [عبدالوارث بن سعيد] اسان کي [علي بن زيد] [سعيد بن المسيب] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'بيشڪ توهان جو رب فرمائي ٿو ته هر نيڪي جو بدلو ڏهه کان ست سؤ ڀيرا آهي، جڏهن ته روزو منهنجي لاءِ آهي ۽ مان ئي روزي جو بدلو ڏيندس - بغير ڪنهن حد جي - روزي جي مقدار جي - روزيدار جي بدبو الله جي نظر ۾ خوشبو جي بوءَ کان وڌيڪ خوشبودار آهي - ۽ جيڪڏهن توهان مان ڪو توهان کي جنگ ۾ سڏي ٿو جيتوڻيڪ هو روزو رکي رهيو آهي، ته پوءِ چئو ته مان روزو آهيان'. هن باب ۾ - معاذ بن جبل، سهل بن سعد، ڪعب بن عجره سلمه بن قيصر ۽ بصير بن خششيه کان به روايتون آهن - توبه ڪئي وئي آهي. ۽ بشير جو نالو زهم بن معبد هو، جڏهن ته خششه بشير جي ماءُ هئي. ابو عيسيٰ چيو: ابو هريره جي حديث هن رستي کان حسن غريب حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 696
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَبَابًا يُدْعَى الرَّيَّانَ يُدْعَى لَهُ الصَّائِمُونَ فَمَنْ كَانَ مِنْ الصَّائِمِينَ دَخَلَهُ وَمَنْ دَخَلَهُ لَمْ يَظْمَأْ أَبَدًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو عامر العقادي] ٻڌايو آهي ته [هشام بن سعد] کان [ابو حازم] کان [سهل بن سعد] رسول الله ﷺ کان، پاڻ فرمايو ته: 'بيشڪ، جنت ۾ هڪ دروازو آهي جنهن کي 'ريان' سڏيو ويندو آهي، مستقبل ۾ هميشه روزيدارن کي ان ۾ داخل ٿيڻ لاءِ سڏيو ويندو ۽ جيڪو به ان ۾ داخل ٿيندو، ان کي ڪڏهن به اڃ نه لڳندي.' ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي حسن صحيح غريب حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 697
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ فَرْحَةٌ حِينَ يُفْطِرُ وَفَرْحَةٌ حِينَ يَلْقَى رَبَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي [عبد العزيز بن محمد] کان [سهيل بن ابو صالح] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'روزو رکڻ وارن کي ٻہ خوشيون آهن، هڪ افطار ڪرڻ وقت خوشي ۽ ٻي خوشي جڏهن اهي مستقبل ۾ پنهنجي رب سان ملندا.' ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 698
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ غَيْلَانَ بْنِ جَرِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ بِمَنْ صَامَ الدَّهْرَ قَالَ لَا صَامَ وَلَا أَفْطَرَ أَوْ لَمْ يَصُمْ وَلَمْ يُفْطِرْوَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَأَبِي مُوسَى قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ صِيَامَ الدَّهْرِ وَأَجَازَهُ قَوْمٌ آخَرُونَ وَقَالُوا إِنَّمَا يَكُونُ صِيَامُ الدَّهْرِ إِذَا لَمْ يُفْطِرْ يَوْمَ الْفِطْرِ وَيَوْمَ الْأَضْحَى وَأَيَّامَ التَّشْرِيقِ فَمَنْ أَفْطَرَ هَذِهِ الْأَيَّامَ فَقَدْ خَرَجَ مِنْ حَدِّ الْكَرَاهِيَةِ وَلَا يَكُونُ قَدْ صَامَ الدَّهْرَ كُلَّهُ هَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ و قَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ نَحْوًا مِنْ هَذَا وَقَالَا لَا يَجِبُ أَنْ يُفْطِرَ أَيَّامًا غَيْرَ هَذِهِ الْخَمْسَةِ الْأَيَّامِ الَّتِي نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهَا يَوْمِ الْفِطْرِ وَيَوْمِ الْأَضْحَى وَأَيَّامِ التَّشْرِيقِ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [قطيبه] ۽ [احمد بن عبده] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [حماد بن زيد] [غيلان بن جرير] [عبدالله بن معبد] [ابو قتاده] کان ٻڌايو آهي ته؛ رسول الله ﷺ کان پڇيو ته، اي الله جا رسول، انهن ماڻهن بابت ڇا جيڪي سال ۾ روزا رکن ٿا؟ پاڻ جواب ڏنو؛ 'اهو روزو نه رکڻ يا روزو نه ڇڏڻ جي برابر آهي. هن باب ۾ - عبدالله بن عمرو، عبدالله بن شيخر ۽ عمران بن حسين ۽ ابو موسيٰ کان هڪ - تاريخ - پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ ابو قتاده جي حديث حسن حديث آهي. ڪجهه عالم دھر جي روزي کي ناپسند ڪن ٿا جڏهن ته ٻيا ان جي اجازت ڏين ٿا، اهي چون ٿا؛ ڪنهن به شخص لاءِ صرف ان صورت ۾ دھر جو روزو رکڻ حرام آهي جڏهن هو عيد الفطر، عيد الاضحيٰ ۽ تسريق جي ڏينهن تي روزو نه ٿو ڇڏي، تنهن ڪري جيڪو به انهن ڏينهن تي روزو نٿو رکي، ان تي دھر جو روزو رکڻ منع ناهي، مالڪ بن انس ۽ سيافيءَ جي روايت مطابق. احمد ۽ اسحاق جو به اهو ئي رايو هو، انهن چيو ته؛ مٿي ذڪر ڪيل پنجن ڏينهن کان سواءِ ٻين ڏينهن تي روزو رکڻ واجب ناهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 699
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَسَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ صِيَامِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ صَامَ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ قَدْ أَفْطَرَ قَالَتْ وَمَا صَامَ رَسُولُ اللَّهِ شَهْرًا كَامِلًا إِلَّا رَمَضَانَوَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ صَحِيحٌ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي [حماد بن زيد] ايوب کان [عبدالله بن شقيق کان] ٻڌايو آهي ته مون [عيسيه کان رسول الله صلي الله عليه وسلم جي روزي بابت پڇيو، هن جواب ڏنو ته، اڪثر روزا رکندا هئا جيستائين اسان چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم ڪڏهن به روزو نه ٽوڙيو، ۽ اڪثر روزو به ٽوڙيندا هئا جيستائين اسان چيو ته هن ڪڏهن به روزو نه رکيو، عيسيه رضي الله عنها چيو؛ پر، رسول الله صلي الله عليه وسلم رمضان جي مهيني کان سواءِ ڪڏهن به پورو مهينو روزو نه رکيو. هن باب ۾ - هڪ تاريخ - قلمبند - انس ۽ ابن عباس کان حديث پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ عيسيه جي حديث هڪ صحيح حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 700
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ صَوْمِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ يَصُومُ مِنْ الشَّهْرِ حَتَّى نَرَى أَنَّهُ لَا يُرِيدُ أَنْ يُفْطِرَ مِنْهُ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَرَى أَنَّهُ لَا يُرِيدُ أَنْ يَصُومَ مِنْهُ شَيْئًا وَكُنْتَ لَا تَشَاءُ أَنْ تَرَاهُ مِنْ اللَّيْلِ مُصَلِّيًا إِلَّا رَأَيْتَهُ مُصَلِّيًا وَلَا نَائِمًا إِلَّا رَأَيْتَهُ نَائِمًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي [اسماعيل بن جعفر] [حميد] کان [انس بن مالڪ] تائين ٻڌايو آهي ته ان کان رسول الله صلي الله عليه وسلم جي روزي بابت پڇيو ويو، انس جواب ڏنو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم هميشه هر مهيني روزا رکندا هئا، تنهن ڪري اسان سوچيو ته هو روڪڻ نٿو چاهي، ان کي اڪثر روزو ٽوڙيندي به ڏٺو ويندو هو، تنهن ڪري اسان سوچيو ته هو روزو رکڻ نٿو چاهي، جيڪڏهن توهان هن کي رات جو نماز پڙهندي ڏسڻ چاهيو ٿا ته ضرور هن کي نماز پڙهندي ڏسندا، اهڙي طرح جيڪڏهن توهان هن کي سمهندي ڏسڻ چاهيو ٿا ته توهان هن کي رات جو سمهندي ڏسندا. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
