Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 හදීස්
හදීස්
Imam Tirmidzi : 661
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَيُبَاشِرُ وَهُوَ صَائِمٌ وَكَانَ أَمْلَكَكُمْ لِإِرْبِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَيْسَرَةَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ شُرَحْبِيلَ وَمَعْنَى لِإِرْبِهِ لِنَفْسِهِ
[හන්නද්] අපට [අල් අ'මාසි] [ඉබ්රාහිම්] [අල්කාමා] වෙතින් [අල් අස්වාද්] [අල්] අපට [හන්නද්] අපට පවසා ඇති පරිදි, [අල්] කමා] වෙතින් [අල්] කමා] වෙතින් [අල් අස්වාද්] [අයිසියා] වෙතින් [අල්] කමා] මෙසේ පැවසීය, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වරක් මා සිපගෙන ආදරයෙන් රැකබලා ගත් අතර ඔහු ශක්තිමත්ම සංයමයක් ඇති පුද්ගලයා විය. අබු ඊසා පැවසුවේ, මෙය සත්ය හසන් හදීසයක් බවයි. අබු මයිසාරාගේ නම අම්රු බින් සයුරාබිල් ය. ලි ඉර්බිහි යන්නෙහි තේරුම තමාවම පාලනය කර ගැනීමයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 662
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَفْصَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ لَمْ يُجْمِعْ الصِّيَامَ قَبْلَ الْفَجْرِ فَلَا صِيَامَ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَفْصَةَ حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَوْلُهُ وَهُوَ أَصَحُّ وَهَكَذَا أَيْضًا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ الزُّهْرِيِّ مَوْقُوفًا وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلَّا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا صِيَامَ لِمَنْ لَمْ يُجْمِعْ الصِّيَامَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فِي رَمَضَانَ أَوْ فِي قَضَاءِ رَمَضَانَ أَوْ فِي صِيَامِ نَذْرٍ إِذَا لَمْ يَنْوِهِ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يُجْزِهِ وَأَمَّا صِيَامُ التَّطَوُّعِ فَمُبَاحٌ لَهُ أَنْ يَنْوِيَهُ بَعْدَ مَا أَصْبَحَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ
[ඉෂාක් බින් මන්සූර්] අපට පවසා ඇති පරිදි [ඉබ්නු අබු මරියම්] අපට [යාහ්යා බින් අයුබ්] [අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු බකර්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] [සලීම් බින් අබ්දුල්ලා] [ඔහුගේ පියා] [හෆ්ෂා] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන්] පවසා ඇති පරිදි ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'යමෙක් අලුයම උදාවීමට පෙර අදහස් නොකරන්නේ නම් ඔහුගේ උපවාසය අවලංගු වේ'. අබු ඊසා පැවසුවේ, හෆ්ෂා හදීසය මෙම මාර්ගයෙන් හැර මර්ෆු හි විස්තර කර ඇති බව අපි නොදනිමු. මේවා ඉබ්නු උමර්ගේ වචන බවත් මෙම ප්රකාශය වඩාත් සත්ය බවත් ඉබ්නු උමර්ගෙන් නෆි' තුමාගෙන් විස්තර කර ඇත. එලෙසම, මෙම හදීසය අස් සුහ්රිගෙන් මව්කුෆ් ආකාරයෙන් විස්තර කර ඇති අතර යාහ්යා බින් අයුබ් හැර මෙම හදීසය අර්ථකථනය කළ කිසිවෙකු ගැන අපි නොදනිමු. උලමාවරුන්ට අනුව මෙම හදීසයේ තේරුම 'රාමද්ලාන් මාසයේ උදාවීමට පෙර හෝ රාමද්ලාන් උපවාසයට වන්දි ගෙවීමේදී හෝ නඩ්සර් උපවාසයේදී අදහස් නොකරන්නේ නම්, ඔහුගේ උපවාසය වලංගු නොවේ. සුන්නා උපවාසය සම්බන්ධයෙන්, ඔබට අලුයම පසු එය කිරීමට අදහස් කළ හැකිය. මෙය ෂාෆි, අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 663
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ ابْنِ أُمِّ هَانِئٍ عَنْ أُمِّ هَانِئٍ قَالَتْكُنْتُ قَاعِدَةً عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِشَرَابٍ فَشَرِبَ مِنْهُ ثُمَّ نَاوَلَنِي فَشَرِبْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ إِنِّي أَذْنَبْتُ فَاسْتَغْفِرْ لِي فَقَالَ وَمَا ذَاكِ قَالَتْ كُنْتُ صَائِمَةً فَأَفْطَرْتُ فَقَالَ أَمِنْ قَضَاءٍ كُنْتِ تَقْضِينَهُ قَالَتْ لَا قَالَ فَلَا يَضُرُّكِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَعَائِشَةَ
[කුටයිබා] අපට [සිමාක් බින් හාර්බ්] [ඉබ්නු උම්මි හනී] [උම්මු හනී] වෙතින් [අබු අල් අහ්වාෂ්] අපට [කුටයිබා] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, ඔහු මෙසේ පැවසීය, මම රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අසල වාඩි වී, පසුව ඔහුට ජලය පූජා කළෙමි, පසුව ඔහු එය පානය කර ඉතිරි කොටස මට දුන්නේය, පසුව මම එය පානය කළෙමි, පසුව මම පව් කළ නිසා මට සමාව ඉල්ලන්නැයි කීවෙමි, ඔහු ඇසුවේය: 'මම කුමක් කළාද? ඔබ කළාද?' මම පිළිතුරු දුන්නා, මම කලින් උපවාස කළා, පසුව මම උපවාසය බිඳ දැමුවා, ඔහු නැවතත් ඇසුවේය: 'කද්ලා උපවාසය යනු කුමක්ද'? මම පිළිතුරු දුන්නා, නැත. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'එය ඔබට හානියක් නොකරනු ඇත'. අබු ඊසා මෙසේ පැවසීය, මෙම පරිච්ඡේදයේ - අබු සයිද් සහ 'අයිසියා' ගෙන් - හිතාමතා-කථාවක් ද ඇත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 664
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ كُنْتُ أَسْمَعُ سِمَاكَ بْنَ حَرْبٍ يَقُولُ أَحَدُ ابْنَيْ أُمِّ هَانِئٍ حَدَّثَنِي فَلَقِيتُ أَنَا أَفْضَلَهُمَا وَكَانَ اسْمُهُ جَعْدَةَ وَكَانَتْ أُمُّ هَانِئٍ جَدَّتَهُ فَحَدَّثَنِي عَنْ جَدَّتِهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا فَدَعَى بِشَرَابٍ فَشَرِبَ ثُمَّ نَاوَلَهَا فَشَرِبَتْ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَا إِنِّي كُنْتُ صَائِمَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّائِمُ الْمُتَطَوِّعُ أَمِينُ نَفْسِهِ إِنْ شَاءَ صَامَ وَإِنْ شَاءَ أَفْطَرَقَالَ شُعْبَةُ فَقُلْتُ لَهُ أَأَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ أُمِّ هَانِئٍ قَالَ لَا أَخْبَرَنِي أَبُو صَالِحٍ وَأَهْلُنَا عَنْ أُمِّ هَانِئٍ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ فَقَالَ عَنْ هَارُونَ بْنِ بِنْتِ أُمِّ هَانِئٍ عَنْ أُمِّ هَانِئٍ وَرِوَايَةُ شُعْبَةَ أَحْسَنُ هَكَذَا حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ فَقَالَ أَمِينُ نَفْسِهِ و حَدَّثَنَا غَيْرُ مَحْمُودٍ عَنْ أَبِي دَاوُدَ فَقَالَ أَمِيرُ نَفْسِهِ أَوْ أَمِينُ نَفْسِهِ عَلَى الشَّكِّ وَهَكَذَا رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ شُعْبَةَ أَمِينُ أَوْ أَمِيرُ نَفْسِهِ عَلَى الشَّكِّ قَالَ وَحَدِيثُ أُمِّ هَانِئٍ فِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الصَّائِمَ الْمُتَطَوِّعَ إِذَا أَفْطَرَ فَلَا قَضَاءَ عَلَيْهِ إِلَّا أَنْ يُحِبَّ أَنْ يَقْضِيَهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَالشَّافِعِيِّ
මහමුද් බින් ගයිලාන් අපට [අබු දාවුද්] අපට [සියුබා] පැවසූ බව අපට පවසා ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය, මම වරක් [සිමාක් බින් හාර්බ්] පවසනු අසා ඇත්තෙමි, උම් හානිගේ මුණුබුරෙකු වන [ජාදා] මට පැවසූ අතර [උම්මු හානි] ඔහුගේ ආච්චි බව ඔහුගේ ආච්චි, එබැවින් ඔහුගේ ආච්චි මට පවසා ඇත්තේ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ඔහුගේ නිවසට පැමිණ ජලය ඉල්ලා එය පානය කළ බවත්, පසුව ඔහු එය ඔහුට දුන් බවත්, පසුව ඔහු එය පානය කළ බවත්ය. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඇත්ත වශයෙන්ම මම උපවාසයේ යෙදී සිටියෙමි, එබැවින් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පැවසීය: 'සුන්නාව අනුව උපවාස කරන අයට තමන් කෙරෙහි වැඩි අයිතිවාසිකම් ඇත, ඔවුන්ට අවශ්ය නම් ඔවුන්ගේ උපවාසය අවලංගු කිරීමට හෝ සම්පූර්ණ කිරීමට ඔවුන්ට හැකිය'. [සියුබා] මෙසේ පැවසීය, මම ඔහුගෙන් ඇසුවෙමි, ඔබ එය උම් හානිගෙන් කෙලින්ම අසා තිබේද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ නැත, නමුත් [අබු ෂාලිහ්] සහ මගේ පවුලේ අය [උම්මු හනි'] ගෙන් එය වාර්තා කළහ. [හම්මාද් බින් සලාමා] මෙම හදීසය [සිමාක් බින් හාර්බ්] ගෙන් විස්තර කළ බව ඔහු පැවසීය, [උම්මු හනි'] ගෙන් [හරුන් බින්ත් උම් හනි'] ගෙන්, සයූබාගේ විස්තරය වඩා හොඳ වුවත්. අබු දාවුද්ගෙන් මහමුද් බින් ගයිලාන් අපට පැවසුවේ එයයි, එබැවින් ඔහු පැවසුවේ 'ඔහුට තමාට වඩා වැඩි අයිතිවාසිකම් ඇත' යනුවෙනි. තවද, අබු දාවුද්ගෙන් මහමුද් ලෆාඩ්ස් හැරුණු විට, ඔහුට තමා කෙරෙහි වැඩි පාලනයක් ඇති බව අපට පවසා ඇත - අමීර්- හෝ තමා කෙරෙහි වැඩි අයිතියක් ඇති බව - අමීන්- - සැකයක් ඇති බැවින් - එලෙසම මෙම හදීසය සියුබාගෙන් බොහෝ නාලිකා හරහා විස්තර කරන ලද්දේ 'ඔහු කෙරෙහි වැඩි බලයක් - අමීර්- හෝ ඔහු කෙරෙහි වැඩි අයිතියක් ඇත - ආමෙන්- සැකයක් ඇති විට. ඔහු පැවසුවේ, උම් හනීගේ හදීසයේ දෝෂයක් ඇති නමුත්, මෙම හදීසය සහාබාවරුන් අතර සහ ඔවුන්ගෙන් පසු විද්වතුන් විසින් ක්රියාත්මක කරනු ලබන අතර, නිදහසට කරුණක් නොමැතිව සුන්නා උපවාසයක් කඩ කරන පුද්ගලයෙකු, ඔහුට එය කිරීමට අවශ්ය නම් මිස ඔහුගේ උපවාසය සඳහා වන්දි ගෙවීමට බැඳී නැත, මෙම කියමනට සුෆියාන් අට්ස් ත්සෞරි, අහමඩ්, ඉෂාක් සහ සියාෆිගේ මතය ද ඇතුළත් වේ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 665
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى عَنْ عَمَّتِهِ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا فَقَالَ هَلْ عِنْدَكُمْ شَيْءٌ قَالَتْ قُلْتُ لَا قَالَ فَإِنِّي صَائِمٌ
[හන්නද්] අපට [වාකි] [තල්හා බින් යාන්යා] ගෙන් [අයිස්යා බින්ත් තල්හා] ගෙන් [උම්මුල් මුක්මිනින් අයිස්යා] ගෙන් අපට [වාකි] ගෙන් අපට [හන්නද්] පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, දිනක් අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මගේ නිවසට පැමිණ, 'ඔබ ළඟ කෑමට යමක් තිබේද?' යනුවෙන් විමසීය. ඔහු - 'අයිස්යා රදියල්ලාහු අන්හු' තුමා පිළිතුරු දුන්නේය, 'මම නැහැ' කියා පිළිතුරු දුන්නා. එවිට ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'එසේ නම් මම උපවාස කරන්නෙමි'.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 666
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِينِي فَيَقُولُ أَعِنْدَكِ غَدَاءٌ فَأَقُولُ لَا فَيَقُولُ إِنِّي صَائِمٌ قَالَتْ فَأَتَانِي يَوْمًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ قَدْ أُهْدِيَتْ لَنَا هَدِيَّةٌ قَالَ وَمَا هِيَ قَالَتْ قُلْتُ حَيْسٌ قَالَ أَمَا إِنِّي قَدْ أَصْبَحْتُ صَائِمًا قَالَتْ ثُمَّ أَكَلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
[මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට [සුෆියාන්] [තල්හා බින් යාහ්යා] [අයිස්යා බින්ත් තල්හා] [උම්මුල් මුක්මිනින් අයිස්යා] වෙතින් [බිසීර් බින් අස් සාරි] අපට [සුෆියාන්] වෙතින් [අයිස්යා බින්ත් තල්හා] [උම්මුල් මුක්මිනින් අයිස්යා] වෙතින් ඔහු මෙසේ පැවසීය, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් මගේ නිවසට පැමිණ මෙසේ ඇසුවේය: 'ඔබ දිවා ආහාරය ගන්නවාද?' මම පිළිතුරු දුන්නා, නැහැ. ඔහු මෙසේ කීවේය: 'එසේ නම් මම උපවාස කරනවා'. ඔහු - 'අයිස්යා රදියල්ලාහු අන්හා-' කිව්වා, දවසක් ඔහු නැවත මා වෙත ආවා, පසුව මම ඔහුට කිව්වා, අපට ආහාර ස්වරූපයෙන් තෑග්ගක් ලබා දුන්නා, ඔහු මෙසේ ඇසුවා: 'ඒ මොකක්ද?' මම පිළිතුරු දුන්නා, හයිස් - එනම් සමින් සහ 'අකිත්' සමඟ මිශ්ර කළ රටඉඳි -, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, අද උදෑසන මම උපවාස කිරීමට අදහස් කළෙමි'. පසුව ඔහු එය කෑවා. අබු ඊසා පැවසුවේ, මෙය හසන් හදීසයක් බවයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 667
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكُنْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ صَائِمَتَيْنِ فَعُرِضَ لَنَا طَعَامٌ اشْتَهَيْنَاهُ فَأَكَلْنَا مِنْهُ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَدَرَتْنِي إِلَيْهِ حَفْصَةُ وَكَانَتْ ابْنَةَ أَبِيهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا صَائِمَتَيْنِ فَعُرِضَ لَنَا طَعَامٌ اشْتَهَيْنَاهُ فَأَكَلْنَا مِنْهُ قَالَ اقْضِيَا يَوْمًا آخَرَ مَكَانَهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى صَالِحُ بْنُ أَبِي الْأَخْضَرِ وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَفْصَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَ هَذَا وَرَوَاهُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَمَعْمَرٌ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَزِيَادُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْحُفَّاظِ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَائِشَةَ مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ عُرْوَةَ وَهَذَا أَصَحُّ لِأَنَّهُ رُوِيَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ سَأَلْتُ الزُّهْرِيَّ قُلْتُ لَهُ أَحَدَّثَكَ عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ لَمْ أَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ فِي هَذَا شَيْئًا وَلَكِنِّي سَمِعْتُ فِي خِلَافَةِ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ مِنْ نَاسٍ عَنْ بَعْضِ مَنْ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ عِيسَى بْنِ يَزِيدَ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ فَرَأَوْا عَلَيْهِ الْقَضَاءَ إِذَا أَفْطَرَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ
[අහ්මද් බින් මානි'] අපට පවසා ඇත [කට්සිර් බින් හිෂාම්] අපට පවසා ඇත [අස් සුහ්රි] [අයිසියා] සිට [අස් සුහ්රි] සිට [අයිසා] දක්වා ඔහු මෙසේ පැවසීය: එක් දිනක් හෆ්ෂා සහ මම උපවාස කළෙමු, පසුව අපට කැමති ආහාර පිරිනමන ලදී, පසුව අපි එය කෑවෙමු, හදිසියේම නබිතුමා පැමිණ හෆ්ෂා ඔහු වෙත ළඟා වීමට මට පෙර ගියේය - ඔහුගේ පියාගේ ස්වභාවය මෙන් - අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, අපි උපවාස කරමින් සිටියෙමු, පසුව අපට කැමති ආහාර ලබා දෙන ලදී, පසුව අපි එය කෑවෙමු, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'වෙනත් දිනක උපවාස කරන්න'. අබු ඊසා පැවසුවේ, [සාලිහ් බින් අබු අක්ද්ලර්] සහ [මුහම්මද් බින් අබු හෆ්ෂා] ඉහත හදීසයේ මෙන් මුර්සල් ආකාරයෙන් [අස් සුහ්රි] සිට [අස් සුහ්රි] සිට [අයිසියා] දක්වා මෙම හදීසය විස්තර කර ඇත. මේ අතර, [මලික් බින් අනස්] සහ [ම'මර්] සහ ['උබයිදුල්ලාහ් බින් උමර්] සහ [සියාද් බින් සාද්] මෙන්ම හෆාෂ් හදීස් එකකට වඩා වැඩි ගණනක් [අයිස්යා] වෙතින් [අස් සුහ්රි] වෙතින් මෙම හදීසය මුර්සාල් හි විස්තර කර ඇත, නමුත් එය එහි 'උර්වා' වෙතින් සඳහන් නොවේ. මෙම විස්තරය වඩාත් සත්ය වන්නේ එය [ඉබ්නු ජුරයිජ්] වෙතින් විස්තර කර ඇති බැවිනි, ඔහු මෙසේ පැවසීය, මම [අස් සුහ්රි]ගෙන් ඇසුවෙමි, 'උර්වා' ඔබට 'අයිස්යා' වෙතින් මෙම හදීසය පැවසුවාද? ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, 'උර්වා'ගෙන් මේ කාරණය සම්බන්ධයෙන් එක හදීසයක්වත් මම අසා නැත, නමුත් සුලෙයිමාන් බින් අබ්දුල් මලික්ගේ කලීෆත් සමයේදී [අයිස්යා]ගෙන් මෙම හදීසය ගැන විමසූ [කිහිප දෙනෙකුගෙන්] මම එය අසා ඇත්තෙමි. [අලි බින් ඊසා බින් යසිද් අල්-බැග්ඩඩි] අපට මෙසේ පවසා ඇත, [ඉබ්නු ජුරයිජ්] වෙතින් [රාවු බින් උබදා] අපට පවසා ඇත, පසුව ඔහු ඉහත හදීසය විස්තර කළේය. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සහචරයින් අතර සමහර විද්වතුන් මෙම හදීසය පිළිපදින අතර, ඔවුන්ගේ මතය වන්නේ උපවාසය අත්හරින අය එයට වන්දි ගෙවිය යුතු බවයි, මෙය අනස් බින් මලික්ගේ මතය ද වේ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 668
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ إِلَّا شَعْبَانَ وَرَمَضَانَوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ سَلَمَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ أَيْضًا عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَهْرٍ أَكْثَرَ صِيَامًا مِنْهُ فِي شَعْبَانَ كَانَ يَصُومُهُ إِلَّا قَلِيلًا بَلْ كَانَ يَصُومُهُ كُلَّهُ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ هُوَ جَائِزٌ فِي كَلَامِ الْعَرَبِ إِذَا صَامَ أَكْثَرَ الشَّهْرِ أَنْ يُقَالَ صَامَ الشَّهْرَ كُلَّهُ وَيُقَالُ قَامَ فُلَانٌ لَيْلَهُ أَجْمَعَ وَلَعَلَّهُ تَعَشَّى وَاشْتَغَلَ بِبَعْضِ أَمْرِهِ كَأَنَّ ابْنَ الْمُبَارَكِ قَدْ رَأَى كِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُتَّفِقَيْنِ يَقُولُ إِنَّمَا مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ كَانَ يَصُومُ أَكْثَرَ الشَّهْرِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَ رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو
[මුහම්මද් බින් බසිසියර්] අපට [අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහදි] [සුෆියාන්] [මන්සූර්] [සලීම් බින් අබු අල් ජාද්] [අබු සලාමා] [උම්මු සලාමා] වෙතින් ඔහු අපට මෙසේ පැවසීය, ෂබාන් සහ රාමද්ලාන් මාසවල හැර, නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අඛණ්ඩව මාස දෙකක් නිරාහාරව සිටිනු මම කිසි දිනෙක දැක නැත. මෙම පරිච්ඡේදයේ - 'අයිසියා' හි - අව්යාජ - ඉතිහාසයක් ද ඇත. අබු 'ඊසා' පැවසුවේ, උම් සලාමාගේ හදීසය හසන් හදීසයක් බවයි. මෙම හදීසය අයිසියා' හි අබු සලාමාගෙන් විස්තර කර ඇති අතර, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ෂබාන් මාසයේ හැර වෙන කිසි දිනෙක නිරාහාරව සිටිනු මම දැක නැත, ඔහු බොහෝ විට ෂබාන් මාසයේ දින කිහිපයක් හැර උපවාස කළේය, ඔහු බොහෝ විට මුළු මාසය පුරාම උපවාස කළේය. [හන්නද්] අපට [අබ්දා] [මුහම්මද් බින් අම්රු] ගෙන් [අයිසියා] ගෙන් [අබු සලාමා] අපට [අබු සලාමා] ඉහත පරිදි නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගෙන් අපට [අබු සලාමා] අපට [අබු සලාමා] ගෙන් [අබු සලාමා] ගෙන් අපට [අබු සලාමා] ගෙන් අපට [අබු සලාමා] ගෙන් අපට [අබු සලාමා] ගෙන් අපට [අබු සලාමා] ගෙන් අපට [අබු සලාමා] ගෙන් අපට [අබු සලාමා] ගෙන්] ඉහත පරිදි පවසා ඇත. අරාබි භාෂා නීතිරීතිවලට අනුව, ඉබ්නු මුබාරා ගෙන් විස්තර කර ඇත්තේ, සම්පූර්ණ මාසයක් නිරාහාරව සිටීම ප්රකාශ කිරීමට අවසර ඇති බවයි, මන්ද ඔහු රාත්රී ආහාරය පමණක් ගෙන යම් ව්යාපාරයක් කළද, ඔහු මුළු රාත්රිය පුරාම අවදියෙන් සිටි බව කියනු ලැබේ - අඛණ්ඩව ක්රියාශීලීව සිටියේය. ඉහත ප්රකාශය මත පදනම්ව, ඉහත හදීස් දෙකෙහිම අර්ථයෙන් එකම සහසම්බන්ධතාවයක් ඇති බව ඉබ්නු මුබාරක් දුටු බව පෙනේ, ඇත්ත වශයෙන්ම ඉහත හදීස් වල තේරුම නම් අනාගතවක්තෘ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමා ෂබාන් මාසයේ වැඩිපුර නිරාහාරව සිටි බවයි. අබු ඊසා පැවසුවේ, [සලීම් අබු නද්ලර්] සහ තවත් අය [අබු සලාමා] ගෙන්
හදීස්
Imam Tirmidzi : 669
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَقِيَ نِصْفٌ مِنْ شَعْبَانَ فَلَا تَصُومُواقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ عَلَى هَذَا اللَّفْظِ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يَكُونَ الرَّجُلُ مُفْطِرًا فَإِذَا بَقِيَ مِنْ شَعْبَانَ شَيْءٌ أَخَذَ فِي الصَّوْمِ لِحَالِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا يُشْبِهُ قَوْلَهُمْ حَيْثُ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقَدَّمُوا شَهْرَ رَمَضَانَ بِصِيَامٍ إِلَّا أَنْ يُوَافِقَ ذَلِكَ صَوْمًا كَانَ يَصُومُهُ أَحَدُكُمْ وَقَدْ دَلَّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّمَا الْكَرَاهِيَةُ عَلَى مَنْ يَتَعَمَّدُ الصِّيَامَ لِحَالِ رَمَضَانَ
අල්-අලා බින් අබ්දුර් රහ්මාන් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන් කුටයිබා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා අපට මෙසේ පැවසීය: "ෂাবන් මාසයේ මැද භාගය පැමිණි විට, උපවාස නොකරන්න." අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමා මෙසේ පැවසීය: "ෂাবන් මාසයේ මැද භාගය පැමිණි විට, උපවාස නොකරන්න." අබු ඊසා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මෙසේ පැවසීය: "අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය හසන් සහීහ් හදීසයකි, ඉහත සඳහන් වචන සමඟ මෙම මාර්ගය හරහා හැර අපි නොදනිමු." සමහර විද්වතුන්ට අනුව ඉහත හදීසයේ තේරුම නම්, පුද්ගලයෙකු උපවාස කිරීමට පුරුදු වී නොමැති නම්, ෂাবන් මාසයේ මැද භාගය පැමිණි විට, ඔහු රාමසාන් මාසය සාදරයෙන් පිළිගන්නා නිසා උපවාසය ආරම්භ කරන බවයි. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් (රළියල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් අබු හුරෙයිරා (රළියල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් විස්තර කර ඇති අර්ථය, එනම් ඔහු සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් (රළියල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් මෙසේ විස්තර කර ඇත: 'රාමද්ලාන් මාසයට පෙර දින කිහිපයක් උපවාස නොකරන්න, එය ඔබේ සුපුරුදු උපවාස දිනයට සමපාත නොවන්නේ නම්'. රාමසාන් උපවාසය පැමිණීමට පෙර හිතාමතාම උපවාස කරන පුද්ගලයින් සඳහා මෙම හදීසය තහනම පෙන්වයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 670
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْفَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً فَخَرَجْتُ فَإِذَا هُوَ بِالْبَقِيعِ فَقَالَ أَكُنْتِ تَخَافِينَ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْكِ وَرَسُولُهُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي ظَنَنْتُ أَنَّكَ أَتَيْتَ بَعْضَ نِسَائِكَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَنْزِلُ لَيْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَيَغْفِرُ لِأَكْثَرَ مِنْ عَدَدِ شَعْرِ غَنَمِ كَلْبٍوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ الْحَجَّاجِ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ و قَالَ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ وَالْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ
[අහ්මද් බින් මානි] අපට පවසා ඇති බව [යාසිඩ් බින් හරුන්] අපට පවසා ඇති බව [යාහ්යා බින් අබු කට්සිර්] [අයිසියා] වෙතින් [අල් හජ්ජාජ් බින් අර්තා] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, එක් රාත්රියක මම අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව නැති කර ගත්තෙමි, පසුව මම පිටතට පැමිණියෙමි, පෙනෙන විදිහට මම ඔහුව බාකිහිදී සොයා ගත්තෙමි, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔබ අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයා විසින් කරන ලද අපරාධවලට බියද?' මම මෙසේ ඇසුවෙමි, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, ඔබ ඔබේ භාර්යාවන් කිහිප දෙනෙකු වෙත පැමිණි බව මම සිතුවෙමි, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, අල්ලාහ් තආලා ෂබාන් මාසයේ මධ්යම රාත්රියේ ලෝකයේ ස්වර්ගයට බැස, පසුව මිනිසුන්ට එළු රෝම ගණනාවක් සමාව දුන්නේය'. මෙම පරිච්ඡේදයේ - අබු බකර් අෂ් සිද්දික්ගෙන් - සැඟවුණු - ඉතිහාසයක් ද ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේ, අල් හජ්ජාජ්ගේ හදීසයේ මෙම පේළියෙන් හැර 'අයිෂාගේ හදීසය අපි නොදනිමු. මුහම්මද් මෙම හදීසය දුර්වල කළ බව මට ඇසිණි. ඔහු පැවසුවේ, යාහ්යා බින් අබු කට්සිර් කිසිදා උර්වාගෙන් අසා නැති අතර, අල් හජ්ජාජ් ද යාහ්යා බින් අබු කට්සිර්ගෙන් හදීස් අසා නැති බවයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 671
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْضَلُ الصِّيَامِ بَعْدَ شَهْرِ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ الْمُحَرَّمُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ
[අබු හුරෙයිරා] වෙතින් [හුමයිඩ් බින් අබ්දුර්රහ්මාන් අල් හිම්යාරි] ගෙන් [අබු බිසිර්] වෙතින් [අබු අවානා] අපට [අබු අවානා] පවසා ඇති බව [කුටයිබා] අපට පවසා ඇත, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'රමාද්ලාන් මාසයට පසු හොඳම විරාමය මුහර්රම් මාසයයි'. අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය හසාන් හදීසයක් බව අබු ඊසා පැවසීය.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 672
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَلِيٍّ قَالَسَأَلَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَيُّ شَهْرٍ تَأْمُرُنِي أَنْ أَصُومَ بَعْدَ شَهْرِ رَمَضَانَ قَالَ لَهُ مَا سَمِعْتُ أَحَدًا يَسْأَلُ عَنْ هَذَا إِلَّا رَجُلًا سَمِعْتُهُ يَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا قَاعِدٌ عِنْدَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ شَهْرٍ تَأْمُرُنِي أَنْ أَصُومَ بَعْدَ شَهْرِ رَمَضَانَ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَائِمًا بَعْدَ شَهْرِ رَمَضَانَ فَصُمْ الْمُحَرَّمَ فَإِنَّهُ شَهْرُ اللَّهِ فِيهِ يَوْمٌ تَابَ فِيهِ عَلَى قَوْمٍ وَيَتُوبُ فِيهِ عَلَى قَوْمٍ آخَرِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
ඔහු [අලි බින් හුජ්ර්] අපට මෙසේ පැවසීය, [අල්-අබ්දුර් රහ්මාන් බින් ඉෂාක්] [අන්-නු'මාන් බින් සාද්] [අලි] අපට මෙසේ පැවසීය, එක් මිනිසෙක් ඔහුගෙන් ඇසුවේය, රාමසාන් මාසයට පසු ඔබ මට උපවාස කිරීමට අණ කරන්නේ කුමන මාසයේද? ඔහු - අලි අල්ලාහ් ඔහු ගැන සතුටු වේවා - ඔහුට මෙසේ පැවසීය, මම නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් ඒ ප්රශ්නය ඇසූ මිනිසෙකු හැර වෙන කිසිවෙකු ඒ ප්රශ්නය අසන බව මම අසා නැත, මම ඔහු අසල වාඩි වී සිටියදී, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) පිළිතුරු දුන්හ: 'ඔබ රාමද්ලාන් මාසය හැර වෙනත් උපවාසයක් කිරීමට කැමති නම්, මුහර්රම් මාසයේ උපවාස කරන්න, මන්ද එය අල්ලාහ් මෝසෙස්ගේ ජනතාවට පසුතැවිලි වූ සහ අනෙක් අයට පසුතැවිලි වූ මාසයයි'. අබු ඊසා පැවසුවේ, මෙය හසන් ගරිබ් හදීසයකි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 673
حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ دِينَارٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى وَطَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ عَنْ شَيْبَانَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ مِنْ غُرَّةِ كُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَقَلَّمَا كَانَ يُفْطِرُ يَوْمَ الْجُمُعَةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ اسْتَحَبَّ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ صِيَامَ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَإِنَّمَا يُكْرَهُ أَنْ يَصُومَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ لَا يَصُومُ قَبْلَهُ وَلَا بَعْدَهُ قَالَ وَرَوَى شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَلَمْ يَرْفَعْهُ
[අල් කාසිම් බින් ඩිනාර්] අපට ['උබයිදුල්ලාහ් බින් මූසා] සහ [තල්ක් බින් ගන්නම්] [සයිබාන්] [අෂිම්] [සිර්] [අබ්දුල්ලාහ්] වෙතින් අපට [අබ්දුල්ලාහ්] වෙතින් අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සෑම මසකම පළමු දින තුන නිරාහාරව සිටි බවත්, ඔහු සිකුරාදා දිනවල නිරාහාරව නොසිටින්නේ කලාතුරකිනි. -කථකයා- මෙම පරිච්ඡේදයේ -ඉබ්නු උමර් සහ අබු හුරෙයිරාගෙන් -පෙන්වූ-කථනයක් ද ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේ, අබ්දුල්ලාහ්ගේ හදීසය හසන් ගරිබ් හදීසයක් බවයි, සමහර විද්වතුන් සිකුරාදා දිනවල නිරාහාරව සිටීම නිර්දේශ කරයි, නමුත් එය පෙර දින සහ පසු දින නිරාහාරව නොසිටින්නේ නම් එය පිළිගත නොහැකි යැයි පවසන අය සිටිති. -කථකයා- තවද පැවසුවේ, 'සියුබා' ද 'අෂිම්' වෙතින් මෙම හදීසය විස්තර කර ඇති නමුත් ඔහුට එය තේරුණේ නැත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 674
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَصُومُ أَحَدُكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِلَّا أَنْ يَصُومَ قَبْلَهُ أَوْ يَصُومَ بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَابِرٍ وَجُنَادَةَ الْأَزْدِيِّ وَجُوَيْرِيَةَ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَكْرَهُونَ لِلرَّجُلِ أَنْ يَخْتَصَّ يَوْمَ الْجُمُعَةِ بِصِيَامٍ لَا يَصُومُ قَبْلَهُ وَلَا بَعْدَهُ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
[හනන්ද්] අපට [අල් අමාසි] [අබු ෂාලි] [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් [අබු මුආවියා] අපට පවසා ඇති බව ඔහු අපට පවසා ඇත. අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'පෙර හෝ පසු දින උපවාස නොකළහොත් සිකුරාදා උපවාස නොකරන්න'. මෙම පරිච්ඡේදයේ - අලි, ජාබිර්, ජුනාදා අල් අස්ඩි, ජුවයිරියා, අනස් සහ අබ්දුල්ලා බින් අම්ර් යන අයගෙන් - පෙන්ට් - ඉතිහාසයන් ද ඇත. අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය හසන් සත්ය හදීසයක් වන අතර එය උලමාවරුන් විසින් ක්රියාත්මක කරනු ලැබේ, ඔවුන් සිකුරාදා දිනවල උපවාස කරන පුද්ගලයින්ට පෙර සහ පසු දින උපවාස නොකිරීමෙන් වෛර කරයි, මෙය අහමඩ් සහ ඉෂාක්ගේ මතයයි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 675
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ عَنْ أُخْتِهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَصُومُوا يَوْمَ السَّبْتِ إِلَّا فِيمَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ أَحَدُكُمْ إِلَّا لِحَاءَ عِنَبَةٍ أَوْ عُودَ شَجَرَةٍ فَلْيَمْضُغْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَمَعْنَى كَرَاهَتِهِ فِي هَذَا أَنْ يَخُصَّ الرَّجُلُ يَوْمَ السَّبْتِ بِصِيَامٍ لِأَنَّ الْيَهُودَ تُعَظِّمُ يَوْمَ السَّبْتِ
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'අල්ලාහ් එදින උපවාස කිරීමට නියම කළහොත් මිස සෙනසුරාදා දිනවල පමණක් උපවාස නොකරන්න, එදින ඔබට එක මිදි ගෙඩියක් හෝ ගසක් හැර වෙනත් කිසිවක් සොයාගත නොහැකි නම් එය හපන්න' යනුවෙන් පැවසූහ. අබු ඊසා පැවසුවේ මෙය හසන් හදීසයක් බවයි. සෙනසුරාදා උපවාසයේ තේරුම ඔහු සෙනසුරාදා උපවාසය විශේෂ කරන්නේ නම්, යුදෙව්වන් සෙනසුරාදා දිනයන් උත්කර්ෂයට නංවන බැවිනි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 676
حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ رَبِيعَةَ الْجُرَشِيِّ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَحَرَّى صَوْمَ الِاثْنَيْنِ وَالْخَمِيسِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ حَفْصَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
අල්ලාහ්ගේ දූතයා බ්රහස්පතින්දා සහ සඳුදා දින බොහෝ විට උපවාස කරන බව [අබු හෆ්ෂ් අම්රු බින් අලි අල් ෆලාස්] අපට [අබ්දුල්ලා බින් ඩවුඩ්] පවසා ඇත්තේ [අබ්දුල්ලා බින් ඩවුඩ්] [ට්සෝර් බින් යසීඩ්] වෙතින් [කාලිඩ් බින් මදාන්] [රාබියා අල් ජුරාසි] සිට [අයිසාහ්] වෙතින් ය. - කථකයා- පැවසුවේ, මෙම පරිච්ඡේදයේ - හෆ්ෂා, අබු කටදා, අබු හුරයිරා සහ උසාමා බින් සයිද් යන අයගේ ආඛ්යාන ද ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේ, මෙම පේළියේ සිට 'අයිස්යා' හි හදීසය හසන් ගරිබ් හදීසයකි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 677
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ وَمُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ مِنْ الشَّهْرِ السَّبْتَ وَالْأَحَدَ وَالِاثْنَيْنِ وَمِنْ الشَّهْرِ الْآخَرِ الثُّلَاثَاءَ وَالْأَرْبِعَاءَ وَالْخَمِيسَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَرَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سُفْيَانَ وَلَمْ يَرْفَعْهُ
[මහමුද් බින් ගයිලාන්] අපට [අබු අහමඩ්] සහ [මුආවියා බින් හිෂාම්] යන දෙදෙනාම අපට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත, [අයිසියා] වෙතින් [මන්සූර්] වෙතින් [සුෆ්යාන්] අපට [කයිට්සාමා] වෙතින් [අයිසියා] වෙතින් ඔහු පැවසීය, අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් එක් මාසයක සිට සෙනසුරාදා, ඉරිදා සහ සඳුදා උපවාසයේ යෙදී සිටි බවත්, අනෙක් මාසයේ - ඔහු අඟහරුවාදා, බදාදා සහ බ්රහස්පතින්දා උපවාසයේ යෙදුණු බවත් ඔහු පැවසීය. අබු ඊසා පැවසුවේ, මෙය හසන් ගරිබ් හදීසයක් බවයි. අබ්දුර් රහ්මාන් බින් මහ්දි සුෆියාන් වෙතින් මෙම හදීසය විස්තර කළ නමුත් එය අර්ථ නිරූපණය කළේ නැත.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 678
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تُعْرَضُ الْأَعْمَالُ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ وَالْخَمِيسِ فَأُحِبُّ أَنْ يُعْرَضَ عَمَلِي وَأَنَا صَائِمٌقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
'සඳුදා සහ බ්රහස්පතින්දා දිනවල සියලුම ක්රියාවන් අල්ලාහ් තආලා වෙත ඔසවා තබනු ලැබේ, එබැවින් මම උපවාස කරන විට මගේ ක්රියාවන් ඔහු වෙත ඔසවා තැබීමට කැමැත්තෙමි' යනුවෙන් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ පැවසූ බව [මුහම්මද් බින් යායා] අපට [අබු 'අෂීම්] [මුහම්මද් බින් රිෆා] [සුහයිල් බින් අබු සාලිහ්] [ඔහුගේ පියා] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් අපට [අබු 'අෂීම්] අපට පවසා ඇත. අබු 'ඊසා පැවසුවේ, මෙම අවස්ථාවේදී අබු හුරෙයිරාගේ හදීසය හසන් ගරිබ් හදීසයකි.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 679
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُرَيْرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ مَدُّوَيْهِ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ سَلْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ الْقُرَشِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَأَلْتُ أَوْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صِيَامِ الدَّهْرِ فَقَالَ إِنَّ لِأَهْلِكَ عَلَيْكَ حَقًّا صُمْ رَمَضَانَ وَالَّذِي يَلِيهِ وَكُلَّ أَرْبِعَاءَ وَخَمِيسٍ فَإِذَا أَنْتَ قَدْ صُمْتَ الدَّهْرَ وَأَفْطَرْتَوَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مُسْلِمٍ الْقُرَشِيِّ حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ هَارُونَ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ
[අල් හුසේන් බින් මුහම්මද් අල් ජුරෙයිරි] සහ [මුහම්මද් බින් මුද්දවයිහ්] යන දෙදෙනාම අපට පැවසූහ, [උබයිදුල්ලාහ් බින් මූසා] අපට [හරුන් බින් සල්මාන්] [ඔහුගේ පියා] ගෙන් [උබයිදුල්ලාහ් බින් මුස්ලිම් අල් කුරාසි] ගෙන් අපට පැවසූහ, ඔහු පැවසුවේ, මම රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගෙන් වසරක් පුරා උපවාසය ගැන විමසුවෙමි? ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම ඔබේ පවුලට ඔබ කෙරෙහි අයිතිවාසිකම් ඇත, රාමසාන් මාසයේ සහ ඉන් පසු දින හය තුළ සහ සෑම බදාදා සහ බ්රහස්පතින්දා දිනකම උපවාස කරන්න, ඔබ එය කරන්නේ නම්, එය උපවාසය ඩහර් හා සමාන වේ'. මෙම පරිච්ඡේදයේ - 'අයිසියා' ගෙන් - අවතක්සේරු කළ - ඉතිහාසයක් ද ඇත. අබු ඊසා පැවසුවේ, මුස්ලිම් අල් කුරාසිගේ හදීසය ගරිබ් හදීසයක් බවයි. සමහර හදීස් විද්වතුන් එය හරුන් බින් සල්මාන් ගෙන් ඔහුගේ පියාගෙන් මුස්ලිම් බින් උබයිදුල්ලාහ් ගෙන් විස්තර කළහ.
හදීස්
Imam Tirmidzi : 680
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ غَيْلَانَ بْنِ جَرِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيِّ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صِيَامُ يَوْمِ عَرَفَةَ إِنِّي أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ وَالسَّنَةَ الَّتِي بَعْدَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقْدِ اسْتَحَبَّ أَهْلُ الْعِلْمِ صِيَامَ يَوْمِ عَرَفَةَ إِلَّا بِعَرَفَةَ
[කුටයිබා] සහ [අහ්මද් බින් අබ්දා අද්ල් දලාබි] යන දෙදෙනාම අපට පැවසූහ, [ගයිලාන් බින් ජරීර්] වෙතින් [අබ්දුල්ලා බින් මබාද් අස් සමානි] වෙතින් [හම්මාද් බින් සියාද්] අපට පැවසූහ [අබු කටාදා] වෙතින් [හම්මාද් බින් සියාද්] රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසූහ: 'අරෆා දිනයේ උපවාසය - මම අල්ලාහ්ගෙන් බලාපොරොත්තු වෙමි - පෙර වසරේ සහ ඉන් පසු වසරේ පාප මකා දැමිය හැකිය'. -කථකයා - මෙම පරිච්ඡේදයේ - අබු සායිද්ගෙන් -පැහැදිළි-කථානයක් ද ඇත. අබු කටාදාගේ හදීසය හසන් හදීසයක් බව අබු ඊසා පැවසීය. ඔබ 'අරෆා' හි නොමැති නම් 'අරෆා' උපවාස කිරීම විද්වතුන් සුන්නාහ් කරයි.
