Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 641
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ وَأَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ بِأَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [ابو موسيٰ محمد بن مُتصَنّا] ٻڌايو آهي، اسان کي [عثمان بن عمر] ٻڌايو آهي، ۽ اسان کي [ابن ابو ذِيب] ٻڌايو آهي، [المقبوري] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو هريره] ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'جيڪو به زور - ڪوڙ - ۽ زور - گناهن کي نه ٿو ڇڏي سگهي - ته پوءِ الله تعاليٰ ان جي ضرورت نه آهي جيتوڻيڪ هن پنهنجو کاڌو ۽ پيئڻ ڇڏي ڏنو هجي - ان جو روزو - توبه - قبول نه ڪندو. - راوي چيو؛ هن باب ۾ - انس کان هڪ روايت - توبه - پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ حسن صحيح حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 642
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَعَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَالْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَعُتْبَةَ بْنِ عَبْدٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي قطيبه ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو عوانه] قتادہ کان ۽ [عبدالعزيز بن شعيب] انس کان روايت ڪئي آهي ته رسول الله ﷺ جن فرمايو. ”سحري کائو، بيشڪ سحري کائڻ ۾ برڪت آهي“. - راوي - چيو؛ هن باب ۾ ابو هريره، عبدالله بن مسعود، جابر بن عبدالله، ابن عباس، عمرو بن اشعث، اربدل بن سريه، عتبه بن عبد ۽ ابو درداء کان به روايتون آهن. ابو عيسي چيو؛ انس حديث هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 643
وَرُوِيَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فَصْلُ مَا بَيْنَ صِيَامِنَا وَصِيَامِ أَهْلِ الْكِتَابِ أَكْلَةُ السَّحَرِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ مُوسَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي قَيْسٍ مَوْلَى عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَهْلُ مِصْرَ يَقُولُونَ مُوسَى بْنُ عَلِيٍّ وَأَهْلُ الْعِرَاقِ يَقُولُونَ مُوسَى بْنُ عُلَيٍّ وَهُوَ مُوسَى بْنُ عُلَيِّ بْنِ رَبَاحٍ اللَّخْمِيُّ
رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت آهي ته پاڻ فرمايو ته: 'اسان جي روزي ۽ اهل ڪتاب جي روزي ۾ فرق سحري کائڻ آهي'. اسان کي [قطيبه] اهڙي طرح ٻڌايو آهي، اسان کي [الليث] [موسيٰ بن علي] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو قيس] پنهنجي غلام عمرو بن اشع کان [عمرو بن اشع] کان [نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان] بيان ڪيو آهي. - راوي چيو ته: هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. مصر جا ماڻهو کيس موسيٰ بن علي سڏيندا هئا جڏهن ته عراق جا ماڻهو کيس موسيٰ بن اولي سڏيندا هئا ۽ هو ٻيو ڪو به نه پر موسيٰ بن اولي بن رباح اللخيمي هو.
حديث
Imam Tirmidzi : 644
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ كُرَاعَ الْغَمِيمِ وَصَامَ النَّاسُ مَعَهُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ شَقَّ عَلَيْهِمْ الصِّيَامُ وَإِنَّ النَّاسَ يَنْظُرُونَ فِيمَا فَعَلْتَ فَدَعَا بِقَدَحٍ مِنْ مَاءٍ بَعْدَ الْعَصْرِ فَشَرِبَ وَالنَّاسُ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ فَأَفْطَرَ بَعْضُهُمْ وَصَامَ بَعْضُهُمْ فَبَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ أُولَئِكَ الْعُصَاةُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ كَعْبِ بْنِ عَاصِمٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ مِنْ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ أَفْضَلُ حَتَّى رَأَى بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ إِذَا صَامَ فِي السَّفَرِ وَاخْتَارَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِنْ وَجَدَ قُوَّةً فَصَامَ فَحَسَنٌ وَهُوَ أَفْضَلُ وَإِنْ أَفْطَرَ فَحَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ مِنْ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ وَقَوْلِهِ حِينَ بَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ أُولَئِكَ الْعُصَاةُ فَوَجْهُ هَذَا إِذَا لَمْ يَحْتَمِلْ قَلْبُهُ قَبُولَ رُخْصَةِ اللَّهِ فَأَمَّا مَنْ رَأَى الْفِطْرَ مُبَاحًا وَصَامَ وَقَوِيَ عَلَى ذَلِكَ فَهُوَ أَعْجَبُ إِلَيَّ
قتيبه اسان کي جعفر بن محمد کان، سندس پيءُ کان، جابر بن عبدالله کان، بيان ڪيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فتح مڪي جي سال ۾ مڪي ڏانهن نڪتا، پنهنجن اصحابن سان گڏ روزو رکيو. جڏهن اهي ڪرع الغام پهتا ته انهن کي چيو ويو ته، "ماڻهن کي روزو رکڻ ۾ ڏکيائي ٿي رهي آهي ۽ اهي ڏسي رهيا آهن ته توهان ڇا ڪرڻ وارا آهيو." پوءِ انهن عصر کان پوءِ هڪ مشڪ گهريو ۽ سڀني اصحابن جي موجودگي ۾ ان کي پيتو. انهن مان ڪجهه پنهنجو روزو ٽوڙيو ۽ ٻين روزو رکڻ جو انتخاب ڪيو. جڏهن انهن کي روزو رکڻ جي خبر پهتي ته انهن چيو ته، "اهي نافرمان آهن." ۽ هن باب ۾، ڪعب بن عاصم، ابن عباس ۽ ابو هريره کان به روايت آهي. جابر جي حديث حسن صحيح حديث آهي. ۽ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي وئي آهي ته پاڻ فرمايو ته: 'سفر دوران روزو رکڻ نيڪين مان نه آهي'. تنهن ڪري، سفر دوران روزو رکڻ بابت عالمن جا مختلف رايا آهن، رسول الله ﷺ جي اصحابن مان ڪجهه عالمن جو رايو آهي ته سفر دوران روزو رکڻ بهتر آهي، اهي اهو به مڃيندا آهن ته سفر دوران روزو رکڻ جي صورت ۾ ان جي قضا واجب آهي، جيڪي هن راءِ کي چونڊيندا آهن انهن ۾ احمد ۽ اسحاق شامل آهن. دریں اثنا، رسول الله ﷺ جي اصحابن مان ڪجهه عالمن ۽ ٻين جو رايو آهي ته جيڪڏهن هو طاقت محسوس ڪري ۽ روزو رکي ته اهو بهتر آهي، پر جيڪڏهن هو روزو ٽوڙڻ جو انتخاب ڪري ته قانون ۾ ڪو به حرج ناهي. هي رايو سفيان عثصوري، مالڪ بن انس ۽ عبدالله ابن المبارڪ پڻ چونڊيو هو. شافعي چيو؛ مٿي ڏنل حديث نبوي جو مطلب اهو آهي ته جيڪڏهن سندس دل کي الله تعاليٰ کان راحت نه ملي، جيئن اهي ماڻهو جيڪي سمجهن ٿا ته سفر دوران روزو ٽوڙڻ جائز آهي پر اهي طاقت ۽ روزو محسوس ڪن ٿا ته پوءِ مان ان کي ترجيح ڏيان ٿو.
حديث
Imam Tirmidzi : 645
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ حَمْزَةَ بْنَ عَمْرٍو الْأَسْلَمِيِّ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ وَكَانَ يَسْرُدُ الصَّوْمَ فَقَال رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ شِئْتَ فَصُمْ وَإِنْ شِئْتَ فَأَفْطِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَحَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الْأَسْلَمِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَنَّ حَمْزَةَ بْنَ عَمْرٍو سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [هارون بن اسحاق الحمداني] [عبده بن سليمان] کان [هشام بن عروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيہ] ٻڌايو ويو آهي ته حمزه بن عمرو اسلمي رسول الله صلي الله عليه وسلم کان سفر ۾ روزو رکڻ بابت پڇيو - ۽ هو انهن مان هڪ هو جيڪي گهڻا روزا رکندا هئا - پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جيڪڏهن توهان روزو رکڻ چاهيو ٿا ته روزو رکو، پر جيڪڏهن توهان روزو ٽوڙڻ چاهيو ٿا ته روزو ٽوڙيو'. - راوي - چيو؛ هن باب ۾ - انس بن مالڪ، ابو سعيد، عبدالله بن مسعود، عبدالله بن عمرو، ابو درداء ۽ حمزه بن عمرو اسلمي کان به روايتون آهن. ابو عيسيٰ چيو؛ عيسيہ جي حديث حسن صحيح حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 646
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكُنَّا نُسَافِرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ فَمَا يَعِيبُ عَلَى الصَّائِمِ صَوْمَهُ وَلَا عَلَى الْمُفْطِرِ إِفْطَارَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [نشر بن علي الجهدلمي] ٻڌايو آهي [بصير بن المفضلل] کان [سعيد بن يزيد ابو سلمه] کان [ابو نضلره] کان [ابو سعيد الخدري] ٻڌايو آهي ته: اسان رسول الله ﷺ سان گڏ رمضان جي مهيني ۾ سفر ڪيو، پاڻ روزيدارن تي تنقيد نه ڪندا هئا ۽ نه ئي روزو ٽوڙڻ وارن تي تنقيد ڪندا هئا. ابو عيسيٰ چيو ته: هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 647
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ ح قَالَ و حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَكُنَّا نُسَافِرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ فَلَا يَجِدُ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ وَلَا الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ فَكَانُوا يَرَوْنَ أَنَّهُ مَنْ وَجَدَ قُوَّةً فَصَامَ فَحَسَنٌ وَمَنْ وَجَدَ ضَعْفًا فَأَفْطَرَ فَحَسَنٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [نشر بن علي] ٻڌايو آهي [يزيد بن زريع] اسان کي [الجريري] ٻڌايو آهي. -راوي - چيو آهي؛ ۽ اسان کي [سفيان بن وکيع] ٻڌايو آهي [عبد الاعليٰ] [الجريري] کان [ابو نضلره] کان [ابو سعيد] ٻڌايو آهي ته اسان رسول الله ﷺ سان گڏ سفر ڪري رهيا هئاسين، تنهنڪري اسان مان ڪجهه روزا رکي رهيا هئا ۽ ٻيا روزو ٽوڙي رهيا هئا، جيڪي روزو رکندا هئا انهن تي تنقيد نه ڪندا هئا جيڪي روزو ٽوڙيندا هئا ۽ ان جي برعڪس. اهي سڀ سمجهن ٿا ته جنهن وٽ طاقت آهي ۽ روزو آهي اهو سٺو آهي ۽ جيڪو ڪمزور محسوس ڪري ٿو ۽ روزو ٽوڙي ٿو اهو پڻ سٺو آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ مستند حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 648
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مَعْمَرِ بْنِ أَبِي حُيَيَّةَ عَنْ ابْنِ الْمُسَيِّبِ أَنَّهُ سَأَلَهُ عَنْ الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ فَحَدَّثَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَغَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَمَضَانَ غَزْوَتَيْنِ يَوْمَ بَدْرٍ وَالْفَتْحِ فَأَفْطَرْنَا فِيهِمَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ أَمَرَ بِالْفِطْرِ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ نَحْوُ هَذَا إِلَّا أَنَّهُ رَخَّصَ فِي الْإِفْطَارِ عِنْدَ لِقَاءِ الْعَدُوِّ وَبِهِ يَقُولُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابن لحية] [يزيد بن ابو حبيب] کان [معمر بن ابو حيية] کان ٻڌايو آهي ته هن [ابن المسيب] کان صفر ۾ روزو رکڻ بابت پڇيو، پوءِ هن اهو [عمر بن الخطاب] کان ٻڌايو، هن چيو ته اسان رسول الله صلي الله عليه وسلم سان رمضان جي مهيني ۾ ٻه ڀيرا جنگ ڪئي، يعني بدر ۽ فتح مڪي جون جنگيون، اسان انهن ٻنهي ۾ روزو به ٽوڙيو - روزو نه رکيو - راوي چيو؛ هن باب ۾ - ابو سعيد کان هڪ - تاريخ - به آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ اسان عمر جي حديث کي هن رستي کان سواءِ نٿا ڄاڻون. ۽ ابو سعيد کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي وئي آهي ته هن جنگ دوران روزو ٽوڙڻ جو حڪم ڏنو. ۽ اهو به مٿي ڏنل حديث وانگر عمر بن الخطاب کان روايت آهي، پر ان ۾ هو دشمن سان منهن ڏيڻ وقت روزو افطار ڪرڻ لاءِ رخشه ڏئي ٿو، اهو پڻ ڪجهه عالمن جو رايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 649
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَيُوسُفُ بْنُ عِيسَى قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ قَالَأَغَارَتْ عَلَيْنَا خَيْلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْتُهُ يَتَغَدَّى فَقَالَ ادْنُ فَكُلْ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ فَقَالَ ادْنُ أُحَدِّثْكَ عَنْ الصَّوْمِ أَوْ الصِّيَامِ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى وَضَعَ عَنْ الْمُسَافِرِ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلَاةِ وَعَنْ الْحَامِلِ أَوْ الْمُرْضِعِ الصَّوْمَ أَوْ الصِّيَامَ وَاللَّهِ لَقَدْ قَالَهُمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلْتَيْهِمَا أَوْ إِحْدَاهُمَا فَيَا لَهْفَ نَفْسِي أَنْ لَا أَكُونَ طَعِمْتُ مِنْ طَعَامِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَيَّةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ الْكَعْبِيِّ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَلَا نَعْرِفُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ الْوَاحِدِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْحَامِلُ وَالْمُرْضِعُ تُفْطِرَانِ وَتَقْضِيَانِ وَتُطْعِمَانِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تُفْطِرَانِ وَتُطْعِمَانِ وَلَا قَضَاءَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ شَاءَتَا قَضَتَا وَلَا إِطْعَامَ عَلَيْهِمَا وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [ابو ڪريب] ۽ [يوسف بن عيسيٰ] ٻنهي چيو؛ اسان کي ٻڌايو آهي [واقعي] اسان کي ٻڌايو آهي [ابو هلال] [عبدالله بن سواده] کان [انس بن مالڪ] عبدالله بن ڪعب جي قبيلي جي هڪ شخص چيو ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم جي لشڪر اسان جي ماڻهن تي خفيه طور تي حملو ڪيو، پوءِ مان ان وٽ ويس ۽ معلوم ٿيو ته هو ماني کائي رهيو هو، پوءِ هن چيو: 'ويجھو اچو ۽ کائو'. مون جواب ڏنو، مان روزيدار آهيان، هن ٻيهر چيو؛ 'ويجھو اچو ۽ مان توهان کي روزي بابت بيان ڪندس، حقيقت ۾ الله تعاليٰ مسافر لاءِ روزو رکڻ جو پابند نه آهي ۽ ان لاءِ اڌ نماز جي لاءِ آرام فراهم ڪري ٿو ۽ حامله ۽ کير پياريندڙ عورتن لاءِ روزو نه رکڻ کان به آرام فراهم ڪري ٿو. يقيناً، نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم ٻنهي جو ذڪر ڪيو آهي - يعني حامله ۽ کير پياريندڙ عورتن -، اهو شرم جي ڳالهه هوندي جيڪڏهن مان رسول الله صلي الله عليه وسلم جو کاڌو نه کائيان. - راوي چيو؛ هن باب ۾ - ابو اميه کان هڪ - پندرنهن - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ انس بن مالڪ ڪعبي جي حديث حسن حديث آهي، هي واحد حديث آهي جيڪا انس رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي آهي. ڪجهه سائنسي ماهرن جو خيال آهي ته حامله ۽ کير پياريندڙ عورتون جيڪي روزو افطار ڪن ٿيون انهن تي پنهنجي روزي جي قضا واجب آهي ۽ غريبن کي کاڌو کارائڻ واجب آهي، اهو سفيان، مالڪ، سيافعي ۽ احمد جو قول آهي. ۽ انهن مان ڪجهه جو خيال آهي ته حامله ۽ کير پياريندڙ عورتون جيڪي روزو افطار ڪن ٿيون انهن تي کاڌو کارائڻ واجب آهي پر انهن تي پنهنجي روزي جي قضا واجب ناهي، اهو اسحاق جي قول آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 650
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ وَمُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَعَطَاءٍ وَمُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَتْ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ أُخْتِي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ قَالَ أَرَأَيْتِ لَوْ كَانَ عَلَى أُخْتِكِ دَيْنٌ أَكُنْتِ تَقْضِينَهُ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَحَقُّ اللَّهِ أَحَقُّقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ جَوَّدَ أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي خَالِدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى أَبُو مُعَاوِيَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ سَلَمَةَ بْنَ كُهَيْلٍ وَلَا عَنْ عَطَاءٍ وَلَا عَنْ مُجَاهِدٍ وَاسْمُ أَبِي خَالِدٍ سُلَيْمَانُ بْنُ حَبَّانَ
اسان کي [ابو سعيد الاسياج] ٻڌايو آهي [ابو خالد الاحمر] [الاماسي] کان [سلمه بن ڪوهيل] ۽ [مسلم الباطن] [سعيد بن جبير] ۽ [عطاء] کان ۽ [مجاهد] [ابن عباس] کان، هن چيو ته هڪ عورت رسول الله ﷺ وٽ آئي ۽ چوڻ لڳي ته؛ حقيقت ۾ منهنجي ڀيڻ فوت ٿي وئي ۽ اڃا تائين مسلسل ٻه مهينا روزا رکڻ جو بار هو، پاڻ فرمايائون؛ 'توهان جو ڇا خيال آهي، جيڪڏهن توهان جي ڀيڻ تي قرض هجي ۽ توهان ان کي ادا ڪريو، ته ڇا اهو ادا نه ڪيو ويندو؟' هن جواب ڏنو، ها، هن جاري رکيو؛ 'پوءِ الله جا حق پورا ڪرڻ جا وڌيڪ حقدار آهن'. هن باب ۾ - بريده، ابن عمر، عائشه کان هڪ - منتشر - تاريخ پڻ آهي. اسان کي [ابو ڪريب] اسان کي [ابو خالد الاحمر] [الاماسي] کان هن طرح سند سان ٻڌايو آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ ابن عباس جي حديث هڪ مستند حسن حديث آهي. هو چوي ٿو؛ مون محمد کي چوندي ٻڌو آهي؛ [ابو خالد الاحمر] هي حديث [العماسي] کان روايت ڪئي آهي، محمد چيو؛ ابو خالد کان علاوه، هن هي حديث العماسي کان به بيان ڪئي جيئن ابو خالد بيان ڪئي آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ [ابو معاويه] ۽ ان کان علاوه ٻين پڻ هي حديث [العماسي] کان [مسلم الباطن] کان [سعيد بن جبير] کان [ابن عباس] کان رسول الله ﷺ کان روايت ڪئي آهي پر انهن سلمه بن کهيل جو ذڪر نه ڪيو ۽ نه ئي 'عطاء' کان ۽ معاجد ابو خالد کان، سندس نالو سليمان بن حبان هو.
حديث
Imam Tirmidzi : 651
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامُ شَهْرٍ فَلْيُطْعَمْ عَنْهُ مَكَانَ كُلِّ يَوْمٍ مِسْكِينًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالصَّحِيحُ عَنْ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفٌ قَوْلُهُ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ يُصَامُ عَنْ الْمَيِّتِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَا إِذَا كَانَ عَلَى الْمَيِّتِ نَذْرُ صِيَامٍ يَصُومُ عَنْهُ وَإِذَا كَانَ عَلَيْهِ قَضَاءُ رَمَضَانَ أَطْعَمَ عَنْهُ و قَالَ مَالِكٌ وَسُفْيَانُ وَالشَّافِعِيُّ لَا يَصُومُ أَحَدٌ عَنْ أَحَدٍ قَالَ وَأَشْعَثُ هُوَ ابْنُ سَوَّارٍ وَمُحَمَّدٌ هُوَ عِنْدِي ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابتصار بن القاسم] ٻڌايو آهي ته [اشعث] کان [محمد] کان [نافع] کان [ابن عمر] رسول الله ﷺ کان، پاڻ فرمايو ته: "جيڪو مري وڃي ۽ اڃا تائين روزن جو خرچ هجي، ان کي بدلي ۾ هر روز هڪ غريب کي کاڌو کارائڻ گهرجي." ابو عيسيٰ چيو ته: اسان کي خبر ناهي ته ابن عمر جي هي حديث مرفوع ۾ بيان ڪئي وئي آهي سواءِ هن سند جي ۽ سچ اهو آهي ته هي حديث ابن عمر تائين پهتي. ماهرن جا مختلف رايا آهن، انهن مان ڪجهه، جهڙوڪ احمد ۽ اسحاق، جو خيال آهي ته جيڪڏهن فوت ٿيل روزو رکي ٿو، ته پوءِ ان جي نمائندگي ڪري سگهجي ٿي. البت، جيڪڏهن ان تي رمضان جي روزن جي قضا ڪرڻ جو فرض آهي، ته ان جي بدلي ۾ ان کي غريبن کي کاڌو کارائڻ گهرجي. مالڪ، سفيان ۽ سيافعي جو خيال آهي ته ڪو به ٻئي جي روزي جي نمائندگي نه ڪري. اشعث ابن سوار آهي ۽ مون کي لڳي ٿو ته محمد کي ابن عبدالرحمان بن ابو ليليٰ به سڏيو ويندو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 652
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ لَا يُفْطِرْنَ الصَّائِمَ الْحِجَامَةُ وَالْقَيْءُ وَالِاحْتِلَامُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَقَدْ رَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ قَالَ سَمِعْت أَبَا دَاوُدَ السِّجْزِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ فَقَالَ أَخُوهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ لَا بَأْسَ بِهِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمَدِينِيِّ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ثِقَةٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ضَعِيفٌ قَالَ مُحَمَّدٌ وَلَا أَرْوِي عَنْهُ شَيْئًا
اسان کي [محمد بن عبيد المحاربي] اسان کي [عبدالرحمن بن زيد بن اسلم] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عثاء بن يسار] کان [ابو سعيد الخدري] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'ٽي شيون اهڙيون آهن جيڪي روزو نه ٽوڙينديون آهن، يعني؛ حجامہ، قِي ۽ احتلام'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ ابو سعيد الخدري جي حديث محفوظ نه آهي، [عبدالله بن زيد بن اسلم] ۽ [عبدالعزيز بن محمد] ۽ ٻين هن حديث کي [زيد بن اسلم] کان مرسل طور تي ابو سعيد جو ذڪر ڪرڻ کان سواءِ بيان ڪيو آهي. عبدالرحمان بن زيد بن اسلم هڪ اهڙو شخص آهي جيڪو حديث ۾ ڪمزور آهي. - راوي - چيو ته؛ مون ابو داؤد الساجزي کي چوندي ٻڌو؛ مون احمد بن حنبل کان عبدالرحمان بن زيد بن اسلم بابت پڇيو، هن جواب ڏنو، سندس ڀاءُ عبدالله بن زيد سندس حديث قابل قبول هئي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ مون محمد ﷺ کي علي المديني کان چوندي ٻڌو ته عبدالله بن زيد بن اسلم هڪ تسيقہ هو، جڏهن ته عبدالرحمان بن زيد بن اسلم هڪ ڪمزور هو، محمد ﷺ چيو؛ مون ان کان هڪ به حديث روايت نه ڪئي.
حديث
Imam Tirmidzi : 653
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ ذَرَعَهُ الْقَيْءُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ وَمَنْ اسْتَقَاءَ عَمْدًا فَلْيَقْضِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَثَوْبَانَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ هِشَامٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ و قَالَ مُحَمَّدٌ لَا أُرَاهُ مَحْفُوظًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يَصِحُّ إِسْنَادُهُ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَثَوْبَانَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ صَائِمًا مُتَطَوِّعًا فَقَاءَ فَضَعُفَ فَأَفْطَرَ لِذَلِكَ هَكَذَا رُوِيَ فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ مُفَسَّرًا وَالْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الصَّائِمَ إِذَا ذَرَعَهُ الْقَيْءُ فَلَا قَضَاءَ عَلَيْهِ وَإِذَا اسْتَقَاءَ عَمْدًا فَلْيَقْضِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عيسيٰ بن يونس] [هشام بن حسن] کان [محمد بن سيرين] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: "جيڪو به الٽي ڪري ٿو، ان تي پنهنجي روزي جي قضا واجب ناهي، پر جيڪو به جان بوجھ ڪري الٽي ڪري ٿو، ان تي پنهنجي روزي جي قضا واجب آهي." - راوي چيو؛ هن باب ۾ - ابو درداء، ثوبان ۽ فضل الله بن عبيد کان هڪ - تاريخ - به آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ ابو هريره جي حديث حسن غريب آهي، اسان هشام جي تاريخ مان حديث کي ابن سيرين کان ابو هريره کان نبي ڪريم ﷺ جي تاريخ کان سواءِ نٿا ڄاڻون. محمد چيو؛ منهنجي خيال ۾ هي حديث محفوظ نه آهي. ابو عيسيٰ چيو ته، هي حديث ڪيترن ئي ذريعن کان روايت ڪئي وئي آهي، پر انهن مان ڪا به صحيح ناهي. ابو درداء، صوبان ۽ فضل الله بن عبيد کان پڻ روايت ڪئي وئي آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم هڪ ڀيرو قَئي ڪئي ۽ پوءِ پنهنجو روزو ٽوڙيو. هن حديث جو مطلب اهو آهي ته نبي صلي الله عليه وسلم روزو رکڻ دوران قَئي ڪئي تَثَوُّع - سنت - پاڻ کي ڪمزوري محسوس ٿي ۽ پوءِ پنهنجو روزو ٽوڙيو، هن حديث جو مطلب ٻين روايتن ۽ انهن جي تشريحن ۾ بيان ڪيو ويو آهي. عالمن قانوني نتيجن کي ڪڍي هن حديث کي عمل ۾ به آندو آهي؛ ته جيڪو شخص روزو رکي ٿو ۽ پوءِ الٽي ڪري ٿو، ان تي قَدلہ واجب ناهي، پر جيڪڏهن هو جان بوجھ ڪري قَدّہ ڪري ٿو، ته ان تي پنهنجي روزي جو قَدلہ واجب آهي. هن راءِ رکندڙ عالمن ۾ سفيان عثصوري، سيافعي، احمد ۽ اسحاق شامل آهن.
حديث
Imam Tirmidzi : 654
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ حَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَكَلَ أَوْ شَرِبَ نَاسِيًا فَلَا يُفْطِرْ فَإِنَّمَا هُوَ رِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُحَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ عَوْفٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ وَخَلَّاسٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ أَوْ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ إِسْحَقَ الْغَنَوِيَّةِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ إِذَا أَكَلَ فِي رَمَضَانَ نَاسِيًا فَعَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ
اسان کي [ابو سعيد الاسياج] ٻڌايو آهي [ابو خالد الاحمر] کان [حجاج بن ارثہ] کان [قتاده] کان [ابن سيرين] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: 'جيڪو وساري ٿو ۽ روزي ۾ کائي ٿو يا پيئي ٿو ته ان جو روزو نه ٽوڙي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي رزق آهي جيڪو الله ان لاءِ ڏنو آهي'. اسان کي [ابو سعيد الاسياج] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو اسامه] کان [عوف] کان [ابن سيرين] ۽ [خلاص] کان [ابو هريره] کان رسول الله ﷺ کان مٿي ڏنل حديث وانگر بيان ڪيو آهي. - راوي - چيو؛ هن باب ۾ - ابو سعيد ۽ ام اسحاق الغنويه کان هڪ - تاريخ - پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ ابو هريره جي حديث هڪ حسن صحيح حديث آهي ۽ اڪثر عالمن جهڙوڪ سفيان عثصوري، سيافعي، احمد ۽ اسحاق ان تي عمل ڪندا آهن. ساڳئي وقت، امام مالڪ بن انس چيو ته؛ جيڪڏهن ڪو ماڻهو رمضان جي مهيني ۾ وساري ڇڏي، پوءِ کائي پيئي، ته ان تي پنهنجي روزي جي قضا واجب آهي. بهرحال، پهريون رايو وڌيڪ صحيح آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 655
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُطَوِّسِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَفْطَرَ يَوْمًا مِنْ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ رُخْصَةٍ وَلَا مَرَضٍ لَمْ يَقْضِ عَنْهُ صَوْمُ الدَّهْرِ كُلِّهِ وَإِنْ صَامَهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ أَبُو الْمُطَوِّسِ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ الْمُطَوِّسِ وَلَا أَعْرِفُ لَهُ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي، اسان کي [يحييٰ بن سعيد] ۽ [عبدالرحمن بن مهدي] ٻنهي چيو آهي، اسان کي [سفيان] ٻڌايو آهي، [حبيب بن ابو ثابت] اسان کي [ابو المثوّس] ٻڌايو آهي، [پنهنجي پيءُ] کان [ابو هريره] کان، هن چيو ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: 'جيڪو به رمضان جي مهيني ۾ هڪ ڏينهن به بيماري يا رعايت جي ڪري روزو نه ٿو رکي، ته ان جو روزو قضا نٿو ڪري سگهجي، جيتوڻيڪ اهو سڄو سال روزو رکي'. ابو عيسيٰ چيو ته: اسان ابو هريره جي حديث کي مٿي ڏنل تاريخ کان سواءِ ڄاڻون ٿا. مون محمد کي چوندي ٻڌو آهي ته: ابو المثوّس جو نالو يزيد بن متوّس هو ۽ مون کي خبر نه هئي ته هن هن حديث کان سواءِ ڪا به حديث بيان ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 656
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبَو عَمَّارٍ وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ وَاللَّفْظُ لَفْظُ أَبِي عَمَّارٍ قَالَا أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْتُ قَالَ وَمَا أَهْلَكَكَ قَالَ وَقَعْتُ عَلَى امْرَأَتِي فِي رَمَضَانَ قَالَ هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُعْتِقَ رَقَبَةً قَالَ لَا قَالَ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَصُومَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ قَالَ لَا قَالَ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُطْعِمَ سِتِّينَ مِسْكِينًا قَالَ لَا قَالَ اجْلِسْ فَجَلَسَ فَأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ وَالْعَرَقُ الْمِكْتَلُ الضَّخْمُ قَالَ تَصَدَّقْ بِهِ فَقَالَ مَا بَيْنَ لَابَتَيْهَا أَحَدٌ أَفْقَرَ مِنَّا قَالَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ أَنْيَابُهُ قَالَ فَخُذْهُ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي مَنْ أَفْطَرَ فِي رَمَضَانَ مُتَعَمِّدًا مِنْ جِمَاعٍ وَأَمَّا مَنْ أَفْطَرَ مُتَعَمِّدًا مِنْ أَكْلٍ أَوْ شُرْبٍ فَإِنَّ أَهْلَ الْعِلْمِ قَدْ اخْتَلَفُوا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَالْكَفَّارَةُ وَشَبَّهُوا الْأَكْلَ وَالشُّرْبَ بِالْجِمَاعِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَلَا كَفَّارَةَ عَلَيْهِ لِأَنَّهُ إِنَّمَا ذُكِرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَفَّارَةُ فِي الْجِمَاعِ وَلَمْ تُذْكَرْ عَنْهُ فِي الْأَكْلِ وَالشُّرْبِ وَقَالُوا لَا يُشْبِهُ الْأَكْلُ وَالشُّرْبُ الْجِمَاعَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَقَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلرَّجُلِ الَّذِي أَفْطَرَ فَتَصَدَّقَ عَلَيْهِ خُذْهُ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَ يَحْتَمِلُ هَذَا مَعَانِيَ يَحْتَمِلُ أَنْ تَكُونَ الْكَفَّارَةُ عَلَى مَنْ قَدَرَ عَلَيْهَا وَهَذَا رَجُلٌ لَمْ يَقْدِرْ عَلَى الْكَفَّارَةِ فَلَمَّا أَعْطَاهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا وَمَلَكَهُ فَقَالَ الرَّجُلُ مَا أَحَدٌ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنَّا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَ لِأَنَّ الْكَفَّارَةَ إِنَّمَا تَكُونُ بَعْدَ الْفَضْلِ عَنْ قُوتِهِ وَاخْتَارَ الشَّافِعِيُّ لِمَنْ كَانَ عَلَى مِثْلِ هَذَا الْحَالِ أَنْ يَأْكُلَهُ وَتَكُونَ الْكَفَّارَةُ عَلَيْهِ دَيْنًا فَمَتَى مَا مَلَكَ يَوْمًا مَا كَفَّرَ
اسان کي [نشر بن علي الجهدلمي] ۽ [ابو عمار] ٻڌايو آهي - حديث جو مطلب ساڳيو آهي جڏهن ته حديث جو تلفظ ابو عمار کان آهي - ٻنهي چيو؛ اسان کي [سفيان بن عينيه] [عز زهريءَ] [حميد بن عبدالرحمان] [ابو هريره] کان خبر ڏني آهي ته هڪ ماڻهو رسول الله ﷺ وٽ آيو ۽ چيو ته: اي الله جا رسول، مون تي افسوس آهي. هن پڇيو: 'توهان کي ڇا ٿيو آهي؟' هن جواب ڏنو، مون رمضان جي مهيني ۾ ڏينهن ۾ پنهنجي زال سان جماع ڪيو، هن چيو: 'ڇا توهان غلام آزاد ڪري سگهو ٿا؟' هن جواب ڏنو، نه. هن چيو: 'ڇا توهان لڳاتار ٻه مهينا روزا رکي سگهو ٿا؟' هن جواب ڏنو، نه. هن جاري رکيو، 'ڇا توهان سٺ مسڪينن کي کاڌو کارائي سگهو ٿا؟' هن جواب ڏنو، نه. هن چيو: 'ويهو'. پوءِ هو ويٺو، پوءِ رسول الله ﷺ وٽ کجورن جو ٿيلهو آندو ويو، پوءِ پاڻ فرمايائون: 'هن کي صدقو ڏيو'. پاڻ فرمايائون: مديني ۾ اسان کان وڌيڪ ڪو به غريب ناهي. پوءِ پاڻ کلندا رهيا جيستائين سندس ڏند نظر نه آيا. پاڻ فرمايائون: 'ان کي وٺو ۽ پنهنجي گهر وارن کي ڏيو'. راوي چيو؛ هن باب 9 ۾ ابن عمر، عائشه ۽ عبدالله بن عمرو کان هڪ روايت پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ ابو هريره جي حديث هڪ صحيح حسن حديث آهي. عالم هن حديث ۾ موجود قانون تي عمل ڪن ٿا، يعني اهو شخص جيڪو رمضان جي مهيني ۾ ڏينهن جو پنهنجي زال سان جنسي تعلق ڪري جان بوجھ ڪري روزو ٽوڙي ٿو. بهرحال، عالمن جا مختلف رايا آهن جيڪي جان بوجھ ڪري کائڻ پيئڻ سان روزو ٽوڙيندا آهن. انهن مان ڪجهه، جهڙوڪ سفيان عثصوري، عبدالله بن المبارڪ ۽ اسحاق، جو خيال آهي ته جيڪي ماڻهو جان بوجھ ڪري کائڻ پيئڻ سان روزو ٽوڙين ٿا، انهن تي قَدْلَع ڪرڻ ۽ ڪَفَرَه ادا ڪرڻ واجب آهي - هڪ جرمانو - اهي کائڻ پيئڻ کي جماع سان برابر سمجهن ٿا - دریں اثنا، ڪجهه عالمن جهڙوڪ شافعي ۽ احمد جو خيال آهي ته - جيڪي ماڻهو جان بوجھ ڪري کائڻ پيئڻ سان روزو ٽوڙين ٿا - انهن تي صرف قَدْلَع ڪرڻ واجب آهي ۽ ڪَفَرَه ادا ڪرڻ واجب ناهي، ڇاڪاڻ ته رسول الله ﷺ جيڪو ڪَفَرَه کي محدود ڪرڻ جو ذڪر ڪيو آهي اهو صرف جماع لاءِ آهي ۽ کائڻ پيئڻ جو ذڪر ناهي. دریں اثنا، کائڻ پيئڻ جماع وانگر نه آهن. امام شافعي چيو؛ نبي ڪريم ﷺ جو صدقو ڏيڻ جو حڪم ان امڪان کي رد نٿو ڪري ته ڪَفَرَه صرف انهن ماڻهن تي واجب آهي جيڪي ان کي برداشت ڪري سگهن ٿا، ڇاڪاڻ ته ماڻهو ڪَفَرَه ادا ڪرڻ جي متحمل نه آهي. پوءِ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کيس کجورن جو هڪ ٿيلهو ڏنو ۽ چيو ته خيرات ڪري. جڏهن هن چيو ته هن کان وڌيڪ ڪو به فقير نه آهي، ته نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کيس چيو ته پنهنجي خاندان کي کارائي، ڇاڪاڻ ته ڪفارو باقي بچيل بنيادي ضرورت مان ادا ڪيو ويندو هو. امام شافعي ترجيح ڏين ٿا ته جيڪي ماڻهو هن ماڻهوءَ وانگر حالت ۾ آهن، اهي کجور کائين، پر ان تي اڃا تائين ڪفارو ادا ڪرڻ جو قرض آهي - جرمانو -، جيڪڏهن هو قابل نه آهي، ته پوءِ ان تي ڪفارو ادا ڪرڻ واجب ناهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 657
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَبِيهِقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَا أُحْصِي يَتَسَوَّكُ وَهُوَ صَائِمٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يَرَوْنَ بِالسِّوَاكِ لِلصَّائِمِ بَأْسًا إِلَّا أَنَّ بَعْضَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا السِّوَاكَ لِلصَّائِمِ بِالْعُودِ وَالرُّطَبِ وَكَرِهُوا لَهُ السِّوَاكَ آخِرَ النَّهَارِ وَلَمْ يَرَ الشَّافِعِيُّ بِالسِّوَاكِ بَأْسًا أَوَّلَ النَّهَارِ وَلَا آخِرَهُ وَكَرِهَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ السِّوَاكَ آخِرَ النَّهَارِ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي [عبدالرحمن بن مهدي] اسان کي [سفيان] کان [عاشق بن عبيدالله] کان [عبدالله بن عامر بن ربيعة] کان [پنهنجي پيءُ] ٻڌايو آهي ته مون اڪثر رسول الله ﷺ کي روزي ۾ مسواک ڪندي ڏٺو. هن باب ۾ - عائشه کان هڪ - پندرهين - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ عامر بن ربيعة جي حديث حسن حديث آهي. عالمن جو خيال آهي ته مسواک ڪرڻ سان روزو نه ٿو ٽٽي، اهو صرف اهو آهي ته ڪجهه عالم انهن ماڻهن کي پسند نٿا ڪن جيڪي روزا رکن ٿا ته گلي مسواک سان مسواک ڪن، ۽ گڏوگڏ منجهند جو مسواک ڪن. امام شافعي جو خيال آهي ته صبح جو يا منجهند جو مسواک ڪرڻ جائز آهي. ساڳئي وقت، امام احمد ۽ اسحاق منجهند جو مسواک ڪرڻ پسند نٿا ڪن.
حديث
Imam Tirmidzi : 658
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ وَاصِلٍ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَطِيَّةَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاتِكَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اشْتَكَتْ عَيْنِي أَفَأَكْتَحِلُ وَأَنَا صَائِمٌ قَالَ نَعَمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ وَلَا يَصِحُّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ وَأَبُو عَاتِكَةَ يُضَعَّفُ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْكُحْلِ لِلصَّائِمِ فَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْكُحْلِ لِلصَّائِمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ
اسان کي [عبدالاعليٰ بن واشيل ڪوفي] ٻڌايو آهي [الحسن بن عطيه] اسان کي [ابو عطيه] ٻڌايو آهي [انس بن مالڪ] کان، رضي الله عنه فرمايو آهي ته: هڪ ماڻهو رسول الله ﷺ وٽ آيو ۽ عرض ڪيو ته: منهنجون اکيون ڏکوئينديون آهن، ڇا مان روزو رکڻ دوران چمڪي سگهان ٿو؟ هن جواب ڏنو؛ 'ها'. سڀ کان وڌيڪ معنيٰ خيز حديث ابو رافع کان روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو ته: انس جي سند واري حديث مضبوط ناهي ۽ هن معاملي تي ڪا به صحيح حديث ناهي، ابو عطيه دلعف آهي. هن مسئلي بابت عالمن جا مختلف رايا آهن، انهن مان ڪجهه، جهڙوڪ سفيان، ابن مبارڪ، احمد ۽ اسحاق، انهن ماڻهن کان نفرت ڪن ٿا جيڪي روزو رکڻ دوران ڀڃندا آهن، جڏهن ته سيافعي ماڻهن کي روزو رکڻ جي اجازت ڏئي ٿو ته هو روزو رکن.
حديث
Imam Tirmidzi : 659
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ فِي شَهْرِ الصَّوْمِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَحَفْصَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ فِي الْقُبْلَةِ لِلصَّائِمِ فَرَخَّصَ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقُبْلَةِ لِلشَّيْخِ وَلَمْ يُرَخِّصُوا لِلشَّابِّ مَخَافَةَ أَنْ لَا يَسْلَمَ لَهُ صَوْمُهُ وَالْمُبَاشَرَةُ عِنْدَهُمْ أَشَدُّ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْقُبْلَةُ تُنْقِصُ الْأَجْرَ وَلَا تُفْطِرُ الصَّائِمَ وَرَأَوْا أَنَّ لِلصَّائِمِ إِذَا مَلَكَ نَفْسَهُ أَنْ يُقَبِّلَ وَإِذَا لَمْ يَأْمَنْ عَلَى نَفْسِهِ تَرَكَ الْقُبْلَةَ لِيَسْلَمَ لَهُ صَوْمُهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ
[حناد] ۽ [قطيبه] ٻنهي چيو؛ [ابو الاحواش] اسان کي [زياد بن علاقه] کان [عمرو بن ميمون] کان [عائشه] تائين ٻڌايو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم روزن جي مهيني ۾ ان کي چمي ڏني. -راويڪار- چيو؛ هن باب ۾ عمر بن الخطاب، حفصه، ابو سعيد، ام سلمه، ابن عباس، انس، ابو هريره کان هڪ روايت پڻ آهي -پنٽ -. ابو عيسيٰ چيو؛ عائشه جي حديث حسن صحيح حديث آهي. عالمن جا هن معاملي تي مختلف رايا آهن، نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جا ڪجهه اصحاب ۽ ٻيا بزرگ کي روزي دوران چمي ڏيڻ جي اجازت ڏين ٿا، پر نوجوان لاءِ ڪا به نرمي ناهي، ان خوف کان ته ان جو روزو ٽٽي ويندو، خاص طور تي جيڪڏهن هو جماع ڪري. ڪجهه عالمن جو چوڻ آهي ته چمي ڏيڻ سان ثواب گهٽجي ويندو آهي پر روزو باطل نه ٿيندو آهي. انهن جو اهو به عقيدو آهي ته جيڪڏهن ڪو ماڻهو پاڻ کي روڪي سگهي ٿو ته ان لاءِ چمي ڏيڻ جائز آهي. پر جيڪڏهن هو نه ٿو ڪري سگهي ته ان کي ائين ڪرڻ کان پاسو ڪرڻ گهرجي. هي سفيان عث ثوري ۽ شافعي جو رايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 660
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُبَاشِرُنِي وَهُوَ صَائِمٌ وَكَانَ أَمْلَكَكُمْ لِإِرْبِهِ
اسان کي [ابن ابو عمر] ٻڌايو آهي، اسان کي [وڪيل] ٻڌايو آهي، اسان کي [اسرائيل] ٻڌايو آهي، [ابو اسحاق] ۽ [ابو ميسره] ۽ [عائشه] چيو آهي ته: رسول الله ﷺ روزي جي حالت ۾ مون کي چمي ڏني ۽ پاڻ سڀ کان وڌيڪ طاقتور پاڻ کي روڪيندڙ هئا.
