Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 621
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقَدَّمُوا شَهْرَ رَمَضَانَ بِصِيَامٍ قَبْلَهُ بِيَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ رَجُلٌ كَانَ يَصُومُ صَوْمًا فَلْيَصُمْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي اسان کي [واقعي] ٻڌايو آهي [علي بن مبارڪ] کان [يحييٰ بن ابو ڪثير] کان [ابو سلمه] کان [ابو هريره] تائين، رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'رمضان جي مهيني کان هڪ يا ٻه ڏينهن اڳ روزا نه رکو، جيستائين ڪو ماڻهو روزو رکڻ جو عادي نه هجي، ته پوءِ روزا رکي سگهي ٿو. ابو عيسيٰ چيو ته: هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 622
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ الْمُلَائِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ قَالَكُنَّا عِنْدَ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ فَأُتِيَ بِشَاةٍ مَصْلِيَّةٍ فَقَالَ كُلُوا فَتَنَحَّى بَعْضُ الْقَوْمِ فَقَالَ إِنِّي صَائِمٌ فَقَالَ عَمَّارٌ مَنْ صَامَ الْيَوْمَ الَّذِي يَشُكُّ فِيهِ النَّاسُ فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِنْ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ كَرِهُوا أَنْ يَصُومَ الرَّجُلُ الْيَوْمَ الَّذِي يُشَكُّ فِيهِ وَرَأَى أَكْثَرُهُمْ إِنْ صَامَهُ فَكَانَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أَنْ يَقْضِيَ يَوْمًا مَكَانَهُ
اسان کي [ابو سعيد عبدالله بن سعيد العسياج] ٻڌايو آهي اسان کي [ابو خالد الاحمر] ٻڌايو آهي [عمرو بن قيس الملائي] کان [ابو اسحاق] کان [شيله بن زفر] چيو آهي ته جڏهن اسين [عمار بن ياسر] سان گڏ هئاسين ۽ اسان کي هڪ ٻڪري ڏني وئي جيڪا ساڙي وئي هئي، تڏهن هن چيو ته ان کي کائو. پوءِ ڪجهه ماڻهو پوئتي هٽي ويا ۽ چوڻ لڳا ته مان روزو رکان ٿو، هن چيو ته جيڪو به ڪنهن حرمت واري ڏينهن تي روزو رکي ٿو - جنهن ۾ شڪ آهي ته اهو شعبان جي ٽيهه تاريخ آهي يا رمضان جي شروعات - ته ان ابو القاسم - رسول الله - جي نافرماني ڪئي. - راوي - چيو؛ هن باب ۾ - ابو هريره ۽ انس کان هڪ - پنڊ - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ عمار حديث هڪ صحيح حسن حديث آهي ۽ ان تي رسول الله ﷺ جي اصحابن ۽ تابعين مان گھڻا عالم عمل ڪندا آهن، اهو سفيان عطصوري، مالڪ بن انس، عبدالله بن المبارڪ، سياف، احمد ۽ اسحاق جو به رايو آهي، اهي انهن ماڻهن کان نفرت ڪن ٿا جيڪي شَق جي ڏينهن تي روزو رکن ٿا، جيڪڏهن اهو معلوم ٿئي ته اهو ڏينهن رمضان جي شروعات آهي، ته پوءِ انهن تي هڪ ڏينهن جي قضا واجب آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 623
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ حَجَّاجٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ أَحْصُوا هِلَالَ شَعْبَانَ لِرَمَضَانَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَالصَّحِيحُ مَا رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقَدَّمُوا شَهْرَ رَمَضَانَ بِيَوْمٍ وَلَا يَوْمَيْنِ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو اللَّيْثِيِّ
اسان کي [مسلم بن حجاج] ٻڌايو آهي [يحيى بن يحيى] اسان کي [ابو معاويه] ٻڌايو آهي [محمد بن عمرو] کان [ابو سلمه] کان [ابو هريره] کان، هن چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'رمضان جي مهيني جي شروعات معلوم ڪرڻ لاءِ شعبان جي مهيني جا ڏينهن ڳڻيو'. ابو عيسيٰ چيو ته: ابو هريره جي حديث هڪ غريب حديث آهي، اسان ان کي ابو معاويه جي حديث کان سواءِ نٿا ڄاڻون، ۽ صحيح حديث محمد بن عمرو کان ابو سلمه کان ابو هريره کان، رسول الله صلي الله عليه وسلم کان، هن چيو ته: 'رمضان کان هڪ يا ٻه ڏينهن اڳ روزا نه رکو'. اهڙيءَ طرح [يحيٰ بن ڪثير] کان [ابو سلمه] کان [ابو هريره] کان رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم کان روايت ڪئي وئي آهي جيئن محمد بن عمرو لتسي جي حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 624
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَصُومُوا قَبْلَ رَمَضَانَ صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ حَالَتْ دُونَهُ غَيَايَةٌ فَأَكْمِلُوا ثَلَاثِينَ يَوْمًاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي بَكْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي [ابو الاحواش] [سمڪ بن حرب] کان [عڪرمه] کان [ابن عباس] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'رمضان کان اڳ واري ڏينهن جو روزو نه رکو ۽ نئون چنڊ ڏسڻ کان پوءِ روزو شروع ڪريو ۽ روزو ٽوڙيو - اهو رمضان جي مهيني جو آخر آهي - نئون چنڊ ڏسڻ کان پوءِ، جيڪڏهن موسم ڪڪر هجي ته ٽيهه ڏينهن تائين ڳڻپ پوري ڪريو'. هن باب ۾ - ابو هريره، ابوبڪره ۽ ابن عمر کان هڪ - بيان ڪيل - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ ابن عباس جي حديث هڪ مستند حسن حديث آهي ۽ هڪ کان وڌيڪ طريقن سان روايت ڪئي وئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 625
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ أَخْبَرَنِي عِيسَى بْنُ دِينَارٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ بْنِ أَبِي ضِرَارٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَمَا صُمْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ أَكْثَرُ مِمَّا صُمْنَا ثَلَاثِينَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَسَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَجَابِرٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَبِي بَكْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الشَّهْرُ يَكُونُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ
اسان کي [احمد بن منيع] ٻڌايو آهي اسان کي [يحيى بن زڪريا بن ابو زيده] ٻڌايو آهي مون کي [عيسى بن دينار] ٻڌايو آهي [پنهنجي پيءُ] کان [عمرو بن حارث بن ابو دلير] کان [ابن مسعود] چيو آهي ته؛ اهو سچ ناهي ته منهنجو روزو رسول الله ﷺ سان ٽيهن ڏينهن کان وڌيڪ هو. هن باب ۾ - عمر، ابو هريره، عائشه، سعد بن ابو وقاش، ابن عباس، ابن عمر، انس، جابر، ام سلمه، ابو بڪره کان به روايتون آهن. ته رسول الله ﷺ فرمايو؛ 'هڪ مهينو انتيس ڏينهن تي مشتمل آهي'.
حديث
Imam Tirmidzi : 626
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّهُ قَالَآلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نِسَائِهِ شَهْرًا فَأَقَامَ فِي مَشْرُبَةٍ تِسْعًا وَعِشْرِينَ يَوْمًا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ آلَيْتَ شَهْرًا فَقَالَ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي [اسماعيل بن جعفر] [حميد] کان [انس] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجي زالن سان هڪ پورو مهينو نه ملڻ جو واعدو ڪيو، پوءِ پاڻ هڪ ڪمري ۾ انتيس ڏينهن خاموش رهيا، سندن اصحابن پڇيو ته، يا رسول الله، توهان هڪ پورو مهينو خاموش رهيا آهيو، پاڻ فرمايو؛ 'هڪ مهينو وڌيڪ - انتيس ڏينهن تي مشتمل آهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 627
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي ثَوْرٍ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ الْهِلَالَ قَالَ أَتَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَتَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَا بِلَالُ أَذِّنْ فِي النَّاسِ أَنْ يَصُومُوا غَدًاحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ سِمَاكٍ نَحْوَهُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ فِيهِ اخْتِلَافٌ وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَأَكْثَرُ أَصْحَابِ سِمَاكٍ رَوَوْا عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا تُقْبَلُ شَهَادَةُ رَجُلٍ وَاحِدٍ فِي الصِّيَامِ وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ قَالَ إِسْحَقُ لَا يُصَامُ إِلَّا بِشَهَادَةِ رَجُلَيْنِ وَلَمْ يَخْتَلِفْ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْإِفْطَارِ أَنَّهُ لَا يُقْبَلُ فِيهِ إِلَّا شَهَادَةُ رَجُلَيْنِ
اسان کي [محمد بن اسماعيل] ٻڌايو آهي [محمد بن الشبه] اسان کي [الوليد بن ابو ضعور] [سمڪ] کان [عڪرمه] ۽ [ابن عباس] کان بيان ڪيو آهي ته هڪ بدوي رسول الله ﷺ سان ملڻ آيو ۽ چيو ته بيشڪ مون نئون چنڊ ڏٺو آهي - رمضان المبارڪ -، هن پڇيو ته ڇا توهان شاهدي ڏيو ٿا ته الله کان سواءِ ڪو به معبود ناهي ۽ محمد الله جو رسول آهي؟ هن جواب ڏنو ته ها، رسول الله ﷺ بلال کي چيو ته اي بلال، اعلان ڪر ته ماڻهو سڀاڻي روزو رکندا. اسان کي [ابو ڪريب] اسان کي [حسين الجوفيءَ] [زيده] کان [سمڪ] وانگر مٿي ڏنل حديث سان ٻڌايو آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ ابن عباس جي حديث ۾ اختلاف آهي، [سفيان عتصوري] ۽ ٻين هن حديث کي [سمڪ] کان [عڪرمه] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان مرسل طريقي سان بيان ڪيو آهي. سمڪ جي گهڻن دوستن ان کي سمڪ کان عڪرمه کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان مرسل ۾ بيان ڪيو آهي ۽ هي حديث اڪثر عالمن پاران عمل ۾ آهي، انهن چيو ته؛ هن روزي جي شروعات ۾ هڪ شخص جي شاهدي قبول ڪرڻ ابن المبارڪ، سيافعي ۽ احمد ۽ ڪوفه جي رهواسين جو به رايو آهي. اسحاق چيو ته؛ روزي جي شروعات لاءِ هڪ شخص جي شاهدي قبول نه ڪئي ويندي آهي پر ٻه ماڻهو ضرور هجڻ گهرجن. عالم رمضان جي آخر ۾ اختلاف نٿا ڪن؛ ته اها قبول نه ٿيندي آهي - روئيه هلال جي شاهدي - جيستائين ان جي شاهدي ٻن ماڻهن نه ڏني وڃي.
حديث
Imam Tirmidzi : 628
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرَا عِيدٍ لَا يَنْقُصَانِ رَمَضَانُ وَذُو الْحِجَّةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَكْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا قَالَ أَحْمَدُ مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ شَهْرَا عِيدٍ لَا يَنْقُصَانِ يَقُولُ لَا يَنْقُصَانِ مَعًا فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ شَهْرُ رَمَضَانَ وَذُو الْحِجَّةِ إِنْ نَقَصَ أَحَدُهُمَا تَمَّ الْآخَرُ و قَالَ إِسْحَقُ مَعْنَاهُ لَا يَنْقُصَانِ يَقُولُ وَإِنْ كَانَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ فَهُوَ تَمَامٌ غَيْرُ نُقْصَانٍ وَعَلَى مَذْهَبِ إِسْحَقَ يَكُونُ يَنْقُصُ الشَّهْرَانِ مَعًا فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ
اسان کي [ابو سلمه يحييٰ بن خلف البشري] ٻڌايو آهي اسان کي [بصير بن المفضلال] [خالد الخززاء] کان [عبدالرحمن بن ابي بڪرة] کان [پنهنجي پيءُ] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته عيد جا ٻه مهينا جيڪي ٽيهن کان گهٽ نه آهن - يعني رمضان ۽ ذوالحج. ابو عيسيٰ چيو ته ابو بڪرة جي حديث حسن حديث آهي، هي حديث عبدالرحمان بن ابي بڪرة کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان مرسل طريقي سان پڻ نقل ڪئي وئي آهي. احمد چيو ته هن حديث جو مطلب اهو آهي ته ٻئي هڪ سال ۾ ٽيهن ڏينهن کان گهٽ نه گڏ ٿيندا، جيڪڏهن هڪ جو مجموعو انتاليهه ڏينهن ٿئي ته ٻئي جو مجموعو ٽيهن ڏينهن ٿئي. اسحاق چيو ته ان جو مطلب اهو آهي ته جيتوڻيڪ انتاليهه ڏينهن آهن، پر ثواب مڪمل آهي ۽ گهٽ نه ٿيندو آهي. اسحاق اهو به مڃي ٿو ته ٻئي مهينا هڪ سال ۾ گڏ گهٽجي سگهن ٿا.
حديث
Imam Tirmidzi : 629
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌأَنَّ أُمَّ الْفَضْلِ بِنْتَ الْحَارِثِ بَعَثَتْهُ إِلَى مُعَاوِيَةَ بِالشَّامِ قَالَ فَقَدِمْتُ الشَّامَ فَقَضَيْتُ حَاجَتَهَا وَاسْتُهِلَّ عَلَيَّ هِلَالُ رَمَضَانَ وَأَنَا بِالشَّامِ فَرَأَيْنَا الْهِلَالَ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ ثُمَّ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فِي آخِرِ الشَّهْرِ فَسَأَلَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ ثُمَّ ذَكَرَ الْهِلَالَ فَقَالَ مَتَى رَأَيْتُمْ الْهِلَالَ فَقُلْتُ رَأَيْنَاهُ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ أَأَنْتَ رَأَيْتَهُ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ فَقُلْتُ رَآهُ النَّاسُ وَصَامُوا وَصَامَ مُعَاوِيَةُ قَالَ لَكِنْ رَأَيْنَاهُ لَيْلَةَ السَّبْتِ فَلَا نَزَالُ نَصُومُ حَتَّى نُكْمِلَ ثَلَاثِينَ يَوْمًا أَوْ نَرَاهُ فَقُلْتُ أَلَا تَكْتَفِي بِرُؤْيَةِ مُعَاوِيَةَ وَصِيَامِهِ قَالَ لَا هَكَذَا أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ لِكُلِّ أَهْلِ بَلَدٍ رُؤْيَتَهُمْ
اسان کي [علي بن حجر] ٻڌايو آهي، اسان کي [اسماعيل بن جعفر] ٻڌايو آهي، اسان کي [محمد بن ابو هرمله] ٻڌايو آهي، مون کي [ڪرب] ٻڌايو آهي ته ام الفضل کيس معاويه سان ملڻ لاءِ شام موڪليو هو، هن چيو؛ جڏهن مان شام پهتس ۽ سندس ضرورتون پوريون ڪريان ته اوچتو مون کي رمضان جو چنڊ نظر آيو، جڏهن ته مان شام ۾ هوس. اسان ان کي جمعي جي رات ڏٺو ۽ پوءِ مان رمضان جي آخر ۾ مديني موٽي آيس پوءِ [ابن عباس] چنڊ بابت ذڪر ڪيو، توهان ڪڏهن چنڊ ڏٺو؟ مون جواب ڏنو، اسان ان کي جمعي جي رات ڏٺو، هن چيو؛ توهان ان کي جمعي جي رات ڏٺو؟ مون جواب ڏنو، سڀني ان کي ڏٺو، پوءِ انهن روزو رکيو، جيئن معاويه ڪيو. ابن عباس وري چيو، پر اسان ان کي ڇنڇر جي رات ڏٺو ۽ روزا رکندا رهنداسين جيستائين ڳڻپ ٽيهه ڏينهن نه ٿئي يا اسان نئون چنڊ نه ڏسون، مون پڇيو، ڇا توهان معاويه جي رويت ۽ روزي جي پيروي نٿا ڪريو، هن جواب ڏنو، نه، پر هي اهو آهي جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان کي حڪم ڏنو هو. ابو عيسيٰ چيو؛ ابن عباس جي حديث هڪ حسن صحيح غريب حديث آهي ۽ عالمن طرفان ان تي عمل ڪيو ويندو آهي هڪ قانوني نتيجي سان ته هر علائقو پنهنجي رويت جي بنياد تي روزو رکڻ شروع ڪري ٿو.
حديث
Imam Tirmidzi : 630
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ وَجَدَ تَمْرًا فَلْيُفْطِرْ عَلَيْهِ وَمَنْ لَا فَلْيُفْطِرْ عَلَى مَاءٍ فَإِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَلْمَانَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ عَنْ شُعْبَةَ مِثْلَ هَذَا غَيْرَ سَعِيدِ بْنِ عَامِرٍ وَهُوَ حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَلَا نَعْلَمُ لَهُ أَصْلًا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ وَقَدْ رَوَى أَصْحَابُ شُعْبَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ الرَّبَابِ عَنْ سَلْمَانَ بْنِ عَامِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ سَعِيدِ بْنِ عَامِرٍ وَهَكَذَا رَوَوْا عَنْ شُعُبَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ سَلْمَانَ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ شُعْبَةُ عَنْ الرَّبَابِ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحَوَلِ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ الرَّبَابِ عَنْ سَلْمَانَ بْنِ عَامِرٍ وَابْنُ عَوْنٍ يَقُولُ عَنْ أُمِّ الرَّائِحِ بِنْتِ صُلَيْعٍ عَنْ سَلْمَانَ بْنِ عَامِرٍ وَالرَّبَابُ هِيَ أُمُّ الرَّائِحِ
اسان کي [محمد بن عمر بن علي المقدمي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [سعيد بن عامر] ٻڌايو آهي ته اسان کي [صيوبة] [عبدالعزيز بن شُهيب] کان [انس بن مالڪ] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'جيڪو کجور ڳولي ته ان سان روزو افطار ڪري، جيڪڏهن توهان کي اهي نه ملن ته پاڻي سان روزو افطار ڪري، ڇاڪاڻ ته پاڻي پاڪ آهي'. - راوي چيو؛ هن باب ۾ - سلمان بن عامر کان هڪ - پِنٽ - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته: اسان ڪنهن کي به نه ٿا ڄاڻون جنهن صيوبة کان انس جي حديث کي هن حديث وانگر بيان ڪيو هجي، سواءِ سعيد بن عامر جي. بهرحال، هي حديث محفوظ نه آهي ۽ ان ۾ انس کان عبدالعزيز بن شُهيب جي حديث جو مکيه ذريعو نه آهي. شعبه جي دوستن هي حديث [صيوبة] کان [عاشم الاحوال] کان [حفشه بنت سيرين] کان [الرباب] کان [سلمان بن عامر] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي آهي. هي تاريخ سعيد بن عامر جي تاريخ کان وڌيڪ مستند آهي. تنهن ڪري انهن ان کي [صيوبة] کان [عاشم] کان [حفشه بنت سيرين] کان [سلمان] کان روايت ڪيو، پر ان ۾ رباب کان سيوبة جو ڪو به ذڪر ناهي. جيڪو صحيح آهي اهو [سفيان عثصوري] ۽ [ابن عينيه] جي روايت ڪيل حديث آهي ۽ انهن ٻنهي کان علاوه [عاشم الاحوال] کان [حفشه بنت سيرين] کان [الرباب] کان [سلمان بن عامر] ۽ [ابن عون] چيو آهي؛ ['ام الراعة بنت شولي' کان [سلمان بن عامر] کان. ساڳئي وقت، الرباب ام الراعة آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 631
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ الرَّبَابِ عَنْ سَلْمَانَ بْنِ عَامِرٍ الضَّبِّيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَفْطَرَ أَحَدُكُمْ فَلْيُفْطِرْ عَلَى تَمْرٍزَادَ ابْنُ عُيَيْنَةَ فَإِنَّهُ بَرَكَةٌ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَلْيُفْطِرْ عَلَى مَاءٍ فَإِنَّهُ طَهُورٌ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي اسان کي [واقعي] اسان کي [سفيان] کي [عاشق الاهول] کان ٻڌايو آهي ۽ اسان کي [حناد] اسان کي [ابو معاويه] کي [عاشق الاهول] کان ٻڌايو آهي. ۽ اسان کي [قطيبه] ٻڌائيندي چيو آهي ته اسان کي [سفيان بن عينيه] ٻڌايو آهي ته [عاشق الاهول] کان [حفشه بنت سيرين] کان [ارباب] کان [سلمان بن عامر ضلبي] کان نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فرمايو ته: 'جيڪڏهن توهان مان ڪو روزو افطار ڪري ته پوءِ کجورن سان روزو افطار ڪري.' ابن عينيه وڌيڪ چيو ته: 'ڇاڪاڻ ته اهو برڪت آڻيندو آهي، جيڪڏهن کجور نه هجي ته پوءِ پاڻي پيئندي روزو افطار ڪريو، ڇاڪاڻ ته اهو بيشڪ طهور آهي ۽ پاڪ ڪري ٿو'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ حسن صحيح حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 632
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُفْطِرُ قَبْلَ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَى رُطَبَاتٍ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ رُطَبَاتٌ فَتُمَيْرَاتٌ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تُمَيْرَاتٌ حَسَا حَسَوَاتٍ مِنْ مَاءٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرُوِيَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُفْطِرُ فِي الشِّتَاءِ عَلَى تَمَرَاتٍ وَفِي الصَّيْفِ عَلَى الْمَاءِ
اسان کي [محمد بن رافع] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالرزاق] اسان کي [جعفر بن سليمان] ٻڌايو آهي [ثابت] کان [انس بن مالڪ] چيو آهي ته: رسول الله ﷺ نماز پڙهڻ کان اڳ هميشه گِلي کجورن سان روزو افطار ڪندا هئا، جيڪڏهن ڪا نه ملندي هئي ته پوءِ سڪل کجورن سان روزو افطار ڪندا هئا ۽ جيڪڏهن سڪل کجور نه ملندي هئي ته ٽي ڀيرا پاڻي پيئندي روزو افطار ڪندا هئا. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي حسن غريب حديث آهي. ابو عيسيٰ ٻيهر چيو ته، اهو به روايت آهي ته رسول الله ﷺ سياري ۾ کجورن سان ۽ گرمين ۾ پاڻي سان روزو افطار ڪندا هئا.
حديث
Imam Tirmidzi : 633
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَخْنَسِيِّ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّوْمُ يَوْمَ تَصُومُونَ وَالْفِطْرُ يَوْمَ تُفْطِرُونَ وَالْأَضْحَى يَوْمَ تُضَحُّونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَفَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ إِنَّمَا مَعْنَى هَذَا أَنَّ الصَّوْمَ وَالْفِطْرَ مَعَ الْجَمَاعَةِ وَعُظْمِ النَّاسِ
مون کي [محمد بن اسماعيل] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابراهيم بن المنذر] ٻڌايو آهي، اسان کي [اسحاق بن جعفر بن محمد] مون کي [عبدالله بن جعفر] ٻڌايو آهي، [عثمان بن محمد الاخنسي] کان [سعيد المقبوري] کان [ابو هريره] ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'روزو ان ڏينهن آهي جنهن ڏينهن توهان روزو رکو ٿا ۽ افطار ان ڏينهن آهي جنهن ڏينهن توهان سڀ افطار ڪريو ٿا، ساڳئي طرح عيد الاضحيٰ سان، يعني جنهن ڏينهن توهان سڀ قرباني ڪريو ٿا'. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ حسن غريب حديث آهي، ڪجهه عالم هن حديث جي تشريح هن طرح ڪن ٿا، بيشڪ، روزو رکڻ ۽ افطار ڪرڻ جماعت ۽ گهڻن ماڻهن سان آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 634
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْلُ وَأَدْبَرَ النَّهَارُ وَغَابَتْ الشَّمْسُ فَقَدْ أَفْطَرْتَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [هارون بن اسحاق الحمداني] ٻڌايو آهي اسان کي [عبده بن سليمان] ٻڌايو آهي [هشام بن عروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عاشم بن عمر] کان [عمر بن الخطاب] چيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'جڏهن رات اچي ۽ ڏينهن لهي وڃي ۽ سج لهي وڃي ته پوءِ توهان روزو افطار ڪري سگهو ٿا' - راوي چيو آهي ته؛ هن باب ۾ - ابن ابو عوفيٰ ۽ ابو سعيد کان هڪ - قلمبند - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ عمر جي حديث هڪ مستند حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 635
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ ح قَالَ و أَخْبَرَنَا أَبُو مُصْعَبٍ قِرَاءَةً عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ النَّاسُ بِخَيْرٍ مَا عَجَّلُوا الْفِطْرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ اسْتَحَبُّوا تَعْجِيلَ الْفِطْرِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالرحمان بن مهدي] سفيان کان [ابو حازم] کان ٻڌايو آهي. -راوي- چيو آهي؛ ۽ اسان کي [ابو مشعب] کي پنهنجي قرات سان [مالڪ] کان [ابو حازم] کان [سھل بن سعد] تائين ٻڌايو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي: 'ماڻهو جيستائين روزو افطار ڪرڻ ۾ جلدي ڪندا آهن تيستائين نيڪي ۾ رهندا آهن'. -راوي- چيو آهي؛ هن باب ۾ - ابو هريره، ابن عباس، عائشه ۽ انس بن مالڪ کان هڪ - تاريخ - پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو آهي ته؛ سهل بن سعد جي حديث هڪ حسن صحيح حديث آهي ۽ ان تي صحابه ۽ ان کان پوءِ ايندڙ عالمن جهڙوڪ شافعي، احمد ۽ اسحاق عمل ڪيو آهي. اهي سڀ روزو افطار ڪرڻ ۾ جلدي ڪرڻ کي ترجيح ڏين ٿا.
حديث
Imam Tirmidzi : 636
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ قُرَّةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَحَبُّ عِبَادِي إِلَيَّ أَعْجَلُهُمْ فِطْرًاحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ وَأَبُو الْمُغِيرَةِ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
اسان کي [اسحاق بن موسيٰ الانصاري] ٻڌايو آهي ته اسان کي [الوليد بن مسلم] ٻڌايو آهي ته [العوزاعي] کان [قرة بن عبدالرحمان] کان [عز زهريٰ] کان [ابو سلمه] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: منهنجو ٻانهو جيڪو مون کي سڀ کان وڌيڪ پسند آهي اهو آهي جيڪو هميشه افطار ڪرڻ ۾ جلدي ڪندو آهي. اسان کي [عبدالله بن عبدالرحمان] ٻڌايو آهي ته [ابو عاصم] ۽ [ابو المغيره] ٻڌايو آهي ته [العوزاعي] هن سند ذريعي ساڳئي حديث سان. ابو عيسيٰ چيو ته: هي حسن غريب حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 637
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي عَطِيَّةَ قَالَدَخَلْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْنَا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ رَجُلَانِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدُهُمَا يُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلَاةَ وَالْآخَرُ يُؤَخِّرُ الْإِفْطَارَ وَيُؤَخِّرُ الصَّلَاةَ قَالَتْ أَيُّهُمَا يُعَجِّلُ الْإِفْطَارَ وَيُعَجِّلُ الصَّلَاةَ قُلْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ قَالَتْ هَكَذَا صَنَع رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْآخَرُ أَبُو مُوسَىقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو عَطِيَّةَ اسْمُهُ مَالِكُ بْنُ أَبِي عَامِرٍ الْهَمْدَانِيُّ وَيُقَالُ ابْنُ عَامِرٍ الْهَمْدَانِيُّ وَابْنُ عَامِرٍ أَصَحُّ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو معاويه] [عماسي] کان [عماره بن عمير] کان [ابو عطيه] ٻڌايو آهي ته: مسروق ۽ مان عائشه سان ملياسين ۽ پوءِ اسان پڇيو ته، رسول الله ﷺ جا ٻه دوست هئا، انهن مان هڪ جلدي افطار ڪيو ۽ نماز پڙهي جڏهن ته ٻئي افطار ختم ڪيو ۽ نماز پڙهي، عائشه پڇيو ته، ٻنهي مان ڪنهن افطار ۽ نماز جلدي ڪئي؟ اسان عبدالله بن مسعود کي جواب ڏنو، عائشه چيو؛ اهو ئي آهي جيڪو نبي ڪريم ﷺ ڪيو. ۽ ٻيو ابو موسيٰ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي، ابو عاثيه جو نالو مالڪ بن ابو عامر الحمداني آهي، ان کي عام طور تي ابن عامر سڏيو ويندو آهي جڏهن ته ان کي ابن عامر سڏڻ وڌيڪ صحيح آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 638
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَتَسَحَّرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قُمْنَا إِلَى الصَّلَاةِ قَالَ قُلْتُ كَمْ كَانَ قَدْرُ ذَلِكَ قَالَ قَدْرُ خَمْسِينَ آيَةًحَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هِشَامٍ بِنَحْوِهِ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ قَدْرُ قِرَاءَةِ خَمْسِينَ آيَةً قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ اسْتَحَبُّوا تَأْخِيرَ السُّحُورِ
اسان کي [يحيى بن موسى] ٻڌايو آهي [ابو داؤد ثياليسي] اسان کي [هشام الدستوائي] ٻڌايو آهي [قتاده] کان [انس بن مالڪ] کان [زيد بن ثابت] چيو آهي ته؛ اسان هڪ ڀيرو رسول الله ﷺ سان سحري ڪئي، پوءِ گڏجي نماز پڙهي. انس چيو؛ مون پڇيو ته، سحري ۽ نماز جي وچ ۾ ڪيترو وقفو آهي؟ هن جواب ڏنو، تقريبن پنجاهه آيتون. اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [واقعو] [هشام] کان مٿي ڏنل حديث وانگر ٻڌايو آهي، پر ان ۾ هن چيو؛ تقريبن پنجاهه آيتون پڙهڻ جيترو. -راوي- چيو؛ هن باب ۾ - حذیفہ کان هڪ - قلمبند - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ زيد بن ثابت جي حديث هڪ مستند حسن حديث آهي ۽ شافعي، احمد ۽ اسحاق جو به رايو آهي، جيڪي سڀئي سحري ختم ڪرڻ کي ترجيح ڏين ٿا.
حديث
Imam Tirmidzi : 639
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا مُلَازِمُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ النُّعْمَانِ عَنْ قَيْسِ بْنِ طَلْقٍ حَدَّثَنِي أَبِي طَلْقُ بْنُ عَلِيٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا يَهِيدَنَّكُمْ السَّاطِعُ الْمُصْعِدُ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَعْتَرِضَ لَكُمْ الْأَحْمَرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ لَا يَحْرُمُ عَلَى الصَّائِمِ الْأَكْلُ وَالشُّرْبُ حَتَّى يَكُونَ الْفَجْرُ الْأَحْمَرُ الْمُعْتَرِضُ وَبِهِ يَقُولُ عَامَّةُ أَهْلِ الْعِلْمِ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي [ملازم بن عمرو] مون کي [عبدالله بن عن نعمان] ٻڌايو آهي [قيس بن طلق] مون کي منهنجي پيءُ [ثلق بن علي] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'کائڻ ۽ پيئڻ جاري رکو ۽ فجر کان بيوقوف نه ٿيو جيڪا عمودي لڪير جي صورت ۾ آهي - فجر ڪدزب-، پر کائيندا ۽ پيئندا رهو جيستائين فجر ڳاڙهي رنگ ۾ پکڙيل هجي - فجر شدڪ-'. هن باب ۾ - عدي بن حاتم، ابوذر ۽ سمره کان هڪ - پنڊ - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ علي بن طلق جي حديث هن رستي ذريعي هڪ حسن غريب حديث آهي ۽ عالمن طرفان عمل ڪئي ويندي آهي. انهن چيو ته؛ هڪ شخص کائي ۽ پيئڻ جاري رکي سگهي ٿو جيستائين ڳاڙهو فجر ظاهر نه ٿئي.
حديث
Imam Tirmidzi : 640
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَيُوسُفُ بْنُ عِيسَى قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ أَبِي هِلَالٍ عَنْ سَوَادَةَ بْنِ حَنْظَلَةَ هُوَ الْقُشَيْرِيُّ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَمْنَعَنَّكُمْ مِنْ سُحُورِكُمْ أَذَانُ بِلَالٍ وَلَا الْفَجْرُ الْمُسْتَطِيلُ وَلَكِنْ الْفَجْرُ الْمُسْتَطِيرُ فِي الْأُفُقِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [حناد] ۽ [يوسف بن عيسيٰ] ٻنهي چيو؛ اسان کي [واقعي] [ابو هلال] کان [سوادة بن حندالله کان [القصيري آهي] [سمرة بن جندب] کان ٻڌايو آهي ته؛ رسول الله ﷺ فرمايو: 'جڏهن توهان بلال جي اذان ۽ عمودي پٽي واري فجر جي ظاهر ٿيڻ تي کائڻ ۽ پيئڻ بند نه ڪريو، پر جڏهن فجر افق تي پکڙجي وڃي ته روڪيو'. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ حسن حديث آهي.
