Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 541
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنْتُ أُصَلِّي وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ مَعَهُ فَلَمَّا جَلَسْتُ بَدَأْتُ بِالثَّنَاءِ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ الصَّلَاةِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ دَعَوْتُ لِنَفْسِي فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلْ تُعْطَهْ سَلْ تُعْطَهْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ رَوَاهُ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ آدَمَ مُخْتَصَرًا
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي اسان کي [يحيى بن آدم] اسان کي [ابوبڪر بن عياسي] ٻڌايو آهي [عاشم] کان [زير] کان [عبدالله] ٻڌايو آهي ته: مون هڪ ڀيري رسول الله ﷺ سان گڏ نماز پڙهي جڏهن ته ابوبڪر ۽ عمر ساڻس گڏ هئا، جڏهن مان ويٺو ۽ الله جي حمد ۽ رسول الله ﷺ تي درود پڙهڻ شروع ڪيو، پوءِ مون پاڻ لاءِ دعا گهري، پوءِ رسول الله ﷺ فرمايو: 'الله کان گھرو ته توهان کي ڏنو ويندو، الله کان گھرو ته توهان کي ڏنو ويندو'. - راوي - چيو؛ هن باب ۾ - فضل الله بن عبيد کان هڪ - قلمبند - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ عبدالله بن مسعود جي حديث هڪ صحيح حسن حديث آهي، هي حديث [احمد بن حنبل] به [يحيى بن آدم] کان مختصر طور تي روايت ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 542
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ الْمُؤَدِّبُ الْبَغْدَادِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ صَالِحٍ الزُّبَيْرِيُّ هُوَ مِنْ وَلَدِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبِنَاءِ الْمَسَاجِدِ فِي الدُّورِ وَأَنْ تُنَظَّفَ وَتُطَيَّبَحَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ وَوَكِيعٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ الْحَدِيثِ الْأَوَّلِ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ و قَالَ سُفْيَانُ قَوْلُهُ بِبِنَاءِ الْمَسَاجِدِ فِي الدُّورِ يَعْنِي الْقَبَائِلَ
اسان کي [محمد بن حاتم المعدب البغدادي البشري] اسان کي [عامر بن صالح الزبيري] ٻڌايو آهي، هو سندس پٽن مان هڪ آهي، الزبير اسان کي [هشام بن عروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان [عائشه] کان ٻڌايو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم حڪم ڏنو آهي ته هر قبيلي ۾ مسجدون ٺاهيون وڃن، هميشه صاف ۽ خوشبودار هجن. اسان کي [حناد] اسان کي [عبده] ۽ [واقعي] [هشام بن عروه] کان [پنهنجي پيءُ] کان ٻڌايو آهي، بيشڪ رسول الله صلي الله عليه وسلم حڪم ڏنو هو جيئن اڳئين حديث ۾ بيان ڪيو ويو آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ هي تاريخ پهرين حديث جي تاريخ کان وڌيڪ صحيح آهي. اسان کي ٻڌايو ويو آهي [ابن ابو عمر] اسان کي ٻڌايو آهي [سفيان بن عينة] [هشام بن عروه] [پنهنجي پيءُ] کان ته رسول الله ﷺ پهرين حديث وانگر حڪم ڏنو. سفيان چيو ته؛ نبي ﷺ جي لفظن 'بِبِنَيل مسجد في الدُور' جي معنيٰ قبيلا آهن.
حديث
Imam Tirmidzi : 543
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَلِيٍّ الْأَزْدِيِّ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ مَثْنَى مَثْنَىقَالَ أَبُو عِيسَى اخْتَلَفَ أَصْحَابُ شُعْبَةَ فِي حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ فَرَفَعَهُ بَعْضُهُمْ وَأَوْقَفَهُ بَعْضُهُمْ وَرُوِي عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْعُمَرِيِّ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوُ هَذَا وَالصَّحِيحُ مَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى وَرَوَى الثِّقَاتُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ صَلَاةَ النَّهَارِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي بِاللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى وَبِالنَّهَارِ أَرْبَعًا وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ فَرَأَى بَعْضُهُمْ أَنَّ صَلَاةَ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ مَثْنَى مَثْنَى وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ و قَالَ بَعْضُهُمْ صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى وَرَأَوْا صَلَاةَ التَّطَوُّعِ بِالنَّهَارِ أَرْبَعًا مِثْلَ الْأَرْبَعِ قَبْلَ الظُّهْرِ وَغَيْرِهَا مِنْ صَلَاةِ التَّطَوُّعِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَإِسْحَقَ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالرحمن بن مهدي] ٻڌايو آهي اسان کي [صيوبة] ٻڌايو آهي [يعليٰ بن عطاء] کان [علي الازدي] کان [ابن عمر] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان، هن چيو ته: 'رات ۽ ڏينهن ۾ سنت نماز ٻن رڪعتن ۾ ادا ڪئي ويندي آهي - ٻه رڪعتون'. ابو عيسيٰ چيو ته: صيوبة جي دوستن ابن عمر جي حديث تي اختلاف ڪيو، انهن مان ڪجهه ان جي تشريح ڪئي ۽ ڪجهه ان کي قبول ڪيو. [عبدالله العمري] کان [نافع] کان [ابن عمر] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي آهي جيئن مٿي ڏنل حديث ۾ بيان ڪيو ويو آهي. سڀ کان وڌيڪ صحيح تاريخ ابن عمر جي تاريخ آهي، حقيقت ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'رات جي سنت نماز ٻن رڪعتن ۾ ادا ڪئي ويندي آهي - ٻه رڪعتون'. ۽ تسقيه راوين هي حديث ابن عمر کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي آهي بغير ڏينهن جي نماز جي. ۽ عبيدالله کان نافع کان، مسز عمر کان روايت ڪئي وئي آهي ته هن رات ۾ سنت نماز ٻه رڪعتون ٻه رڪعتون ۽ ڏينهن ۾ چار رڪعتون چار رڪعتون پڙهيون. تنهن ڪري، عالمن جا هن معاملي تي مختلف رايا آهن، امام شافعي ۽ احمد جو رايو آهي ته رات ۾ يا ڏينهن ۾ سنت نماز ٻه رڪعتون ٻه رڪعتون آهن، جڏهن ته امام سفيان عثصوري، ابن المبارڪ ۽ اسحاق جو رايو آهي ته رات ۾ سنت نماز ٻه رڪعتون ٻه رڪعتون ۽ ڏينهن ۾ چار رڪعتون چار رڪعتون آهن جيئن ظهر کان اڳ چار رڪعتن جي سنت نماز يا ٻين سنت نمازن جي.
حديث
Imam Tirmidzi : 544
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ قَالَسَأَلْنَا عَلِيًّا عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ النَّهَارِ فَقَالَ إِنَّكُمْ لَا تُطِيقُونَ ذَاكَ فَقُلْنَا مَنْ أَطَاقَ ذَاكَ مِنَّا فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَتْ الشَّمْسُ مِنْ هَاهُنَا كَهَيْئَتِهَا مِنْ هَاهُنَا عِنْدَ الْعَصْرِ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَإِذَا كَانَتْ الشَّمْسُ مِنْ هَاهُنَا كَهَيْئَتِهَا مِنْ هَاهُنَا عِنْدَ الظُّهْرِ صَلَّى أَرْبَعًا وَصَلَّى أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَبَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ وَقَبْلَ الْعَصْرِ أَرْبَعًا يَفْصِلُ بَيْنَ كُلِّ رَكْعَتَيْنِ بِالتَّسْلِيمِ عَلَى الْمَلَائِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ وَالنَّبِيِّينَ وَالْمُرْسَلِينَ وَمَنْ تَبِعَهُمْ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَحْسَنُ شَيْءٍ رُوِيَ فِي تَطَوُّعِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّهَارِ هَذَا وَرُوِي عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ كَانَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ وَإِنَّمَا ضَعَّفَهُ عِنْدَنَا وَاللَّهُ أَعْلَمُ لِأَنَّهُ لَا يُرْوَى مِثْلُ هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَنْ عَلِيٍّ وَعَاصِمُ بْنُ ضَمْرَةَ هُوَ ثِقَةٌ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ قَالَ سُفْيَانُ كُنَّا نَعْرِفُ فَضْلَ حَدِيثِ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ عَلَى حَدِيثِ الْحَارِثِ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي اسان کي [وهب بن جرير] ٻڌايو آهي اسان کي [صيوبة] ابو اسحاق کان [عاشق بن دلمرة کان] ٻڌايو آهي ته اسان [علي کان] رسول الله صلي الله عليه وسلم جي ڏينهن ۾ نماز بابت پڇيو؟، هن جواب ڏنو، واقعي توهان ان جي قابل نه آهيو، اسان پڇيو، ته پوءِ اسان مان ڪير ڪري سگهي ٿو؟ هن جواب ڏنو، الله جا رسول صلي الله عليه وسلم جڏهن سج اوڀر کان اڀرندو آهي جيئن عصر جي وقت ۾ سج لهندو آهي، ته پاڻ ٻه رڪعتون پڙهندا آهن، ۽ جڏهن سج اوڀر کان منجهند جي وقت اڀرندو آهي، ته پاڻ چار رڪعتون پڙهندا آهن، پوءِ ظهر جي نماز کان اڳ چار رڪعتون پڙهندا آهن، پوءِ ٻه رڪعتون، پوءِ عصر کان اڳ چار رڪعتون پڙهندا آهن. مرسلن ۽ جيڪو به مومنن ۽ مسلمانن مان پنهنجو رستو اختيار ڪري ٿو. اسان کي ٻڌايو آهي [محمد بن المثنيٰ] اسان کي ٻڌايو آهي [محمد بن جعفر] اسان کي [صيوبة] کان [ابو اسحاق] کان [عاشق بن دلمرة] کان [علي] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان مٿي ڏنل حديث جي طور تي بيان ڪيو آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ حسن حديث آهي. اسحاق بن ابراهيم چيو ته؛ هي بهترين حديث آهي جيڪا ڏينهن ۾ نبي صلي الله عليه وسلم جي تثوع - سنت نماز - بابت ڳالهائي ٿي. عبدالله بن مبارڪ کان روايت ڪئي وئي آهي؛ ته هن هن حديث کي ڪمزور ڪيو، اهو ئي سبب آهي ته - الله بهتر ڄاڻي ٿو - ڇاڪاڻ ته هي حديث صرف هن رستي ذريعي بيان ڪئي وئي هئي، يعني عاشق بن دلمرة کان علي کان، جيتوڻيڪ عاشق بن دلمرة ڪجهه ماڻهن جي مطابق هڪ تسيقہ هو. علي بن المديني چيو؛ يحيى بن سعيد القثان چيو؛ سفيان چيو؛ اسان ڄاڻون ٿا ته عاصم بن دلمرہ جي حديث حارث جي حديث کان وڌيڪ اهم آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 545
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ أَشْعَثَ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُصَلِّي فِي لُحُفِ نِسَائِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُخْصَةٌ فِي ذَلِكَ
اسان کي [محمد بن عبدالعالي] ٻڌايو آهي [خالد بن حارث] کان [اشعث هو ابن عبدالمالڪ آهي] کان [محمد بن سيرين] کان [عبدالله بن شقيق] کان [عيسيه] هن چيو ته؛ رسول الله ﷺ ڪڏهن به پنهنجين زالن جا ڪپڙا پائي نماز نه پڙهي. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. رسول الله ﷺ کان روايت ڪئي وئي آهي ته ان کي پائڻ آسان آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 546
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ بُرْدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْجِئْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي الْبَيْتِ وَالْبَابُ عَلَيْهِ مُغْلَقٌ فَمَشَى حَتَّى فَتَحَ لِي ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مَكَانِهِ وَوَصَفَتْ الْبَابَ فِي الْقِبْلَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
اسان کي [ابو سلامه يحييٰ بن خلف] ٻڌايو آهي ته اسان کي [بصير بن المفضلل] ٻڌايو آهي ته [برد بن سنان] ٻڌايو آهي ته [عز زهريٰ] عروه کان عيسيه کان عيسيه کان، هن چيو ته: مان رسول الله ﷺ سان ان وقت مليو جڏهن پاڻ نماز پڙهي رهيا هئا ۽ گهر جو دروازو بند هو، پوءِ پاڻ دروازي کي کولڻ لاءِ اڳتي وڌيا ۽ پنهنجي اصلي جاءِ تي موٽي آيا. - روايت آهي ته عيسيه پنهنجو دروازو قبلي جي طرف رکيو. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي حسن غريب حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 547
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ قَال سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ قَالَسَأَلَ رَجُلٌ عَبْدَ اللَّهِ عَنْ هَذَا الْحَرْفِ{ غَيْرِ آسِنٍ }أَوْ{ يَاسِنٍ }قَالَ كُلَّ الْقُرْآنِ قَرَأْتَ غَيْرَ هَذَا الْحَرْفِ قَالَ نَعَمْ قَالَ إِنَّ قَوْمًا يَقْرَءُونَهُ يَنْثُرُونَهُ نَثْرَ الدَّقَلِ لَا يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ إِنِّي لَأَعْرِفُ السُّوَرَ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرُنُ بَيْنَهُنَّ قَالَ فَأَمَرْنَا عَلْقَمَةَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ عِشْرُونَ سُورَةً مِنْ الْمُفَصَّلِ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرُنُ بَيْنَ كُلِّ سُورَتَيْنِ فِي رَكْعَةٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي [ابو دائود] چيو آهي ته؛ اسان کي [صيوبة] کي [العماسي] کان وعظ ڪيو آهي، هن چيو ته؛ مون [ابو وائل] کي چوندي ٻڌو آهي ته؛ هڪ ماڻهو [عبدالله بن مسعود] کان قرآن ۾ هڪ لفظ بابت پڇيو، يعني غير اصين يا غير يسين، هن - ابن مسعود - جواب ۾ پڇيو، ڇا توهان هن لفظ کان سواءِ قرآن جو سڄو مواد پڙهيو آهي؟ هن جواب ڏنو، ها. پوءِ - ابن مسعود - چيو؛ حقيقت ۾، اهڙا ماڻهو آهن جيڪي قرآن پڙهڻ کان سواءِ پڙهندا آهن ۽ ان جي تعريف نٿا ڪن، انهن جي پڙهڻ انهن جي ڳلي تائين نه پهچندي آهي - اهو انهن جي دلين ۾ داخل نه ٿيندو آهي - ۽ حقيقت ۾ مان قرآن جا ساڳيا اکر ڄاڻان ٿو - ٻنهي جي معنيٰ، قانون، ڊيڄارڻ ۽ ڪهاڻين ۾. ابو وائل چيو ته، اهو ضروري آهي ته نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم اڪثر انهن اکرن کي نماز ۾ گڏ ڪندا هئا؛ پوءِ اسان علقمه کان پڇيو ته پڇو، هن - ابن مسعود - جواب ڏنو، المفصل گروپ جا ويهه اکر آهن - ق خط کان خط جي آخر تائين - رسول الله صلي الله عليه وسلم اڪثر هڪ رڪعت ۾ ٻه اکر پڙهندا هئا. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ مستند حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 548
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ سَمِعَ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ الرَّجُلُ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ لَا يُخْرِجُهُ أَوْ قَالَ لَا يَنْهَزُهُ إِلَّا إِيَّاهَا لَمْ يَخْطُ خُطْوَةً إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً أَوْ حَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي اسان کي [ابو دائود] چيو آهي ته اسان کي [صيوبة] ٻڌايو آهي ته [العماسي] کان، هن [ضڪوان] کي [ابو هريره] کان ٻڌو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو ته: 'جيڪڏهن ڪو ماڻهو مڪمل وضو ڪري ۽ پوءِ نماز لاءِ نڪري ۽ نماز پڙهڻ کان سواءِ ٻيو ڪو ارادو نه رکي ته الله تعاليٰ سندس درجو بلند ڪندو يا ان کان هڪ گناهه معاف ڪندو'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 549
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْوَزِيرِ الْبَصْرِيُّ ثِقَة حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَقَ بْنِ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ الْمَغْرِبَ فَقَامَ نَاسٌ يَتَنَفَّلُونَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْكُمْ بِهَذِهِ الصَّلَاةِ فِي الْبُيُوتِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالصَّحِيحُ مَا رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ فِي بَيْتِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الْمَغْرِبَ فَمَا زَالَ يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فَفِي الْحَدِيثِ دِلَالَةٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ فِي الْمَسْجِدِ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي [ابراهيم بن ابو وزير البشري] ٻڌايو آهي ته هو هڪ تسيقہ آهي، اسان کي [محمد بن موسيٰ] ٻڌايو آهي ته [سعد بن اسحاق بن ڪعب بن عجره] کان [پنهنجي پيءُ] کان [پنهنجي ڏاڏي] کان، هن چيو ته: هڪ ڀيري جڏهن رسول الله ﷺ بني عسيل مسجد ۾ شام جي نماز پڙهي، ان کان پوءِ ماڻهو نفل نماز پڙهڻ لاءِ اٿيا، تڏهن رسول الله ﷺ فرمايو: 'توهان کي هي نفل نماز پنهنجي گهر ۾ پڙهڻ گهرجي'. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ غريب حديث آهي ڇاڪاڻ ته اها هن سند کان سواءِ ٻئي ڪنهن کان روايت نه ٿي آهي. وڌيڪ صحيح حديث ابن عمر کان روايت ڪئي وئي آهي، هن چيو ته: رسول الله ﷺ هميشه پنهنجي گهر ۾ مغرب کان پوءِ ٻه رڪعتون نماز پڙهندا هئا. ابو عيسيٰ چيو؛ حذیفہ کان روايت آهي ته، حقيقت ۾ نبي ڪريم ﷺ مغرب جي نماز پڙهي ۽ عشاء جي نماز ختم ڪرڻ تائين دعا ڪندا رهيا. مٿي ڏنل حديث صاف ظاهر ڪري ٿي ته نبي ڪريم ﷺ مغرب کان پوءِ مسجد ۾ ٻه رڪعتون نماز پڙهيون.
حديث
Imam Tirmidzi : 550
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَغَرِّ بْنِ الصَّبَّاحِ عَنْ خَلِيفَةَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ عَاصِمٍأَنَّهُ أَسْلَمَ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَغْتَسِلَ بِمَاءٍ وَسِدْرٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ لِلرَّجُلِ إِذَا أَسْلَمَ أَنْ يَغْتَسِلَ وَيَغْسِلَ ثِيَابَهُ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالرحمن بن مهدي] ٻڌايو آهي اسان کي [سفيان] ٻڌايو آهي [آغَر بن الشبّه] کان [خليفه بن حُشَيْن] کان [قيس بن عَاشِم] کان جڏهن هن اسلام قبول ڪيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم ان کي پاڻي ۽ بِدَرَه جي پنن سان غسل ڪرڻ جو حڪم ڏنو. ابو عيسيٰ چيو؛ هي حديث ابو هريره کان به روايت ڪئي وئي آهي ۽ هي هڪ حسن حديث آهي، اسان ان کي هن رستي کان سواءِ نٿا ڄاڻون. اهل العلمي ان تي دليل ڏيندي عمل ڪندا آهن ته اهو سنت آهي ته انهن ماڻهن لاءِ جيڪي صرف اسلام قبول ڪيو آهي غسل ڪرڻ ۽ پنهنجا ڪپڙا ڌوئڻ.
حديث
Imam Tirmidzi : 551
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ بَشِيرِ بْنِ سَلْمَانَ حَدَّثَنَا خَلَّادٌ الصَّفَّارُ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّصْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَتْرُ مَا بَيْنَ أَعْيُنِ الْجِنِّ وَعَوْرَاتِ بَنِي آدَمَ إِذَا دَخَلَ أَحَدُهُمْ الْخَلَاءَ أَنْ يَقُولَ بِسْمِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَإِسْنَادُهُ لَيْسَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْيَاءُ فِي هَذَا
اسان کي [محمد بن حميد الرازي] بيان ڪيو آهي ته اسان کي [الحڪم بن بشير بن سليمان] اسان کي [خلاد الصفار] بيان ڪيو آهي ته [الحڪم بن عبدالله النشري] ان کان [ابو اسحاق] ان کان [ابو جحيفه] ان کان [علي بن ابو طالب رضي الله عنه] ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جِنن جي نظر ۽ آدم جي اولاد جي شرمگاهن جي وچ ۾ پردو جڏهن توهان مان ڪو ماڻهو بيت الخلاء ۾ داخل ٿئي ٿو ته اهو بسم الله چوي ٿو.' ابو عيسيٰ چيو ته: هي هڪ غريب حديث آهي جيڪا اسان کي هن رستي کان سواءِ خبر ناهي ۽ ان جي سند به مضبوط ناهي. انس کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان هن معاملي ۾ ڪيتريون ئي حديثون نقل ڪيون ويون آهن.
حديث
Imam Tirmidzi : 552
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرٌّ مِنْ السُّجُودِ مُحَجَّلُونَ مِنْ الْوُضُوءِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ
اسان کي [ابو الوليد احمد بن بڪر الدمسيقي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [الوليد بن مسلم] چيو آهي ته؛ [شفوان بن عمرو] چيو آهي ته؛ مون کي [يزيد بن خمير] [عبدالله بن بسر] کان ۽ رسول الله ﷺ کان روايت ڪئي آهي ته: "منهنجي امت ڏينهن جي آخر ۾ ايندي ۽ انهن جا چهرا سجدي جي نشانن کان سفيد ۽ وضو جي نشانن کان سفيد هوندا." ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي عبدالله بن بسر جي حديث مان هن تاريخ مان حسن صحيح غريب حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 553
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُحِبُّ التَّيَمُّنَ فِي طُهُورِهِ إِذَا تَطَهَّرَ وَفِي تَرَجُّلِهِ إِذَا تَرَجَّلَ وَفِي انْتِعَالِهِ إِذَا انْتَعَلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو الشَّعْثَاءِ اسْمُهُ سُلَيْمُ بْنُ أَسْوَدَ الْمُحَارِبِيُّ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [حناد] اسان کي [ابو الاحواش] [اشعث بن ابو عيسي سياطس] کان [پنهنجي پيءُ] کان [مصروق] کان [عيسيه] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ کي تيمم پسند هو - جسم جي ساڄي پاسي کي پهرين رکڻ - ڇا اهو ڌوئڻ، وارن کي ڦوڪيندي يا ڏاڙهي پائڻ وقت هجي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي ۽ ابو صياطس جو نالو سليم بن اسود المحريبي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 554
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى عَنْ ابْنِ جَبْرٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُجْزِئُ فِي الْوُضُوءِ رِطْلَانِ مِنْ مَاءٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ شَرِيكٍ عَلَى هَذَا اللَّفْظِ وَرَوَى شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَوَضَّأُ بِالْمَكُّوكِ وَيَغْتَسِلُ بِخَمْسَةِ مَكَاكِيَّ وَرُوِي عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ وَيَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ شَرِيكٍ
اسان کي [حناد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [واقعي] [سيارڪ] کان [عبدالله بن عيسيٰ] کان [ابن جبر] کان [انس بن مالڪ] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'ٻن ليٽر پاڻي سان وضو ڪافي آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته: هي هڪ غريب حديث آهي، اسان مٿي ڏنل لفظن سان هن حديث بابت شرقي تاريخ کان سواءِ نٿا ڄاڻون. [صيوبة] [عبدالله بن عبدالله بن جبر] کان [انس بن مالڪ] کان روايت ڪئي آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم هڪ مُد پاڻي سان وضو ڪيو - تقريبن 600 ملي ليٽر. پنچ ڪريو ۽ پنج مُد پاڻي سان غسل ڪريو. [سفيان عتصوري] کان [عبدالله بن عيسيٰ] کان [عبدالله بن جبر] کان [انس بن مالڪ] تائين روايت آهي ته رسول الله ﷺ هڪ مٽي پاڻيءَ سان وضو ڪيو ۽ هڪ شع پاڻي سان غسل ڪيو، هي حديث شرڪ جي بيان ڪيل حديث کان وڌيڪ صحيح آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 555
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي حَرْبِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي بَوْلِ الْغُلَامِ الرَّضِيعِ يُنْضَحُ بَوْلُ الْغُلَامِ وَيُغْسَلُ بَوْلُ الْجَارِيَةِقَالَ قَتَادَةُ وَهَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ رَفَعَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ قَتَادَةَ وَأَوْقَفَهُ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ وَلَمْ يَرْفَعْهُ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي اسان کي [معاذ بن هشام] مون کي [منهنجي پيءُ] قتاده کان [ابو حرب بن ابو الاسود] کان [پنهنجي پيءُ] [علي بن ابو طالب] کان ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم هڪ ٻار جي پيشاب جي باري ۾ فرمايو آهي جيڪو اڃا تائين کير پياري رهيو آهي ته: 'جيڪي ڪپڙا ٻار جي پيشاب سان داغدار آهن انهن تي پاڻي ڇڪڻ لاءِ ڪافي آهن، پر جيڪڏهن اهي ڇوڪري جي پيشاب سان داغدار آهن ته انهن کي ڌوئڻ گهرجي'. قتاده چيو؛ اهو آهي جيڪڏهن ٻنهي کاڌو نه کاڌو آهي، جيڪڏهن انهن کاڌو کاڌو آهي ته ٻنهي کي ڌوئڻ گهرجي. ابو عيسيٰ چيو؛ هي حسن صحيح حديث آهي، هشام الدستواني قتاده کان هن حديث کي منع ڪيو آهي، جڏهن ته سعيد بن ابو عوانه قتاده کي منع ڪيو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 556
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَرَأَيْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقُلْتُ لَهُ أَقَبْلَ الْمَائِدَةِ أَمْ بَعْدَ الْمَائِدَةِ قَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ الْمَائِدَةِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا نُعَيْمُ بْنُ مَيْسَرَةَ النَّحْوِيُّ عَنْ خَالِدِ بْنِ زِيَادٍ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [خالد بن زياد] [مقتل بن حيان] کان [سيهر بن حوصيب] ٻڌايو آهي ته مون [جرير بن عبدالله] کي وضو ڪندي ڏٺو، پوءِ هن پنهنجا ٻه جوتا صاف ڪيا، هن - سيهر رضي الله عنه - چيو ته؛ مون ان بابت پڇيو، ته هن جواب ڏنو ته مون رسول الله ﷺ کي وضو ڪندي ڏٺو آهي ۽ پوءِ پنهنجا ٻه جوتا صاف ڪيا آهن، مون کانئس پڇيو ته، المائده خط نازل ٿيڻ کان اڳ يا بعد ۾؟ هن جواب ڏنو ته، مان سورة المائده جي نازل ٿيڻ کان سواءِ اسلام قبول نه ڪريان ها. اسان کي [محمد بن حميد الرازي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [نعيم بن ميسرة النحوي] [خالد بن زياد] کان مٿي ڏنل حديث وانگر ٻڌايو آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ غريب حديث آهي، اسان کي ان جهڙي ڪا به شيءِ معلوم ناهي سواءِ مقتل بن حيان جي حديث جي جيڪا سيهر بن حوصيب کان آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 557
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عَطَاءٍ الْخُرَاسَانِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ عَمَّارٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَخَّصَ لِلْجُنُبِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ أَوْ يَشْرَبَ أَوْ يَنَامَ أَنْ يَتَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[حناد] اسان کي [قبيشه] کان [حماد بن سلمه] کان [عطاء الخراساني] کان [يحيى بن يعمر] کان [عمار] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم جنبي کي آرام ڏنو آهي ته جيڪڏهن هو کائڻ، پيئڻ يا سمهڻ چاهي ته ان کي نماز جي وضو وانگر وضو ڪرڻ گهرجي. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ حسن صحيح حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 558
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ الْقَطَوَانِيُّ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا غَالِبٌ أَبُو بِشْرٍ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَائِذٍ الطَّائِيِّ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ يَا كَعْبَ بْنَ عُجْرَةَ مِنْ أُمَرَاءَ يَكُونُونَ مِنْ بَعْدِي فَمَنْ غَشِيَ أَبْوَابَهُمْ فَصَدَّقَهُمْ فِي كَذِبِهِمْ وَأَعَانَهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ وَلَا يَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ وَمَنْ غَشِيَ أَبْوَابَهُمْ أَوْ لَمْ يَغْشَ فَلَمْ يُصَدِّقْهُمْ فِي كَذِبِهِمْ وَلَمْ يُعِنْهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَهُوَ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ وَسَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ يَا كَعْبَ بْنَ عُجْرَةَ الصَّلَاةُ بُرْهَانٌ وَالصَّوْمُ جُنَّةٌ حَصِينَةٌ وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ يَا كَعْبَ بْنَ عُجْرَةَ إِنَّهُ لَا يَرْبُو لَحْمٌ نَبَتَ مِنْ سُحْتٍ إِلَّا كَانَتْ النَّارُ أَوْلَى بِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى وَأَيُّوبُ بْنُ عَائِذٍ الطَّائِيُّ يُضَعَّفُ وَيُقَالُ كَانَ يَرَى رَأْيَ الْإِرْجَاءِ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمْ يَعْرِفْهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى وَاسْتَغْرَبَهُ جِدًّا و قَالَ مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى عَنْ غَالِبٍ بِهَذَا
اسان کي [عبدالله بن ابو زياد القثواني الڪوفي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبيدالله بن موسيٰ] ٻڌايو آهي ته اسان کي [غالب ابو بصير] ٻڌايو آهي ته [ايوب بن عائض الثائي] کان [قيس بن مسلم] کان [ثارق بن شهاب] کان [ڪعب بن عجره] چيو ته رسول الله ﷺ مون کي فرمايو ته: اي ڪعب، مان الله کان تنهنجي لاءِ منهنجي بعد جي حڪمرانن جي عملن کان پناهه گهران ٿو. جيڪو به انهن وٽ اچي ٿو ۽ انهن جي ڪوڙ تي يقين ڪري ٿو ۽ انهن کي ظلم ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهو منهنجي جماعت مان ناهي ۽ نه ئي مستقبل ۾ منهنجي حوض مان گذري سگهي ٿو. ۽ جيڪو به انهن وٽ اچي ٿو يا انهن وٽ نٿو اچي ۽ انهن جي ڪوڙ جي تصديق نٿو ڪري ۽ نه ئي انهن کي ظلم ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهو منهنجي جماعت مان آهي ۽ مان سندس جماعت مان آهيان ۽ بعد ۾ حوض ۾ اچي سگهان ٿو. اي ڪعب بن عجره، نماز ايمان جي نشاني آهي، روزو هڪ مضبوط ڍال آهي، ۽ صدقو گناهن کي ائين ختم ڪري سگهي ٿو جيئن پاڻي باهه کي وسائي ٿو. اي ڪعب بن عجره، انساني گوشت حرام شين مان نه ٿو اُڀري جيستائين دوزخ جو ان تي وڌيڪ حق نه هجي. ابو عيسيٰ چيو؛ هي حديث هن سند ذريعي غريب آهي ۽ اسان ان بابت ان حديث کان سواءِ نٿا ڄاڻون ته عبيدالله بن موسيٰ ۽ ايوب بن عائض الثائي ڪمزور ٿي ويا ۽ اهو به ٻڌايو ويو ته هو مرجع نظريي تي قائم رهيو. مون محمد کان پڇيو، پر هو عبيدالله بن موسيٰ جي حديث کان سواءِ ڪجهه به نه ڄاڻندو هو، جيتوڻيڪ هي حديث هن کي عجيب لڳي. [محمد] اهو به چيو؛ اسان کي [ابن نمير] [عبيدالله بن موسيٰ] کان [غالب] کان مٿي ڏنل حديث وانگر ٻڌايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 559
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْكِنْدِيُّ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ أَخْبَرَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي سُلَيمُ بْنُ عَامِرٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُسَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَقَالَ اتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ وَصَلُّوا خَمْسَكُمْ وَصُومُوا شَهْرَكُمْ وَأَدُّوا زَكَاةَ أَمْوَالِكُمْ وَأَطِيعُوا ذَا أَمْرِكُمْ تَدْخُلُوا جَنَّةَ رَبِّكُمْقَالَ فَقُلْتُ لِأَبِي أُمَامَةَ مُنْذُ كَمْ سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ سَمِعْتُهُ وَأَنَا ابْنُ ثَلَاثِينَ سَنَةً قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [موسيٰ بن عبدالرحمٰن الڪندي الڪوفي] ٻڌايو آهي [زيد بن الخباب] اسان کي [معاويه بن صالح] ٻڌايو آهي مون کي [سليم بن عامر] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته مون [ابو امامه] کي چوندي ٻڌو آهي ته؛ مون رسول الله ﷺ جو حج وادع ۾ خطبو ٻڌو آهي، پاڻ فرمايائون ته؛ الله کان ڊڄو، پنهنجي رب کان، ڏينهن ۾ پنج ڀيرا نماز پڙهو، رمضان جي مهيني ۾ روزا رکو، پنهنجي زڪوات ادا ڪريو، ۽ پنهنجي اميرن جي اطاعت ڪريو، توهان ضرور پنهنجي رب جي جنت ۾ داخل ٿيندا. سليم بن عامر چيو ته؛ مون ابو امامه کان پڇيو ته، توهان ڪڏهن کان رسول الله ﷺ کان ٻڌو آهي؟ هن جواب ڏنو ته، مون اهو تڏهن ٻڌو جڏهن مان ٽيهن سالن جو هوس. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 560
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ التَّمِيمِيُّ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ قَالَ فَرَآنِي مُقْبِلًا فَقَالَ هُمْ الْأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ فَقُلْتُ مَا لِي لَعَلَّهُ أُنْزِلَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمْ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُمْ الْأَكْثَرُونَ إِلَّا مَنْ قَالَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا فَحَثَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَعَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ فَيَدَعُ إِبِلًا أَوْ بَقَرًا لَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهَا إِلَّا جَاءَتْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْظَمَ مَا كَانَتْ وَأَسْمَنَهُ تَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا وَتَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا كُلَّمَا نَفِدَتْ أُخْرَاهَا عَادَتْ عَلَيْهِ أُولَاهَا حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مِثْلُهُ وَعَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لُعِنَ مَانِعُ الصَّدَقَةِ وَعَنْ قَبِيصَةَ بْنِ هُلْبٍ عَنْ أَبِيهِ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاسْمُ أَبِي ذَرٍّ جُنْدَبُ بْنُ السَّكَنِ وَيُقَالُ ابْنُ جُنَادَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ حَكِيمِ بْنِ الدَّيْلَمِ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ مُزَاحِمٍ قَالَ الْأَكْثَرُونَ أَصْحَابُ عَشَرَةِ آلَافٍ قَالَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ مَرْوَزِيٌّ رَجُلٌ صَالِحٌ
اسان کي [حناد بن سري التميمي الڪوفي] اسان کي [ابو معاويه] کان [العماسي] کان [معرور بن سويد] کان [ابوذر] تائين ٻڌايو آهي ته: مان رسول الله ﷺ وٽ ويس جڏهن پاڻ ڪعبي جي ڇانوَ ۾ ويٺا هئا، ته پاڻ - ابوذر - چيو؛ جڏهن مون کي ڏٺو ته چيائين: 'ڪعبي جي رب جو قسم، بيشڪ اهي قيامت جي ڏينهن نقصان وارا هوندا'. ابوذر - چيو؛ مون پاڻ کي چيو، شايد منهنجي باري ۾ ڪا آيت نازل ٿي آهي، پوءِ مون پڇيو، منهنجي ماءُ ۽ پيءُ جي بدلي ۾، اهي ڪير آهن؟ رسول الله ﷺ فرمايو: 'اهي اڪثريتي گروهه آهن، سواءِ انهن ماڻهن جي جيڪي هي ۽ هي ۽ اهو چون ٿا'. پوءِ اهڙا ماڻهو هئا جيڪي سندس اڳيان، ساڄي ۽ کاٻي پاسي سجدو ڪندا هئا. پوءِ هن جاري رکيو؛ 'قسم آهي ان ذات جو جنهن جي هٿ ۾ منهنجي جان آهي، ڪو به ماڻهو اُٺ يا ڳئون ڇڏي نه مرندو ۽ ان جي زڪوات ادا نه ڪندو، يقيناً اهي جانور قيامت جي ڏينهن وڌيڪ ٿلها ۽ وڏا ايندا، اهي ان کي لتاڙيندا ۽ ان کي ماريندا، جڏهن آخري جانور ان کي اذيت ڏيڻ ختم ڪري ڇڏيندو، پوءِ پهريون جانور ان کي ٻيهر اذيت ڏيڻ لاءِ واپس ايندو، جيستائين ماڻهن جي وچ ۾ معاملو فيصلو نه ٿي وڃي'. هن باب ۾ ابو هريره کان به اهڙي روايت آهي - پِرِت -. - علي بن ابو طالب رضي الله عنه کان روايت آهي، 'لعنت ٿيل آهي اهو جيڪو زڪوات ڏيڻ کان انڪار ڪري ٿو'، قبيشه بن حلب کان به سندس پيءُ ۽ جابر بن عبدالله ۽ عبدالله بن مسعود کان ساڳي ڳالهه روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ ابو ذر جي حديث حسن صحيح حديث آهي، ابو ذر جو نالو جندب بن ساڪن يا ابن جنادهه سڏيو ويندو آهي. اسان کي عبدالله بن منير، عبيدالله بن موسيٰ، سفيان عطسوري، حڪيم بن ديلم، دلحڪ بن مزاحم کان، ٻڌايو آهي ته؛ جن ماڻهن وٽ گهڻو مال آهي، اهي آهن جن وٽ ڏهه هزار درهم آهن. هو چوي ٿو ته؛ عبدالله بن منير، مرواز جي ماڻهن مان هڪ نيڪ ماڻهو آهي.
