Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 حديث
حديث
Imam Tirmidzi : 521
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُحَارِبِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كُنْتَ فِي الصَّلَاةِ فَلَا تَبْزُقْ عَنْ يَمِينِكَ وَلَكِنْ خَلْفَكَ أَوْ تِلْقَاءَ شِمَالِكَ أَوْ تَحْتَ قَدَمِكَ الْيُسْرَىقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ طَارِقٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالَ و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَمْ يَكْذِبْ رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ فِي الْإِسْلَامِ كَذْبَةً قَالَ و قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ أَثْبَتُ أَهْلِ الْكُوفَةِ مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي اسان کي [يحيى بن سعيد] ٻڌايو آهي [سفيان] کان [منصور] کان [ربعي بن هراسي] کان [ثارق بن عبدالله المحاربي] هن چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'جڏهن توهان نماز پڙهي رهيا آهيو ته پنهنجي ساڄي پاسي نه ٿڪو، پر پنهنجي پويان يا پنهنجي کاٻي پاسي يا پنهنجي کاٻي پير جي تري هيٺ ٿڪو'. ابو عيسيٰ چيو؛ معنيٰ خيز حديث ابو سعيد، ابن عمر، انس، ابو هريره کان به روايت ڪئي وئي آهي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ طارق حديث هڪ مستند حسن حديث آهي ۽ سائنس جي ماهرن طرفان عمل ڪئي ويندي آهي. هن - راوي - چيو؛ مون الجرود کي چوندي ٻڌو آهي؛ مون وکيع کي چوندي ٻڌو آهي؛ ربعي بن هراسي ڪڏهن به ڪوڙ نه ڳالهايو. ابو عيسيٰ چيو؛ عبدالرحمن بن مهدي چيو ته، منصور بن المعتمير ڪوفه جو سڀ کان وڌيڪ قابل اعتماد رهواسي هو.
حديث
Imam Tirmidzi : 522
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبُزَاقُ فِي الْمَسْجِدِ خَطِيئَةٌ وَكَفَّارَتُهَا دَفْنُهَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي [ابو عوانه] [قتاده] کان [انس بن مالڪ] کان ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: 'مسجد ۾ ٿڪڻ گناهه آهي ۽ ڪفارو ان کي دفن ڪرڻ آهي'. ابو عيسيٰ چيو ته: هي حديث هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 523
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَسَجَدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ وَإِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ هُوَ ابْنُ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ السُّجُودَ فِي إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ وَاقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ أَرْبَعَةٌ مِنْ التَّابِعِينَ بَعْضُهُمْ عَنْ بَعْضٍ
اسان کي قطيبه بن سعيد ٻڌايو آهي ته اسان کي سفيان بن عينه ] ايوب بن موسيٰ کان ] عطيه بن مينا ] ابو هريره رضي الله عنه کان روايت ڪئي آهي ؛ مون رسول الله صَلَّى اللهُ تَعَالٰى عَلَيْهِ وَاٰلِهٖ وَسَلَّمَ کي خط اقرع بِسْمِرَابِکَ الْعَلَقَ ۽ خط وَعَدْسَ سماعُونِ الصَّقِقَ - تي سجدو ڪيو آهي. اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [سفيان بن عينه] [يحيٰ بن سعيد] کان، [ابوبڪر بن محمد بن عمرو بن حزم] کان، [عمر بن عبدالعزيز] کان، [ابو بڪر بن عبدالرحمٰن بن الحارث بن هشام] کان، [ابو هريره] کان پوءِ رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم کان مٿي هئا. ابو عيسي چيو؛ ابو هريره جي حديث حسن صحيح آهي ۽ عالم به ان تي عمل ڪن ٿا، انهن جو رايو آهي ته تلاوت ۾ سجدو "وائدزاس سماعون سياقت -الانسيقاق-" ۽ "اقراء بسميرابڪ -العلق" جي اکرن ۾ آهي، هن حديث ۾ تابعين مان چار ماڻهو آهن، ڪجهه ٻين مان آهن.
حديث
Imam Tirmidzi : 524
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَزَّازُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَسَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا يَعْنِي النَّجْمَ وَالْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ السُّجُودَ فِي سُورَةِ النَّجْمِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ لَيْسَ فِي الْمُفَصَّلِ سَجْدَةٌ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
اسان کي ٻڌايو آهي [هارون بن عبدالله البزاز البغدادي] اسان کي ٻڌايو آهي [عبد الشمد بن عبدالوارث] اسان کي [منهنجي پيءُ] [ايوب] کان [عڪرمه] کان [ابن عباس] کان ٻڌايو آهي ته هن چيو ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم سورة النجم کي سجدو ڪندا هئا، جيئن مسلمان، قريش ڪافر، جن ۽ انسان ڪندا هئا - جڏهن نبي ﷺ اڃا مڪي ۾ هئا. پنت - راوي - چيو؛ هن باب ۾ - ابن مسعود ۽ ابو هريره کان هڪ - پنت - تاريخ پڻ آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ ابن عباس جي حديث حسن صحيح حديث آهي ۽ عالمن طرفان عمل ڪئي ويندي آهي، اهي دليل ڏين ٿا ته سورة النجم ۾ سجدو تلاوت موجود آهي. ساڳئي وقت، رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن مان ڪجهه سائنسي ماهرن جو خيال آهي ته المفصل ۾ سجدو پڙهڻ ممڪن ناهي - قاف خط کان وٺي مصحف جي آخر تائين. پنت - اهو مالڪ بن انس جو به رايو آهي. بهرحال، پهرين رايو وڌيڪ مضبوط آهي، هي عطصوري، ابن المبارڪ، سيافعي، احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 525
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَقَرَأْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّجْمَ فَلَمْ يَسْجُدْ فِيهَاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَتَأَوَّلَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ إِنَّمَا تَرَكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السُّجُودَ لِأَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ حِينَ قَرَأَ فَلَمْ يَسْجُدْ لَمْ يَسْجُدْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا السَّجْدَةُ وَاجِبَةٌ عَلَى مَنْ سَمِعَهَا فَلَمْ يُرَخِّصُوا فِي تَرْكِهَا وَقَالُوا إِنْ سَمِعَ الرَّجُلُ وَهُوَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ فَإِذَا تَوَضَّأَ سَجَدَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّمَا السَّجْدَةُ عَلَى مَنْ أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ فِيهَا وَالْتَمَسَ فَضْلَهَا وَرَخَّصُوا فِي تَرْكِهَا إِنْ أَرَادَ ذَلِكَ وَاحْتَجُّوا بِالْحَدِيثِ الْمَرْفُوعِ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ حَيْثُ قَالَ قَرَأْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّجْمَ فَلَمْ يَسْجُدْ فِيهَا فَقَالُوا لَوْ كَانَتْ السَّجْدَةُ وَاجِبَةً لَمْ يَتْرُكْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْدًا حَتَّى كَانَ يَسْجُدَ وَيَسْجُدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ عُمَرَ أَنَّهُ قَرَأَ سَجْدَةً عَلَى الْمِنْبَرِ فَنَزَلَ فَسَجَدَ ثُمَّ قَرَأَهَا فِي الْجُمُعَةِ الثَّانِيَةَ فَتَهَيَّأَ النَّاسُ لِلسُّجُودِ فَقَالَ إِنَّهَا لَمْ تُكْتَبْ عَلَيْنَا إِلَّا أَنْ نَشَاءَ فَلَمْ يَسْجُدْ وَلَمْ يَسْجُدُوا فَذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ
اسان کي يحييٰ بن موسيٰ ٻڌايو آهي ته اسان کي [واقعي] ٻڌايو آهي ته [ابن ابو دزعيب] کان [يزيد بن عبدالله بن قسيث] کان [عطاء بن يسار] کان [زيد بن ثابت] چيو ته؛ مون رسول الله ﷺ جي سامهون خط النجم پڙهيو، پر سجدو نه ڪيو -تلاوت-. ابو عيسيٰ چيو ته؛ زيد بن ثابت جي حديث هڪ مستند حسن حديث آهي. ڪجهه سائنسي عالم هن حديث جي وضاحت ڪن ٿا ته رسول الله ﷺ سجدو نه ڪيو ڇاڪاڻ ته زيد بن ثابت، قاري جي حيثيت سان، سجدو نه ڪيو. اهي اهو به دليل ڏين ٿا ته سجدو ڪرڻ هر ان شخص لاءِ واجب آهي جيڪو ان کي بغير ڪنهن رخش جي ٻڌي، اهي اڃا تائين چون ٿا؛ جيڪڏهن ڪو ماڻهو وضو نه ڪرڻ جي حالت ۾ ٻڌي ۽ پوءِ وضو ڪري ته ان تي سجدو ڪرڻ واجب آهي، هي قول سفيان عثصوري ۽ ڪوفه ۽ اسحاق جي ماهرن جو رايو آهي. ڪجهه سائنسي عالمن جو رايو آهي ته سجدو پڙهڻ هر ان شخص لاءِ مشروع آهي جيڪو سجدو ڪرڻ چاهي ٿو ۽ فضيلت جي اميد رکي ٿو ۽ اهو نه ڪرڻ به جائز آهي. انهن هڪ صحيح حديث سان بحث ڪيو، يعني زيد بن ثابت جي حديث جنهن ۾ چيو ويو آهي ته؛ مون رسول الله ﷺ جي سامهون خط النجم پڙهيو، پر هن سجدو نه ڪيو -تلاوت-. انهن عمر جي بيان ڪيل حديث سان به بحث ڪيو؛ ته هن منبر تي سجده جي آيت پڙهي، پوءِ هيٺ لهي آيو ۽ فوري طور تي سجدو ڪيو، پوءِ ايندڙ جمعي تي ٻيهر پڙهيو جڏهن ماڻهو سجدو ڪرڻ لاءِ تيار ٿي رهيا هئا، پاڻ فرمايو: 'بيشڪ سجدو پڙهڻ اسان تي واجب ناهي، صرف انهن لاءِ جيڪي انهن کي ڪرڻ چاهين ٿا'. ان وقت، هن سجدو نه ڪيو، ۽ نه ئي ماڻهن. تنهن ڪري، ڪجهه عالمن جو هي رايو آهي، جيڪو شافعي ۽ احمد جو به رايو آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 526
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْجُدُ فِي ص قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَلَيْسَتْ مِنْ عَزَائِمِ السُّجُودِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنْ يَسْجُدَ فِيهَا وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهَا تَوْبَةُ نَبِيٍّ وَلَمْ يَرَوْا السُّجُودَ فِيهَا
اسان کي [ابن ابو عمر] ٻڌايو آهي [سفيان] [ايوب] کان [عڪرمه] کان [ابن عباس] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته؛ مون رسول الله ﷺ کي سورة شد تي سجدو ڪندي ڏٺو آهي. ابن عباس چيو؛ پر اهو انهن آيتن ۾ شامل ناهي جيڪي سجدي تي زور ڏين ٿيون. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ مستند حسن حديث آهي. عالمن هن خط تي اختلاف ڪيو آهي. رسول الله ﷺ جي اصحابن مان ڪجهه سائنسي ماهرن جو خيال آهي ته خط ۾ سجدو پڙهڻ آهي، اهو سفيان اطصوري، ابن المبارڪ، سيافعي، احمد ۽ اسحاق جو به خيال آهي. ۽ انهن مان ڪجهه جو خيال آهي ته اهو نبي ﷺ جي توبه آهي دليل ڏيندي ته خط ۾ سجدو پڙهڻ ناهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 527
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ مِشْرَحِ بْنِ هَاعَانَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فُضِّلَتْ سُورَةُ الْحَجِّ بِأَنَّ فِيهَا سَجْدَتَيْنِ قَالَ نَعَمْ وَمَنْ لَمْ يَسْجُدْهُمَا فَلَا يَقْرَأْهُمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَوِيِّ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا فَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَابْنِ عُمَرَ أَنَّهُمَا قَالَا فُضِّلَتْ سُورَةُ الْحَجِّ بِأَنَّ فِيهَا سَجْدَتَيْنِ وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَرَأَى بَعْضُهُمْ فِيهَا سَجْدَةً وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكٍ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي [ابن لحية] [مصرة بن هاعان] کان [عقبه بن عامر] ٻڌايو آهي ته مون چيو؛ اي الله جا رسول، سورة الحج کي ترجيح ڏني وئي ڇاڪاڻ ته ان ۾ ٻه سجدا آهن، پاڻ جواب ڏنو؛ 'ها، ۽ جيڪو انهن ٻنهي کي سجدو نه ڪري اهو انهن مان هڪ به نه پڙهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ هن حديث جي سند پوئين حديث وانگر مضبوط ناهي. هن معاملي ۾ اهل علم جو اختلاف هو، اهو عمر بن خطاب ۽ ابن عمر کان روايت ڪيو ويو آهي، ٻنهي چيو ته؛ سورة الحج کي ترجيح ڏني وئي آهي ڇاڪاڻ ته ان ۾ ٻه سجدا آيتون آهن، جيئن ابن المبارڪ، احمد، اسحاق جو رايو آهي. ساڳئي وقت، انهن مان ڪجهه، جهڙوڪ سفيان عثصوري، مالڪ ۽ اهل ڪوفه، جو رايو آهي ته ان ۾ صرف هڪ سجدا آيت آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 528
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ خُنَيْسٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ جُرَيْجٍ يَا حَسَنُ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَزِيدَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَأَيْتُنِي اللَّيْلَةَ وَأَنَا نَائِمٌ كَأَنِّي أُصَلِّي خَلْفَ شَجَرَةٍ فَسَجَدْتُ فَسَجَدَتْ الشَّجَرَةُ لِسُجُودِي فَسَمِعْتُهَا وَهِيَ تَقُولُ اللَّهُمَّ اكْتُبْ لِي بِهَا عِنْدَكَ أَجْرًا وَضَعْ عَنِّي بِهَا وِزْرًا وَاجْعَلْهَا لِي عِنْدَكَ ذُخْرًا وَتَقَبَّلْهَا مِنِّي كَمَا تَقَبَّلْتَهَا مِنْ عَبْدِكَ دَاوُدَ قَالَ الْحَسَنُ قَالَ لِيَ ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ لِي جَدُّكَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَرَأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجْدَةً ثُمَّ سَجَدَ قَالَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَسَمِعْتُهُ وَهُوَ يَقُولُ مِثْلَ مَا أَخْبَرَهُ الرَّجُلُ عَنْ قَوْلِ الشَّجَرَةِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
اسان کي [قتيبه] ٻڌايو آهي [محمد بن يزيد بن خنيس] اسان کي [الحسن بن محمد بن عبيدالله بن ابو يزيد] ٻڌايو آهي ته؛ [ابن جريج] مون کي چيو، اي حسن، [عبيدالله بن ابو يزيد] مون کي خبر ڏني آهي، [ابن عباس] کان، هن چيو ته؛ هڪ ماڻهو رسول الله ﷺ وٽ آيو ۽ چيو ته؛ اي الله جا رسول، گذريل رات مون خواب ڏٺو ته مان هڪ وڻ جي پويان نماز پڙهي رهيو آهيان، پوءِ مون سجدو ڪيو ۽ وڻ به سجدو ڪيو ۽ مون کيس چوندي ٻڌو ته، اي الله، منهنجي لاءِ ثواب لک ۽ منهنجي سجدي جي گناهن کي مٽائي ڇڏ ۽ ان کي نيڪين جو ذخيرو ڪر ۽ ان کي نيڪي جي طور تي قبول ڪر جيئن تو پنهنجي ٻانهي دائود کان حاصل ڪيو هو. حسن چيو ته؛ ابن جريج مون کي چيو آهي، تنهنجي ڏاڏي مون کي چيو آهي، ابن عباس چيو؛ پوءِ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم سجدي جي آيت پڙهي، پوءِ سجدو ڪيو. ابن جريج چيو ته ابن عباس چيو ته مون کيس اهو چوندي ٻڌو جيڪو وڻ چيو هو، جيئن ان ماڻهوءَ ٻڌايو آهي. راوي چيو ته هن باب ۾ ابو سعيد کان هڪ تاريخ به آهي. ابو عيسيٰ چيو ته ابن عباس جي حديث حسن غريب آهي ۽ اسان ان کي هن رستي کان سواءِ نٿا ڄاڻون.
حديث
Imam Tirmidzi : 529
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي سُجُودِ الْقُرْآنِ بِاللَّيْلِ سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي [عبدالوهاب الثقفي] اسان کي [خالد الخزع] ٻڌايو آهي [ابو العاليه] کان [عائشه] چيو آهي ته: رسول الله ﷺ جڏهن رات جو قرآن کي سجدو ڪندا هئا ته دعا ڪندا هئا ته منهنجو چهرو ان لاءِ سجدو ڪندو آهي جنهن ان کي پيدا ڪيو ۽ پنهنجي طاقت ۽ طاقت سان ان لاءِ ٻڌڻ ۽ ڏسڻ کي پيدا ڪيو. ابو عيسيٰ چيو ته: هي حديث حسن صحيح آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 530
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو صَفْوَانَ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ أَنَّ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ وَعُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَخْبَرَاهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ قَال سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ نَامَ عَنْ حِزْبِهِ أَوْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ فَقَرَأَهُ مَا بَيْنَ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَصَلَاةِ الظُّهْرِ كُتِبَ لَهُ كَأَنَّمَا قَرَأَهُ مِنْ اللَّيْلِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَأَبُو صَفْوَانَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الْمَكِّيُّ وَرَوَى عَنْهُ الْحُمَيْدِيُّ وَكِبَارُ النَّاسِ
قتيبه اسان کي يونس بن يزيد کان، ابن شهاب الزهري کان، ته سائب بن يزيد ۽ عبيدالله بن عبدالله بن عتبه بن مسعود کان، عبدالرحمان بن عبدالقاري کان، ٻڌايو ته: مون عمر بن الخطاب کي چوندي ٻڌو ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: جيڪو به پنهنجو حج (ويرث) يا ان جو ڪجهه حصو پڙهندي سمهي ٿو ۽ ان کي فجر ۽ ظهر جي نماز جي وچ ۾ پڙهي ٿو، ته ان لاءِ اهو لکيو ويندو جيئن هن رات ۾ پڙهيو هو. ابو عيسيٰ چيو: هي هڪ حسن صحيح حديث آهي، ۽ ابو سفيان جو نالو عبدالله بن سعيد المڪي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 531
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ وَهُوَ أَبُو الْحَارِثِ الْبَصْرِيُّ ثِقَةٌ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا يَخْشَى الَّذِي يَرْفَعُ رَأْسَهُ قَبْلَ الْإِمَامِ أَنْ يُحَوِّلَ اللَّهُ رَأْسَهُ رَأْسَ حِمَارٍقَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ وَإِنَّمَا قَالَ أَمَا يَخْشَى قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ هُوَ بَصْرِيٌّ ثِقَةٌ وَيُكْنَى أَبَا الْحَارِثِ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي [حماد بن زيد] ٻڌايو آهي [محمد بن زياد] کان، هو ابو حارث البشري آهي، هڪ تسيقہ، [ابو هريره] کان، هن چيو ته؛ محمد صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'ڇا توهان کي ڊپ ناهي ته جيڪو به امام جي اڳيان پنهنجو سر بلند ڪندو، الله ان جو سر گڏهه جي سر ۾ تبديل ڪري ڇڏيندو؟'. قتيبه چيو؛ حماد چيو؛ محمد بن زياد مون کي چيو، جيئن ته سندس لفظن 'ڇا توهان ڊڄو نه' - ڌمڪين جي صورت ۾ يا برزخ ۾ يا دوزخ ۾ ٿيڻ جي صورت ۾. پنت. -. ابو عيسيٰ چيو؛ هي حديث صحيح آهي ۽ محمد بن زياد بشره جو رهاڪو آهي جيڪو تسيقہ آهي ۽ ان کي ابو الحارث جو حڪم آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 532
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ كَانَ يُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَغْرِبَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى قَوْمِهِ فَيَؤُمُّهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَصْحَابِنَا الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا إِذَا أَمَّ الرَّجُلُ الْقَوْمَ فِي الْمَكْتُوبَةِ وَقَدْ كَانَ صَلَّاهَا قَبْلَ ذَلِكَ أَنَّ صَلَاةَ مَنْ ائْتَمَّ بِهِ جَائِزَةٌ وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ جَابِرٍ فِي قِصَّةِ مُعَاذٍ وَهُوَ حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ وَرُوِي عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ دَخَلَ الْمَسْجِدَ وَالْقَوْمُ فِي صَلَاةِ الْعَصْرِ وَهُوَ يَحْسِبُ أَنَّهَا صَلَاةُ الظُّهْرِ فَائْتَمَّ بِهِمْ قَالَ صَلَاتُهُ جَائِزَةٌ وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِذَا ائْتَمَّ قَوْمٌ بِإِمَامٍ وَهُوَ يُصَلِّي الْعَصْرَ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنَّهَا الظُّهْرُ فَصَلَّى بِهِمْ وَاقْتَدَوْا بِهِ فَإِنَّ صَلَاةَ الْمُقْتَدِي فَاسِدَةٌ إِذْ اخْتَلَفَ نِيَّةُ الْإِمَامِ وَنِيَّةُ الْمَأْمُومِ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [حماد بن زيد] عمرو بن دينار کان [جابر بن عبدالله] ٻڌايو آهي ته معاذ بن جبل هڪ ڀيري رسول الله ﷺ سان گڏ مغرب جي نماز پڙهي، پوءِ هو پنهنجي قوم ڏانهن گهر ويو ۽ انهن کي امامت ڪرائي. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي ۽ اسان جا دوست جهڙوڪ شافعي، احمد ۽ اسحاق ان تي عمل ڪندا آهن، اهي سڀ چون ٿا ته؛ جيڪڏهن ڪو ماڻهو ڪنهن قوم جي فرض نماز جي امامت ڪري، جيتوڻيڪ هن اڳ ۾ نماز پڙهي هجي، ته ان شخص جي نماز صحيح آهي جيڪو ان کي نماز پڙهي. انهن ابو درداء جي حديث سان معاذ جي نماز بابت بحث ڪيو، اها هڪ صحيح حديث آهي ۽ ابو درداء کان هڪ کان وڌيڪ سندن سان روايت ڪئي وئي آهي. هڪ ڀيري ابو درداء کان پڇيو ويو ته، جيڪڏهن ڪو ماڻهو مسجد ۾ داخل ٿئي ۽ ماڻهن کي عصر جي نماز پڙهندي ڏسي جڏهن ته هو سوچي ٿو ته اهي ظهر جي نماز پڙهي رهيا آهن ۽ پوءِ انهن سان گڏ نماز پڙهي، ته هن جواب ڏنو ته سندس نماز صحيح آهي. ڪوفي جا ماڻهو - حنفي مذهب جا عالم - ان راءِ جا آهن ته جيڪڏهن ماڻهن جو هڪ گروهه ڪنهن اهڙي شخص سان جماعت ۾ شامل ٿئي ٿو جيڪو عصر جي نماز پڙهي رهيو آهي، جڏهن ته اهي سمجهن ٿا ته اهو ظهر جي نماز پڙهي رهيو آهي، ته پوءِ انهن جي نماز باطل آهي ڇاڪاڻ ته امام ۽ جماعت جي نيت مختلف آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 533
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ حَدَّثَنِي غَالِبٌ الْقَطَّانُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالظَّهَائِرِ سَجَدْنَا عَلَى ثِيَابِنَا اتِّقَاءَ الْحَرِّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَقَدْ رَوَى وَكِيعٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
اسان کي [احمد بن محمد] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالله بن المبارڪ] ٻڌايو آهي اسان کي [خالد بن عبدالرحمان] چيو آهي ته مون کي [غالب القثان] ٻڌايو آهي ته [بڪر بن عبدالله المزني] ۽ [انس بن مالڪ] چيو آهي ته اسان هڪ ڀيري رسول الله ﷺ جي پٺيان سخت سج هيٺ نماز پڙهي ۽ اسان پنهنجن ڪپڙن تي سجدو ڪيو ڇاڪاڻ ته اسان کي زمين جي گرمي جي سامهون اچڻ جو ڊپ هو. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي هڪ صحيح حسن حديث آهي. - راوي - چيو ته؛ هن باب ۾ - جابر بن عبدالله ۽ ابن عباس کان به هڪ - قلمبند - تاريخ آهي. [واقع] پڻ هي حديث [خالد بن عبدالرحمان] کان روايت ڪئي آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 534
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْفَجْرَ قَعَدَ فِي مُصَلَّاهُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
اسان کي [قطيبه] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو الاحواش] [سمڪ بن حرب] کان [جابر بن سمره] ٻڌايو ته: جڏهن رسول الله ﷺ فجر جي نماز کان فارغ ٿيا ته پاڻ اتي ويٺا رهيا جيستائين سج اڀريو - ذڪر ڪرڻ لاءِ - پنچ ڪيو. ابو عيسيٰ چيو ته: هي حديث هڪ صحيح حسن حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 535
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْجُمَحِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا أَبُو ظِلَالٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَلَّى الْغَدَاةَ فِي جَمَاعَةٍ ثُمَّ قَعَدَ يَذْكُرُ اللَّهَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ كَانَتْ لَهُ كَأَجْرِ حَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَامَّةٍ تَامَّةٍ تَامَّةٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ أَبِي ظِلَالٍ فَقَالَ هُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ مُحَمَّدٌ وَاسْمُهُ هِلَالٌ
اسان کي [عبدالله بن معاويه الجماحي البشري] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالعزيز بن مسلم] اسان کي [ابو ضلال] ٻڌايو آهي [انس بن مالڪ] کان، هن چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جيڪو صبح جي نماز جماعت سان پڙهي ۽ پوءِ سج اڀرڻ تائين ذڪر ۾ ويٺو رهي، ان کان پوءِ ٻه رڪعتون نماز پڙهي، ته ان کي حج ۽ عمري جي ثواب جيترو ثواب ملندو'. هن - انس رضي الله عنه - چيو؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'ڪمل، ڪامل، ڪامل'. هن - ابو عيسيٰ - چيو؛ هي هڪ حسن غريب حديث آهي، مون محمد بن اسماعيل کان ابو ضلال بابت پڇيو، هن جواب ڏنو، هو مقرب الحديث هو - جنهن ۾ لفظ تعديل به شامل آهي. پنت-، هن اهو به چيو ته؛ سندس نالو هلال آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 536
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَلْحَظُ فِي الصَّلَاةِ يَمِينًا وَشِمَالًا وَلَا يَلْوِي عُنُقَهُ خَلْفَ ظَهْرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَقَدْ خَالَفَ وَكِيعٌ الْفَضْلَ بْنَ مُوسَى فِي رِوَايَتِهِ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ عِكْرِمَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَلْحَظُ فِي الصَّلَاةِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَعَائِشَةَ
اسان کي [محمود بن غيلان] ۽ ٻين کان ٻڌايو، انهن چيو؛ اسان کي [الفضل بن موسيٰ] [عبدالله بن سعيد بن ابو هندي] کان [ثور بن زيد] کان [عڪرمه] کان [ابن عباس] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ نماز پڙهڻ وقت پنهنجي اکين کي ساڄي ۽ کاٻي طرف ڏسندا هئا ۽ پنهنجي ڳچيءَ کي پوئتي نه موڙيندا هئا. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ غريب حديث آهي، ۽ وکيع فضل بن موسيٰ کان پنهنجي روايت ۾ مختلف آهي، يعني، هن اسان کي [محمود بن غيلان] ٻڌايو آهي، اسان کي [واقعي] [عبدالله بن سعيد بن ابو هندون] کان [عڪرمه جي ڪجهه دوستن کان] ٻڌايو آهي؛ ته رسول الله ﷺ نماز پڙهڻ وقت پنهنجي اکين کي ڏسندا هئا، پوءِ ڪجهه مٿي ڏنل حديث وانگر چيو. -راوي- چيو؛ هن باب ۾ - انس ۽ عائشه کان به هڪ -پنڊ- تاريخ آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 537
حَدَّثَنَا أَبُو حَاتِمٍ مُسْلِمُ بْنُ حَاتِمٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ قَالَ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَالِالْتِفَاتَ فِي الصَّلَاةِ فَإِنَّ الِالْتِفَاتَ فِي الصَّلَاةِ هَلَكَةٌ فَإِنْ كَانَ لَا بُدَّ فَفِي التَّطَوُّعِ لَا فِي الْفَرِيضَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
اسان کي [ابو حاتم مسلم بن حاتم البشري] ٻڌايو آهي ته اسان کي [محمد بن عبدالله الانصاري] پنهنجي پيءُ کان [علي بن زيد] کان [سعيد بن المسيب] ٻڌايو آهي ته؛ [انس بن مالڪ] چيو ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم مون کي فرمايو: 'اي منهنجا پٽ، نماز ۾ پنهنجو مٿو نه ڦيراءِ، ڇاڪاڻ ته نماز ۾ پنهنجو مٿو ڦيرائڻ تباهي جو سبب آهي، جيڪڏهن توهان کي نماز ۾ پنهنجو مٿو ڦيرائڻ تي مجبور ڪيو وڃي ته پوءِ اهو سنت نماز ۾ ڪريو، فرض نماز ۾ نه'. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ حسن غريب حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 538
حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الِالْتِفَاتِ فِي الصَّلَاةِ قَالَ هُوَ اخْتِلَاسٌ يَخْتَلِسُهُ الشَّيْطَانُ مِنْ صَلَاةِ الرَّجُلِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
اسان کي [صالح] ٻڌايو آهي [ابو الاحواش] [اشعث بن ابو عيسي سيعتس] کان [پنهنجي پيءُ] کان [مصروق] عائشه کان] ٻڌايو آهي ته مون رسول الله ﷺ کان نماز ۾ مٿو ڦيرائڻ بابت پڇيو، پوءِ پاڻ فرمايائون: 'نماز دوران نظر ڦيرائڻ شيطان جو هڪ فتنو آهي جيڪو انسان کي سندس نماز کان روڪي ٿو'. ابو عيسيٰ چيو ته؛ هي حسن غريب حديث آهي.
حديث
Imam Tirmidzi : 539
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُونُسَ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ عَنْ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ هُبَيْرَةَ بْنِ يَرِيمَ عَنْ عَلِيٍّ وَعَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَاقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ الصَّلَاةَ وَالْإِمَامُ عَلَى حَالٍ فَلْيَصْنَعْ كَمَا يَصْنَعُ الْإِمَامُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَهُ إِلَّا مَا رُوِيَ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا جَاءَ الرَّجُلُ وَالْإِمَامُ سَاجِدٌ فَلْيَسْجُدْ وَلَا تُجْزِئُهُ تِلْكَ الرَّكْعَةُ إِذَا فَاتَهُ الرُّكُوعُ مَعَ الْإِمَامِ وَاخْتَارَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَنْ يَسْجُدَ مَعَ الْإِمَامِ وَذَكَرَ عَنْ بَعْضِهِمْ فَقَالَ لَعَلَّهُ لَا يَرْفَعُ رَأْسَهُ فِي تِلْكَ السَّجْدَةِ حَتَّى يُغْفَرَ لَهُ
[هشام بن يونس ڪوفي] اسان کي [المُحارِبي]، [الحجاج بن ارثہ]، [ابو اسحاق]، [هُبيره بن مريم]، [علي] ۽ [عمرو بن مُره]، [ابن ابي ليليٰ]، [معاذ بن جبل] کان روايت ڪئي آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'جيڪڏهن توهان مان ڪو مسجد ۾ جماعت سان نماز پڙهڻ لاءِ وڃي ۽ امام کي نماز ۾ حرڪت ڪندي ڏسي ته ان کي فوري طور تي امام جي حرڪت جي پيروي ڪرڻ گهرجي'. ابو عيسيٰ چيو ته: هي هڪ غريب حديث آهي، ڪو به ان جي سند کي هن سند کان سواءِ بيان نٿو ڪري سگهي، هي حديث اهل علم به عمل ڪن ٿا، اهي چون ٿا ته: جيڪڏهن ڪو امام کي سجدو ڪندي ڏسي ته ان کي سجدو ڪرڻ گهرجي، جيڪڏهن اهو امام سان گڏ رڪوع نه ڪري ته اهو هڪ رڪعت شمار نه ٿيندو.' ساڳئي طرح، عبدالله بن مبارڪ امام سان گڏ سجدو ڪرڻ کي ترجيح ڏني، جڏهن ته ڪجهه عالمن جي لفظن جو ذڪر ڪندي، "اميد آهي ته الله کيس سجدي کان سر کڻڻ کان اڳ معاف ڪندو."
حديث
Imam Tirmidzi : 540
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَلَا تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِي خَرَجْتُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ وَحَدِيثُ أَنَسٍ غَيْرُ مَحْفُوظٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي قَتَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنْ يَنْتَظِرَ النَّاسُ الْإِمَامَ وَهُمْ قِيَامٌ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا كَانَ الْإِمَامُ فِي الْمَسْجِدِ فَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَإِنَّمَا يَقُومُونَ إِذَا قَالَ الْمُؤَذِّنُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ
اسان کي [احمد بن محمد] ٻڌايو آهي [عبدالله بن المبارڪ] اسان کي [معمر] ٻڌايو آهي [يحييٰ بن ابو ڪثير] کان [عبدالله بن ابو قتاده] کان [پنهنجي پيءُ] کان ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: 'جيڪڏهن اقامت چئي وئي هجي ته، جيستائين مون کي گهر مان نڪرندي نه ڏسو، تيستائين نه اٿيو'. - راوي چيو؛ هن باب ۾ - انس کان هڪ - پندرنهن - تاريخ پڻ آهي. انس جي حديث جي حوالي سان، اهو محفوظ نه آهي. ابو عيسيٰ چيو؛ ابو قتاده جي حديث هڪ مستند حسن حديث آهي. نبي ﷺ جي اصحابن مان ڪجهه سائنسي عالمن ان کي ناپسند ڪيو جڏهن جماعت امام جو بيٺي انتظار ڪندي هئي. انهن مان ڪجهه چيو ته: جيڪڏهن اقامت چئي وڃي ۽ امام مسجد ۾ هجي، ته پوءِ جماعت ان وقت بيٺي هوندي آهي جڏهن مؤذن قد قامتش شله چوي، اهو به عبدالله بن المبارڪ جو رايو آهي.
